praca magisterska - 1129154821

advertisement
¦więty Tomasz urodził
się około 1225 roku we Włoszech niedaleko Akwinu, za panowania Fryderyka II
Hohenstaufa, cesarza Niemiec i Króla Obojga Sycylii, w rodzinie hrabiów Akwinu.
Ród Tomasza był z jednym najpotężniejszych we Włoszech i zaliczał się do wiernych
wasali Fryderyka II. Tomasz miał liczne rodzeństwo: dwóch braci i cztery siostry, z
których jedna zmarła w dzieciństwie. Wychowywał się w klasztorze Monte Cassino.
Mimo dezaprobaty rodziny wst±pił do zakonu dominikanów, którego celem było
nauczanie i nawracanie heretyków. ¦w. Tomasz odbył studia w Kolonii, następnie w
Paryżu, gdzie przyj±ł ¶więcenia kapłańskie. Wykładał na Uniwersytecie Paryskim, a
także na studiach zakonnych we Włoszech i Uniwersytecie Królewskim w Neapolu.
Żył on w najpiękniejszym okresie wieków ¶rednich. Gdy zabierał się do
teologicznych dociekań, wszystko zdawało się układać do przygotowania
olbrzymiego zadania, do jakiego powołała go Opatrzno¶ć. W pocz±tkach XII w.
przełożono na język łaciński większo¶ć pism Arystotelesa, z których dotychczas
scholastycy posiadali tylko Logikę, oraz przetłumaczono wiele dzieł najsławniejszych
filozofów arabskich. Przekłady te wywołały niezwykły ruch naukowy.
Najgło¶niejszych uczonych wieku skupiała w koło siebie wszechnica paryska.
Zbiegała się tu ż±dna wiedzy młodzież ze wszystkich czę¶ci ¶wiata. Zewsz±d też
napływały księgi do Paryża, a ¶w. Ludwik oddał sw± bibliotekę na usługi studentów.
Nowego życia dodały dwa nowopowstałe zakony franciszkanów i dominikanów. Tak
rozbudzonej nauce poddał się ¶w. Tomasz. W swym encyklopedycznym umy¶le
zgromadził on wszystkie wiadomo¶ci swego wieku i dokonał dzieła, rozpoczętego
przez ludzi wielkich, poprzedzaj±cych go w zawodzie naukowym. Otrzymał tytuł
Doktora Ko¶cioła zwany też Doktorem Anielskim. Zmarł 7 marca 1274 w Fossanova,
w drodze na Sobór w Lyonie. Został kanonizowany w 1323 roku.Był wielkim
my¶licielem oraz człowiekiem niezwykłej wiedzy, któr± potrafił ł±czyć ze ¶więto¶ci±.
Mówiono o nim, że „między uczonymi był największym ¶więtym, a między
¶więtymi największym uczonym”. Dokonał odróżnienia filozofii i teologii ze
względu na odrębne przedmioty tych nauk. Filozofię ujmował jako dyscyplinę
zajmuj±c± się poznawanymi w sposób naturalny przez ludzki intelekt zasadami
bytów. Dla Tomasza z Akwinu filozofia człowieka była wynikiem poznania prawdy. W
pierwszym przypadku do prawdy był ludzki kontakt z Bogiem, natomiast w drugim
przypadku drog± t± było poznawanie bytu. Dziełem jego życia było stworzenie
wszechstronnego systemu filozoficznego adaptuj±cego na grunt chrze¶cijaństwa
my¶l jednego z większych filozofów starożytnych, Arystotelesa, zrywaj±c tym samym
ponad tysi±cletni± tradycje budowy filozofii chrze¶cijańskiej na fundamentach
idealizmu (wspólna nazwa pogl±dów odnosz±cych się do sposobu ujmowania
poznawanej rzeczywisto¶ci zakładaj±cych, że wszystko, co postrzega ludzki umysł,
ma tę sam± naturę co on sam, że nie mamy do czynienia z przeżyciami nie
wykazuj±cymi żadnych obiektywnych uwarunkowań albo z konstrukcjami ludzkiego
umysłu. To co postrzegamy, to zjawiska prawdziwych bytów, będ±cych ideami
niezmiennymi). Ten schrystianizowany arystotelizm nazwany został póĽniej
tomizmem. Pozostawił liczne pisma, z których najbardziej znane to „Suma
filozoficzna” oraz „Suma teologiczna”. W zgodzie z
empiryzmem perypatetyków Tomasz rozdzielił wiarę od rozumu, filozofię od prawdy
objawionej. Rozum, co prawda, jest w stanie poznawać nie tylko dostępny zmysłowo
¶wiat materialny, ale i wyrokować w kwestii istnienia Boga oraz jego własno¶ci,
jednak niektóre prawdy objawione, takie jak np. dogmat Trójcy ¶w., pozostaj± dla
niego niedostępne. Tym niemniej Tomasz wykluczał istnienie sprzeczno¶ci między
wiar± i rozumem, bowiem zarówno prawda, jak i natura pochodz± z tego samego
Ľródła, od Boga. Tak też doszło do jasnego rozróżnienia zajmuj±cej się objawieniem
teologii (nauka zajmuj±ca się kwestami dotycz±cymi istnienia Boga, jego natur±) od
opartej na rozumie filozofii. W ontologii (nauka o bycie, teoria bytu, zajmuj±ca się
rzeczywisto¶ci± i prawami, które ni± rz±dz±) podobnie jak Arystoteles uznał, że
samoistnym bytem, czyli substancj± mog± być tylko rzeczy jednostkowe, które ze
swej natury złożone s± z istoty (essentia) i istnienia (exstentia). Z kolei istota
wszystkich rzeczy (z wyj±tkiem Boga) jest znów złożona z formy i materii lub w nieco
ogólniejszych kategoriach, z aktu i potencji. Tylko Bóg jest bytem prostym i
niezależnym, jego istnienie zawarte jest już w jego istocie, innymi słowy, jest czystym
aktem, nie ma w nim nic potencjalnego. W opozycji do augustynizmu Tomasz
odrzucił dualizm duszy i ciała deprecjonuj±cy cielesn± naturę człowieka, głosz±c
do¶ć ¶miały wówczas pogl±d, że dusza jest tylko form± ciała, a nie samodzielnym
bytem. Tomasz podał pięć dowodów na istnienie Boga (tzw. pięć dróg), które były
oparte na prze¶wiadczeniu, że musi istnieć pierwsza przyczyna wszystkiego i że
przypadkowo¶ć rzeczy odsyła do bytu koniecznego. Tak więc uważał go za:•
pierwsza przyczynę ruchu;•
za przyczynę istnienia ¶wiata;•
za istotę konieczn±;•
za istotę najdoskonalsz±;•
za
istotę działaj±c± celowo.Jego filozofia rodziła się z przekonania, że trzeba wznosić
się poznawanie obiektywnego ¶wiata, by poznać prawdę najwyższ±. W rozumieniu
¶w. Tomasza filozofia była filozofi± bytu. Według Tomasza człowiek zajmuje w
¶wiecie dane miejsce, lecz może być okre¶lony dopiero wówczas, zrozumie to
miejsce.¦w. Tomasz stawiał człowieka pomiędzy zwierzętami i aniołami. Był to
szczebel, na którym kończyła się drabina istot cielesnych, a zarazem zaczynała się
drabina istot bezcielesnych. W miejscu tym współistniały dwie różne zasady
hierarchizuj±ce, jaka wi±że się z natur± dóbr, które pragnie się posiadać. Dobra
materialne, będ±ce poniżej człowieka, potrzebne s± do życia cielesnego. Dobra
duchowe, „wyja¶niała” nauka o aniołach, która stanowiła zasadniczy
składnik wiedzy o bycie, a zatem i filozofii człowieka. Według ¦w. Tomasza człowiek
powinien akceptować szczebel, na którym został postawiony. Jakiekolwiek
naruszenie miejsca w hierarchii bytu jest wynaturzeniem człowieczeństwa,
zaprzeczeniem tego, czym człowiek jest i ma być. Analizuj±c ludzk± duszę filozof
stwierdził, że większo¶ć jej elementów występuje również i u zwierz±t. Tomasz
wyróżnia cztery zmysły wewnętrzne: • wspólnoty;•
wyobraĽni;• władzy os±du;•
pamięci.Zmysł wspólnoty jest
syntez± zmysłów zewnętrznych. Maj± go zwierzęta. WyobraĽnia wypełnia luki obrazu
¶wiata. J± zwierzęta również posiadaj± oraz pamięć, lecz biern±. Natomiast jest
także pamięć dowolna, ale ona jest wła¶ciwa tylko człowiekowi. Władza os±du jest
wspólna ludziom i zwierzętom. W tych przypadkach wyższo¶ci człowieka w stosunku
do zwierz±t ¶w. Tomasz podkre¶la, że chodzi tu tylko o różnicę stopnia.Wskazał też
na poł±czenie duszy i ciała w ludzkiej istocie. Nie pojmował człowieka wył±cznie jako
istotę cielesn± lub wył±cznie jako istotę duchow±. Mówił, iż „dusza, która jest
naczeln± zasada życia, nie jest ciałem, lecz aktem ciała, podobnie jak ciepło, będ±ce
zasad± ogrzewania, nie jest ciałem, lecz pewnym aktem ciała”. Do człowieka
należy nie tylko odnalezienie swego bytu na danym szczeblu, ale także utrzymanie
się na nim. Owe utrzymanie się człowieka na tym szczeblu jest spraw± obiektywnie
zapewnion± w powszechnym ładzie ¶wiata. Tomasz z Akwinu pokazuje charakter
życia realizowany przez człowieka, którego powołaniem jest czynić „chwiejn±
równowagę” stabiln± równowag± swego istnienia. Uważał, iż postępowanie
człowieka jako postępowanie „naturalne” i postępowanie wynikaj±ce z
religijnej „nadbudowy” to dwa porz±dki, które się uzupełniaj±, i z
których drugi wznosi się nad pierwszym. Postępowanie człowieka miało być walk± z
„królestwem ziemskim” prowadzon± w imię „królestwa
bożego”. Według ¶w. Tomasza rozum, ukazuj±c człowiekowi słuszne cele,
pozwala mu prowadzić życie, do którego został przeznaczony. Najważniejsz± cnot±
jest roztropno¶ć, która powinna miarkować wszystkie inne cnoty. Umiarkowane
postępowanie oznacza wewnętrzny ład, który cechuje człowieka jako osobę. Tomasz
przedstawił takie życie człowieka w aspekcie społecznym, które opierało się na
stosunkach prawa i sprawiedliwo¶ci, zapewniaj±c każdemu wolno¶ć i własno¶ć, a
zarazem dobro wspólne. W swych rozważaniach pokazuje system zorganizowania
stosunków społecznych, a następnie przechodzi do życia religijnego, do cnot
nadprzyrodzonych. Naturalne życie moralne ludzi i ich naturalne życie społeczne
otrzymuje wyższ± sankcję z nadprzyrodzonego porz±dku, który jednak realizuje się w
rzeczywistym życiu ludzi. Moralno¶ć przyrodzona staje się moralno¶ci± natury
„uleczonej przez łaskę”. Człowiek po drabinie poż±dań,
kontrolowanych przez rozum, wznosi się ku szczę¶liwo¶ci wiecznej. Dusza,
zjednoczona kiedy¶ z tym ciałem zwierzęcym będzie trwać w zjednoczeniu ze
zmartwychwstałym ciałem uduchowionym. Ta wizja pokazuje harmonię naturalnego i
nadnaturalnego porz±dku, miała ona stanowić zasadnicz± budowę ¶wiata. Tomasz z
Akwinu ukazał obiektywny ¶wiat jako boskie rozumne dzieło i obiektywne miejsce
człowieka w hierarchii bytów, które zostały mu zaznaczone. Była to antropologia
ufno¶ci człowieka w jego własne siły, oraz także przejawiała się ona wielka wizj±
religijnego ładu ¶wiata.Bibliografia:1. „Szkolny słownik filozoficzny”,
opracował Jerzy Syjud.2. „Zagadnienia historii filozofii” Stefan
¦wieżawski.3. „Popularna encyklopedia powszechna”.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards