Prezentacja "Ożywienie i recesja w gospodarce"

advertisement
2012-11-16
Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy
Wahania koniunktury gospodarczej
W jaki sposób firmy tworzą strategie?
dr Baha Kalinowska - Sufinowicz
Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu
8 listopada 2012 r.
EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY
WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL
Uważa się teraz na ogół, że można w zasadzie recesji
uniknąć, tak jak katastrof lotniczych (…).
Niemniej jednak nie zlikwidowaliśmy na świecie
katastrof lotniczych i nie jest wcale rzeczą jasną, że mamy
dość wiedzy i umiejętności, by wyeliminować recesje (…).
Siły, które produkują powtarzające się recesje, nadal
kryją się za kulisami, czekając tylko na swój moment.
Arthur Okun (1928-1980)
1
2012-11-16
1. Podstawowe pojęcia
Koniunktura gospodarcza
• sytuacja gospodarcza kraju, regionu, branży
• wyznacznik ruchu podstawowych wielkości ekonomicznych
(produkcji, sprzedaży, zatrudnienia, cen itp.)
Trend
• długookresowa tendencja rozwojowa w gospodarce ujawniająca
się w określonej dziedzinie gospodarki np. w produkcji
Cykl koniunkturalny
• zmiany aktywności gospodarczej, wyrażające się w jej ekspansji
i kurczeniu się wokół linii trendu, mające charakter cykliczny
2
2012-11-16
1. Podstawowe pojęcia
Punkty zwrotne cyklu
• górny – wyznacza koniec fazy pomyślnej koniunktury i
początek fazy spadkowej
• dolny – określa moment zakończenia okresu depresji i
wejście gospodarki w fazę ożywienia
Amplituda cyklu
• różnica między skrajnymi wartościami PKB (wartość PKB
dla fazy wzrostowej – wartość PKB dla fazy spadkowej) w
danym cyklu
2. Rodzaje wahań w gospodarce
Ze względu na przyczynę zmian aktywności gospodarczej
• periodyczne
 krótkookresowe (sprzedaż detaliczna w grudniu)
 sezonowe – wynikające ze zmienności pór roku (rolnictwo,
budownictwo, turystyka)
• przypadkowe – spowodowane czynnikami losowymi typu
naturalnego (klęski żywiołowe) lub społeczno-politycznego
(wojny, strajki, zamachy terrorystyczne)
• koniunkturalne – cykl koniunkturalny
3
2012-11-16
2. Rodzaje wahań w gospodarce
Ze względu na czas trwania
• cykl Kitchina (cykl mniejszy, krótki) – ok. 3,5 roku,
zaobserwowany dostatecznie wyraźnie tylko w USA
• cykl Juglara (klasyczny, główny) – wahania działalności
gospodarczej w okresie od 1815 r. do II w. św.; pełny
okres tego cyklu: 6 – 12 lat
• cykl Kondratiewa (cykl długi) – wyodrębniony na
podstawie obserwacji ruchów cen od końca XVIII w. w
gospodarkach krajów rozwiniętych ekonomicznie; czas
trwania pełnego cyklu Kondratiewa: 50 – 60 lat (= faza
wzrostowa + faza spadkowa)
2. Rodzaje wahań w gospodarce
Ze względu na zakres interwencji państwa w gospodarkę
• cykl klasyczny – (cykl Juglara) charakteryzuje się znikomą
interwencją państwa w gospodarkę i mechanizm rynkowy
• cykl współczesny – występuje w gospodarkach krajów
rozwiniętych od II wojny światowej, powstał na skutek
zastosowania przez rządy państw interwencjonizmu
państwowego, polegającego na przeciwdziałaniu lub łagodzeniu
skutków występowania (wygładzaniu) wahań koniunkturalnych
za pomocą polityki stabilizacji koniunktury gospodarczej
4
2012-11-16
Budowa i cechy cyklu Cykl klasyczny
Cykl współczesny
Struktura fazowa
Cykl czterofazowy
•kryzys
•depresja/zastój
•ożywienie
•rozkwit
Cykl dwufazowy
•ożywienie
•recesja
Cechy cyklu
•charakter punktów
zwrotnych
gwałtowne (ostre)
łagodne
•czas trwania
6-12 lat
3,5 – 5 lat
•amplituda wahań
wysoka
niska
5
2012-11-16
3. Morfologia cyklu klasycznego
Fazy cyklu klasycznego
•
•
•
•
faza ożywienia (I)
faza szczytowego stanu koniunktury (II)
faza załamania gospodarczego (III)
faza depresji (IV)
3. Morfologia cyklu klasycznego
I.
•
•
•
•
FAZA OŻYWIENIA
wzrost wydatków inwestycyjnych
wzrost dochodu narodowego
wzrost wydatków konsumpcyjnych
atmosfera optymizmu
6
2012-11-16
3. Morfologia cyklu klasycznego
II. FAZA ROZKWITU
•
•
•
•
inwestycje osiągają swój najwyższy poziom
wzrost zdolności produkcyjnych gospodarki narodowej
wzrost kosztów produkcji
wygasanie optymistycznych nastrojów wśród przedsiębiorców
3. Morfologia cyklu klasycznego
III. FAZA ZAŁAMANIA GOSPODARCZEGO
(KRYZYS NADPRODUKCJI)
• pierwszy sygnał – spadek kursów papierów wartościowych
• zmniejszenie zyskowności
• spadek zamówień na urządzenia wytwórcze
7
2012-11-16
3. Morfologia cyklu klasycznego
IV. FAZA DEPRESJI
•
•
•
•
spadek wydatków inwestycyjnych
bankructwo wielu małych i słabszych przedsiębiorstw
dochód narodowy i zatrudnienie osiągają swój dolny poziom
gospodarka funkcjonuje na zwolnionych obrotach
8
2012-11-16
4. Przyczyny cyklu koniunkturalnego
• Teorie egzogeniczne – wskazują jako przyczynę
zakłócającą równowagę w gospodarce na czynniki
pochodzące z zewnątrz w stosunku do mechanizmów
gospodarczych
• Teorie endogeniczne – wyjaśniają rozwój cykliczny
uwarunkowaniami ściśle związanymi z systemem
gospodarczym, wskazują na czynniki tkwiące wewnątrz
systemu gospodarczego
Większość teorii wahań cyklicznych wskazuje na wahania
popytu inwestycyjnego jako przyczynę generująca
cykliczny charakter wzrostu gospodarczego. Różne
natomiast są wskazania przyczyn tych fluktuacji popytu
inwestycyjnego
9
2012-11-16
4. Przyczyny cyklu koniunkturalnego
Teorie egzogeniczne
• teoria plam na Słońcu
• teoria cyklu politycznego
Teorie endogeniczne
• teoria mnożnika-akceleratora
• teoria innowacji
• teorie monetarne
TEORIE EGZOGENICZNE
10
2012-11-16
4. Przyczyny cyklu koniunkturalnego
Teoria plam na Słońcu Williama Stanleya
Jevonsa (1835-1882)
• okresowe pojawianie się większej liczby plam na
Słońcu powodowały okresy nieurodzaju
• te okresowe zmiany produkcji rolnej powodowały
także zmiany w rytmie produkcji przemysłowej
• rezult: w wyniku oddziaływań zewnętrznych w
stosunku do procesów gospodarczych praw
przyrody, gospodarka wykazywała rytmiczne
wahania aktywności
4. Przyczyny cyklu koniunkturalnego
Teoria cyklu politycznego (M. Kalecki 1899-1970)
• wyodrębniona na podstawie obserwacji polityki kolejnych
ekip rządzących i jej wpływu na cykliczny rozwój zmian
priorytetów ekonomicznych
• w okresach przed wyborami w celu pozyskania wyborców
i zapewnienia sobie reelekcji przez ekspansywną politykę
fiskalną i monetarną, rząd może doprowadzić do
ożywienia gospodarczego i spadku bezrobocia
• skutki takich działań w postaci np. zwiększonej inflacji
odczują wyborcy już po wyborach – wtedy nastąpi okres
„zaciskania pasa” i restrykcyjnej polityki gospodarczej
11
2012-11-16
TEORIE ENDOGENICZNE
12
2012-11-16
4. Przyczyny cyklu koniunkturalnego
Teoria mnożnika-akceleratora
(J. M. Keynes 1883-1946)
działanie mnożnika inwestycyjnego
• wzrost popytu inwestycyjnego → zwielokrotniony wzrost
dochodu narodowego → wzrost popytu konsumpcyjnego →
ponowny wzrost popytu inwestycyjnego
zasada akceleracji
• zmiana dochodu narodowego → (z pewnym opóźnieniem) →
zwielokrotnione zmiany inwestycji indukowanych
wyjaśnienie punktów zwrotnych
• ekspansja kończy się, gdyż konsumpcja nie rośnie równie
szybko jak dochód narodowy, natomiast faza spadkowa osiąga
kres, bo konsumpcja nie spada równie szybko jak dochód
narodowy
4. Przyczyny cyklu koniunkturalnego
Teoria innowacji Josepha Schumpetera
(1883-1950) (1)
• wprowadzanie
i
rozpowszechnianie
innowacji warunkuje rozwój gospodarczy i
jego cykliczny przebieg
• różne znaczenie innowacji
 powodujące powstawanie cykli Juglara
 tzw.
epokowe,
warunkujące
cykle
Kondratiewa (tzw. długie fale)
13
2012-11-16
4. Przyczyny cyklu koniunkturalnego
4. Przyczyny cyklu koniunkturalnego
Teoria innowacji Josepha Schumpetera (2)
Przebieg cyklu
• przedsiębiorca-innowator → wynalazek → zysk
nadzwyczajny
• za pionierem podążają inni → dyfuzja techniki
• zwiększeniu podaży nie towarzyszy odpowiedni wzrost
popytu (zniżka cen i spadek stopy zysku) → faza kryzysu
• gdy pojawią się nowe techniki wytwarzania → impuls
innowacyjny + jego rozpowszechnianie → faza ożywienia
14
2012-11-16
4. Przyczyny cyklu koniunkturalnego
Teorie monetarne (M. Friedman 1912-2006)
• przyczyna wahań cyklicznych w gospodarce: błędna polityka
banku centralnego
• zbyt niska podaż pieniądza => wzrost realnej stopy procentowej
=> wzrost kosztu kredytu => spadek inwestycji => spadek
produkcji i dochodu narodowego/recesja
• zbyt wysoka podaż pieniądza => spadek realnej stopy
procentowej => spadek kosztu kredytu => wzrost popytu
inwestycyjnego i konsumpcyjnego => inflacyjny wzrost cen i
przegrzanie koniunktury gospodarczej
Myśl nt. przewidywań przyszłości
i nie tylko....
Jednego tylko jestem pewien,
tego mianowicie,
że niczego nie można być pewnym.
Somerset Maugham
15
2012-11-16
Recepta na kryzys gospodarczy?
1. Jak zwiększyć
poziom
zatrudnienia?
2. Jak ograniczyć
bezrobocie?
3. Jak zwiększyć
poziom produkcji?
Dziękuję za uwagę!
Baha Kalinowska-Sufinowicz
Katedra Makroekonomii i Badań nad Gospodarką Narodową
Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu
[email protected]
16
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards