praca magisterska - 0817160643

advertisement
x60 Problem
zbawczo¶ci w religiach
Wszystkie religie maj± charakter zbawczy. Jednakże
pojęcie zbawienia w religiach ¶wiata jest różnie rozumiana. Najogólniej mówi±c ma
ona dwa aspekty: w pierwszym oznacza uwolnienie i wyzwolenie od różnego rodzaju
nieszczę¶ć, chorób, zagrożeń życia, nienawi¶ci, przemocy, głównie jednak od
ograniczeń bytu ludzkiego, jego nietrwało¶ci, przemijalno¶ci; w drugim za¶ zbawienie
polega na pełnym życiu w jako¶ciowo innym ¶wiecie i zdobyciu nieprzemijalnego
trwania egzystencji ludzkiej we wspólnocie miło¶ci z Bogiem i zbawionymi. W
zależno¶ci od tego, jak rozumie się podstawowe zło człowieka (brak, skaza) oraz co
uważa się za stan doskonały, będ±cy przedmiotem pragnień i d±żeń ludzkich,
kształtuje się charakter i drogi zbawienia w poszczególnych historycznie istniej±cych
religiach.
Omówienia idei zbawienia występuj±cych w głównych religiach
¶wiata dokonamy przez ukazanie, jak w poszczególnych religiach odpowiada się na
pytanie, od czego i do czego ma być człowiek zbawiony oraz jakie dana religia
proponuje drogi, modele i moce zbawiaj±ce. Spo¶ród wielkich religii ¶wiata
zaprezentuję: buddyzm, islam oraz judaizm i chrze¶cijaństwo.
Buddyzm
stanowi jedn± z trzech - obok hinduizmu i dżinizmu - starych religii indyjskich o
wyraĽnym profilu praktycznym, zmierzaj±cym do ukazania człowiekowi dróg
wyzwolenia. Zawarte w buddyzmie hinajana pogl±dy na temat natury ¶wiata i
człowieka podkre¶laj± zmienno¶ć wszystkiego, co istnieje. Nie ma niczego, co nie
miałoby pocz±tku lub końca. Nie istnieje ani wieczna materia, ani wieczne dusze, ani
wieczny Bóg. Niezmiennie s± tylko odwieczne prawa ¶wiata, pusta przestrzeń i
nirwana. Wszystko, co istnieje, powstaje wskutek współdziałania dharm. Stanowi±
one elementowe czynniki istnienia, które powstaj± i gin±, a między sob± s±
powi±zane funkcjonalnie. Człowiek stanowi zbiór wielkiej liczby dharm, a zespołowe
ich działanie kształtuje jego osobowo¶ć. Przez ¶mierć człowieka jego dharmy trac±
wzajemny zwi±zek i przemijaj±, nie ginie jednak strumień ¶wiatowego życia. jest on
podstaw± powstania nowej istoty, która kontynuuje poprzednie życie. Wielo¶ć i
charakter wcieleń s± uwarunkowane wolnymi, moralnymi czynami człowieka, jego
postępowaniem. Bytowanie człowieka w wymiarach przestrzenno-czasowych jest
zmienne, naznaczone cierpieniem, stanowi podstawowe zło, z którego człowiek
powinien się wyzwolić. Wyzwolenie według buddyzmu hinajana polega na uwolnieniu
od empirycznego bytowania przez przerwanie procesu wcieleń (reinkarnacji).
Aby osi±gn±ć zbawienie, człowiek musi zgłębić „mechanizm” wcieleń
czyli musi poznać „prawo zależnego bytowania” oraz zastosować
¶rodki zmierzaj±ce do przerwania procesu wcielania. Życie Buddy jest najlepszym
zobrazowaniem zarówno charakteru diagnozy (zrozumienia tego, co dla człowieka
jest największym złem), jak i sposobu uwolnienia się od zła. Doszedł on do
przekonania, że przyczyn± nowych wcieleń jest pragnienie, „ż±dza” i
że jedyn± drog± do zlikwidowania bolesnego bytowania jest opanowanie pragnień,
całkowite ich wyeliminowanie. Uwolnienie (zbawienie) zapewnia odpowiednie
poznanie (wiedza) i sposób życia, a więc asceza i medytacja. Osi±gnięcie zbawienie
wymaga ze strony człowieka systematycznego wysiłku. Powstaje tutaj pytanie, czy
zbawienie w buddyzmie domaga się jakiej¶ pomocy z zewn±trz, czy jest ono tylko
dziełem samego człowieka. Istniej± w buddyzmie różne opinie na ten temat.
Przeważa przekonanie, że buddyzm jest religi± autosoterioryczn±, czyli uznaj±c±, że
uwolnienie jest uzależnione od samego człowieka i uwarunkowane jego poznaniem i
postępowaniem.
Ostateczne wyzwolenie jest uwolnieniem od ¶mierci i od
narodzin, od urodzenia i od odrodzenia, które powoduj± ¶mierć i osi±gnięcie stanu
nirwany („rozproszenie, wyga¶nięcie”). Nirwanę charakteryzuje zanik
indywidualnego istnienia, stopienie się z bóstwem, polegaj±ce przede wszystkim na
u¶wiadomieniu sobie swojej z nim jedno¶ci, co w konsekwencji daje
niewypowiedzian± rozkosz. jest to stan dynamiczny wzniesienia się ponad zmienny
¶wiat.
W islamie wyznaczaj±cy go muzułmanie wierz± w jednego,
transcendentnego w stosunku do ¶wiata, ale rz±dz±cego nim Boga osobowego
(Allach), którego Chrystus i Mahomet s± prorokami. Bóg jedyny jest Ľródłem i
ostatecznym celem człowieka, ¶wiata i historii. Każdemu wytycza jego własny los.
Wiara, która – według islamu – będ±c wolnym aktem człowieka
równocze¶nie jest darem Boga, musi wyrażać się w czynach. Jak islam
charakteryzuje sytuację człowieka i jak rozumie jego zbawienie? Islam odrzuca
istnienie grzechu pierworodnego, choć przyjmuje istnienie Adama i jego
nieposłuszeństwa Bogu. Człowiek rodzi się naturalnie dobry i wierz±cy. Muzułmanie
odznaczaj± się optymistycznym spojrzeniem na człowieka, który - ich zdaniem
– kieruj±c się naturalnymi pragnieniami może doj¶ć do zbawienia – do
raju.
Idea zbawienia i drogi osi±gnięcia go kształtowały się sukcesywnie. W
okresie mekkijskim muzułmanie zajmowali się przede wszystkim biednymi
potrzebuj±cymi, udzielaj±c im pomocy. W Medynie – po triumfie armii
muzułmańskiej i zdobyciu w 630 roku Medyny – Bóg wzywa do walki, do
zabijania nieprzyjaciół, zapewnia zwycięstwo. „¦więta wojna” staje się
obowi±zkiem religijnym. Według Koranu – ¶więtej księgi islamu –
zbawienie obejmuje zarówno okres życia ziemskiego, jak i pozaziemskiego. Jest
zarezerwowane dla wierz±cych muzułmanów, których wiara wyraża się w modlitwie,
postach, pielgrzymkach, trosce o ubogich i ¶więtej wojnie. Ich wyobrażenia o stanie
szczę¶liwo¶ci po¶miertnej wskazuj±, że raj rozumiany jest jako dalszy ci±g życia
doczesnego, ale jako jego „lepsza” forma.
Judaizm i
chrze¶cijaństwo wnosz± zupełnie nowe tre¶ci w rozumienie rzeczywisto¶ci
zbawienia. Akcentuj± przede wszystkim jego historyczny i osobowy charakter. St±d
mówi się w chrze¶cijaństwie o historii zbawienia. Oznacza ona interwencję zbawcz±
Boga w zdarzenia ludzkie, która rozwija się w dziejach ¶wiata. Jej kulminacyjnym
punktem jest fakt wcielenia Syna Bożego – Jezusa Chrystusa, Jego życie i
¶mierć. Zbawcze dzieło Chrystusa jest nieustannie kontynuowane przez utworzon±
przez Niego społeczno¶ć – Ko¶ciół, okre¶lany jako „sakrament
zbawienia”. Interwencja zbawcza Boga powstała i kontynuowana w czasie
nadaje sens życiu każdej osoby ludzkiej oraz sens dziejom ludzko¶ci i całego
wszech¶wiata. Rzeczywisto¶ć zbawienia wi±że się w judaizmie i w chrze¶cijaństwie
z sytuacj± antyczn± (kruche, zmienne istnienie) i moraln± człowieka, będ±c±
zwłaszcza następstwem grzechu pierwszych rodziców (grzechu pierworodnego),
polegaj±cego na naruszeniu harmonijnej więzi między człowiekiem i Bogiem.
Człowiek nie jest w stanie o własnych siłach jej odbudować. Potrzebna jest mu w tym
szczególna pomoc ze strony Boga. Jej obietnica towarzyszy człowiekowi od
pocz±tku. Zaraz po grzechu pierwszych rodziców Bóg zapowiada osobę Odkupiciela
(mesjasz). Autorem zbawienia w chrze¶cijaństwie jest Jezus Chrystus Bóg-człowiek,
który oddaje życie, aby człowieka wyzwolić z grzechu, zado¶ćuczynić Bogu za
nieposłuszeństwo człowieka i udzielić mocy, dzięki której człowiek będzie zdolny do
nawi±zania przyjacielskiego stosunku z Bogiem, do udziału w wewnętrznym życiu
Trójcy ¦więtej.
Ze strony człowieka zbawienie dokonane i dokonywane
nieustannie przez Chrystusa domaga się odpowiedzi miło¶ci na miło¶ć, ofiary na
ofiarę, wysiłku nieustannej metanoi, przemiany życia modelowanej na wzorze
Chrystusa, wysiłku moralnego, aktów religijnych, z których najważniejsze stanowi±
udział w sakramentach, zwłaszcza Eucharystii i pokuty.
Prezentacja idei
zbawienia występuj±cych w przedstawionych religiach ¶wiata ujawniła zarówno
pewn± ich zbieżno¶ć, jak i zróżnicowanie. Zbieżno¶ć dotyczy przede wszystkim
samego faktu uznania przez człowieka potrzeby wydobycia się, zmiany sytuacji, jaka
wi±że się z życiem ziemskim. Uderzaj±cy we wszystkich religiach jest ruch
transcendencji człowieka w kierunku lepszego, trwałego, harmonijnego życia,
d±żenie do stanu spełnienia możliwo¶ci odczuwanych czy przeczuwanych przez
człowieka, stanu zapewniaj±cego trwałe uspokojenie i szczę¶cie. Wszystkie religie poza judaizmem i chrze¶cijaństwem – akcentuj± lub uznaj± wył±czn± warto¶ć
wysiłku człowieka w osi±ganiu zbawienia. Stopniowa, duchowa realizacja człowieka
odbywa się dzięki jego działaniu. Rewolucyjne rozumienie zbawienia zapowiada
judaizm, a realizuje chrze¶cijaństwo. Następuje szczególna interwencja Boga w
dzieje ¶wiata, dzieje ludzko¶ci, dzieje poszczególnej osoby. Zbawienie jest dziełem
Osoby, jej czynów i skierowane jest do wolnej osoby ludzkiej. Jest zaproszeniem do
takiego doskonalenia człowieka, które jest przebóstwieniem i przygotowaniem do
udziału w wewnętrznym życiu Boga – wspólnoty (Trójcy ¦więtej).
Bibliografia 1.
Religia i religioznawstwo – Zofia J. Zdybicka.2.
Istota i
geneza religii – Ks. Marian Rusecki.3.
Wielki nieznany. Zarys
religioznawstwa – Ks. Lech Grabowski.4.
Ewangelizacja, dialog i rozwój
– Wybrane dokumenty międzynarodowej konferencji teologicznej, Nagpur
(Indie) 1971 r.5. Być chrze¶cijaninem dzi¶. Teologia dla szkół ¶rednich –
pod red. Ks. Mariana Ruseckiego.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Create flashcards