praca magisterska - 102 929

advertisement
BEHAWIORYZMPrzełom dziewiętnastego i dwudziestego wieku był okresem
szczególnie szczę¶liwym dla nauki. W tym czasie powstała behawiorystyczna
koncepcja człowieka zwana w skrócie behawioryzmem. Dzięki odkrywczym
eksperymentom jak Thorndike, Tolman i Skinner koncepcja ta rozwinęła się i stała
się bardziej dojrzała i klarowna. Badacze ci sformułowali wiele praw rz±dz±cych
ludzkim zachowaniem. Koncepcja behawiorystyczna nigdy nie spotkała się z
powszechnym uznaniem. Zawsze wywoływała kontrowersje. Skinner i inni
behawiory¶ci poddali surowej krytyce badania nad człowiekiem. Ich zdaniem
większo¶ć filozofów, psychologów, pedagogów, historyków i polityków analizuje
ludzkie zachowanie w sposób przednaukowy, badacze ci z reguły lekceważ±
fundamentaln± zasadę determinizmu zjawisk. Tworz± oni obraz człowieka
autonomicznego, którego reakcje nie tyle zależ± od bodĽców zewnętrznych co od
pewnych stanów wewnętrznych: od ¶wiadomo¶ci, popędów, cech charakteru postaw,
siły, ego. Je¶li psychologia chce poznać zachowanie jednostki, musi ona –
zdaniem Skinnera – porzucić mit autonomicznego człowieka i przyj±ć zasadę
determinizmu, które s± akceptowane w naukach bardziej rozwiniętych. Psychologia
powinna – podobnie jak fizyka badać zależno¶ć zachowanie od ¶rodowiska
zewnętrznego.Według koncepcji behawiorystycznej zachowanie człowieka, jego
osi±gnięcia w uczeniu się i pracy twórczej, jego kontakty interpersonalne i
działalno¶ć organizacyjna s± zależne od wyposażenia genetycznego oraz od
¶rodowiska fizycznego i społecznego (system szkolny, sytuacja w rodzinie, ¶rodki
masowego przekazu – steruj± ludzkim zachowaniem). Struktura zachowania
człowieka jest w dużym stopniu kopi± zachowanie ¶rodowiska. Robotnik
wytwarzaj±cy narzędzia metod± warsztatow± inaczej reaguje niż robotnik pracuj±cy
na zautomatyzowanej ta¶mie. Praca przy ta¶mie radykalnie upraszcza ludzkie
reakcje, człowiek zaczyna funkcjonować jak automat. Jednostka ludzka jest
całkowicie kontrolowana przez zewnętrzne zdarzenia. Przyjmijmy, że uczeń pewnej
szkoły jest bardzo agresywny, niszczy sprzęt, atakuje kolegów. Psychoanalitycy
mog± powiedzieć, że uczeń nie kontroluje swego ego że posiada pewne
nie¶wiadome kompleksy, przeciwnie behawiory¶ci będ± szukać przyczyn takiego
zachowania w oddziaływaniu ¶rodowiska. Dokładniejsze poznanie sytuacji ucznia
wykazało, że rodzice wynagradzali agresywne zachowanie ucznia w szkole a
jednocze¶nie karali wszelkie objawy agresji w domu. W wyniku takiego treningu
uczeń w kontaktach z rodzicami był opanowany i spokojny, unikał wszelkich
zachowań agresywnych. Najbardziej kontrowersyjn± i oryginaln± tez± Skinnera
jest to, że stany wewnętrzne człowieka a więc, jego ¶wiadomo¶ć, procesy my¶lenia,
charakter czy postawy nie wpływaj± na ludzkie reakcje. Podobnie jak kolor
samochodu, który jest jego cech± nie wpływa na kierowanie pojazdem. Skinner
powiedział „obiekcje w stosunku do stanów wewnętrznych polegaj± nie na
tym, iż negujemy, że one istniej±, lecz na tym, że badanie ich jest potrzebne analizie
funkcjonalnej. Trzeba analizować siły działaj±ce na ten system z zewn±trz”. I
tak na przykład u wielu ludzi dzikie zwierzęta np. węże wywołuj± reakcje lękowe
dlatego uciekaj± przed nimi. Reakcji ucieczki może towarzyszyć stan lękowy czy
uczucie lęku ale zgodnie z pogl±dami behawiorystów to bodziec zewnętrzny
wywołuje ucieczkę, którym w tym przypadku jest widok zwierzęcia. Behawiory¶ci
odrzucali koncepcję człowieka aktywnego i samodzielnego, człowieka kierowanego
przez wewnętrzne motywy i d±żenia. Skoro zachowanie człowieka zależy od
¶rodowiska społecznego, to dzięki odpowiednim metod± manipulacji można dowolnie
modyfikować reakcje ludzkie. Je¶li chcemy ukształtować „człowieka
doskonałego”, który posiadał by nauki organizacyjne i techniczne, który
umiałby współpracować z partnerami, musimy najpierw stworzyć „doskonałe
¶rodowisko”. Możliwo¶ci uczenia się człowieka s± olbrzymie. Sterowanie
pozytywne: wzmocnieniaPytanie o wpływ ¶rodowiska na aktywno¶ć jednostki jest
trudne. Według Skinnera łatwiej jest wykryć jak człowiek kształtuje warunki życia, niż
jak warunki te kształtuj± człowieka. Jeste¶my bowiem przyzwyczajeni nie tyle do
obserwacji aktywno¶ci ¶rodowiska co do badania aktywno¶ci ludzi. Zgodnie z tym
mniejszy problem stanowi opisanie zachowania ucznia w szkole a niżeli wpływu
szkoły na ucznia. Jednak dzięki rzetelnym metod± badawczym naukowcy wykryli
wiele praw naukowych, które wskazuj±, jak ¶rodowisko modeluje ludzkie reakcje.
Przyjmijmy, że wpu¶cimy szczura do klatki, w której znajduje się dzwignia, wykonuj±c
chaotyczne ruchy, naciska on tym przypadkowo dzwignię po czym otrzymuje
pokarm. Szczur bardzo szybko uczy się tego typu reakcji. Zachowanie takie
prowadziło do okre¶lonej konsekwencji. Wynika z niego, że działanie ludzi i zwierz±t
nie jest bezinteresowne, tak więc szczur nigdy nie nauczyłby się naciskać dzwigni
gdyby reakcja ta nie dawała mu pokarmu. Jest to zachowanie instrumentalne, czyli
sprawcze. Konsekwencje zachowania instrumentalnego, które s± ważne dla
człowieka, które steruj± jego działaniem nazywamy wzmocnieniem. Wzmocnienia s±
różnorodne, szczególne znaczenie ma jednak wyróżnienie wzmocnień pozytywnych i
negatywnych. Do pierwszych z nich należ± te konsekwencje zachowania, które s±
poż±dane i korzystne, mog± być nim: pokarm, wynagrodzenie, uznanie społeczne. Z
kolei wzmocnienie negatywne to bodĽce awersyjne tj. zagrożenie, porażka, przymus
czy biurokratyzm. S± to po prostu szeroko rozumiane kary. Prawdopodobnie
najpro¶ciej można by było powiedzieć, że rzeczy dobre dla człowieka s±
wzmocnieniem pozytywnym a złe negatywnym. Indywidualna biografia człowieka
decyduje jakie rzeczy s± dla niego dobre a jakie złe, co jest nagrod± a co kar±.
Wprowadzenie pojęcia wzmocnienia pozwala lepiej zrozumieć koncepcję
behawiorystyczn±. Wynika z niej, że główn± rolę w sterowaniu zachowaniem
odgrywaj± wzmocnienia negatywne i pozytywne. Sterowanie pozytywne, polega ono
na pobudzeniu, utrwaleniu i modyfikacji za pomoc± wzmocnień pozytywnych, tj.
bodĽce konsumpcyjne, uznanie w grupie, czy uczucie przyjaĽni i miło¶ci. Z licznych
badań psychologicznych wynika, że jest to najbardziej skuteczna metoda kierowania
ludĽmi. We współczesnej cywilizacji naukowo – technicznej nagrody nie s±
głównym regulatorem w zachowaniu, głównym regulatorem w zachowaniu s± często
kary. Aby skutecznie sterować zachowaniem, należy najpierw odpowiedzieć na
pytanie jakie wzmocnienia s± odpowiednie w danych okoliczno¶ciach, jakie nagrody
wpłyn± na to, że uczniowie będ± rozwi±zywać problem, że politycy zaczn± troszczyć
się o interes narodowy, czy należy zastosować bodĽce materialne czy też moralne.
Dobór odpowiednich wzmocnień pozytywnych jest spraw± bardziej skomplikowan±.
Okazuje się bowiem, że ten sam bodziec zewnętrzny może być wysok± nagrod± dla
niektórych ludzi i srog± kar± dla innych. Np. w pewnej rodzinie urodziły się
dziewczynki – bliĽniaczki, zgodnie z tradycj± matka starała ubierać je
identycznie. Jednak już w wieku czterech lat dziewczynki zaczęły protestować
przeciwko temu. Był to protest przeciwko standaryzacji. Duże znaczenie posiada
również procedura stosowania nagród. Procedura ta jest systemem reguł, które
decyduj± o tym, jak często, kiedy i za jakie zachowania badacz wzmacnia reakcje
człowieka. Skienner skonstruował wiele tego rodzaju procedur.Pierwsz± z nich jest
procedura stałych odstępów czasowych, zgodnie z ni± zachowanie człowieka jest
regularnie nagradzane po upływie okre¶lonego czasu, tak np. dziecko, które
poprawnie rozwi±zuje zadanie, co pięć minut otrzymuje cukierka lub wyraz uznania.
Drug± metod± wzmacniania jest procedura stałych proporcji. Zgodnie z ni± człowiek
otrzymuje bodĽce materialne lub moralne po wykonaniu okre¶lonej pracy. Tak np.
uczeń, który rozwi±zał pewn± ilo¶ć zadań otrzymuje w nagrodę dobr± ocenę lub
uznanie. Po trzecie istnieje procedura zmiennych odstępów czasowych. Czas jaki
upływa pomiędzy reakcj± a nagrod± zmienia się losowo. Przyjmijmy, że w trakcie
eksperymentu psychologicznego osoba rozwi±zuje jakie¶ zadanie logiczne lub uczy
się nowego tekstu. Stosuj±c procedurę zmiennych odstępów czasowych, badacz
nagradza człowieka po 10, 20, 30, 40, 50 lub 60 sekundach. Chociaż przeciętny czas
wzmocnienia wynosi 35 sekund. Procedura zmiennych odstępów czasowych jest
bardziej skuteczna od procedury regularnego wzmacniania reakcji. Wreszcie czwart±
metod± wzmacniania jest procedura zmiennych proporcji. W pewnej grze hazardowej
przeciętnie co dziesi±ty los wygrywa ale jej uczestnik może otrzymać nagrodę już po
wyci±gnięciu pierwszego losu lub dopiero po zakupieniu losu ostatniego.
Behawiory¶ci odkryli, że rozkład o zmiennych proporcjach jest z reguły najbardziej
efektywny. Ludzie pracuj±cy rytmicznie i na wysokich obrotach. Żyj± oni nadzieja, iż
ich wysiłek prędzej czy póĽniej zostanie wynagrodzony. W procesie sterowania
ważn± rolę odgrywaj± metody konstruowania reakcji człowieka. W¶ród nich
szczególne znaczenie posiada metoda kolejnych przybliżeń. W pocz±tkowym etapie
uczenia się nauczyciel nagradza zachowani, które s± w prawdzie bardzo odległe od
poż±danych, ale które zostały już opanowane przez człowieka. Stopniowo kryteria
wzmacniania staj± się coraz bardziej surowe. W kolejnych etapach nauczyciel
nagradza jedynie bardziej złożone reakcje, które s± zbliżone do reakcji
zaplanowanych. W schemacie bodziec – reakcja – wzmocnienie
pozytywne lub negatywne uczeni starali się opisywać nie tylko proste działania typu
„mieć” takie jak kupno samochodu, ale także, najbardziej złożone
czynno¶ci typu być, które w życiu potocznym nazywamy duchowymi. Jednym z nich
jest religia. Ludzie chodz± do ko¶cioła, modl± się, wykonuj± dobre uczynki, ponieważ
instytucje religijne s± Ľródłem wzmocnień. Według Skinnera religia wzmacnia
zachowania sprawcze człowieka, rozdziela nagrody i kary. Aby skutecznie sterować
zachowaniem sprawczym należy odpowiedzieć na trzy pytania: jakie wzmocnienia
pozytywne s± odpowiednie; jaka procedura rozkładu wzmocnień daje najlepsze
wyniki; wreszcie, jakie metody pozwalaj± skonstruować nowe reakcje człowieka.
Sterowanie negatywneDrug± metod± inicjowania, utrwalania i modyfikacja
zachowania sprawczego jest sterowanie negatywne, zwane również sterowaniem
awersyjnym. Polega ono na stosowaniu wzmocnień ujemnych, takich jak deprywacja
pokarmowa, kary pieniężne, przymus, represje, złe stopnie w szkole, odrzucenie
przez grupę społeczn±, przesunięcie na niższe stanowisko w hierarchii władzy. Tego
rodzaju bodĽce nazywa się w psychologii karami. Kara jest niepoż±danym,
awersyjnym skutkiem działania, który został celowo wprowadzony przez ludzi po to,
aby wyeliminować zachowania dewiacyjne i aspołeczne. System kar z czasem staję
się coraz bardziej wyrafinowany i subtelne, co więcej , często ± niewidoczne dla
postronnego obserwatora. Na przykład we ¶redniowieczu stosowano chłostę,
obcinanie ręki, kamieniowanie, wbijanie na pal. W obecnych czasach takie
drastyczne ¶rodki s± prawie wyeliminowane w zachodniej cywilizacji. Zast±piono je
bardziej wyrafinowanymi karami, jak grzywny pieniężne, ograniczenie wolno¶ci
osobistej.Badania psychologiczne wykazały, że skuteczno¶ć sterowania
negatywnego jest znacznie mniejsza niż efektywno¶ć sterowania pozytywnego.
Łatwiej jest modyfikować zachowania za pomoc± nagrody niż kary. Uznanie
społeczne, podziw czy wreszcie miło¶ć wywiera większy wpływ na reakcje ludzkie niż
nagana, przymus czy nienawi¶ć. Wzmocnienie negatywne, czyli szeroko rozumiana
kara, z reguły nie eliminuje zachowań aspołecznych, tylko je tłumi i zahamowuje na
pewien okres. Według behawiorystów kara może spełniać swoje zadanie wtedy i
tylko wtedy, gdy wł±czona zostanie w cało¶ciowy program modyfikacja zachowania.
Jak ukształtować u człowieka nowe reakcje, które zast±pi± reakcje niepoż±dane i
które będ± akceptowane społecznie. Chłopcy, którzy k±pi± się w niedozwolonych
miejscach, s± z reguły karani przez rodziców lub władze administracyjne, jednak kara
ta będzie skuteczna tylko wtedy, gdy stworzymy im możliwo¶ci, korzystania z
atrakcyjnej plaży strzeżonej i gdy nauczymy ich nowych wzorów zachowań.
Stosowanie wzmocnień negatywnych z reguły wi±że się z dużym ryzykiem. Bardzo
często kary fizyczne i społeczne wywołuj± „uboczne skutki”, które s±
społecznie niepoż±dane. Je¶li stosujemy kary, to musimy zdawać sobie sprawę z
negatywnych konsekwencji takiego zabiegu. Pierwszym zjawiskiem wywołanym
przez wzmocnienie negatywne jest generalizacja hamowania, polega ona na tym, że
kara tłumi nie tylko reakcje niepoż±dane lecz również wiele zachowań o dużej
doniosło¶ci społecznej. Je¶li nauczyciel napiętnuje ucznia za jego agresywny
stosunek do rówie¶ników, to fakt ten może spowodować zmniejszenie aktywno¶ci
ucznia na lekcji i obniżenie jego wyników nauczania. Po drugie wzmocnienia
negatywne mog± wywołać zaburzenia emocjonalne. Często człowiek zaczyna
reagować emocjonalnie na zupełnie neutralne bodĽce. Trzecim zjawiskiem
wywołanym przez wzmocnienie negatywne jest unikanie Ľródła karania. Jest rzecz±
naturaln±, że ludzie omijaj± tych osób i instytucji, które wymierzaj± im karę. Po
czwarte system karania dostarcza negatywnych wzorców zachowania. Przyjmijmy,
że rodzice bij± swoje dziecko za jego agresywne zachowanie się w szkole. Taka kara
fizyczna nie tylko tłumi agresję ale również uczy dziecko jak wymierzać karę. Poza
wolno¶ci± i godno¶ci±:Koncepcja wolno¶ci – zgodnie z ni± wolno¶ć zależy od
tego, czy w otoczeniu człowieka znajduj± się awersyjne i niepoż±dane bodĽce
zewnętrzne. S± one dwojakiego rodzaju. Pierwszym z nich s± bodĽce naturalne, tj.
epidemie, powodzie, wysokie i niskie temperatury czy zagrożenia fizyczne. Drugim
rodzajem s± bodĽce celowo zaprogramowane przez ludzi po to, aby wyeliminować
aspołeczne zachowanie. Nazywamy je wzmocnieniami negatywnymi. Można by
powiedzieć, że wolno¶ć wi±że się przede wszystkim z brakiem w otoczeniu
wzmocnień negatywnych. Szkoln± rolę w koncepcji Skinnera odgrywa pojęcie
godno¶ci. Wi±że się ona z istnieniem w ¶rodowisku zewnętrznym pewnej kategorii
wzmocnień pozytywnych, które można nazwać bodĽcami moralnymi, chodzi tu
przede wszystkim o takie bodĽce jak uznanie i szacunek. Behawiory¶ci sformułowali
kilka praw dotycz±cych godno¶ci. Jedno z nich głosi, że wielko¶ć uznanie
społecznego, które potwierdza godno¶ć jest odwrotnie proporcjonalna do znajomo¶ci
rzeczywistych przyczyn zachowania. Im mniej wiemy dlaczego człowiek działa tym
wyższ± warto¶ć przypisujemy jego aktywno¶ci. Przyjmijmy, że nauczyciel z dużym
wysiłkiem wprowadza nowe metody dydaktyczne. Je¶li orientujemy się, że wykonuje
on tę pracę, po to aby poprawić swoj± sytuację materialn± albo uzyskać awans to
jego działalno¶ć cenimy niżej.
Inżynieria społeczna.Sinner stworzył inżynierię
behawiorystyczn± zwan± również technologi± zachowania. Celem tej inżynierii nie
jest zmiana stanów wewnętrznych, takich jak poczucie winy, lęk czy siła woli, lecz
modyfikacja reakcji człowieka, które s± obserwowalne i mierzalne. Behawiory¶ci nie
tylko formułowali jasne cele, ponadto opracowali metody i strategię, za pomoc±
których można je osi±gn±ć. Dzięki poznaniu praw uczenia się i warunkowania, dzięki
wykryciu roli wzmocnień negatywnych i pozytywnych w ludzkim zachowaniu, udało
im się skonstruować wiele algorytmów modyfikacji zachowania. Kontrola urodzeń i
zachowanie młodzieży, poprawa stosunków interpersonalnych i rozwój pozytywnych
reakcji emocjonalnych, zmniejszenie agresji i konfliktów między ludĽmi, nauczenia
ich korzystania z kultury i sztuki – to tylko pewne problemy, których
rozwi±zanie – zdaniem Skiennera – jest możliwe dzięki wykorzystaniu
osi±gnięć behawiorystycznej inżynierii. Terapia behawiorystyczna, która stanowi
gał±Ľ inżynierii i której celem jest odczucie reakcji patologicznej i dewiacji. Metoda
odczulenia opiera się na przekonaniu, że skoro niepoż±dane reakcje powstały w
wyniku uczenia się, to nic nie stoi na przeszkodzie aby ich oduczyć i wyeliminować.
Ideałem jest ułożenie hierarchicznej listy bodĽców. Przyjmijmy, że człowiek panicznie
boi się węży, w tym przypadku lista taka może wygl±dać następuj±co:1. rozmowa o
wężach2.
obrazki, na których znajduj± się węże3. ogl±danie węża w TV 4.
obserwacja prawdziwego węża w zoo5. zabawa z wężemNa drugim etapie
badacz poszukuje okre¶lonych sytuacji, które maj± warto¶ć nagradzaj±c± i które
mog± zneutralizować reakcję lękow± – jest to sytuacja neutralizacji. W wielu
najprostszych warunkach konstruuje się sytuację relaksacyjna. Na trzecim etapie
psycholog lub pedagog zestawiaj± bodĽce lękotwórcze z sytuacjami
neutralizuj±cymi. W przykładzie z unikaniem wężów może nim być słowo w±ż.
Sytuacje odwrotne. W pewnych okoliczno¶ciach bodĽce szkodliwe dla zdrowia,
niebezpieczne lub nieakceptowane społecznie, s± bardzo silnymi wzmocnieniami
pozytywnymi dla człowieka. Dla wielu ludzi alkohol i narkotyki, przestępstwa,
czynno¶ci biurokratyczne posiadaj± wysok± warto¶ć wynagradzaj±c±. Według
behawiorystów człowiek staje się alkoholikiem w procesie uczenia się społecznego.
Pod wpływem niekorzystnej sytuacji rodzinnej, nacisku kolegów czy warunków pracy
zawodowej alkohol może stać się wzmocnieniem pozytywnym. Szczególn± rolę w
ukształtowaniu nawyku picia alkoholu posiada ¶rodowisko, w sytuacji stresowej, w
której brak jest stymulacji pozytywnej, rola alkoholu wyraĽnie wzrasta, ponieważ
redukuje on napięcia psychiczne i pobudza do działania. Jedn± z metod oduczenia
picia alkoholu jest tzw. terapia awersyjna. Polega ona na jednoczesnym podawaniu
wzmocnienia pozytywnego (alkoholu) i wzmocnienia negatywnego jakimi s± pewne
¶rodki farmakologiczne, które wywołuj± reakcję wymiotn± i mdło¶ci. Po 10, 15
próbach wytwarza się nowy odruch warunkowy, polega on na tym, że człowiek po
spożyciu alkoholu odczuwa mdło¶ci lub wymiotuje. Portret
jednowymiarowy.Behawioryzm przestał być jedynie koncepcj± akademick±; wywarł
on znaczny wpływ na wyobrażenia człowieka o własnym sobie. Wielu współczesnych
menadżerów, polityków i nauczycieli akceptuje portret behawiorystyczne. Widz± oni
człowieka jako układ cybernetyczny, który charakteryzuje się okre¶lonym
repertuarem reakcji, dzięki umiejętnemu sterowaniu ¶rodowiskiem społecznym, a
więc instytucjami, komunikacj± czy ¶rodkami przekazu można ukształtować dowolne
wzory zachowań. Jednocze¶nie lidzie Ci nie interesuj± się osobowo¶ci± człowieka,
jego aspiracjami, oczekiwaniami czy stylem my¶lenia. Fundamentalne osi±gnięcia
behawiorystów.
Największ± ich zasług± jest poznanie jak ¶rodowisko fizyczne i
społeczne oddziałuje na człowieka. Behawiory¶ci w przekonuj±cy sposób udowodnili,
że ludzkie zachowanie jest sterowane przez wzmocnienia pozytywne i negatywne,
które s± poż±danymi lub awersyjnymi bodĽcami znajduj±cymi się w otoczeniu.
Według behawiorystów jedn± z najważniejszych wła¶ciwo¶ci człowieka jest jego
poziom aspiracji, można to okre¶lić jako punkt na skali osi±gnięć, który jednostka
zamierza zdobyć i który daje jej satysfakcję. Marzenia o wyższych studiach,
rozwi±zanie problemu naukowego, awans w pracy – to przykłady ludzkich
aspiracji. Aby zaspokoić swoje aspiracje, aby osi±gn±ć planowane cele, człowiek
musi poznać otaczaj±cy ¶wiat i musi zdobyć o nim informacje. Spostrzeganie ¶wiata
zależy w dużym stopniu od systemy oczekiwań. Ludzkie zachowanie zależy nie tylko
od poziomu aspiracji, systemu oczekiwań, postawy czy stylu my¶lenia lecz również
od pewnych poczuć, które występuj± w okre¶lonych okoliczno¶ciach. Jednym z nich
jest poczucie kontroli. Podsumowuj±c – behawiorystyczni uczeni posługuj± się
obiektywnym i oryginalnym repertuarem metod, stworzyli koncepcję człowieka
zewn±trz-sterowanego, reaguj±cego na bodĽce znajduj±ce się w ¶rodowisku
naturalnym i społecznym. Prawa odkryte przez tych badaczy pozwalaj± opisać,
przewidzieć i czasem wyja¶nić proste reakcje jednostki tj. nawyki jazdy samochodem
jak działania konsumpcyjne, jak elementarne współżycie z ludĽmi, np. w szkole.
Jednocze¶nie przy pomocy tych praw można często zrozumieć dlaczego człowiek
unika pewnych zachowań aspołecznych. Dlaczego ucieka przed zagrożeniami
ekologicznymi tj. zatrute powietrze czy skażenie radioaktywne.
Podsumowanie.Behawioryzm zwolenników znalazł głównie w¶ród zoopsychologów,
neurofizjologów, psychofizjologów. W trakcie rozwoju behawioryzm był poddawany
wielokrotnej krytyce, która wskazywała na jego mechanicyzm i redukcjonizm. Mimo
swych istotnych braków przyczynił się do pewnych pozytywnych przemian
metodologicznych w psychologii i socjologii współczesnej przede wszystkim przez
krytykę introspekcji i innych „subiektywnych” metod badań oraz przez
położenie nacisku na obiektywne metody badań psychologicznych i socjologicznych.
Tendencje behawiorystyczne w psychologii i socjologii zaważyły też na próbach
stworzenia tzw. nauki o zachowaniu (behavioral sciences) i ogólnej teorii –
zachowania. We współczesnej psychologii klasycznej behawioryzm należy do
przeszło¶ci, można jedynie mówić o jego kontynuacji o jego koncepcji
neobehawiorystycznych (neobehawioryzm), interpretuj±cych zachowanie człowieka
w terminach uczenia się.
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards