Wrocław, dnia 26 lutego 2015 r. dr hab. Jan Maciejewski prof

advertisement
Wrocław, dnia 26 lutego 2015 r.
dr hab. Jan Maciejewski prof. nadzw. UWr
Autoreferat
Rozwój moich zainteresowań naukowych i badawczych związany jest zarówno z
charakterem kończonych kolejno studiów, jak i z instytucjonalnym kontekstem mojej pracy
naukowej. Pierwsze studia podjąłem w roku 1974 w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk
Zmechanizowanych im. T. Kościuszki we Wrocławiu i ukończyłem je w 1978 r., uzyskując
tytuł inżyniera i stopień oficerski podporucznika Wojska Polskiego. W tymże roku
rozpocząłem pracę jako instruktor w 13. Pułku Zmechanizowanym w Kożuchowie. W 1980 r.
zostałem skierowany na stanowisko wykładowcy w macierzystej uczelni we Wrocławiu. Od
tego już czasu pracuję w charakterze pracownika naukowo-dydaktycznego.
Kolejne studia rozpocząłem w roku 1981 na Akademii Ekonomicznej im. O. Langego
we Wrocławiu na Wydziale Gospodarki Narodowej, na kierunku ekonomiczno-społecznym
(specjalność: ekonomika pracy i polityka społeczna). Ukończyłem je w 1986 r., uzyskując
tytuł magistra ekonomii. W tym samym roku zostałem zatrudniony jako wykładowca na
Uniwersytecie Wrocławskim i pracowałem do 1992 r. Pogłębiając swoje dydaktyczne
kwalifikacje, w 1990 r. ukończyłem roczne studia podyplomowe z zakresu dydaktyki szkoły
wyższej, prowadzone przez Uniwersytet Warszawski oraz Akademię Obrony Narodowej w
Warszawie. Po tych studiach prowadziłem liczne wykłady, ćwiczenia, konwersatoria i
seminaria na UWr, a od 1992 r. znalazłem się ponownie w szeregach kadry naukowej
Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Zmechanizowanych im. T. Kościuszki.
W 1993 r. w trybie indywidualnym rozpocząłem studia doktoranckie w Akademii
Obrony Narodowej w Warszawie, na Wydziale Wojsk Lądowych, które ukończyłem w roku
1996, broniąc pracę doktorską pt. Samokształcenie podchorążych jako główny determinant
przygotowania profesjonalnego oraz karier zawodowych oficerów Wojska Polskiego i
uzyskując stopień doktora nauk wojskowych w zakresie dydaktyki wojskowej. Promotorem
mojej rozprawy doktorskiej był prof. dr hab. Bogdan Szulc z Akademii Obrony Narodowej.
Po uzyskaniu doktoratu zostałem mianowany na stanowisko adiunkta w Katedrze Nauk
Humanistycznych w WSO we Wrocławiu, gdzie powierzono mi funkcję kierownika Zakładu
Ekonomii i Zarządzania w Katedrze Inżynierii Systemów. W okresie od 1 marca do 31
sierpnia 1998 r. odbyłem staż habilitacyjny w Wojskowym Instytucie Badań Socjologicznych
w Warszawie. Prowadziłem tam badania socjologiczne dla MON w jednostkach wojskowych
1
w Polsce, szczególnie w tych, w których przygotowuje się żołnierzy do uczestnictwa w
misjach pokojowych.
W
latach
2000–2001 pełniłem obowiązki Zastępcy Szefa Katedry Inżynierii
Systemów, w latach 2001–2002 powierzono mi kierowanie tą Katedrą, a po kolejnej
reorganizacji objąłem Katedrę Nauk Społecznych WSO. W tym okresie prowadziłem
ćwiczenia, wykłady oraz seminaria z socjologii wojska, socjologii wychowania, socjologii
organizacji i zarządzania oraz ekonomii. Od 2004 r. ponownie podjąłem pracę na
Uniwersytecie Wrocławskim w Instytucie Socjologii, gdzie od 2009 r. do tej pory pełnię
funkcję kierownika Zakładu Socjologii Grup Dyspozycyjnych. Od początków swojej kariery
akademickiej w akademickim środowisku dążę do rozwijania swoich zainteresowań
badawczych osadzonych w dziedzinie nauk społecznych i humanistycznych w sferze security
studies. Podstawą podjętych zamierzeń była próba zmierzenia się z niewspółmiernością
proponowanych teorii w tychże naukach, a raczej ich znaczącym brakiem w tym zakresie.
Na podstawie dorobku naukowego, organizacyjnego i dydaktycznego oraz rozprawy
habilitacyjnej pt. Oficerowie Wojska Polskiego w okresie przemian społecznej struktury i
wojska. Studium socjologiczne uzyskałem w 2003 roku stopień naukowy doktora
habilitowanego nauk humanistycznych w dyscyplinie socjologia wojska, nadany przez Radę
Naukową Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Moja książka
habilitacyjna spotkała się z zainteresowaniem wśród socjologów, zwłaszcza zajmujących się
socjologią wojska, co stało się dla mnie zachętą do dalszego pogłębiania tej problematyki.
Efektem tychże studiów z socjologii wojska było zwrócenie uwagi na istnienie w obrębie
systemów bezpieczeństwa państwa (militarnych, paramilitarnych oraz cywilnych) swoistych
grup, zdolnych do podejmowania natychmiastowych działań, nawet w ekstremalnych
warunkach, w celu przezwyciężenia powstałych zagrożeń. Tego rodzaju grupy społeczne
określiłem jako grupy dyspozycyjne. Zarówno kolejne studia, staże naukowe i
czynne
uczestnictwo w konferencjach, seminariach i kongresach, jak i działalność w instytucjach
naukowych przyczyniły się do skonkretyzowania moich zainteresowań teoretycznych i
badawczych dotyczących problematyki systemów bezpieczeństwa państwa i funkcjonujących
w nich różnych typów grup dyspozycyjnych (militarnych, paramilitarnych, cywilnych oraz
ochotniczych). Dlatego też skoncentrowałem się na socjologii, a zwłaszcza na takich jej
subdyscyplinach, jak socjologia wojska, socjologia pracy oraz socjologia organizacji i
zarządzania. Podejmowałem także próby opisu interesujących mnie zagadnień z punktu
widzenia pedagogiki społecznej.
2
W proponowanej socjologii grup dyspozycyjnych analizuję zjawiska z określonej
perspektywy, nie odrzucając innych jej wymiarów, lecz wskazując na nową sferę praxis w
dotychczasowym dorobku socjologii. Zastosowałem właściwie podejście „genetyczne” w
ustalaniu faktów społecznych, określających zarówno pochodzenie, jak i ewolucję badanych
tworów społecznych funkcjonujących w systemie bezpieczeństwa państwa i podlegających
specyficznym regułom oraz znaczącym ograniczeniom określonym w przepisach prawnych.
Zostały one w toku rozwoju społecznego, a następnie postępu naukowo-technicznego,
wyodrębnione w strukturach państw narodowych, zyskując wysoki status na tle pozostałych
formacji zawodowych. Można wskazać, iż nadal następować będzie dalsza specjalizacja grup
dyspozycyjnych w cywilnych, paramilitarnych i militarnych systemach bezpieczeństwa.
Podejmowana w moich rozważaniach dyspozycyjność stała się centralną zasadą
organizacji społecznych odpowiedzialnych za szeroko rozumiane bezpieczeństwo. Instytucje
sektora bezpieczeństwa zostały wyłonione w praktyce życia społecznego i pełnią niezwykle
ważne funkcje. Ich współczesna tożsamość jest genetycznie ukazana w moim dorobku
naukowym, problematy te są wzorowane na podejściu m.in. Michela Foucaulta, gdzie
ujawnione zostały nie tyle fakty historyczne, ile poszczególne warstwy interpretacji
socjologicznych, składające się na owe dyspozycyjne instytucje społeczne. Kondycja każdego
liczącego się współcześnie podmiotu państwowego (a także niepaństwowego) zależy od
wielości oraz specjalizacji grup dyspozycyjnych. Tak więc socjologia grup dyspozycyjnych
jest platformą teoretyczną, z jednej strony skupiającą owe podmioty systemu bezpieczeństwa,
a z drugiej niewyróżniająca ich specyfiki.
Dowiedzione przeze mnie zostało, iż grupy dyspozycyjne stały się współczesną formą
uspołecznienia bezpieczeństwa, następuje bowiem ich funkcjonalne zróżnicowanie względem
siebie dla celów kompleksowej ochrony i obrony całości istniejących struktur społecznych.
Ta ochrona i obrona jest oczywiście realizowana z racji upoważnień, jakie powierza im
władza państwa. Struktury te pełnią więc nie tylko funkcje ochronne, ale również
dyscyplinujące oraz przymusu, skłaniające członków społeczeństwa do zachowania według
ustalonych norm oraz stanowionego prawa. Są to formacje łączące struktury mikro- i
makropoziomu z poziomem mezostrukturalnym oraz znacząco wzmacniające struktury
państwa. Państwa o słabej pozycji na arenie międzynarodowej nie mogą szczycić się grupami
dyspozycyjnymi odpowiadającymi wymogom współczesności.
3
Moje działania naukowe w socjologii, ze szczególnym uwzględnieniem security study,
trwają już dwie dekady. W swojej działalności naukowej wyróżniam trzy zasadnicze etapy
rozwoju, których efektem jest przedłożona w postępowaniu awansowym monografia.
Pierwszy etap – po uzyskaniu habilitacji – ukierunkowany był na poszukiwanie
sposobów aktualizacji statusu socjologii wojska, która po wydaniu dzieł naukowych Jerzego
Józefa Wiatra Armia i społeczeństwo – wprowadzenie do socjologii wojska oraz Socjologia
wojska przestała być „płodna” w zakresie stanowienia teorii i jej aktualizacji do
zmieniających się uwarunkowań społecznych, gospodarczych oraz politycznych. Oczywiście,
socjologia wojska wywiedziona została z socjologii wojny, których badaczami w Polsce byli
Mieczysław Szerer (Socjologia wojny, Kraków 1916), Adam Krzyżanowski (Socjologia
wojny, Kraków 1918) oraz Stanisław Swianiewicz (Socjologia wojny, „Pax”, 1937, nr 2).
Jednak to socjologia wojska została dyscypliną akademicką. Ten historyczny okres
G.
Mitchell słusznie określił mianem „Sociology in war-time” w dziele A Hundred Years of
Sociology. Swoje studia pogłębiłem rzetelną analizą dorobku takich autorów, jak: Samuel P.
Huntington (The Soldier and the State: The Theory and Politics of Civil-Military Relations,
1957); Morris Janowitz (The professional soldier: a social and political portrait, 1960);
Charles Moskos (m.in. The American Enlisted Man; The Rank and File in Today’s Military,
1970, oraz Peace Soldiers: The Sociology of a United Nations Military Force, 1979); Robert
King Merton i Paul F. Lazarsfeld (Studies in the Scope and Method of “The American
Soldier”,1950), czy zespołu badawczego pod przewodnictwem Samuela Andrew Stouffera i
ich znaczącego opracowania: Vol. I: The American Soldier: Adjustment During Army Life
(1949), Vol. II: The American Soldier: Combat and Its Aftermath (1949), Vol. III:
Experiments on Mass Communication (1949), Vol. IV: Measurment and Prediction (1950).
Na tym etapie zainteresowany byłem tłumaczeniem zagranicznego dorobku, mając
oczywiście na uwadze dokonujące się zmiany w instytucji wojsk narodowych oraz wpływem
nowych uwarunkowań wynikających z transformacji ustrojowych. Zauważalny był
powszechnie
stosowany
empiryzm,
który
wymagał
kompetencji
badawczych,
tj.
wszechstronnej wiedzy, rzetelności, dokładności, obiektywizmu i co szczególnie ważne –
dociekliwości.
W drugim etapie zwróciłem uwagę na dorobek międzynarodowy dyscypliny „Military
sociology”, mając na uwadze globalne procesy społeczne prowadzące do profesjonalizacji
instytucji bezpieczeństwa państwa. Dostęp do publikacji tak niszowej subdyscypliny był
utrudniony, był to bowiem dorobek niebywale rozproszony, dlatego podjąłem się zadania
zgłębienia teoretycznych podwalin „Military sociology”, które były nieocenionym wkładem
4
do kierowanych przeze mnie prac badawczo-naukowych. Głównym osiągnięciem była
translokacja z The military in the sociological theory do Social research on the Armed Forces.
Na potrzeby własnych badań teoretycznych i empirycznych dokonałem analizy i
systematyzacji teorii oraz wyników badań wielu wybitnych w socjologii badaczy. Wśród
ważniejszych znaleźli się: Giuseppe Caforio (The Sociology of the Military, 1998; The
European Officer: A Comparative View On Selection And Education, 2000; Social Sciences
and the Military, 2007–2009; Armed Forces, Soldiers and Civil-Military, 2009; Advances n
military sociology: essays in honor of Charlie C. Moskos, 2009); David R. Segal oraz James
Burk (Military Sociology); Gerhard Kuemmel oraz Andreas Prufert (Military Sociology: The
Richness of a Discipline). W literaturze tej drugiej generacji „Military sociology” wskazuje
się, iż socjologia byłaby dużo uboższa, gdyby nie dorobek socjologów wojska. Poza
ustaleniami ważnymi dla instytucji wojskowych także socjologia klasyczna zyskała teorie
potwierdzone badaniami w warunkach frontowych. Późniejsze zainteresowania socjologów
wojska ogniskowały się na zagadnieniach demilitaryzacji oraz remilitaryzacji społeczeństw
oraz stosunków cywilno-wojskowych. Dorobek ten był przeze mnie systematycznie
gromadzony i został wykorzystany w przygotowanych materiałach do e-learningu z
przedmiotu „socjologia wojska” dla kierunku socjologia grup dyspozycyjnych oraz dla
kierunku socjologia.
Dostrzegłem, iż sama socjologia wojska zaczęła w sposób naturalny zawężać swój
obszar badawczy, ujawniać zaczęły się aktywnie inne podmioty bezpieczeństwa. Z uwagi na
zakończenie „zimnej wojny” wojsko zaczęło tracić centralną pozycję społeczną, gdyż w
obliczu propagowanej „kultury pokoju” zagrożenia militarne oddalały się na rzecz zagrożeń o
charakterze pozamilitarnym. Na skutek płacenia coraz mniejszych „dywidend” na rzecz
pokoju, zaprzestano masowych zbrojeń i rozpoczęto etap profesjonalizacji sił zbrojnych,
reorientując cele z większościowym udziałem obronności (funkcja zewnętrzna) na rzecz
ochrony bezpieczeństwa (funkcja wewnętrzna). Podkreślam, że „mocna i sprawna” armia jest
niezastąpionym czynnikiem siły państwowej, nie wspominając już o roli wojska jako
„architekta” podwalin bezpieczeństwa. Nastąpiła intensyfikacja zagrożeń wewnętrznych
bezpieczeństwa, pojawiły się bowiem tzw. podmioty prywatne, których celem jest często
destabilizacja struktur państwa.
W światowej debacie podejmowano wówczas rozważania na temat tego, czy analizy
policji, straży pożarnych lub innych podmiotów systemu bezpieczeństwa należy włączyć do
socjologii wojska, czy też budować powinno się nowe specjalizacje socjologiczne. Była to
5
kwestia istotna dla moich rozważań, wydaje się bowiem, iż niemieszczące się w socjologii
wojska inne podmioty nie mają swoich równoważnych platform teoretycznych i badawczych.
Pragnę zaznaczyć, że początki mojej eksploracji socjologii wojny, wojska oraz
bezpieczeństwa sięgają czasów, kiedy był to niepopularny w Polsce obszar badawczy,
szczątkowo podejmowany w dociekaniach naukowych, a dostęp do publikacji o statusie
międzynarodowym był utrudniony. Obecnie jesteśmy świadkami popularyzacji zagadnień z
socjologii bezpieczeństwa, jednak żaden z ośrodków naukowych – poza Instytutem Socjologii
Uniwersytetu Wrocławskiego – nie może pochwalić się dokonaniami z tej problematyki, z
czego większość powstała w kierowanym przeze mnie Zakładzie Socjologii Grup
Dyspozycyjnych.
Dlatego też w trzecim etapie podjąłem się próby ukształtowania teorii socjologicznej
spajającej formacje, służby i podmioty systemu bezpieczeństwa państwa zgodnie z
aktualnymi społeczno-politycznymi uwarunkowaniami. Z uwagi na brak osiągnięć
naukowych w zakresie socjologii stosowanej podjąłem się zespolenia badań socjologicznych
służb, formacji i podmiotów systemów bezpieczeństwa państwa. Taka perspektywa badawcza
została przyjęta w wydanej w 2012 roku monografii Grupy dyspozycyjne. Analiza
socjologiczna. Skupia się ona na ujawnieniu prawidłowości zjawisk i procesów społecznych
adekwatnych dla współczesnych uwarunkowań systemu bezpieczeństwa państwa. Monografia
ta stanowi zarówno uogólnienie, jak i podstawę teoretyczną badań naukowych prowadzonych
od kilku lat Zakładzie Socjologii Grup Dyspozycyjnych Instytutu Socjologii UWr, a
poczynione w niej ustalenia znalazły praktyczne zastosowanie podczas tworzenia programu
studiów na prowadzonym przez ten Instytut kierunku „Socjologia grup dyspozycyjnych”.
Wskazana syntetyczna monografia jest efektem m.in. wieloletnich i systematycznych
podejmowanych prac publikacyjnych, intensywnie eksploruję bowiem rzeczywistość
(nie)bezpieczeństwa, określając ich elementarne teoretyczne zbiory pojęciowe. Oczywiście,
przedstawiona propozycja teoretyczna spotkała się z krytyką, jednak krytyka ta ograniczyła
się do przedstawienia negatywnego stanowiska, bez podania rzetelnych i socjologicznie
umocowanych argumentów. Dlatego trzeba raz jeszcze podkreślić, że przedłożona propozycja
jest teoretycznym przyczynkiem do podejmowania badań empirycznych. Wynika ona także z
typu przeprowadzonych badań naukowych, które określić należy mianem generalizujących, a
więc odkrywających i uzasadniających prawidłowości zachodzących zjawisk i procesów
społecznych w systemach bezpieczeństwa państwa.
Wypracowana przeze mnie metodologia odpowiada mertonowskim założeniom
podziału teorii socjologicznej na teorię „pierwszej, drugiej i trzeciej generacji” (J. Szmatka,
6
2002, s. 112–113). Rozwinięte podejścia naukowe (zapoczątkowane przez Zdzisława
Zagórskiego) nie tylko znajdują merytoryczne uzasadnienie, ale i wynikają z niemożności
usytuowania wszystkich podmiotów w obszarze socjologii wojska. Dlatego też moja
propozycja subdyscypliny socjologii grup dyspozycyjnych jest kompleksową, aktualną, a co
najważniejsze spójną propozycją w dziedzinie nauk społecznych. Operacyjnym celem
podjętego przeze mnie projektu badawczego było poznanie naukowe w obszarze jednorodnej
klasy zjawisk. Podjąłem się żmudnego zadania analitycznego, obserwacji, porównań,
abstrahowania oraz uogólniania, aby przezwyciężyć impas w zakresie teoretycznego
osadzenia badań socjologicznych w sektorze bezpieczeństwa państwa, co zostało pozytywnie
odebrane zarówno przez środowisko naukowe, jak i praktyków. Jest to propozycja
subdyscypliny socjologii, wynikająca z długoletniej i wnikliwej analizy zjawisk i procesów
społecznych przebiegających w systemie bezpieczeństwa państwa. Subdyscyplina ta została
określona w sposób ogólny, aby umożliwić przeprowadzenie badań dla zróżnicowanych
podmiotów w systemie bezpieczeństwa państwa. Przedstawiona jej koncepcja pozwala także
na pełniejsze osadzenie teoretyczne podmiotów systemu bezpieczeństwa w tkance społecznej
oraz docenienie ich wagi dla obronności i bezpieczeństwa.
Przedstawiany do oceny dorobek naukowy stanowi wymierny efekt mojej działalności
naukowej oraz stanowi oryginalną propozycję interdyscyplinarnego spojrzenia na zagadnienia
bezpieczeństwa publicznego z perspektywy następujących dyscyplin naukowych: socjologii
(socjologia
bezpieczeństwa,
socjologia
pracy,
socjologia
wojska,
socjologia
grup
dyspozycyjnych, socjologia stosowana oraz socjologia organizacji), nauki o bezpieczeństwie
(edukacja dla bezpieczeństwa, rozwój i postęp), nauki o obronności (bezpieczeństwo
państwa), nauk prawnych (prawo międzynarodowe publiczne, prawo konstytucyjne, prawo
karne, prawo administracyjne oraz prawo pracy) oraz pedagogiki (pedagogika społeczna,
andragogika i dydaktyka). Zastosowany przeze mnie twórczy poznawczo paradygmat
socjologii
grup
dyspozycyjnych,
o
ściśle
określonym
podejściu
teoretycznym
i
metodologicznym, spotkał się z zainteresowaniem środowiska naukowego, a jego założenia
są implementowane do praktyki. Opisywane przeze mnie podmioty dyspozycyjne na rzecz
bezpieczeństwa są nie tylko umocowane prawnie i kulturowo, ale i specjalizują się w miarę
postępu naukowo-technicznego oraz rozwoju cywilizacyjnego, stając się istotną siłą
kształtującą bezpieczeństwo publiczne.
Niezależnie od aktywności publicystycznej mierzonej liczbą wydanych przeze mnie
publikacji, o jego jakości świadczy także ich indeksowanie w międzynarodowej bazie
cytowań „Publish or Perish”, gdzie został mi przypisany biometryczny indeks Hirscha na
7
poziomie 6 (zindeksowanych zostało łącznie 100 cytacji z dorobku 35 najważniejszych
publikacji), natomiast biometryczny wskaźnik cytowań według narzędzia Google Scholar w
zakresie
indeksu Hirscha wynosi 7 (zindeksowanych zostało łącznie 118 cytowań
najważniejszych publikacji). Ważniejsze z publikacje indeksowane w skali Hirscha to: Zawód
oficera Wojska Polskiego w toku transformacji: studium socjologiczne, Bezpieczeństwo
narodowe a grupy dyspozycyjne, Socjologiczne aspekty bezpieczeństwa narodowego, a przede
wszystkim monografia wydana w 2012 roku Grupy dyspozycyjne: analiza socjologiczna.
Należy jednak zwrócić uwagę, iż nie ma podobnego narzędzia mierzącego globalny wskaźnik
cytowań, który uznać należy za znacznie wyższy. Publikowany we wrocławskim ośrodku
naukowym mój dorobek, z uwagi na jego obecność w programie kształcenia na kierunku
„Socjologia grup dyspozycyjnych” wydawany jest w języku polskim. Aby więc rozszerzyć
obieg dorobku w skali międzynarodowej, przygotowywane są tłumaczenia mojej monografii
Grupy dyspozycyjne. Analiza socjologiczna. Wydanie drugie rozszerzone w języku
angielskim, słowackim i niemieckim.
Dorobek przedstawiany w postępowaniu o tytuł naukowy profesora stanowi znaczące
rozwinięcie moich wcześniejszych zainteresowań badawczych. Socjologiczna analiza służb,
formacji i podmiotów systemu bezpieczeństwa państwa wymagała bowiem rozszerzenia
perspektywy teoretycznej i metodologicznej, ograniczonej onegdaj do „socjologii wojska”, na
subdyscyplinę szerszą, określoną mianem „socjologii grup dyspozycyjnych”. Chciałbym
podkreślić, iż weryfikacja teoretycznego i metodologicznego statusu socjologii grup
dyspozycyjnych „dojrzewała” już od 2003 roku, została jednak znacznie wcześniej
zapoczątkowana przez Zbigniewa Zagórskiego. Jednocześnie dążenia do wyodrębnienia tej
subdyscypliny wpisywały się w dorobek wrocławskiego ośrodka uniwersyteckiego.
Określone przemiany w systemie bezpieczeństwa publicznego stanowią o prawidłowościach
występujących nie tylko w naszym kraju, ale i w innych krajach, jednak z różnym ich
natężeniem. Grupy dyspozycyjne systemu bezpieczeństwa państwa stały się głównym
podmiotem instytucjonalnej architektury współczesnych cywilizacji zachodnich. Dlatego
zasadna wydaje się konstatacja, iż tylko podmioty zaangażowane w publiczny sektor
bezpieczeństwa wzmacniają pozycję i siłę danego państwa oraz świadczą o jego pozycji na
arenie międzynarodowej. Określony w głównym nurcie zainteresowań socjologii stosowanej
utrwalany ład formacji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa staje się problemem
coraz wyższej rangi.
Doskonalenie narzędzi badawczych służących poznaniu naukowemu omawianej
problematyki było celem mojej wieloletniej i zróżnicowanej aktywności naukowej. Moja
8
aktywność naukowa przejawia się także dbałością o publikowanie dorobku naukowego w
uznanych
wydawnictwach, indeksowanych
na wykazach
czasopism
punktowanych
nieposiadających współczynnika wpływy Impact Factor (Kwartalnik Bellona, Acta
Univesitatis Lodziensis Folia Sociologica, Economics&Sociology, POLICJA Kwartalnik
Kadry Kierowniczej Policji), jak również w innych ośrodkach naukowych. Moje dokonania
naukowe są widoczne nie tylko w Polsce, ale i na arenie międzynarodowej, a dorobek obecny
jest w ważniejszych bibliotekach na świecie, m.in. w Library of Congress, HathiTrust’s
digital library, University of Wisconsin-Madison Libraries, Stanford University Libraries,
Naukowej Bibliotece im. M. Maksymowicza w Kijowie, The European Library, Polish
American Libraries, Recent Acquisitions in Eastern Europe – UC Berkeley Library.
Praca naukowa nie ogranicza mojej pracy dydaktycznej. Od lat prowadzę w Instytucie
Socjologii wykłady oraz zajęcia praktyczne z wielu przedmiotów. Do moich najważniejszych
specjalności dydaktycznych należy prowadzenie wykładów z socjologii (na wszystkich
kierunkach studiów), socjologii problemów społecznych (na kierunku pracy socjalnej),
socjologiczne
konceptualizacje
współczesnych
przemian
społecznych
(na
studiach
doktoranckich), socjologia wojska, współczesne dyskursy o przemocy (gościnnie na kierunku
dyplomacja europejska), grupy dyspozycyjne, rodzaje i źródła współczesnych zagrożeń
bezpieczeństwa oraz przedmioty ekonomiczne. Prowadzę także seminaria dyplomowe na
poziomie licencjatu, magisterium i studiów doktoranckich.
W ramach rozwijania badań empirycznych zaangażowany byłem w realizację
warsztatów terenowych dla studentów studiów licencjackich i magisterskich na kierunku
socjologia. Ważniejsze zrealizowane tematy badawcze to:
– Kobiety w grupach dyspozycyjnych, badania sondażowe (wywiad kwestionariuszowy) oraz
badania jakościowe (wywiad pogłębiony); obszar badawczy: Wrocław oraz Kłodzko; liczba
uczestników: 24 osoby (2012).
– Państwowa Straż Pożarna we Wrocławiu i jej funkcjonariusze: elementy portretu
socjologicznego, badania sondażowe (wywiad kwestionariuszowy); obszar badawczy:
Wrocław; liczba uczestników: 14 osób (2011). Straż Miejska Wrocławia – elementy portretu
socjologicznego, badania ilościowe (ankieta rozdawana) oraz jakościowe (wywiad
swobodny); obszar badawczy: Wrocław; liczba uczestników: 25 osób (2010).
– Policjanci wrocławscy. Wybrane aspekty w kontekście socjologii grup dyspozycyjnych,
badania ilościowe (ankieta audytoryjna); obszar badawczy: Wrocław; liczba uczestników: 22
osoby (2009).
9
Do awansu naukowego na profesora przedkładam 13 artykułów oraz książkę Grupy
dyspozycyjne. Analiza socjologiczna, Wydanie drugie rozszerzone z 2014 roku. Dorobek ten
stanowi trzon teoretyczny i empiryczny moich badań; z jednej strony w uprawianej szeroko
socjologii, a z drugiej strony, w miarę postępu prac badawczych, specjalizuję się w socjologii
systemów bezpieczeństwa państwa, przyjmując założenia socjologii stosowanej.
Artykuł Nowe uwarunkowania kształcenia dorosłych w Polsce. Ujęcie socjologiczne,
[w:] Dorosły w procesie kształcenia, red. A. Fabiś, B. Cyboran, Bielsko-Biała–Zakopane:
WSA 2009, został przygotowany w ramach projektu „Biblioteki Edukacji Dorosłych” (BED),
realizowanego przez Akademickie Towarzystwo Andragogiczne. Artykuł jest również
pokłosiem mojego zaangażowania w działalność wspomnianego Towarzystwa, które
stawiało sobie za cel zagadnienia dotyczące edukacji dorosłych i andragogiki i, co istotne,
realizowany przez kilkanaście lat projekt był efektem społecznego zaangażowania.
Zainteresowanie współczesnymi wymiarami bezpieczeństwa państwa przedstawiłem
Czytelnikom w artykule naukowym pt. Ryzyko, zaufanie i nieufność w obliczu zagrożeń
bezpieczeństwa, [w:] Współczesny wymiar bezpieczeństwa w aspekcie zmienności zagrożeń,
red. M. Trombski, B. Kosowski, Katowice: Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy 2010.
Artykuł ten otworzył część II monografii pokonferencyjnej poświęconej problematyce
wymiaru współczesnych zagrożeń. Eskalacja zagrożeń w ponowoczesności wymaga
eksploracji takich zjawisk, jak ryzyko czy zaufanie. Swoje wywody oparłem na
zagranicznych propozycjach teoretycznych, np. N. Eliasa (What is sociology?), J.A. Kotarby i
J.M. Johnsona (Postmodern existential sociology), J.X. Kapersona i R.E. Kaperson (The
Social Contours of Risk: Publics, risk communication and the social amplification of Risk),
czy rodzimych badaczy, m.in. P. Sztompki (Zaufanie. Fundament społeczeństwa) oraz W.
Sitka (Między rynkiem a civil society. Konteksty badań socjologicznych).
Na podstawie swych badań empirycznych przygotowałem także artykuł naukowy pt.
Znaczenie badań akademickich w kontekście bezpieczeństwa transnarodowego, [w:]
Metodologia Badań Bezpieczeństwa Narodowego, red. P. Sieńkiewicz, M. Marszałek, H.
Świeboda, Warszawa: Akademia Obrony Narodowej 2010. Monografia ta jest pokłosiem
międzynarodowej konferencji, której celem było określenie metodologicznych ram badań
bezpieczeństwa narodowego z punktu widzenia ich użyteczności dla praktyki.
Mając na uwadze odpowiedzialność za tworzenie dorobku wpływającego na
kształcenie przyszłych kadr sektora bezpieczeństwa państwa, przygotowałem artykuł pt. Inne
spojrzenie na niebezpieczeństwo narodowe Polski. Kontekst socjologiczny, który otwiera
zbiorowy tom Edukacja. Kultura. Dialog. Bezpieczeństwo, red. A. Łapa, Gdynia: Nowa Res
10
2010, poświęcony dyskusji nad współczesnymi problemami edukacji oraz bezpieczeństwa i
zawierający teksty wielu znanych naukowców.
Współpraca z Institute for Security and Development Policy (Sztokholm) przyczyniła
się do wydania pracy pt. Social Determinants of Physical Culture in Consideration of Soldiers
in the Army. Sociological Remarks, [w:] Physical Activity and Health Promotion in the
military environment, red. A. Kaiser, A. Tomczak, Warszawa: Perfect Gaul 2011.
Zaproszenie mnie do współpracy umożliwiło mi prezentację dorobku Instytutu Socjologii
UWr w krajach skandynawskich. Misją wspomnianej organizacji jest bowiem realizacja
szeroko zakrojonych badań bezpieczeństwa w kontekście międzynarodowym.
Z kolei w artykule Identyfikacja paradygmatu transformacji oraz jego koneksja z
mikro-, makro- i mezzo wymiarami społecznymi przedstawiłem założenia paradygmatu
transformującego kraje Europy Środkowo-Wschodniej, określanego w literaturze naukowej
jako „New Europe” (Central and Eastern European countries – CEECs) i związany z teorią
modernizacji. Wypracowane metateoretyczne ujęcie socjologiczne domyka przedstawiony
paradygmat transformacji ze szczególnym wyodrębnieniem przyczyn zmian społecznych na
poziomach mikro-, mezzo- oraz makrosocjologii. Również ta orientacja kierowała moimi
poczynaniami naukowymi w doprecyzowaniu statusu socjologii grup dyspozycyjnych.
Zagadnienia transformacji wpisane są bowiem w dość szeroki kontekst interdyscyplinarnego
dyskursu przeobrażeń społecznych, politycznych oraz gospodarczych. Artykuł ten
zamieszczony został w pierwszym numerze „Forum Socjologicznego”, dopiero od trzeciego
numeru zostały przyznane 3 punkty z listy ministerialnej B, jednak zaznaczyć należy, iż
wysoki poziom merytoryczny artykułów wydania pierwszego i drugiego znacząco się do tego
przyczynił.
Z uwagi na swoje zaangażowanie w socjologię stosowaną przedstawiam artykuł pt.
Porządek instytucjonalny a dynamika życia społecznego w kontekście grup dyspozycyjnych,
[w:] Zarządzanie kryzysowe w administracji publicznej, red. J. Kisielnicki i in. Warszawa
2010. Zaprezentowałem w nim dynamikę sił społecznych na podstawie dokonań J. H.
Turnera, wskazującego na siły zmian społecznych makropoziomu, takie jak emocje,
motywacje, kultura, role, status, demografia oraz ekologia.
W artykule pt. Organizacja i dezorganizacja społeczna w kontekście bezpieczeństwa
imprez masowych, [w:] Bezpieczeństwo imprez masowych, red. E. Ura, S. Pieprzny, Rzeszów:
RS Druk 2012, przedstawiłem socjologiczne rozważania na temat fenomenu organizacji i
dezorganizacji społecznej. W artykule przedstawiłem procesy reorganizujące ład społeczny
11
przyczyniające się do tworzenia środowiska bezpieczeństwa państwa podczas organizacji
imprez masowych.
W artykule pt. Grupy dyspozycyjne w przeobrażeniach strukturalnych społeczeństwa,
[w:] Równi, ale różni. Studia nad kryzysem i rozwojem społeczeństwa polskiego, red. A.
Bobko, B. Marek-Zborowska, Rzeszów: Wyd. Uniwersytet Rzeszowski 2013, przedstawiłem
rozważania związane z przeobrażeniami strukturalnymi systemu społecznego. System ten jest
wysoce skomplikowanym tworem, składa się z wielu podsystemów, w których zachodzą
ciągłe procesy je modyfikujące. Rozważania swoje oparłem na dokonaniach m.in. Talcotta
Parsonsa.
Artykuł pt. Przeciwdziałanie zagrożeniom poprzez propagowanie koncepcji ‘Safety
Culture’ w społeczeństwie obywatelskim, [w:] Wpływ standardów międzynarodowych na
rozwój demokracji i ochronę praw człowieka, red. J. Jaskiernia, Warszawa: Wyd. Sejm RP
2013, jest próbą upowszechnienia w społeczeństwie obywatelskim probezpiecznych
zachowań. Jest to koncepcja oparta na założeniach ‘Safety Culture’, wymaga jednak
wzmożonego wysiłku zarówno ze strony instytucji państwa, jak i obywateli, aby ją skutecznie
zakorzenić
w
społeczeństwie.
Treść
tego
artykułu
została
zaprezentowana
na
międzynarodowej konferencji naukowej pt. Wpływ standardów międzynarodowych ma rozwój
demokracji i ochronę praw człowieka, gdzie została pozytywnie przyjęta przez środowisko
naukowe.
Z okazji XXV-lecia Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego
zaproszony zostałem do napisania artykułu naukowego pt. Socjologia grup dyspozycyjnych –
wyzwaniem dla badań nad bezpieczeństwem w państwie”, [w:] Współczesna teoria i praktyka
badań społecznych i humanistycznych, red. J. Juchnowski, R. Wiszniowski, Wyd. Adam
Marszałek, Toruń 2013. Sposobność tę wykorzystałem w celu prezentacji założeń naukowych
proponowanej socjologii grup dyspozycyjnych.
Artykuł pt. Educational needs of prison staff implied by multicultural, multi-ethnic
and multi-religious prison population ukazał się w „Internal Security”, Wyd. Wyższej Szkoły
Policji, Szczytno 2014. Przedstawiłem w nim wyniki badań, których celem było ustalenie
aktualnych
potrzeb
wielokulturowości,
dotyczących
wieloetniczności
edukacji
i
personelu
niereligijności
więziennego
osadzonych.
w
Jest
kontekście
to
efekt
przedsięwzięcia badawczego realizowanego w paramilitarnym systemie bezpieczeństwa
państwa, we współpracy z praktykami resortowymi.
Złożoność i relacyjność środowiska (nie)bezpieczeństwa. Socjologiczne ujęcie
teoretyczne z obszaru bezpieczeństwa (The complexity and relational environment (in)
12
security. Sociological theoretical background of the area of security) to artykuł stanowiący
podsumowanie pewnego etapu prac w zakresie postrzegania środowiska nie(bezpieczeństwa).
Scharakteryzowałem w nim uwarunkowania kontinuum bezpieczeństwa–niebezpieczeństwa z
uwzględnieniem podejścia socjologicznego oraz wskazałem na wielość koncepcji
przyczyniających się do występowania raczej security wars theory niż security studies. Praca
ta została opublikowana za granicą w odpowiedzi na zaproszenie Rektora Akadémii
Policajného zboru v Bratislave (Słowacja).
Dorobek publikacyjny domyka monografia, nad którą pracowałam intensywnie przez
wiele lat, podejmując zarówno studia teoretyczne, jak i realizując własne badania jako
empirysta w socjologii.
Książkę pt. Grupy dyspozycyjne. Analiza socjologiczna. Wydanie drugie rozszerzone
(Wrocław 2014) przedstawiam w postępowaniu awansowym o tytuł profesora. Podejmuję w
niej problematykę grup społecznych jako podstawowych elementów rozmaitych systemów
społecznych, a przede wszystkim systemów bezpieczeństwa. Grupy te powstają w
spontaniczny lub zamierzony sposób, charakteryzują się swoistą strukturą i są w różnym
stopniu zorganizowanie, a tym samym również sformalizowane. Rozwój socjologii i
podejmowane w jej ramach analizy rozmaitych struktur umożliwiły dostrzeżenie wśród grup
społecznych także tych, które pełnią szczególne funkcje w militarnych, paramilitarnych i
niektórych
cywilnych
systemach
społecznych.
Jest
to
znaczące
rozbudowanie
dotychczasowego stanu wiedzy socjologicznej w zakresie rodzajowym grup społecznych. Te
właśnie grupy uczyniłem przedmiotem swoich badań, określając je mianem grup
dyspozycyjnych, chociaż nie jestem autorem tego socjologicznego terminu. Moje wieloletnie
badania nad tymi specyficznymi grupami wskazują, że różnią się one nie tylko ze względu na
to, w jakim systemie zostały ukształtowane, ale także specyfiką tych poszczególnych
systemów. Wspólną cechą wszystkich grup dyspozycyjnych jest to, że zatrudnione w nich
osoby są gotowe do natychmiastowego podejmowania rozmaitych akcji – bez względu na
warunki zewnętrzne – w celu przeciwdziałania przeróżnym zdarzeniom, jak klęski żywiołowe
czy wypadki, np. komunikacyjne, i tym podobnym sytuacjom, w których istnieje zagrożenie
dla ludzi, środowiska naturalnego bądź zasobów danego kraju. Członkowie grup
dyspozycyjnych to ludzie świadomi tego, że od rzetelnego wykonywania swych obowiązków
zależy bezpieczeństwo państwa, jego mieszkańców, dóbr materialnych i innych wartości. Z
tego też powodu starają się działać profesjonalnie, z zaangażowaniem i ofiarnością. W
związku z tym cieszą się dużym zaufaniem i prestiżem w każdym kraju.
13
W książce przedstawiłem socjologię grup dyspozycyjnych jako propozycję teorii,
która swoje zainteresowania badawcze koncentruje na swoistych grupach społecznych
istniejących w określonych systemach bezpieczeństwa państwa. Są to stanowione grupy,
pełniące szczególnie ważne funkcje bez względu na czas, miejsce i istniejące warunki, jeśli
pojawi się potrzeba ich działania. Socjologia grup dyspozycyjnych wykorzystuje m.in.
dorobek socjologii wojska, pracy, socjologii dużych i małych grup społecznych oraz
psychologii społecznej. Przedmiotem badań tej socjologii szczegółowej są między innymi:
specyfika poszczególnych grup dyspozycyjnych; sposoby ich kształtowania się i
organizowania; selekcja kadr do danych grup oraz procesy ich profesjonalizacji;
kształtowanie się funkcji i pozycji społecznych w tych grupach oraz kształtowanie się
osobistych karier ich członków; a także uwarunkowania wzorców społecznych członków tych
grup oraz ich prestiż w otoczeniu bliższym i dalszym.
Rozszerzenie i jednocześnie uzupełnienie wydania drugiego podkreśla wyrazistą
reorientację teoretyczną książki, w każdej kulturze bowiem kształtuje się własne teorie
naukowe dotyczące sfery bezpieczeństwa państwa. W centrum zagranicznej refleksji
socjologicznej lokuje się podejście teoretyczne określające rolę ‘grup dyspozycyjnych’
sektora militarnego, paramilitarnego i cywilnego. Tak szerokie ujęcie podmiotów
zaangażowanych w obronę i ochronę struktur państwowych (a także ponadpaństwowych)
pozwala na osadzenie tych rozważań w obrębie socjologii stosowanej.
Uzupełnieniem socjologicznych rozważań wydania drugiego mojej monografii jest
włączenie całkiem nowych uzupełnień dotyczących właściwości grup społecznych. Są to dwa
na tyle ciekawe zagadnienia, iż wydały mi się niezbędne w morfologicznym opisie grup
społecznych. Pierwsze uzupełnienie tyczy się podrozdziału pt. Luki strukturalne w
zorganizowanych grupach. Omówiłem tam istotę „luk strukturalnych”, opierając się na
poglądach Ronalda S. Burta i jego artykule opublikowanym w „The American Journal of
Sociology” (2010). Oczywiście owe „luki strukturalne” w hierarchicznie uformowanych
organizacjach pełnią ważne funkcje, nie zawsze jawnie identyfikowalne.
Kolejnym novum jest podrozdział zatytułowany Podobieństwo zjawisk w grupach a
fakty społeczne. Podczas badań nad morfologią grup społecznych wykorzystałem analizę
fraktalności zjawisk, opierając się w tym zakresie na dokonaniach wielu znakomitych
socjologów. Odwołuję się w tej części swej pracy do zjawisk biologicznych lub fizycznych w
celu
wskazania
zjawiska
samopodobieństw
w
organizacjach
społecznych.
Swoje
spostrzeżenia osadzam na opiniach wielu naukowców, którzy przyjęli podobny punkt oglądu
zjawisk społecznych.
Przedstawione uzupełnienia pozwalają na rozszerzenie percepcji
14
zjawisk zachodzących w zorganizowanych grupach społecznych, co może mieć dla badacza
społecznego niebagatelne znaczenie.
Wyodrębniona w socjologii dziedzinowa analiza grup dyspozycyjnych stanowi
systematyczny opis zjawisk urzeczywistnionych w praktyce życia społecznego oraz uwypukla
ich aplikacyjną „wartość dodaną” w przestrzeni ukierunkowanej na przeciwdziałanie oraz
eliminację lub skuteczne zażegnanie zagrożeń życia zbiorowego. Socjologia grup
dyspozycyjnych osadzona jest na płaszczyźnie rozważań konceptualno-teoretycznych oraz
badawczych umożliwiających rzeczywistą analizę naukową konfiguracji zróżnicowanych
subsystemów bezpieczeństwa państwa.
Subdyscyplina socjologii grup dyspozycyjnych jest zakorzeniona w dorobku
wrocławskiego ośrodka akademickiego i wiąże się ze swoistym „sprzężeniem zwrotnym”
podmiotów rozmyślnie (a także, co ważniejsze, historycznie) uformowanych w sferze
bezpieczeństwa państwa – które zaliczyłem do owych grup dyspozycyjnych – oraz pozostałą
instytucjonalnie zorganizowaną strukturą współczesnych społeczeństw. Teoretyczne ramy
poznawcze wynikają z klasycznych podejść socjologicznych oraz odwołują się do
interpretacji nowoczesnych czy ponowoczesnych, oddających złożoność oraz fraktalny
charakter współczesnego świata.
Dekonstrukcja systemów bezpieczeństwa państwa oraz ich odrębna analiza jest
zasadna z uwagi na ujawniające się zróżnicowane ich uwarunkowania. W toku prac
naukowych
dokonałem
rekonstrukcji
innych
podejść
teoretycznych
dotyczących
bezpieczeństwa, analizując je w sposób niezwykle wnikliwy. Owe studia, określane mianem
security study, dotyczyły przestrzeni eksploracyjnych wyznaczone przez takie nurty, jak m.in.
tradycja realistyczna, liberalizm tradycyjny, konstruktywizm, perspektywy krytyczne,
feministyczne, kultura pokoju oraz kultura wojny,
Wymienione poglądy naukowe w dziedzinie bezpieczeństwa wskazują, iż każdy
ośrodek badawczy stara się usystematyzować ramy teoretyczne, które mogą się przyczynić
do jeszcze trwalszego zapewniania porządku publicznego oraz prywatnego (celowo dokonuję
rozróżnienia tych odrębnych sfer). Wydolność czy też efektywność zapewniania funkcji przez
dane państwo w przypadku deficytu odpowiednich formacji systemu bezpieczeństwa
znacząco spada, dlatego oprócz sił zbrojnych niezbędne są instytucje typu paramilitarnego lub
cywilnego.
Każda struktura instytucjonalna – w tym szczególnie podmiot państwowy – dąży do
integracji podmiotów zapewniających szeroko rozumianą obronę i ochronę, zapewniając im
odpowiednią zdolność do pełnienia nadanych im funkcji. Zdolność do realizacji
15
powierzonych zadań opiera się na utrzymywaniu ciągłej gotowości bojowej oraz zdolności do
natychmiastowego reagowania i podejmowania nieustających działań, co określa się mianem
dyspozycyjności.
Dyspozycyjność
pozostaje
immanentną
cechą
formacji
systemu
bezpieczeństwa, realizowane przez nie zadania wymagają bowiem natychmiastowego tempa,
nieustannej i niczym nieprzerwanej działalności do momentu pełnego przywrócenia stanu
bezpieczeństwa.
Tak rozróżnione formacje systemu bezpieczeństwa państwa przeciwdziałają
zagrożeniom, których przybywa wraz z rozwojem cywilizacyjnym oraz postępem naukowotechnicznym. Wyzwania te należą do jednych z ważniejszych, z którymi państwa zmagają się
nieustannie przy coraz skromniejszych nakładach na ten cel. W związku z tym poszukuje się
form organizacyjnych o najwyższej efektywności. Wraz z zakończeniem okresu „zimnej
wojny” nastąpiła i wciąż trwa deorganizacja formacji systemu bezpieczeństwa oraz
przenoszenie uprawnień ze sfery militarnej na paramilitarną, a także cywilną. Przekształcenia
te mają znaczący wpływ na kondycję struktur organizacyjnych państwa, brak bowiem
wyspecjalizowanych sił bezpieczeństwa może być różnie wykorzystany np. przez formacje
niepaństwowe w celu przejęcia władzy. Specjalizacja w obrębie systemu bezpieczeństwa
państwa ma uzasadnienie w coraz bardziej złożonych uwarunkowaniach systemu
społecznego, przy czym kwestią otwartą pozostaje odpowiednie ich współdziałanie w ramach
podejmowanych interwencji i prowadzonych akcji ratunkowych, gdzie grupy dyspozycyjne
posiadają bardzo wąski, wysoko wyspecjalizowany zakres możliwości w zapewnianiu
bezpieczeństwa państwa.
Już kilka lat wstecz podjąłem działania zmierzające do wypracowania ram
subdyscypliny grup dyspozycyjnych. Wymiernym efektem socjologicznego teoretyzowania
są rzetelne studia nad dotychczasowymi teoriami, nieustanna obserwacja przeobrażających
się
faktów
społecznych
oraz
konceptualizacja
i
skonstruowanie
typologii
grup
dyspozycyjnych. Moja procedura badawcza wzorowana jest nie tylko na dokonaniach
naukowych
C. Wrighta Millsa, potwierdza ją także Richard Swedberg w publikacji
Theorizing in Social Science: The Context of Discovery. Tak przygotowany autonomicznie
warsztat pracy jako socjologa świadczy o prezentowanej przeze mnie postawie teoretycznej,
wywodzącej się z wieloletniej eksploracji praktyki. Rzemiosło teoretyzowania stało się dla
mnie sztuką tworzenia pewnego novum w otaczającym nas krajobrazie społecznym, przede
wszystkim
w zakresie refleksyjnego „rozszerzania” tego, co już jest znane. Takie byty
idealne, zgodnie z określeniem M. Webera, są kształtowane, „zanim badacz nauczył się
bezpiecznie poruszać w morzu faktów empirycznych” (Weber 1949: 104). Przyjęte schematy
16
teoretyczne umocowałem w socjologii klasycznej, wykorzystując zaś podejścia socjologii
stosowanej, aktualizuję te schematy zgodnie z dokonującymi się przeobrażeniami
strukturalnymi
społeczeństwa.
„Grupy
dyspozycyjne”
społeczeństwa
w
systemie
bezpieczeństwa są realnym kapitałem społecznym, wykorzystywanym w sytuacjach
kryzysowych dla społeczeństwa, w trakcie których przyjmują swoistą postać i są wprzęgnięte
w mechanizm zabezpieczająco-likwidacyjny negatywne następstwa powodowane przez
różnorodne zagrożenia.
Zasadniczym elementem wpisującym się w przeobrażenia rzeczywistości społecznej
jest niebezpieczeństwo, które postrzegać można niemalże jako stan normalny. W związku z
tym bezpieczeństwo permanentne w ogólnym znaczeniu nie jest stanem niezmiennym.
Człowiek adaptując się do środowiska naturalnego i społecznego, wciąż podejmuje próby
zapewnienia sobie stanu bezpieczeństwa, przeciwdziałając racjonalnie licznym zagrożeniom,
zarówno tym już znanym i rozumianym przez niego, jak i ciągle ujawniającym się tym
nieznanym i tylko intuicyjnie rozpoznawalnym. Stan bezpieczeństwa określam jako
racjonalnie i celowo przez ludzi ukształtowany w przestrzeni społecznej ład umożliwiający im
rozwój, i definiuję jako uspołecznione bezpieczeństwo. Aby zachowywać wysoki stan
bezpieczeństwa, należy wykonać wiele działań podtrzymujących go, co z uwagi na rosnącą
złożoność współczesnego świata jest trudne.
Mając powyższe na uwadze, nieustannie pogłębiam swoje zainteresowania naukowe i
badawcze, eksplorując interesujące mnie aspekty. Próbuję wypracować pewną trajektorię
bezpieczeństwa-niebezpieczeństwa, wskazując na „siły” oddziałujące na siebie. Zwróciłem
także uwagę na niejednorodny, a przez to fragmentaryczny kontekst socjologicznych analiz
sfery bezpieczeństwa. Moim celem stało się rozwinięcie, a następnie ugruntowanie w miarę
jednorodnego środowiska dla badań nad bezpieczeństwem z uwzględnieniem socjologicznego
wzorca badawczego, który określić można mianem naukowego paradygmatu. Przyjąłem
założenie Thomasa Kuhna, iż wiele wcześniejszych osiągnięć naukowych składa się na
współczesny ogląd w danych dziedzinach czy dyscyplinach naukowych. Dlatego wzorcem
dla proponowanych przeze mnie badań środowiska (nie)bezpieczeństwa pozostaje owa
„dyspozycyjność” formacji, służb i podmiotów publicznego sektora bezpieczeństwa państwa.
Pogląd ten nie tylko stanowi swoistą „macierz” dla formacji skupionych w systemie
bezpieczeństwa państwa, ale i dopełnia nielinearny dorobek socjologii wojska. Wskazuję
także, iż socjologia wojska jako swoista subdyscyplina socjologii przestała odgrywać czołową
rolę w kształtowaniu rozważań teoretycznych. Zaproponowany przeze mnie paradygmat o
określonym podejściu teoretycznym i metodologicznym ogniskuje wysiłki badawcze nie
17
tylko wrocławskiego ośrodka naukowego, ale i aktywizuje międzynarodowe środowisko
naukowe pozytywnie weryfikujące przedstawioną socjologię grup dyspozycyjnych.
Wypracowany i osadzony w naukach społecznych paradygmat grup dyspozycyjnych
staje się powoli dziedziną wyjaśniającą współczesną tożsamość formacji publicznego systemu
bezpieczeństwa
państwa.
W
publikowanych
artykułach
prezentuję
środowisko
(nie)bezpieczeństwa wraz instytucjami powoływanymi do istnienia, gdyż kulturowy obszar
instytucji kształtujących bezpieczeństwo publiczne rozrasta się w miarę rozwoju
cywilizacyjnego i postępu naukowego-technicznego. Krajobraz specjalizacji zawodowych w
sferze bezpieczeństwa publicznego jest bardzo bogaty, a każda z wyodrębnionych
specjalizacji ma swoją historię, kształtowaną przez różny przebieg dziejów. Są to specjaliści
w zakresie obrony i ochrony porządku publicznego dla zabezpieczenia realizacji funkcji
społeczności lokalnych oraz całego państwa. Formacje, służby i podmioty systemu
bezpieczeństwa państwa są ulokowane w systemie bezpieczeństwa w schemacie
wieloszczeblowym, tworząc wysoce zorganizowaną strukturę osadzoną w realnym kontekście
społecznym.
Jednak publiczny system bezpieczeństwa państwa, utrwalany dodatkowo w kulturze
polskiego społeczeństwa, staje się sektorem na tyle atrakcyjnym, iż dostrzegam wyraźne
zakusy na jego prywatyzację. Dlatego reprezentuję stanowisko, iż społeczna dyspozycyjność
w sektorze bezpieczeństwa publicznego jest swoistą tradycją, ważną dla zachowywania
sprawności organów władzy publicznej w zakresie ochrony i porządku publicznego.
W swoich rozważaniach zwróciłem uwagę na uzupełnienie klasycznych właściwości
grup społecznych o dyspozycyjność. Mianowicie należy zwrócić uwagę na jej powszechność,
a jednocześnie specyfikę i zadania w systemie społecznym. Każda jednostka systemu
militarnego jest potencjalnie przygotowana do wykonywania określonych zadań, ale tylko
niektóre z nich pozostają w stanie ciągłej gotowości do podejmowania doraźnych działań,
wynikających z zaistniałych potrzeb, i to bez względu na warunki. Takie struktury – jako
grupy dyspozycyjne – istnieją w poszczególnych państwach i w każdym systemie
społecznym. Wydały mi się one godne pogłębionych zainteresowań badawczych z uwagi na
to, że można je wyróżnić także w paramilitarnych i cywilnych systemach, takich jak np.
Policja, Państwowa Straż Pożarna, Służba Więzienna, Lotnicze Pogotowie Ratunkowe, Grupa
Ratownictwa Medycznego Polskiego Czerwonego Krzyża, Górskie Ochotnicze Pogotowie
Ratunkowe i wiele innych ochotniczych grup dyspozycyjnych (np. Ochotnicza Straż
Pożarna).
18
Dorobek
publicystyczny
łączę
z
zaangażowaniem
w
aktywność
naukową
przejawiającą się w wielu sferach podejmowanych przeze mnie inicjatyw badawczych oraz w
uczestnictwie w organizowanych w kraju i za granicą wydarzeniach naukowych i
resortowych.
Od
międzynarodowych
początków
oraz
lat
90.
krajowych
ubiegłego
wieku
konferencjach
brałem
naukowych.
udział
w
Byłem
wielu
także
współorganizatorem i organizatorem około trzydziestu międzynarodowych konferencji
zarówno krajowych, jak i o statusie międzynarodowym.
Do ważniejszych podejmowanych przeze mnie inicjatyw naukowych zaliczyć należy
międzynarodową konferencję naukową, organizowaną cyklicznie i dotyczącą problematyki
grup dyspozycyjnych. W 2015 roku odbędzie się już XXVI międzynarodowa konferencja
naukowa pt. Grupy dyspozycyjne w systemie współpracy transgranicznej na rzecz
bezpieczeństwa (Dispositional groups in the cross-border cooperation system for security).
Te międzynarodowe konferencje naukowe mają wpływ na rozwój subdyscypliny, jaką jest
socjologia grup dyspozycyjnych, oraz służą kształceniu akademickiemu i młodej kadry
naukowej. Wymiana doświadczeń w gronie naukowców, ekspertów oraz przedstawicieli
resortów i służb systemów bezpieczeństwa odpowiada na wyzwania współczesności. W
organizowanych przeze mnie międzynarodowych konferencjach naukowych uczestniczy
znaczna liczba osób nie tylko z kraju, ale i z zagranicy (od 160 do nawet 230 osób). Jestem
częstym uczestnikiem wszelkiego rodzaju panelów eksperckich, reprezentując polskich
socjologów. Do najważniejszych zaliczyć mogę np. uczestnictwo w Centre for European and
North Atlantic Affairs (Bratislava, 9–10.09.2013).
Wyniki moich prac naukowo-badawczych prezentuję na forum krajowym i
międzynarodowym. Na początku 2015 roku byłem przedstawicielem Uniwersytetu
Wrocławskiego na międzynarodowej konferencji naukowej The 2nd annual international
conference „COMPLEX SYSTEMS SECURITY MANAGEMENT. Przedstawiłem referat pt.
The problems of command in the Armed Forces (Problemy dowodzenia w Siłach Zbrojnych).
Pod koniec 2012 roku dokonałem inauguracji cyklicznego międzynarodowego
seminarium naukowego pt. Metodologia badań systemów społecznych. Inicjatywa ta spotkała
się z zainteresowaniem studentów, doktorantów, doktorów, profesorów oraz ekspertów
resortowych i biznesowych. Do chwili obecnej zorganizowanych zostało dziesięć tego typu
wydarzeń, z czego dwa stały się komponentem projektu unijnego pt. Kształcenie wysoko
wykwalifikowanych specjalistów dla sfery publicznej w wymiarze transeuropejskim razem we
współpracy z Akadémią ozbrojených síl gen. M. R. Štefánika (Słowacja). Podstawową
tematyką każdego seminarium jest systemowa analiza zjawisk społecznych, a przedmiotem
19
wspólnych rozważań są aktualne problemy społeczne. Wprowadzona formuła seminarium
umożliwia bowiem podejmowanie prób stworzenia multidyscyplinarnego, a więc możliwie
szerokiego podejścia do badań współczesnych problemów społecznych, które są niezwykle
złożone i wymagają współdziałania szerszego gremium naukowców i ekspertów do ich
przezwyciężenia.
Z ważniejszych konferencji zagranicznych w 2014 roku wymienić chciałbym
międzynarodową konferencję naukowa pt. „SÚČASNÁ SPOLOČENSKÁ KRÍZA A JEJ
NEGATÍVNE PREJAVY“, która zorganizowana została przez Akadémię Policajného zboru
w Bratysławie. Tematem swojego wystąpienie uczyniłem Złożoność i relacyjność środowiska
(nie)bezpieczeństwa. Socjologiczne ujęcie teoretyczne z obszaru bezpieczeństwa. Wystąpienie
to zostało zamieszczone w publikacji pokonferencyjnej.
uczestniczyłem w kilku branżowych konferencjach krajowych
W 2014 roku
dotyczących bezpieczeństwa, podczas których wymienialiśmy doświadczenia. Podczas I
Ogólnopolskiego Forum Studiów nad Bezpieczeństwem. Człowiek – Technika – Środowisko,
zorganizowanym przez Wydział Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM wygłosiłem
referat pt. Optymalizacja efektów kształcenia dla kierunków związanych z bezpieczeństwem w
uwarunkowaniach antropotechnicznych (Człowiek – Technika – Otoczenie).
Przewodnicząc
Radzie
Naukowej
Międzynarodowej
Konferencji
Naukowej
zorganizowanej przez Wyższą Szkołę Policji w Szczytnie, dotyczącej Profesjonalnego
treningu funkcjonariuszy grup dyspozycyjnych społeczeństwa przedstawiłem referat pt. Grupy
dyspozycyjne wobec zagrożeń bezpieczeństwa w perspektywie socjologicznej.
Zostałem zaproszony przez Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego do
wygłoszenia referatu na konferencji naukowej pt. Organizacje pozarządowe w systemie
Zarządzania
Kryzysowego
oraz
Obrony
Narodowej.
Wystąpienie
zatytułowałem
Wykorzystanie potencjału ochotniczych grup dyspozycyjnych w sytuacji zdarzeń kryzysowych.
Od roku 2001 w Wydawnictwie Uniwersytetu Wrocławskiego w ramach serii
wydawniczej „Socjologia”, kierowanej przez prof. Zbigniewa Kurcza, dyrektora Instytutu
Socjologii, ukazało się kilkanaście tomów pod moją redakcją naukową. Nadrzędnym celem
tej serii wydawniczej jest stworzenie ogólnopolskiej platformy wymiany wiedzy i poglądów z
dziedziny szeroko rozumianego bezpieczeństwa państwa, co udało się uzyskać w wymiarze
znacznie
szerszym,
a
więc
międzynarodowym.
Fenomen
bezpieczeństwa
oraz
dyspozycyjności jego podmiotów omówiony jest w dwudziestu czterech tomach
pokonferencyjnych, ujmujących tę problematykę z różnorakich perspektyw problemowych.
Do 2013 roku tomy te ukazywały się w ramach serii wydawniczej „Socjologia”. Acta
20
Universitatis Wratislaviensis, pod redakcją naukową Zbigniewa Kurcza, natomiast od 2014
roku ukazuje się podseria wydawnicza „Grupy Dyspozycyjne” pod moim kierownictwem
naukowym. Publikacją inaugurującą podserię jest monografia pt. Metodologiczne problemy
badań nad grupami dyspozycyjnymi, kolejne pozycje są przygotowywane. Stanowią one
ważne źródło wiedzy naukowej i praktycznej oraz platformę prezentacji badań doktorantów.
Aktywnie udzielam się jako członek komitetów redakcyjnych i radach naukowych
czasopism, m.in. recenzując artykuły naukowe do następujących czasopism:
1. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Oficerskiej Sił Powietrznych w Dęblinie, ISSN
1641- 9723.
2. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. gen. T.
Kościuszki (Journal of Science of the Gen. Tadeusz Kościuszko Military Academy of
Land Forces), ISSN 1731-8157. [Czasopismo punktowane: aktualnie 7 punktów
MNiSW, lista B].
3. „Kwartalnik Bellona”, Wyd. Wojskowy Instytut Wydawniczy ISSN 1897-7065
[Czasopismo punktowane: aktualnie 7 punkty MNiSW, lista B].
4. Studia Periegetica. Zeszyty Naukowe Wielkopolskiej Wyższej Szkoły Turystyki i
Zarządzania w Poznaniu. ISSN 1897-9262 [Czasopismo punktowane: 2010a: 2
pkt.; 2012: 3 pkt.; 2012a: 3 pkt.; 2013: 2 pkt. ; 2014: 2 pkt.].
5. Colloquium Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych, Akademia Marynarki
Wojennej im. Bohaterów Westerplatte. ISSN 2081-3813.
6. Periodyk „Policja. Kwartalnik Kadry Kierowniczej Policji". ISSN 1640-9280.
[Czasopismo punktowane: aktualnie 3 punkty MNiSW, lista B].
7. Czasopismo „Władza sądzenia” ISSN: 2300-1690.
8. Od
05.2012-nadal: Członek Rady Redakcyjnej
„Wrocławskiego
Przeglądu
Międzynarodowego”, periodyk wydawany przez Dolnośląski Ośrodek Studiów
Strategicznych.
Systematycznie piszę także recenzje wydawnicze książek oraz czasopism; ważniejsze
z nich to:
1.
Monografia Jacka Dworzeckiego i Rafała Kochańczyka pt. Współczesne
zagrożenia, Wyd. GWSP, Gliwice 2010.
2.
Monografia Ewy Brodackiej-Adamowicz pt. Ministrowie oświaty Drugiej
Rzeczpospolitej. Okres rządów parlamentarnych (1918-1926), Wyd. UP w
Siedlcach 2010.
21
3.
Monografia Roberta Pokleka pt. Instytucjonalne i psychospołeczne aspekty
więzienia, Wyd. COSSW, Kalisz 2010.
4.
Monografia Lesława Wełyczki pt. Zarządzanie wiedzą w uczelni wyższej, Wyd.
WSO WL, Wrocław 2010.
5.
Książka pod redakcją naukową Franciszka Kusiaka i Władysława Tkaczewa pt.
65
lat
Śląskiego
Okręgu
Wojskowego
1945-2010,
Wyd.
Wojskowe
Stowarzyszenia S-T-O, Wrocław 2010.
6.
Książka pod redakcją naukową Marka Trombskiego i Bogdana Kosowskiego pt.
Współczesny wymiar bezpieczeństwa w aspekcie zmienności zagrożeń –
ratownictwo 2011, Wyd. WSZOP, Katowice 2011.
7.
Monografia Bolesława Potyrały i Roberta Fudali pt. Elita sił zbrojnych Związku
Radzieckiego w latach 1935-1999, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2012.
8.
Monografia Krzysztofa Czubocha pt. Separatyzm etniczny w dobie praw
człowieka – nowe wyzwanie dla państwa narodowego i społeczności
międzynarodowej”, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2012.
9.
Monografia Pawla Turczyńskiego pt. Potencjał wojskowy Unii Europejskiej na
początku XXI wieku, Wyd. WSOWL, Wrocław 2012.
10.
Monografia Alicji Antas i Beaty Trębickiej-Postrzygacz pt. Wybrane problemy
pracy opiekuńczo-wychowawczej z dziećmi i młodzieżą. Z praktyki studenckiej.
Część 2, Wyd. UP-H w Siedlcach 2013.
11.
Książka pod redakcją naukową Grzegorza Kwaśniaka i Mariusza Wojciszki pt.
Funkcjonowanie systemu obronnego państwa na przykładzie województwa
opolskiego, Wyd. PWSZ, Nysa 2013.
12.
Monografia Piotra Jabkowskiego i Anny Kilarskiej pt. Poczucie bezpieczeństwa
i poziom przestępczości w Poznaniu. Mieszkańcy – samorząd lokalny – instytucje
państwa, Wyd. UAM, Poznań 2013.
13.
Książka pod redakcją naukową Bogdana Kosowskiego pt. Elementy ochrony
infrastruktury krytycznej w Zarządzaniu Kryzysowym, Wyd. WSZOP. Katowice
2014.
14.
Recenzja Kwartalnika Filozoficznego „CYKUTA” 1(3) – 2014 ISSN: 20805748. Pod redakcją: Adrianny Senczyszyn, Artura Tanona, Dominika Dziedzica.
15.
Monografia Łukasza Tomczyka oraz Andrzeja Klimczuka pt. Aging in the Social
Space, Wyd. Impuls, Kraków 2014.
22
16.
Książka pod redakcją naukową Marii Zielińskiej i Beata Trzop pt. Pogranicza i
centra współczesnej Europy, seria: „Transgraniczność w perspektywie
socjologicznej” (IX), UZ, Zielona Góra 2014.
17.
Monografia Franciszka Kusiaka i Zdzisława Nowackiego pt. Per aspera ad
astra w Oficerskiej Szkole Wojsk Zmechanizowanych im. T. Kościuszki we
Wrocławiu w latach 1962-1965, Wyd. Wojskowe Stowarzyszenie S-T-O,
Wrocław 2014.
18.
Monografia Anity Musialskiej pt. Przemiany społeczno-gospodarcze w Gminie
Ścinawa w latach 1945-1989, Wyd. Graf, Legnica 2014.
19.
Monografia Beaty Czuby pt. Generałowie w Wojsku Polskim, Wyd. WAT,
Warszawa 2014.
20.
Książka pod redakcją naukową Franciszka Kusiaka i Władysława Tkaczewa pt.
4. Regionalna Baza Logistyczna i Śląski Okręg Wojskowy, Wyd. Towarzystwo
Wiedzy Obronnej, Warszawa 2015.
Posiadam doświadczenie w realizacji projektów naukowo-badawczych krajowych i
europejskich, jednocześnie w wielu z nich podejmuję się kierowania zespołami badawczymi.
Zarządzam realizacjami krajowych i międzynarodowych grantów unijnych oraz aktywnie w
nich uczestniczę. Pełnię funkcję Koordynatora merytorycznego współpracy ponadnarodowej
(zadanie nr 1) w projekcie unijnym przyznanym przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju
pt. „Kształcenie wysoko wykwalifikowanych specjalistów dla sfery publicznej w wymiarze
transeuropejskim” (POKL.04.01.01-00-014/13, Program Operacyjny Kapitał Ludzki, IV.
Szkolnictwo wyższe i nauka, 4.1. Wzmocnienie i rozwój potencjału dydaktycznego uczelni
oraz zwiększenie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki
opartej na wiedzy, 4.1.1. Wzmocnienie potencjału dydaktycznego uczelni). Uczestniczyłem
także w projekcie unijnym pt. „Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych – bezpieczne
państwo”. Pełniłem funkcję moderatora panelu „Wymagania pracodawców służb publicznych
wobec absolwentów szkół wyższych – możliwości zatrudnienia i rozwoju zawodowego
studentów i absolwentów” (8.10.2014). Pełna lista projektów naukowo-badawczych
realizowanych na szczeblu krajowym i europejskim kształtuje się w sposób następujący:
1. Grant badawczy KBN: Oficer Wojska Polskiego w toku społeczno-ustrojowych w
Polsce. Zespół w składzie: Kierownik-Jan Maciejewski. Zespół: Dorota BiłołusSzrejder, Marek Kulczyscki, Olga Nowaczyk, Wrocław 2000, etap I, WSO we
Wrocławiu.
23
2. Grant badawczy KBN: Oficer Wojska Polskiego w toku społeczno-ustrojowych w
Polsce. Zespół w składzie: Kierownik-Jan Maciejewski. Zespół: Dorota BiłołusSzrejder, Marek Kulczyscki, Olga Nowaczyk, Wrocław 2001, etap II, WSO we
Wrocławiu.
3. Grant badawczy KBN: Profesjonalizm a oficerskie kadry dowódcze Wojska
Polskiego (Zawód w analizie socjologicznej). Etap I. Zespół w składzie:
Kierownik:
Jan
Maciejewski.
Zespół:
Dorota
Biłołus-Szrejder,
Andrzej
Demkowicz, Joanna Dziura, Tadeusz Iwanek, Irena Wolska-Zogata, Wrocław
2002, WSO WL we Wrocławiu.
4. Grant badawczy KBN: Profesjonalizm a oficerskie kadry dowódcze Wojska
Polskiego (Zawód w analizie socjologicznej). Etap II. Zespół w składzie:
Kierownik:
Jan
Maciejewski.
Zespół:
Dorota
Biłołus-Szrejder,
Andrzej
Demkowicz, Joanna Dziura, Tadeusz Iwanek, Irena Wolska-Zogata, Wrocław
2003, WSO WL we Wrocławiu.
5. Grant badawczy KBN: „Siły Zbrojne państwa obywatelskiego”. Etap II.
Kierownik: Jan Maciejewski. Zespół w wkładzie: Irena Wolska-Zogata, Monika
Wójta-Kempa, Andrzej Demkowicz, Jarosław Smykowski, Dorota BiłousSzrejder, Dariusz Trojczak, KBN 2004, WSO WL we Wrocławiu;
6. Grant promotorski: Społeczne problemy komunikacji międzykulturowej w
jednostkach wielonarodowych w Polsce” (mgr Marek Bodziany);
7. Grant promotorski: „Czynniki kariery zawodowej oficerów Wojska Polskiego na
początku XXI” (mgr Marcin Liberacki);
8. Grant promotorski: „Adaptacja zawodowa kobiet żołnierzy w Wojsku Polskim”
(mgr Beata Czuba);
9. Grant badawczy: „Socjologiczna analiza roli, statusu i znaczenia kobiet w grupach
dyspozycyjnych społeczeństwa w kontekście grup dyspozycyjnych”, który wraz z
dr Katarzyną Dojwą został zrealizowany w 2012 r;
10. Od 2010 – nadal: Granty z dotacji podmiotowej Instytutu Socjologii UWr
„Bezpieczeństwo i grupy dyspozycyjne” (1001/S/IS).
11. Projekt unijny przyznany przez Narodowe Centrum Nauki pt. Kształcenie wysoko
wykwalifikowanych
specjalistów
dla
sfery
publicznej
w
wymiarze
transeuropejskim (POKL.04.01.01-00-014/13, Program Operacyjny Kapitał
Ludzki, IV. Szkolnictwo wyższe i nauka, 4.1. Wzmocnienie i rozwój potencjału
dydaktycznego uczelni oraz zwiększenie liczby absolwentów kierunków o
24
kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy, 4.1.1. Wzmocnienie
potencjału dydaktycznego uczelni). Projekt realizowany w terminie 01.201406.2015. Funkcja: Koordynator merytoryczny współpracy ponadnarodowej
(zadanie nr 1).
W 2014 roku zrealizowałem trzymiesięczne zagraniczne stypendium stażowe w
ramach projektu „Kształcenie wysoko wykwalifikowanych specjalistów dla sfery publicznej
w
wymiarze
transeuropejskim”.
Ośrodek
akademicki
odbywania
stażu
naukowo-
dydaktycznego: Akadémie ozbrojených síl gen. M. R. Štefánika Liptovský Mikuláš
(Republika Słowacka). Staż ten przyczynił się do pogłębienia współpracy międzynarodowej,
której celem jest wzmocnienie potencjału dydaktycznego Uniwersytetu Wrocławskiego
poprzez wdrożenie programu rozwoju ukierunkowanego na nowoczesne specjalistyczne
kształcenie w zakresie nauk społecznych na bazie rozwiązań adaptowanych od partnerów
zagranicznych.
W autorskim seminarium z socjologii ogólnej oraz socjologii wojska i socjologii grup
dyspozycyjnych poprowadziłem przewody zakończone nadaniem stopnia doktora i jestem
promotorem dwunastu doktorów:
1. Bodziany Marek, Społeczne problemy komunikacji międzykulturowej w jednostkach
wielonarodowych w Polsce, obroniony 18.12.2009 (Dyscypliny KBN: socjologia;
Specjalności: socjologia bezpieczeństwa, socjologia kultury, socjologia komunikacji
masowej, socjologia rozwoju i zmian społecznych);
2. Kołodziejczyk Tomasz Jan, System wartości oficerów Wojska Polskiego a ich
uczestnictwo w misjach pokojowych, obroniony 25.06.2010 (Dyscypliny KBN:
socjologia. Specjalności: socjologia ogólna, socjologia wojska, socjologia organizacji i
zarządzania).
3. Musioł Sabina,
Losy
zawodowe
absolwentów
państwowych
wyższych
szkół
zawodowych w dobie konkurencyjnego rynku pracy w Polsce. Studium socjologiczne,
obroniona 22.10.2010 (Dyscypliny KBN: socjologia).
4. Tomys Irena Barbara, Społeczeństwo wiedzy w percepcji wybranych grup. Studium
socjologiczne, obroniona 26.11.2010 (Dyscypliny KBN: socjologia. Specjalności:
socjologia wiedzy, socjologia organizacji, socjologia zarządzania);
5. Budnik Monika, Konflikt w zespole pracowniczym. Studium przypadku, obroniona
15.04.2011 (Dyscypliny KBN: socjologia. Specjalności: socjologia pracy, socjologia
organizacji, socjologia konfliktu);
25
6. Liberacki Marcin, Absolwenci szkół wyższych w rolach oficerów Wojska Polskiego.
Studium socjologiczne, obroniony 26.09.2012 (Dyscypliny KBN: socjologia.
Specjalności: socjologia organizacji, socjologia zarządzania, socjologia edukacji,
socjologia pracy, socjologia grup dyspozycyjnych).
7. Czuba Beata Katarzyna, Adaptacja społeczno-zawodowa kobiet-żołnierzy. Studium
socjologiczne, obroniona 10.10.2012 (Dyscypliny KBN: psychologia, socjologia.
Specjalności: socjologia wojska, socjologia grup dyspozycyjnych, socjologia płci,
komunikacja społeczna);
8. Świderski Krzysztof, Czynniki kariery zawodowej oficerów Wojska Polskiego na
początku XXI wieku, obroniony 23.01.2013 (Dyscypliny KBN: socjologia.
Specjalności: socjologia wojska, socjologia grup dyspozycyjnych, socjologia
organizacji i zarządzania);
9. Horyń Jolanta Bożena, Społeczne uwarunkowania kształcenia Romów w Polsce na
przykładzie Dolnego Śląska, obroniona 10.07.2013 (Dyscypliny KBN: pedagogika,
informatyka, socjologia);
10. Socha Dariusz, Socjologiczne aspekty komunikowania w spółkach energetycznych na
przykładzie Kogeneracji SA, obroniony 04.12.2013 (Dyscypliny KBN: socjologia.
Specjalności: Socjologia ogólna);
11. Uss-Lik Aneta, Kapitał społeczny w funkcjonowaniu grup przemytniczych na
pograniczu wschodnim. Studium socjologiczne, obroniona 09.07.2014 (Dyscypliny
KBN: socjologia);
12. Wiktorowicz-Sosnowska Monika, Tożsamości jednostek dotkniętych problemem
alkoholizmu w rodzinie pochodzenia. Studium socjologiczne, obroniona 26.11.2014
(Dyscypliny KBN: socjologia. Specjalność: praca socjalna).
Kolejne cztery przewody doktorskie są otwarte i w różnym stopniu zaawansowania
badań.
Przewody doktorskie będące w toku:
1. Pyka
Krzysztof,
Dalekowschodnie
sztuki
walki
we
współczesnym
społeczeństwie polskim. Socjologiczna analiza ukrytego aspektu kultury.
Przewód doktorski otworzono 18.06.1999. Planowana obrona 05/2015;
2. Pich Sebastian, Podoficerowie służby więziennej w Polsce. Ujęcie socjologiczne.
Przewód doktorski otworzono 17.06.2011. Planowana obrona 09/2015;
26
3. Kordaczuk-Wąs
Marzena, Uwarunkowania społeczne działań profilaktycznych
policji. Studium socjologiczne. Przewód doktorski otworzono 27.11.2009.
Planowana obrona 010/2015;
4. Stasiaczek Błażej, Życie rodzinne funkcjonariuszek Służby Więziennej. Przewód
doktorski otworzono 28.01.2011. Planowana obrona 12/2015;
5. Wolska-Liśkiewicz
Ewa,
Generalicja
Wojska
Polskiego
w
toku
zmian
euroatlantyckich. Studium socjologiczne. Otwarcie przewodu w nowym trybie
25.05.2014;
6. Spychała
Małgorzata,
Świat
wartości
żołnierzy
Marynarki
Wojennej
Rzeczpospolitej Polskiej. Studium socjologiczne. Otwarcie przewodu w nowym
trybie 25.05.2014.
Sporządziłem dla czołowych ośrodków naukowych następujące recenzje w
przewodach doktorskich:
1. Rafał Kochańczyk pt. Polityka bezpieczeństwa w województwie świętokrzyskim w
latach 1999–2012. Koncepcje i ich realizacje. Uniwersytet Jana Kochanowskiego
w Kielcach, Wydział Zarządzania i Administracji.
2. Krzysztof Sikora pt. Kompetencje społeczne dowódców pododdziałów wojskowych
i ich uwarunkowania, 10.12.2014, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej.
3. Adam Szynal pt. Uwarunkowania społeczno-kulturowe międzynarodowych
działań
stabilizacyjnych
w
świetle
doświadczeń
Polskiego
Kontyngentu
Wojskowego w Iraku, Akademia Obrony Narodowej.
4. Robert Balcarzyk, pt. Uwarunkowania karier oficerów jednostek wojskowych,
30.10.2014, Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu.
5. Jarosław Hebda pt. Wpływ bezpieczeństwa ważnych osobistości życia publicznego
na stabilność polityczną państwa demokratycznego, Wyższa Szkoła Policji w
Szczytnie.
6. Bronisław Jansohn pt. Determinanty działań przeciwrebelianckich w działaniach
stabilizacyjnych Sił Zbrojnych RP, Akademia Obrony Narodowej.
7. Zbigniew Kuźniar pt. Przemiany ról zawodowych podoficerów Wojsk Lądowych
Sił Zbrojnych RP. Studium socjologiczne, Uniwersytet Wrocławski.
8. Joanna Róg-Ilnicka pt. Uwarunkowania przebiegu biografii zawodowych
mieszkańców
województwa
lubuskiego
po
zmianie
systemowej.
Analizy
dynamiczne, Uniwersytet Wrocławski.
27
9. Andrzej Siatkowski pt. Kompetencje obywatelskie a aktywność w sferze
publicznej, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.
10. Monika Żak pt. Wpływ pracy zawodowej na życie osobiste i funkcjonowanie
rodziny. Studium socjologicznych konsekwencji zawodów wysokiego ryzyka. Na
przykładzie policjanta, Uniwersytet Łódzki.
11. Pieńkowski Piotr pt. Bezpieczeństwo narodowe a problem bezpieczeństwa i jego
percepcji w społeczności Wrocławia. Studium socjologiczne, Uniwersytet
Wrocławski.
12. Małgorzata Stochmal pt. Państwowa Straż Pożarna w systemie bezpieczeństwa
państwa, Uniwersytet Wrocławski.
13. Wojciech Jaszczak pt. Czynniki rozwoju kompetencji zawodowych podoficerów Sił
Powietrznych, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej,
14. Jakub Trzebiatowski pt. (Re)socjalizacyjne ścieżki rekonstrukcji ról społecznych
na przykładzie zdrowiejących alkoholików poznańskich grup Anonimowych
Alkoholików, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.
15. Brygida Gwiazda-Rzepecka pt. Negocjacje jako narzędzie współpracy cywilnowojskowej osiągania celów komunikacji strategicznej w operacjach wsparcia
pokoju, Akademia Obrony Narodowej.
16. Aneta Baranowska pt. Człowiek w instytucji totalnej. Społeczne aspekty służby
żołnierzy polskich poza granicami kraju – na przykładzie Iraku, Uniwersytet
Mikołaja Kopernika.
17. Katarzyna
Obuchowska
pt.
Współczesna
rodzina
wojskowa.
Studium
socjologiczne, Uniwersytet Wrocławski.
18. Andrzej Kokiel pt. Wartości życiowe młodzieży akademickiej Pomorza studiującej
pedagogikę w średnim mieście, Uniwersytet Wrocławski.
19. Olga Nowaczyk pt. Studenci wyższych szkół oficerskich a przeobrażenia
transformacyjne i integracyjne armii i społeczeństwa polskiego, Uniwersytet
Wrocławski.
20. Jacek Wołoszyn pt. Budowa modelu ekonometrycznego z wykorzystaniem
kryteriów selekcji strukturalnej, Politechnika Radomska.
Sporządziłem kolejne dwie recenzje doktoratów, których obrony planowane są na II
kwartał 2015 roku.
28
 Kamil Miszewski pt. Adaptacja do warunków więziennych skazanych
długoterminowo, Uniwersytet Warszawski.
 Barbara Drapikowska pt. Udział kobiet-żołnierzy w zadaniach operacyjnych
realizowanych przez polskie kontyngenty wojskowe w Iraku i w Afganistanie,
AON.
Zostałem zaproszony do uczestnictwa w przewodach habilitacyjnych jako recenzent i
dokonałem oceny dorobku naukowego:
1. Dr Katarzyna Dojwa-Turczyńska pt. Kobiety w grupach dyspozycyjnych,
27/02/2015, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego.
2. Dr
Eugeniusz Moczuk pt. Policja. Socjologiczne studium funkcjonowania
instytucji, 30/01/2015, Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego.
3. Dr Marzena Piotrowska-Trybull pt. Jednostki wojskowe w rozwoju lokalnym w
Polsce po roku 1989, 05/01/2014, Wydział Zarządzania i Dowodzenia Akademii
Obrony Narodowej w Warszawie.
4. Dr Piotr Płonka pt. Żandarmeria Wojskowa w systemie obronnym Państwa,
13/12/2013, Wydział Zarządzania i Dowodzenia Akademii Obrony Narodowej w
Warszawie.
5. Dr Krzysztof Drabik pt. Bezpieczeństwo personalne i strukturalne, 04/11/2013,
Wydział
Bezpieczeństwa
Narodowego
Akademii
Obrony Narodowej
w
Warszawie.
6. Dr Tadeusz Szczurek pt. Od deskrypcji do antycypacji wykorzystania potencjału
militarnego w kształtowaniu bezpieczeństwa nowoczesnych wspólnot państwowych
wobec rozwoju zagrożeń niemilitarnych, 28/10/2012, Wydział Bezpieczeństwa
Narodowego Akademii Obrony Narodowej w Warszawie.
7. Dr Adam Kołodziejczyk pt. Zmiana społeczno-kulturowa a wojsko. Analiza
socjologiczna,
31/08/2013,
Wydział
Nauk
Społecznych
Uniwersytetu
Wrocławskiego.
8. Dr Marek Stefański pt. Prewencyjno-edukacyjne działania policji w systemie
bezpieczeństwa publicznego, 15/04/2013, Wydział Bezpieczeństwa Narodowego
Akademii Obrony Narodowej w Warszawie.
9. Dr Mariusz Kubiak pt. Kulturowe uwarunkowania obronności państwa,
12/02/2013, Wydział Zarządzania i Dowodzenia Akademii Obrony Narodowej w
Warszawie.
29
Prowadzę kształcenie młodej kadry naukowej, szczególnie takiej, która zawodowo
powiązana jest z praktyką w systemach bezpieczeństwa państwa, co wymaga rzetelnego i
aktualnego rozeznania się w potrzebach tychże podmiotów. Doktoranci, którzy pod moją
mentorską opieką uzyskali stopień doktora, w dalszym ciągu odnoszą sukcesy naukowe,
resortowe oraz biznesowe. Przykładem może być dr Marek Bodziany, który w 2010 roku za
wysoki poziom merytoryczny oraz metodologiczny pracy doktorskiej został laureatem
Nagrody II stopnia Ministra Obrony Narodowej.
Kształcenie
warsztatowego,
młodej
dlatego
kadry
naukowej
organizowane
wymaga
międzynarodowe
socjologicznego
konferencje
podejścia
naukowe
oraz
międzynarodowe seminaria metodologiczne służą ich rozwojowi naukowemu. Nie zaniedbuję
także opieki nad kształtowaniem dorobku publikacyjnego moich podopiecznych. Widząc
duże zainteresowanie problematyką bezpieczeństwa podejmuję chętnie opiekę promotorska
na stacjonarnych i niestacjonarnych Studiach Doktoranckich Nauk o Polityce, Filozofii i
Socjologii Wydziału Nauk Społecznych UWr.
Systematycznie angażuję się w popularyzację nauki, zarówno w kraju, jak i za granicą,
podejmując wiele różnorodnych inicjatyw. Wśród istotnych przedsięwzięć na rzecz rozwoju
młodej kadry naukowej oraz upowszechniania wyników badań od 2004 roku redagowałem
lub współredagowałem dwadzieścia sześć prac zbiorowych, co daje około 8,5 tys. stron
tekstu. Zadania te koncentrowały się na merytorycznym ocenie każdego tekstu,
wprowadzenia korekt na podstawie uwag recenzentów oraz załączenia własnego artykułu
oraz słowa wstępnego do każdego wydania. Wysiłek ten wiązał się ze zorganizowaniem
dwudziestu pięciu międzynarodowych konferencji naukowych, dziesięciu cyklicznie
organizowanych
międzynarodowych
seminariów
„Metodologia
badań
systemów
społecznych” oraz kilkudziesięciu konferencji naukowych współorganizowanych ze znanymi
krajowymi i międzynarodowymi ośrodkami akademickimi i instytucjami resortowymi. W ten
sposób łączyłem naukę z praktyką. Uczestnicząc w wielu tematycznie zróżnicowanych
konferencjach, wygłaszam referaty (korzystając ze środków multimedialnych), które są
następnie publikowane w monografiach pokonferencyjnych.
Podejmowane przeze nie inicjatywy na rzecz popularyzacji nauki za granicą realizuję
w ścisłej współpracy z wieloma ośrodkami i towarzystwami naukowymi, która w wielu
przypadkach jest kontynuowana przez kilkanaście lat, co także świadczy o moim znaczącym
zaangażowaniu. Główne kierunki mojej aktywności dotyczą takich krajów, jak Słowacja
(Akadémią ozbrojených síl gen. M.R. Štefánika, Akadémie Policajného zboru v Bratislave,
Slovensko sociologicko spoločnost pri Slovenskej akadémii vied SR Slov, Uniwersytetu J.A.
30
Komeńskiego), Rosja (Uniwersytet Moskiewski im. M. Łomonosowa), Ukraina (University
of Kyiv, Odeski Uniwersytet Narodowy im. Ilji Miecznikowa), Białoruś (Uniwersytecie im.
Janka Kupały w Grodnie), Bułgaria (Association of the Professors of Slavic Countries in
Bulgaria), Mołdawia (The John Amos Comenius International Slavic Academy of Education
in Moldova), Republika Czeska (Univerzita Obrany, Univerzita Karlova v Praze) oraz
Szwecja (The Institute for Security and Development Policy). Inicjatywy te wynikają z
kontekstu makrospołecznego usytuowania Polski i specyfiki krajów Europy ŚrodowoWschodniej w budowaniu systemów bezpieczeństwa państwa.
Rozwinąłem także wymianę naukową z uniwersytetami poprzez wykłady gościnne.
Na przykład: w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu odbył się
wykład pt. Grupy dyspozycyjne w społeczeństwie – współczesny wymiar socjologii; w
Uniwersytecie Zielonogórskim – Grupy dyspozycyjne we współczesnym społeczeństwie
polskim; na Uniwersytecie Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie – Grupy dyspozycyjne w
społeczeństwie ryzyka. Prowadziłem również wykłady z socjologii w ramach przedsięwzięć
organizowanych przez Uniwersytet Dzieci „Wiedza i Wyobraźnia” oraz w Uniwersytecie III
Wieku.
Prowadziłem także wykłady za granicą. Najważniejsze z nich to: (2006) na
Uniwersytecie Karola w Pradze, na Uniwersytecie Bohdana Chmielnickiego w Czerkasach
(Ukraina), na Uniwersytecie im. Janka Kupały w Grodnie na Białorusi, w Akadémii
Ozbrojených Síl Generála Milana Rastislava Štefánika, Liptovský Mikuláš (Republika
Słowacka, regularnie od 2007 r.), na Uniwersytecie im. Jana Amosa Komenskiego w
Bratysławie (Republika Słowacka), w Narodowym Uniwersytecie Odeskim im. Ilii
Miecznikowa (Ukraina), w Narodowym Uniwersytecie Pedagogicznym im. W. Hnatiuka w
Tarnopolu, na Uniwersytecie Moskiewskim im. M. Łomonosowa w Rosji, na Uniwersytecie
Pedagogicznym w Tule w Rosji (2008), na Baranowickim Uniwersytecie Państwowym na
Białorusi oraz w Univerzitecie Obrany w Brnie (Republika Czeska).
W maju 2012 r. w ramach współpracy z Akadémią Ozbrojených Síl gen. M.R.
Štefánika uczestniczyłem w programie Erasmus, w trakcie którego prowadziłem wykłady z
socjologii wojska oraz socjologii grup dyspozycyjnych [(1) Sociológie armády \ Sociology of
army \ Socjologia wojska; (2) Sociológia poriadkovej skupiny \ Sociology of the dispositional
groups \ Socjologia grup dyspozycyjnych; (3) Etapy profesionalizácia armády \ Stages of the
professionalization of the army \ Etapy profesjonalizacji wojska; (4) Medzi dwoma
chamtivých inštitúcií \ Between two greedy institutions \ Pomiędzy dwoma instytucjami
zachłannymi; (5) Problémy vojenskej rodiny \ Problems of military family \ Problemy rodziny
31
wojskowej]. Wyjazd w ramach tego programu był rezultatem wieloletniej współpracy
naukowej, wspólnego organizowania konferencji międzynarodowych.
Udzielam się w międzynarodowych zespołach eksperckich, m.in. jestem ekspertem w
Slovenskou sociologickou spoločnosťou pri Slovenskej akadémii vied SR Slov. Legitymuję
się członkostwem w międzynarodowych organizacjach i towarzystwach naukowych, takich
jak: Association of Professors of the Slavonic Countries (APSC); Międzynarodowa Akademia
Kształcenia im. Jana Amosa Komeńskiego; oraz rad naukowych w Akadémii Ozbrojených Síl
gen. M.R. Štefánika; w Univerzitecie Obrany (Brno, Republika Czeska); w Akadémii
Policajného zboru v Bratislave oraz w Slezskiej Univerzita Obchodne podnikatelska fakulta v
Karvinie.
Od 2000 roku aktywnie uczestniczyłem w ogólnopolskich zjazdach PTS, gdzie
organizowałem i prowadziłem grupy tematyczne, na których prezentowano wyniki badań z
problematyki bezpieczeństwa oraz grup dyspozycyjnych. Ważniejsze publikacje pozjazdowe
to: Socjologiczne aspekty bezpieczeństwa narodowego (2001) oraz Tożsamość społeczna grup
dyspozycyjnych (2009). Przewodniczę Sekcji Socjologicznych Problemów Bezpieczeństwa
Narodowego Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. Pełnię także drugi rok funkcję
członka Jury nagrody im. Stanisława Ossowskiego z ramienia Polskiego Towarzystwa
Socjologicznego. Jestem także aktywnym
członkiem Akademickiego Towarzystwa
Andragogicznego, Polskiego Towarzystwa Socjologicznego oraz Polskiego Towarzystwa
Nauk o Bezpieczeństwie. Wieloletnie doświadczenie w dziedzinie socjologii wojska
przyczyniło się właśnie do nawiązania współpracy z Slovenskou sociologickou spoločnosťou
pri Slovenskej akadémii vied SR Slov, w którego ramach prowadzimy międzynarodowy
projekt badawczych dotyczący problemów profesjonalizacji sił zbrojnych Polski i Słowacji.
Od wielu lat aktywnie współuczestniczę w życiu uniwersyteckim Instytutu Socjologii,
sprawując funkcję koordynatora Wydziału Nauk Społecznych UWr w ramach Dolnośląskiego
Festiwalu Nauki, w którego trakcie pracownicy naukowi, doktoranci oraz studenci,
członkowie kół naukowych występowali z wykładami, prelekcjami oraz dyskusjami z obszaru
tematycznego programów studiów Wydziału Nauk Społecznych UWr. Od kilkunastu lat
realizuję także badania w ramach statutowego tematu badawczego „Bezpieczeństwo i grupy
dyspozycyjne”. Aktywnie popularyzuję i reklamuję utworzony kierunek studiów „socjologia
grup dyspozycyjnych”. Byłem także aktywnym członkiem Senackiej Komisji Majątkowej
oraz Senackiej Komisji ds. Jakości Kształcenia na Uniwersytecie Wrocławskim.
Jestem również rozpoznawany przez media lokalne, jak również ogólnopolskie, jako
socjolog obszaru wojskowości i bezpieczeństwa, dlatego zabieram głos w ważnych i
32
aktualnych społecznie sprawach. Współpracuję z takimi mediami, jak „Miasto Wrocław”,
„Echo Miasta”, „Times Polska” czy tygodnik Regionalny „Konkrety”, a także z mediami
branżowymi, takimi jak „Redakcja Wojskowa”, „Polska Zbrojna”, „Przegląd Obrony
Cywilnej”, „Forum Penitencjarne”, „Las Polski”. W działalności popularyzatorskiej prowadzę
także
dwa
serwisy
internetowe:
http://www.janmaciejewski.pl/
oraz
http://grupydyspozycyjne.pl/.
Zapraszany jestem do recenzowania prac doktorskich, prac habilitacyjnych oraz
monografii i książek pod redakcją naukową z dziedziny nauk społecznych. Wykonałem także
na zlecenie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju recenzje grantów naukowych
dotyczących:
(a)
poprzemysłowych
Innowacyjnego
przy
sposobu
wykorzystaniu
projektowania
metody;
(b)
rewitalizacji
obszarów
Multimedialnego
narzędzia
wspomagającego pamięć i aktywizującego osoby starsze oraz (c) Innowacyjnego systemu
sosIT dla skutecznej poprawy bezpieczeństwa mieszkańców, pozwalającego na wymianę
informacji dotyczących zagrożeń i ich redukcji pomiędzy społeczeństwem, służbami
mundurowymi oraz Urzędem Miasta.
Za prowadzoną działalność dydaktyczną, naukową i organizatorską w nauce jestem
corocznie wyróżniany Nagrodą Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego. W 2006 r. otrzymałem
brązowy medal Uniwersytetu J.A. Komeńskiego (Wydział Pedagogiczny) w Bratysławie za
współpracę w rozwoju nauki. We wrześniu 2012 r. uzyskałem prawo ochronne na znak
towarowy i określenie „Grupy dyspozycyjne”, potwierdzony numerem Z.404733, wydane
przez Urząd Patentowy RP. W dniu Święta Uniwersytetu Wrocławskiego 15.11.2012
zostałem wyróżniony Medalem Komisji Edukacji Narodowej.
Dorobek publikacyjny jest również widoczny i dobrze indeksowany w bazach
biometrycznych. Według narzędzia „Publish or Perish” indeks Hirscha wynosi 6, natomiast
według narzędzia „Google Scholar” indeks Hirscha wynosi 7 (wyniki z dnia 26.02.2015).
Wykaz cytowanych w wymienionych w bazach dorobek znajduje się w załączniku wzór 1 II.
33
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards