Globalizacja : szanse i zagrożenia

advertisement
Globalizacja : szanse i zagrożenia
Globalizacja : szanse i zagrożenia
www.wkuwanko.pl
1
Globalizacja : szanse i zagrożenia
Za początki globalizacji powszechnie przyjmuje się lata dziewięćdziesiąte XIX wieku.
Związane było to z faktem, iż podczas intensywnego rozwoju kapitalizmu, kapitał nie
natrafiał na spore ograniczenia. Ludzie mogli wtedy inwestować praktycznie na całym
świecie, co wykorzystywali chcąc osiągnąć najwyższy poziom produkcji, przy minimalnych
kosztach. Pionierami globalizacji są takie firmy jak: Ford, Singer, Gilette, National Cash
Register. Pierwsza faza globalizacji wynikała z potrzeby wzrostu korzyści skali w związku z
zaistniałym w ówczesnym czasie postępem technologicznym. W owych czasach kwitł także
handel międzynarodowy, który odgrywał coraz ważniejszą rolę w ekonomii światowej.
Najważniejsze warunki do rozwoju globalizacji pojawiły się dopiero po zakończeniu II wojny
światowej i zaliczyć do nich można:
dynamiczne powstawanie nowych technologii,
spadek kosztów transportu (statki kontenerowe, efektywne samoloty),
łatwiejszy przepływ informacji i komunikacja w skali międzynarodowej,
stopniowe ujednolicenie wymogów i potrzeb nabywców,
powstawanie ugrupowań gospodarczych,
liberalizacja gospodarek wielu krajów.
Globalizacja w praktyce oznacza wzrost różnego rodzaju połączeń, wzajemnych powiązań,
oddziaływań we wszystkich dziedzinach życia społeczeństw, od kultury masowej przez
finanse, migrację po bezpieczeństwo i utrzymanie pokoju.
Globalizacja to upowszechnianie się pewnych procesów i zjawisk w skali światowej. W sferze
rynkowej przejawia się ona w postaci określonego standardu, którego twórcami i nosicielami
są firmy globalne, czyli takie, które dzięki prowadzeniu działalności w więcej niż tylko jednym
kraju, w takich dziedzinach, jak badania i rozwój, produkcja, logistyka, marketing, osiąga
korzyści finansowe w postaci zmniejszonych kosztów oraz polepsza swoją renomę, co nie
jest możliwe do osiągnięcia przez biedniejszych konkurentów krajowych. Nie możemy
również zapominać o kulturowych zmianach, które przyniosła globalizacja. Coraz częściej,
wiele dziedzin takich jak muzyka, film, teatr, sztuka stają się do siebie podobne we
wszystkich częściach świata. Poruszają one problemy całego świata i są dla coraz większej
publiczności zrozumiałe, bez względu na początkowe różnice kulturowe. Również nasze życie
staje się coraz bardziej zunifikowane.
Źródłem jej jest dominacja rozwiniętej gospodarki Zachodu nad resztą świata, prowadzi do
ujednolicania obrazu świata, jest rodzajem transformacji gospodarki wolnorynkowej. W
sferze ekonomii następuje przyspieszony proces fuzji wielkich koncernów oraz koncentracja
www.wkuwanko.pl
2
Globalizacja : szanse i zagrożenia
kapitału na niespotykaną skalę; w sferze polityki dostrzegalny jest proces malejącej roli
organizmów państwowych, w życiu społecznym nasila się zjawisko migracji ludności,
przejawia się uniformizacją wzorów postępowania, marginalizacją kultur narodowych,
standaryzacją gastronomii, handlu, mody, rozrywki itp. Wielką rolę przyspieszającą ten
proces jest postęp techniczny w zakresie mediów elektronicznych (Internet, telewizja, telefon
komórkowy), prowadzący do ogromnego przybliżenia różnych zakątków globu, tworzenia
globalnej wspólnoty.
Na procesy globalizacyjne, niewątpliwy wpływ miały i mają organizacje międzynarodowe,
takie jak:
Bank Światowy , którego celem jest udzielanie pomocy w odbudowie i rozwoju krajów
członkowskich.
Międzynarodowy Fundusz Walutowy, utworzony w 1944r. ma za zadanie koordynowanie
polityki finansowej państw członkowskich.
Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) - założona w 1960r. w Paryżu, jej
celem jest promowanie trwałego wzrostu gospodarczego, a także likwidacja barier
protekcyjnych w handlu.
Powyższe organizacje, jak również Światowa Organizacja Handlu, poprzez
którą likwidowane są cła i utrwalane ułatwienia w handlu, przyczyniają się
do powstawania procesów globalizacyjnych. Instytucje te koordynując
politykę
ekonomiczną
w
skali
całego
globu,
przekraczają
granice
narodowe dla dobra ogólnoświatowego rozwoju.
Szanse globalizacji :
Ład ekonomiczny końca XX wieku stwarza wiele możliwości krajom rozwijającym się i innym
aktorom globalnej sceny gospodarczej. Redukcje barier celnych w handlu międzynarodowym
umożliwiły wielu krajom przyjęcie strategii proeksportowych. W istocie dla małych i średnich
państw, mających ograniczone rynki wewnętrzne, produkcja skierowana na zewnątrz jest
szansą na szybki wzrost gospodarczy. Kraje, którym udało się utrzymać długofalowe tempo
wzrostu w wysokości 7%, 8% i więcej procent w skali rocznej, wybrały otwartą i liberalną
strategię rozwoju, w której eksport rósł w tempie wyższym niż PKB. Tak było w Azji
Południowo-Wschodniej
aż
do
ostatniego
kryzysu,
w
Chinach
od
połowy
lat
siedemdziesiątych oraz w Chile od połowy lat osiemdziesiątych.
www.wkuwanko.pl
3
Globalizacja : szanse i zagrożenia
Globalizacja stwarza możliwości potencjalnie szybkiego wzrostu produkcji, dobrobytu
społecznego i poprawy warunków życia ludności oraz rozwoju ekonomicznego. Inną
korzyścią jest dostęp do zróżnicowanych dóbr konsumpcyjnych, nowych technologii, metod
zarządzania i wiedzy, a także do systemu instytucji, które sprawdziły się w innych miejscach.
Globalizacja otwiera nowe możliwości rozszerzenia i dywersyfikacji wymiany handlowej,
wzrostu inwestycji i rozwoju nowych technologii, co przyniosło już znaczący wzrost
gospodarczy wielu krajów i rosnącą zamożność ich społeczeństw. Globalizacja gospodarki
otwiera m.in. nowe rynki przed towarami i usługami, a ostra konkurencja hamuje wzrost cen.
Tańsze towary są zatem dostępne dla większej ilości konsumentów.
Globalizacja poprzez swoje instrumenty takie jak : międzynarodowy handel, przepływy
finansowe, bezpośrednie inwestycje zagraniczne i inne formy ponadnarodowych powiązań
firm prywatnych stwarza warunki dalszej ekspansji tych przepływów. Prowadzą one do
wzrostu gospodarczego są wiązką solidarności narodów. Dzięki globalizacji możliwa jest
międzynarodowa współpraca, wspólne uczestnictwo w budowie jedności międzynarodowej.
Dzięki nowoczesnym technikom globalizacja pozwala na rozwijanie swych kwalifikacji ludziom
z ubogich państw, poniekąd daje im możliwości rozwoju.
Umiędzynarodowienie regulacji i umocnienie instytucji współpracy wielostronnej rządów w
obliczu problemów globalnych, takich jak ochrona środowiska, zwalczanie przestępczości,
migracje, zapobieganie epidemiom, ochrona praw człowieka, bezpieczeństwo żywnościowe.
Bardzo
dużo
zyskują
przedsiębiorstwa
które
nastawiają
się
na
rozwój
globalny,
podstawowymi korzyściami są :
nowe rynki, których istnienie jest pożądane ze względu na nasycenie krajowego rynku
produktami danego przedsiębiorstwa,
wzrost sprzedaży, bezpośrednio związany z możliwością wykorzystania korzyści ekonomii
skali,
zapobieganie wahaniom wielkości sprzedaży, przy np. sezonowości sprzedaży, może ona być
w eliminowana przez zwiększenie poziomu sprzedaży poza rodzimym rynkiem zbytu,
dywersyfikacja ryzyka prowadzonej działalności, sprzedaż na wielu rynkach zapewni
przedsiębiorstwu większą stabilizację, niż w sytuacji, w której jego pozycja uzależniona jest
tylko i wyłącznie od jednego rynku,
rozszerzenie cyklu życia produktu, zyski ze sprzedaży danego produktu są najmniejsze w
fazie jego wprowadzania na rynek i w fazie spadku. W przypadku rozszerzania cyklu życia
produktu, co możliwe jest poprzez sprzedaż produktu poza granicami kraju macierzystego,
uzyskać można zyskowność na znacznie wyższym poziomie,
www.wkuwanko.pl
4
Globalizacja : szanse i zagrożenia
dodatkowe
źródła
dochodów
przedsiębiorstwa,
zawieranie
umów
licencyjnych
lub
franchisingowych z partnerami zagranicznymi.
Globalizacji prowadzi do pogłębienia międzynarodowego podziału pracy oraz wyższego, acz
niekoniecznie równomiernego, wzrostu gospodarczego i dobrobytu społeczeństw. Czynniki te
spowodowały, że poszczególne społeczeństwa są w coraz większym stopniu zależne od
siebie gospodarczo, co stwarza nie tylko nowe możliwości, ale również wyzwania, w
wymiarze gospodarczym, społecznym i politycznym.
Globalizacja jest wielką szansą dla krajów, które prowadzą dobrą politykę gospodarczą, to
znaczy mają przejrzyste i zdrowe finanse publiczne, niskie podatki, przedsiębiorstwa nie
mieszają się do bieżącej polityki. Innymi słowy, globalizacja sprawia, że premiowana jest
dobra polityka gospodarcza, a karana zła.
Zagrożenia globalizacji :
Globalizacja niesie ze sobą także napięcia w krajach zintegrowanych z gospodarką światową.
Jednym z negatywnych zjawisk jest rozprzestrzenianie się wszelkiego rodzaju kryzysów na
przykład azjatyckiego i rosyjskiego w latach 1997-1998. Taki mechanizm przenoszenia się
negatywnych konsekwencji może oznaczać spadek eksportu i/lub zmiany realnych cen
towarów (ropy naftowej, miedzi, drewna). Gospodarki, których dochody z eksportu i z tytułu
obciążeń fiskalnych uzależnione są od kilku podstawowych produktów, mogą być szczególnie
narażone na szok. Tak było w Meksyku, Indonezji, Ekwadorze. Wenezueli i Rosji, gdy
spadały ceny ropy naftowej, a także w Chile, gdy spadły ceny miedzi. Podobnie sytuacja
przedstawia się na rynkach finansowych. Wysoce zintegrowane rynki wykazują tendencję do
przenoszenia globalnych, regionalnych lub lokalnych „wstrząsów" finansowych znacznie
szybciej niż w przeszłości, kiedy stopień integracji tych rynków był znacznie niższy.
Antyglobaliści bardzo szczegółowo przedstawili na czym polega globalizacja.
www.wkuwanko.pl
5
Globalizacja : szanse i zagrożenia
Innego rodzaju zagrożeniem są tzw. efekty społeczne. Ponieważ zjawisko globalizacji jest
często ściśle powiązane z większą niestabilnością produkcji i zatrudnienia, może to oznaczać
realny wzrost bezrobocia. Ostrzejsza konkurencja może być także trudna do zaakceptowania
w pewnych społeczeństwach ze względów kulturowych.
Innym
problemem
wywołującym
wiele
emocji
jest
kwestia
rosnących
rozpiętości
dochodowych, które może pogłębiać globalizacja i wolny handel. Wreszcie, globalizacja
premiuje kraje dysponujące wysoko kwalifikowaną siłą roboczą, wysokim poziomem wiedzy i
dobrymi umiejętnościami w zakresie organizacji i zarządzania. To są te właśnie atuty, które
gwarantują sukces w bardziej konkurencyjnym środowisku globalnym. W oczywisty sposób
społeczeństwa dysponujące niewykwalifikowaną siłą roboczą, niskim poziomem wiedzy,
brakiem dyscypliny, słabą organizacją państwa, nieefektywnymi przedsiębiorstwami, a także
zantagonizowanym społeczeństwem mają znacznie mniejsze szansę na sukces w coraz
bardziej konkurencyjnej gospodarce światowej.
Według
antyglobalistów
„...Globalizacja
to
proces
równania
w
dół,
sprowadzania
pracowników na całym świecie do jednego, najniższego mianownika. Siła robocza jest
najtańsza, pracownicy pozbawieni są jakichkolwiek praw, a warunki pracy przypominają te z
XVIII wiecznych fabryk Anglii. Przy produkcji ubrań, komputerów, zabawek i innych dóbr
konsumpcyjnych zalewających europejski rynek częstokroć pracują dzieci, a dniówka
dorosłych pracowników rzadko przekracza 1 dolara dziennie... jakiekolwiek strajki są krwawo
tłumione. Przykładem taktyki globalnych korporacji może być firma NIKE, która po
protestach swych pracowników w silnie uzwiązkowionej Korei, przeniosła swe fabryki do
www.wkuwanko.pl
6
Globalizacja : szanse i zagrożenia
Indonezji od lat rządzonej przez wojsko. Cały zysk z tych osiągnięć zagarniany jest jednak
przez kapitalistów, globalizacja przyczynia się także do coraz większej kumulacji kapitału.
Globalna gospodarka powoduje, iż życie ekonomiczne w naszym kraju (ale przecież nie
tylko...), toczy się pod dyktando giełdowych spekulantów, pazernych bankierów, zarządów
międzynarodowych koncernów i podobnej hołoty, której nikt nie upoważniał do decydowania
o losach świata. Polska po 1990 roku stała się jedną wielką hurtownią, rynkiem zbytu i
rezerwuarem taniej siły roboczej, a gigantyczne bezrobocie też jest pośrednio wynikiem
dyktatu koncernów. Tragicznym symbolem takiego stanu niech będzie hurtownia tajlandzkiej
odzieży na terenie byłej fabryki włókienniczej w bezrobotnej Łodzi...”
Globalizacja przyczyniając się do wzrostu gospodarczego, może również powodować
powstanie szkód w środowisku naturalnym, jeśli koszty ekologiczne nie zostaną właściwie
uwzględnione w rachunku ekonomicznym. Rodzi to obawy, że ze wzrostem liberalizacji wzrastać
będzie
zainteresowanie
inwestorów
regionami
o
najniższych
standardach
środowiskowych. Osłabieniu ulegnie zdolność rządów do realizacji priorytetów narodowych i
w konsekwencji nie będą one w stanie efektywnie wywiązywać się ze swych obowiązków
wobec społeczeństwa.
FAKTY :
www.wkuwanko.pl
7
Globalizacja : szanse i zagrożenia
Globalizacja prowadzi do zwiększania przepaści między bogatymi i biednymi - dziś własność
358 najbogatszych ludzi świata ma większą wartość niż dochód 45% ludzkiej populacji.
Prowadzi do absurdalnej sytuacji, kiedy produkty które przemierzyły tysiące kilometrów są
tańsze niż produkty lokalne.
Roczna wartość ponadnarodowych operacji finansowych to 900 bilionów USD - kilkanaście
razy więcej niż łączny PKB wszystkich państw świata.
Transakcje walutowe osiągają równowartość 1300 miliardów dolarów dziennie. Jest to
niemal tyle, ile suma rezerw wszystkich banków narodowych świata, wynoszących łącznie ok.
1500 miliardów dolarów.
Krytyka globalizacji wiąże się z transferem wzorców kulturowych z krajów wysoko
rozwiniętych do pozostałej części świata poprzez imitację modelu konsumpcji, globalne
masmedia itp. Zdaniem przeciwników globalizacji grozi to, w końcowym efekcie,
homogenizacją systemów wartości oraz ograniczeniem różnic kulturowych i tożsamości
narodowej.
Globalizacja nie poddaje się jednoznacznym ocenom. Jej zwolennicy twierdzą, że - po
pierwsze - przyspieszy rozwój cywilizacyjny (a co za tym idzie - wzrost dobrobytu), a po
drugie - że zniesie dzielące ludzkość bariery. Globalizacja = rozwój, globalizacja = pokój!
Ale co najmniej tak samo wymowni są jej przeciwnicy. Zwracają oni uwagę na takie zjawiska
jak:
destabilizacja gospodarki w skutek żywiołowych przepływów kapitału,
wzrost trudnej do kontrolowania przestępczości
zglajszachtowanie kultury, utrata tożsamości
erozja suwerenności (tj. wpływu społeczeństwa na władzę)
wreszcie marginalizacja krajów i regionów oraz grup społecznych.
Z jednej strony możemy zauważyć zamiast ujednolicenia kultur - ich wzbogacenie dzięki np.
krzyżowaniu się różnych stylów (hybrydyzacji). Znowuż osłabienie suwerenności (tj. wpływu
obywatela na władzę) na szczeblu narodowym może iść w parze - dzięki decentralizacji - ze
wzrostem demokracji na szczeblu regionalnym.
Z drugiej strony zaś strony zakwestionować trzeba podstawowy argument globalistów, że
globalizacja = pokój. Entuzjaści globalizacji twierdzą, że konsumpcyjna kultura globalna,
której cechą zasadniczą jest brak tożsamości, doprowadzi do trwałego pokoju: ludzie
przestaną się różnić, nie będzie obcych. "Kraje, w których są bary MacDonalda, nie prowadzą
ze sobą wojen" - mówią globaliści - w społeczeństwie konsumpcyjnym niemożliwy byłby
Holocaust.
www.wkuwanko.pl
8
Globalizacja : szanse i zagrożenia
Wszystkie te dywagacje mogą być traktowane jako przelewanie z pustego w próżne, jeśli
przyjmiemy, że globalizacja jest nieuchronna. Czy jednak oznacza to, że musimy się z nią
biernie pogodzić? Na pewno nie ma sensu krzyczenie: "Nie zgadzam się na globalizację! Nie
pozwalam!" Przede wszystkim musimy przyglądać się temu zjawisku wnikliwie dostrzegając,
że nie stanowi jednorodnej masy, ale że jest raczej wypadkową sprzecznych tendencji.
Wyodrębnijmy trendy zbieżne z naszymi wartościami. Dokonawszy zaś takiej analizy
posłużmy się techniką "surfingu": wykorzystajmy groźne fale, by na ich grzbiecie przemieścić
się w pożądanym przez nas kierunku. Wykorzystajmy globalizację przeciw niej samej.
Literatura :
Krzysztofek
Kazimierz,
„Globalna
kultura
i
globalne
zarządzanie”
-
„Sprawy
Międzynarodowe”, PWN, Warszawa 2000, nr 1
Praca zespołowa pod redakcją Barbary Liberskiej, „Globalizacja. Mechanizmy i wyzwania”,
Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2002
www.wkuwanko.pl
9
Globalizacja : szanse i zagrożenia
Liberska Barbara. „Proces globalizacji i regionalizacji w gospodarce światowej”, Polskie
Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1998
Cziomer E., Zyblikiewicz L., „Podstawowe problemy globalne”, PWN, Warszawa-Kraków 2000
Szymański Wł., „Globalizacja - wyzwania i zagrożenia”, PWE, Warszawa 2001
http://www.antyglobalizacja.most.org.pl/
www.wkuwanko.pl
10
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards