5 KB

advertisement
Rola szczepień w profilaktyce
wybranych chorób zakaźnych
ze szczególnym uwzględnieniem
grypy, WZW, pneumokoków oraz
meningokoków.
Pionierem szczepień był brytyjski lekarz Edward
Jenner, który pod koniec XVIII wieku po raz
pierwszy zastosował u człowieka szczepionkę
przeciwko ospie prawdziwej.
Szczepienia ochronne stały się
najskuteczniejszą formą
zapobiegania szerzeniu się chorób
zakaźnych
Odporność przeciwko chorobom zakaźnym można
podzielić na odporność wrodzoną
i odporność nabytą.
Szczepienie polega na podaniu
człowiekowi preparatu zawierającego
antygen patogennego drobnoustroju.
Antygen wywołuje reakcję układu
odpornościowego, dzięki temu w sposób
sztuczny wytwarzają się w organizmie
przeciwciała oraz pamięć
immunologiczna, która w kontakcie z
żywym drobnoustrojem chorobotwórczym
uruchamia mechanizmy obronne.
Szczepienia
• chronią przed zachorowaniem osoby
zaszczepione
• prowadzą do tzw. odporności
zbiorowiskowej
• eradykacja chorób zakaźnych
• Ustawa z dnia 06.09.2001r. o chorobach
zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. 2001r.,
Nr 126, poz. 1384 z późn. zm.), nakłada
na osoby przebywające na obszarze
Polski obowiązek poddawania się
szczepieniom przeciw określonym
chorobom zakaźnym.
Szczepienia obowiązkowe (bezpłatne) realizowane
w ramach obowiązkowego programu szczepień:
• przeciwko: WZW typu B,
• gruźlicy,
• błonicy,
• tężcowi,
• krztuśćcowi,
• Haemophilus influenzae typu b,
• Polio,
• odrze,
• śwince,
• różyczce
oraz w określonych sytuacjach p/ko tężcowi, wściekliźnie i durowi
brzusznemu
Powyższe szczepienia mogą być egzekwowane
na drodze administracyjnej.
Odsetek osób uodpornionych zgodnie
z obowiązującym Programem
Szczepień Ochronnych na terenie
miasta Gdańska jest wysoki
PPIS w Gdańsku prowadzi nadzór nad realizacją
programu szczepień obowiązkowych.
• Do końca I kwartału 2007r. nadzorem objętych było 246
punktów szczepień dzieci, młodzieży i osób dorosłych.
• W II kwartale, w związku z wejściem w życie
Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 marca
2007r. zmieniającego Rozporządzenie w sprawie
zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej
nad dziećmi i młodzieżą (Dz. U. Nr 56, poz. 379),
szczepienia dzieci z roczników szkolnych zostały
przeniesione ze szkolnych gabinetów profilaktycznej
opieki zdrowotnej do poradni Podstawowej Opieki
Zdrowotnej.
Do szczepień zalecanych, niefinansowanych ze środków
znajdujących się w budżecie Ministra Zdrowia, należą
szczepienia przeciwko:
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
grypie,
rotawirusom,
zakażeniom Streptococcus pneumoniae,
zakażeniom Neisseria meningitidis,
zakażeniom Haemophilus influenzae typu b
kleszczowemu zapaleniu mózgu,
szczepienia przeciwko WZW typu B dla grup nieobjętych
szczepieniami obowiązkowymi,
szczepienia przeciwko WZW typu A,
odrze, śwince i różyczce
ospie wietrznej
błonicy i tężcowi
wściekliźnie,
żółtej gorączce
WIRUSOWE ZAPALENIA WĄTROBY
Liczba zarejestrowanych zachorowań na WZW typu B, C
oraz B+C w okresie 2001-2007r. na terenie miasta
Gdańska przedstawia się następująco:
Liczba zachorowań na WZW typu B, C oraz B+C
w okresie 2001-2007r.:
Obecnie nie ma szczepionki p/ko
WZW typu C.
Konieczna jest wysoka świadomość
dotycząca zakażeń krwiopochodnych.
Szczepienia p/ko WZW typu B są
refundowane z budżetu Ministra Zdrowia dla:
• noworodków (szczepienia wykonywane w ciągu 24
godzin po urodzeniu)
• młodzieży w 14 roku życia, uprzednio nie szczepionej
• osób wykonujących zawody medyczne oraz uczniów
szkół medycznych
• osób z bliskiego otoczenia chorych na WZW typu B
i nosicieli HBV
• osób z przewlekłym uszkodzeniem nerek
• chorych z przewlekłym uszkodzeniem wątroby
• osób zakażonych wirusem HIV
• dzieci z wrodzonym lub nabytym defektem odporności
• osób przygotowywanych do zabiegów wykonywanych
w krążeniu pozaustrojowym
WIRUSOWE ZAPALENIA WĄTROBY
WZW typu B
• Wskazania do szczepień p/ko WZW typu B dotyczą
praktycznie każdego człowieka. Do zakażenia wystarczy
obecność krwi w ilości niezauważalnej gołym okiem
(0,0004 ml).
• Skutkiem przewlekłego zapalenia wątroby
spowodowanego WZW typu B może być marskość i rak
wątroby.
• Ryzyko zakażenia stwarza każdy, niekoniecznie
medyczny, zabieg powodujący naruszenie ciągłości
tkanek, wykonywany narzędziami, które nie zostały
poddane właściwym procesom dezynfekcji i sterylizacji.
WIRUSOWE ZAPALENIA WĄTROBY
WZW typu A
• WZW typu A przenoszone jest drogą
pokarmową
• Szczepienia przeciwko WZW typu A nie są
finansowane z budżetu Ministra Zdrowia.
Liczba zarejestrowanych zachorowań na WZW typu A
w okresie 2000-2007r. na terenie miasta Gdańska
przedstawia się następująco:
Szczepienia p/ko WZW typu A zalecane są:
- osobom zatrudnionym przy produkcji
i dystrybucji żywności, usuwaniu odpadów
komunalnych i płynnych nieczystości oraz przy
konserwacji urządzeń służących temu celowi
- dla dzieci w wieku przedszkolnym, szkolnym
i młodzieży
- osobom wyjeżdżającym do krajów o wysokiej
i pośredniej endemiczności zachorowań na
WZW typu A.
PPIS w Gdańsku od 2005r. uczestniczy
w Ogólnopolskim Programie Profilaktyki WZW A
•
Główne cele programu:
1.
przedstawienie zagrożeń związanych z WZW typu A
oraz upowszechnienie wiedzy o korzyściach płynących
ze szczepień profilaktycznych
aktualizacja wiedzy na temat obowiązujących w kraju
standardów dotyczących produkcji i dystrybucji
żywności w kontekście higieny i zapobiegania
chorobom zakaźnym
zaszczepienie personelu mającego kontakt z
żywnością w ramach wykonywania obowiązków
zawodowych
szczepienie dzieci uczęszczających do przedszkoli
2.
3.
4.
GRYPA
W ostatnim stuleciu miały miejsce
3 pandemie grypy:
- tzw. „hiszpanka” (1918r.): 50-100 mln zgonów
- tzw. „pandemia azjatycka” (1957r.): ok. 2 mln zgonów
- tzw. „grypa z Hong-Kongu” (1968r.): ok. 1 mln zgonów.
Od 1997r. eksperci zwracają uwagę na wirusy
grypy A H5N1 oraz A H7N7, występujące
wcześniej jedynie u ptaków. Te typy wirusa okazały
się groźne dla ludzi.
Wirusy H5N1 i H7N7 nie przenoszą się łatwo
z ptaków na ludzi, ani nie rozprzestrzeniają się
łatwo wśród ludzi. Jednak przekształcenie ich
w formy bardziej zaraźliwe mogłoby
zapoczątkować nową pandemię grypy o globalnym
przebiegu.
• Epidemie grypy występują w każdym
sezonie i dotyczą głównie dzieci.
• Wg WHO na świecie każdego roku na
grypę zapada ok. 300 mln osób.
• 1 mln ludzi ginie z powodu powikłań grypy.
W ramach nadzoru epidemiologicznego
PPIS w Gdańsku rejestruje przypadki
zachorowań i podejrzeń zachorowań na
grypę, zgłaszanych przez lekarzy zgodnie
z Ustawą z dnia 06.09.2001r. o chorobach
zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. Nr 126,
poz. 1384,z późn. zm.).
Liczbę zachorowań i zapadalność na grypę na terenie
miasta Gdańska ilustruje poniższa tabela.
rok
Choroby zakaźne
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
liczba zachorowań
672
0
7202
708
2624
424
255
zapadalność
145,67
0
1561
92,65
55,58
Grypa
153,73 571,58
PPIS w Gdańsku uczestniczy w europejskiej
sieci nadzoru epidemiologicznowirusologicznego nad grypą Sentinel.
• W programie Sentinel uczestniczą lekarze
pierwszego kontaktu i stacje sanitarnoepidemiologiczne.
• Funkcję koordynatora programu w Polsce pełni
Krajowy Ośrodek ds. Grypy w Państwowym
Zakładzie Higieny w Warszawie.
WIRUS GRYPY
Ze względu na zmienność
wirusa skład szczepionki
co roku ulega zmianie.
Z PPIS w Gdańsku w ramach programu Sentinel
współpracuje 63 lekarzy z 5 gdańskich zakładów
opieki zdrowotnej:
- NZOZ Przychodnia Lekarska „Jasień” Sp. z o.o.,
ul. Kartuska 104,
- NZOZ Przychodnia „Kaletnicza”, ul. Kaletnicza 3/2,
- NZOZ „Baltimed” Sp. z o.o., ul. Krzemowa 16,
- NZOZ Nadmorskie Centrum Medyczne Sp. z o.o.,
- Szpital Specjalistyczny Św. Wojciecha Lekarze
Podstawowej Opieki Zdrowotnej, Al. Jana Pawła II 50).
Wskazania do szczepień p/ko
grypie.
• Kliniczne: dla osób w średnim i starszym wieku
(powyżej 55 roku życia), pacjenci z obniżoną
odpornością oraz przewlekle chorzy (osoby z
astmą, alergią, niewydolnością układu krążenia,
oddychania, nerek).
• Epidemiologiczne: program profilaktyczny
szczepień p/ko grypie powinien objąć
pracowników zakładów opieki zdrowotnej
mających bezpośredni kontakt z pacjentami,
pracowników służb publicznych, np. policjantów,
nauczycieli, przedszkolanek oraz pracowników
handlu, transportu, itp.
Szczepionki zawierają fragment wirusa
grypy niezdolny do zakażenia organizmu.
Przeciwciała ochronne wytwarzane są
w organizmie człowieka 7 dni
po zaszczepieniu, utrzymują się
do 12 miesięcy.
W Polsce p/ko grypie szczepi się
ok. 6-8% populacji, co stanowi
ok. 65-80 dawek na 1000 osób.
• W Kanadzie zużycie szczepionki wynosi 350
dawek na 1000 osób.
• W USA zużycie szczepionki wynosi 260 na 1000
osób.
Szczepienia ochronne są najlepszym
sposobem zapobiegania grypie.
Zakażenia wywołane przez
Streptococcus pneumoniae pneumokoki
Profilaktyka zakażeń pneumokokowych
• Szczególnie zagrożone zakażeniem
pneumokokowym są:
- dzieci w wieku do 2 lat
- dorośli powyżej 65 roku życia
- osoby z grup podwyższonego ryzyka,
tj. chorujące na przewlekłe choroby serca
i płuc, cukrzycę, chorobę alkoholową,
nabyte zaburzenia odporności
• Zakażenie inwazyjne Streptococcus
pneumoniae obciążone są dużym
ryzykiem śmiertelności.
• Wg WHO zakażenia wywołane przez
pneumokoki są przyczyną śmierci ponad
1,9 mln dzieci poniżej 2 roku życia.
• Szczepionki nieskoniugowane
(polisacharydowe) szczególnie zalecane są:
- osobom powyżej 65 roku życia
- dzieciom powyżej 2 roku życia oraz dorosłym, z grup
podwyższonego ryzyka (w tym chorującym na
przewlekłe choroby serca i płuc, cukrzycę, chorobę
alkoholową, nabyte zaburzenia odporności)
• Szczepionki skoniugowane (7-walentne)
szczególnie zalecane są:
- dzieciom od 2 m-ca życia do 2 roku
- dzieciom w wieku 2-5 lat z określonych grup ryzyka, tj.
uczęszczającym do żłobka, przedszkola lub z chorobami
przewlekłymi, w tym z zaburzeniami odporności)
Zakażenia wywołane przez Neisseria
meningitidis - meningokoki
• Najczęstszym miejscem nosicielstwa jest
jama nosowo-gardłowa.
• Nosicielstwo może utrzymywać się od
kilku tygodni do wielu miesięcy.
Społeczna kampania przeciwko
meningokokom
Największe znaczenie kliniczne i epidemiologiczne
mają grupy serologiczne Neisseria meningitidis:
- A (epidemie w Afryce),
- B (głównie zakażenia sporadyczne, może również
wywoływać epidemie – np. w Norwegii, Wielkiej Brytanii),
- C (zakażenia epidemiczne w Europie),
- Y (epidemie w USA),
- W135 (epidemie w Afryce).
• Grupy A i C często wywołują zakażenia epidemiczne
(koszary, internaty, przedszkola), natomiast grupa B
odpowiada za zachorowania sporadyczne.
• Serogrupy D, Z, 29E zazwyczaj nie wywołują zapaleń
opon mózgowo-rdzeniowych.
• W Europie dominują grupy B, C, A, W135, Y.
W Polsce dostępne są szczepionki
p/ko serogrupie C oraz przeciwko
serogrupom A+C
Szczepienia wskazane są dla osób, które
najczęściej chorują, a więc dla małych
dzieci oraz młodzieży. Poza osobami
z grup ryzyka szczepieniami warto objąć
personel najbardziej narażonych
oddziałów szpitalnych, tj. oddziału
intensywnej terapii, zakaźnego,
pediatrycznego, neurologicznego,
szpitalnego oddziału ratunkowego oraz
pracowni bakteriologii.
Od czasu wynalezienia szczepionki
p/ko ospie prawdziwej do dnia
dzisiejszego szczepienia są
najskuteczniejszą formą
zapobiegania chorobom zakaźnym.
Dziękuję za uwagę!
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards