praca - Opcje (7 stron)

advertisement
OPCJE
Kontrakty opcyjne są zawierane zawsze przez dwie strony: NABYWCĘ i SPRZEDAWCĘ
opcji (nazywanego również wystawcą opcji)
Na rynku istnieje szereg różnych opcji (np.. walutowe , stopy procentowej, swapów);
generalnie jednak wszystkie te produkty charakteryzują następujące cechy:

nabywca opcji nabywa, czyli zakupuje prawo, lecz nie obowiązek, do realizacji
kontraktu opcyjnego z wystawcą opcji,

w każdym kontrakcie opcyjnym określa się precyzyjne warunki oraz sposób jego
realizacji, włączając wartość, na którą wystawiona jest opcja, ustaloną cenę (tzn.
cenę realizacji inwestycji ang. strike price), datę lub daty w których opcja może być
zrealizowana, datę wygaśnięcia opcji oraz jej rodzaj.
OPCJA jest to umowa między nabywcą (posiadaczem) a sprzedawcą (wystawcą)
dająca prawo nabywcy do kupna (opcja kupna) lub sprzedaży (opcja sprzedaży)
instrumentu bazowego przed lub w ustalonym dniu w przyszłości po określonej cenie
w zamian za opłatę.
Pod koniec okresu na jaki wystawiono opcję prawo związane z opcją kończy się w
terminie wygaśnięcia. Opcja jest kontraktem terminowym.
Posiadacz opcji nabywa prawo kupna lub sprzedaży instrumentu bazowego. Może on
swobodnie decydować czy skorzystać z tego prawa czy też nie (nie ma obowiązku
realizacji kontraktu opcyjnego).
Wystawca opcji jest przeciwną stroną transakcji, czyli jest to sprzedający prawo.
Instrumentem bazowym są najczęściej: papiery wartościowe, stopy procentowe,
waluta.
W zależności od tego na jaki instrument bazowy jest wystawiona opcja wyróżnia się:



opcje walutowe (instrumentem bazowym jest waluta),

inne
opcje akcyjne ( instrumentem bazowym jest akcja),
opcje procentowe (instrumentem podstawowym może być obligacja, bon skarbowy,
depozyt, itp.)
Termin wygaśnięcia opcji (expirationa date, maturity) to termin w którym opcja musi
zostać wykonana.
Termin wykonania opcji (exercise date) jest to okres, w którym opcja jest wykonana.
Cena wykonania opcji nazywana również ceną bazową lub ceną rozliczenia (exercise
price, strike price) jest to cena realizacji umowy na którą opiewa opcja. Jest ona ustalana
w momencie wystawienia opcji i przez cały okres jej ważności nie zmienia się.
Cena rynkowa opcji (koszt) jest określa często jako premia opcyjna lub cena opcji i
jest to cena, którą należy zapłacić za nabycie opcji. Cena opcji w okresie jej ważności
może się zmieniać i jest zależna od popytu i podaży na rynku.
Cena instrumentu bazowego to wartość rynkowa instrumentu finansowego, na który
została wystawiona opcja.
Wyróżnia się dwa rodzaje opcji:
1. OPCJA KUPNA „call” – nabywca opcji ma prawo do zakupu określonego
instrumentu bazowego po określonej cenie do określonego terminu lub w określonym
terminie.
2. OPCJA SPRZEDAŻY „put” – nabywca opcji ma prawo sprzedaży określonego
instrumentu bazowego po określonej cenie do określonego terminu lub w określonym
terminie.
Wystawca opcji w obu wyróżnionych opcjach ma obowiązek sprzedaży instrumentu
bazowego (opcja call) i kupna instrumentu bazowego (opcja put) jeżeli posiadacz opcji
zdecyduje się zrealizować swoje prawo wynikające z posiadanych opcji.
KUPUJĄCY
SPRZEDAJĄCY
OPCJA CALL
Prawo do kupna
OPCJA PUT
Prawo do sprzedaży
Obowiązek sprzedaży
instrumentu bazowego, gdy
kupujący opcję chce ją
zrealizować
Obowiązek zakupu
instrumentu bazowego, gdy
kupujący opcję chce ją
zrealizować
Kupujący opcję jest zobowiązany do zapłacenia ceny opcji, tzw. premii, tym
samym zyskuje aktywne prawo do wyboru – prawo decyzji, prawo do zakupu
instrumentu bazowego w przypadku opcji call lub jego sprzedaży w przypadku opcji put.
Sprzedający natomiast otrzymuje premię opcyjną obejmując pasywne
zobowiązanie do sprzedaży instrumentu bazowego (opcja call), zakupu instrumentu
bazowego (opcja call).
W poniższej tabeli przedstawiono zestawienie podstawowych rodzajów opcji w
aspekcie pozycji kontraktowej obu stron transakcji:
Pozycja
kontraktowa
stron
Rodzaj
opcji
OPCJA KUPNA
OPCJA SPRZEDAŻY
NABYWCA
1. płaci cenę opcji
(premia).
2. zyskuje aktywne
prawo wyboru
(prawo decyzji)
Prawo zakupu instrumentu
bazowego
Prawo sprzedaży
instrumentu bazowego
SPRZEDAWCA
1. otrzymuje premię
opcyjną.
2. obejmuje pasywne
zobowiązanie.
„trzymający” instrument
bazowy (gotów do
sprzedaży).
„trzymający”
pieniądze
(gotów do kupna)
Biorąc pod uwagę kategorię terminu wykonania opcji wyróżnić można dwa rodzaje opcji:
1. OPCJA EUROPEJSKA – może zostać wykonana tylko w dniu wygaśnięcia opcji
(termin wykonania i termin wygaśnięcia są sobie równe)
2. OPCJA AMERYKAŃSKA - może zostać wykonana przez cały okres ważności opcji
(daje inwestorowi dodatkową korzyść „czasową” umożliwiając mu wcześniejsze
wykonanie).
Obecnie zdecydowana większość opcji to opcje amerykańskie, przyznawane na okres
3,6, i 9 miesięcy, ale znane są również przypadki wystawiania opcji na dłuższy okres –
dwóch a nawet pięciu lat.
Na rynku opcji wyróżnia się cztery rodzaje uczestników:




Kupujący opcje kupna,
Sprzedający opcje kupna,
Kupujący opcje sprzedaży,
Sprzedający opcje sprzedaży.
Kupujący zajmują pozycję długą (long position), zaś sprzedający opcje
zajmują tak zwaną krótką pozycję (short position).
Kontrakty opcyjne powstają w momencie gdy nabywca i sprzedawca dojdą do
porozumienia co do ceny kontraktu. Wystawiający opcję kupna może nie posiadać
aktywów bazowych, na które ona opiewa . W takiej sytuacji jest to opcja bez pokrycia.
Jeżeli posiadacz opcji bez pokrycia zażąda jej wykonania, wówczas wystawca opcji musi
zakupić na rynku niezbędną ilość aktywów bazowych po cenie obowiązującej w danym
momencie. Wystawiając opcję bez pokrycia konieczne jest złożenie depozytu
gwarantującego wypełnienie warunków kontraktu.
Opcje, które mają pokrycie w aktywach bazowych nazywa się opcjami z pokryciem.
Posiadacz opcji może każdego dnia trwania kontraktu skorzystać z jednej z trzech
możliwości:
1. Nic nie robić i stracić premię (porzucenie opcji, która wygaśnie z upływem czasu),
2. Zamknąć pozycję na rynku, co oznacza, że posiadacz opcji sprzedaje ją po cenie
rynkowej, wystawca opcji dokonuje jej zakupu,
3. Posiadacz opcji amerykańskiej może ją wykonać i nabyć instrumenty bazowe, na
które opiewała opcja.
TYPY OPCJI:
a) IN-THE-MONEY kurs realizacji inwestycji jest korzystniejszy z punktu widzenia
nabywcy niż wysokość kursu natychmiastowego dla tych samych walut, np.
Opcja zakupu jest in the money jeżeli
kurs realizacji opcji < kurs natychmiastowy
realizując taką opcję osiągniemy zysk (kupimy taniej)
Opcja sprzedaży jest in the money jeżeli
kurs realizacji opcji > kurs natychmiastowy
realizując taką opcję osiągniemy zysk (sprzedamy drożej)
b) OUT OF THE MONEY – kurs realizacji opcji jest mniej korzystny dla nabywcy niż
aktualny kurs natychmiastowy dla danych walut. Nie ma ona żadnej wartości
wewnętrznej.
Opcja zakupu jest out of the money jeżeli
kurs realizacji opcji > kurs natychmiastowy
realizacja takiej opcji naraża na straty i jest nieopłacalna
(kupimy drożej).
Opcja sprzedaży jest out of the money jeżeli
kurs realizacji opcji < kurs natychmiastowy
nieopłacalne
(sprzedamy
taniej)
c) AT THE MONEY – kurs realizacji opcji jest równy bądź niewiele
odchylony od kursu natychmiastowego.
(Należy realizować tego typu opcje, aby nie ponieść straty
wynikającej z zapłacone premii).
PODSTAWOWE RODZAJE TRANSAKCJI NA RYNKU OPCJI:
ZAKUP OPCJI KUPNA (długa pozycja)
Przykład opcji kupna:
Inwestor kupił europejską walutową opcję kupna 1000 USD z ceną wykonania 3,4 PLN i
terminem wygaśnięcia 1.09.1997 płacąc za nią 50 PLN. Ma on prawo w dniu 1.09.1997
kupić 1000 USD po jednostkowym kursie 3,4 PLN. Jeśli w tym dniu kurs dolara względem
złotego wynosić będzie na przykład 3,48 PLN, inwestor wykona opcję, płacąc za każdego
dolara 3,4 PLN. Następnie sprzeda kupione dolary na rynku walutowym po kursie dnia,
czyli po 3,48 PLN. jego dochód wyniesie:
+ 3480 PLN (przychód ze sprzedaży dolarów)
- 3400 PLN (koszt zakupu dolarów przy wykonaniu opcji)
50 PLN (koszt zakupu opcji)
= 30 PLN.
Jeśli zaś w tym dniu kurs dolara wynosić będzie na przykład 3,35 PLN, wówczas inwestor
nie wykona opcji, gdyż dolary są tańsze na rynku walutowym. Opcja (prawo) straci
ważność, a inwestor straci 50 PLN (koszt zakupu opcji).
Jak widać, opcja kupna zabezpieczyła inwestora przed wzrostem kursu dolara, jednakże
przy drugim wariancie inwestor tracąc 50 PLN stracił wszystko, co przeznaczył na
inwestycję.
Dochód w opcji kupna
Dochód posiadacza opcji kupna w zależności
od zmian instrumentu podstawowego
Na wykresie na osi odciętych zaznaczona jest cena instrumentu podstawowego (w tym
przypadku kurs walutowy), a na osi rzędnych dochód posiadacza opcji w dniu
wygaśnięcia opcji. Gdy kurs walutowy jest wyższy niż 3,4 PLN, należy wykonać opcję.
Jednakże gdy kurs walutowy jest wyższy niż 3,4 PLN, ale niższy niż 3,45 PLN, posiadacz
opcji poniesie stratę. W takiej sytuacji nadwyżka kursu walutowego nad ceną wykonania
nie rekompensuje premii (ceny zapłaconej za opcję). Dopiero przy kursie walutowym
wyższym niż 3,45 PLN posiadacz opcji osiąga dochód. Może on bowiem wykonać opcję, a
zatem kupić walutę po cenie wykonania, a następnie natychmiast sprzedać po kursie
walutowym.
Zakup opcji kuna daje nabywcy opcji następujące korzyści:

Ograniczona strata – największa możliwa strata dla nabywcy opcji kupna jest równa
zapłaconej premii (koszt zakupu opcji),

Nie ograniczony zysk – zysk możliwy do osiągnięcia jest praktycznie nie ograniczony i
zależy wyłącznie od wzrostu ceny instrumentu bazowego (Inwestor kupując opcję
zakupu oczekuje wzrostu ceny instrumentu bazowego, gdyż tylko wtedy ma szansę
na uzyskanie zysku z inwestycji),

Niewielka inwestycja – koszt zakupu opcji jest znacznie niższy niż kwota, którą
należałoby zapłacić za faktyczne nabycie takiej ilości instrumentu bazowego na jaką
opiewa. Zatem do czasu wygaśnięcia opcji pozostałą część kapitału można
inwestować w inny sposób.
SPRZEDAŻ OPCJI KUPNA (krótka pozycja)
W przypadku sprzedaży opcji kupna wzrost kursu wymiany wiąże się z możliwością
poniesienia przez sprzedającego nieograniczonych strat.
ZALETY SPRZEDAŻY OPCJI KUPNA:


Otrzymanie premii,
upływ czasu – zawsze upływ czasu działa na korzyść wystawiającego opcję kupna.
WADY SPRZEDAŻY OPCJI KUPNA:

konieczność wykonania – jeżeli posiadacz opcji zechce, to opcja musi być
zrealizowana i wystawca opcji niezależnie od ceny instrumentu bazowego musi
dostarczyć posiadaczowi opcji właściwą ilość instrumentu bazowego po cenie
gwarantowanej w opcji,

nieograniczone straty – jeżeli cena instrumentu bazowego przekroczy punkt
opłacalności, wystawca opcji kupna może ponieść praktycznie nieograniczone straty.
Kupowanie opcji kupna jest zawsze mniej ryzykowne od wystawiania opcji kupna.
ZAKUP OPCJI SPRZEDAŻY (długa pozycja)
Przykład opcji sprzedaży:
Inwestor kupił amerykańską (akcyjną) opcję sprzedaży 100 akcji spółki X z ceną
wykonania 24 PLN i terminem wygaśnięcia 1.09.1997 płacąc za nią 20 PLN. Inwestor ma
prawo w dowolnym dniu (roboczym) do dnia 1.09.1997 sprzedać 100 akcji spółki X po
cenie 24 PLN. Jeśli np. w dniu 25.08.1997 cena akcji spółki wynosi 23 PLN i inwestor
zdecyduje się wykonać opcję, wówczas kupi 100 akcji spółki X na giełdzie po 23 PLN, a
następnie wykona opcję, czyli sprzeda te akcje po cenie 24 PLN. Jego dochód wyniesie:
+ 2400 PLN (przychód ze sprzedaży akcji przy wykonaniu opcji)
- 2300 PLN (koszt zakupu akcji)
20 PLN (koszt zakupu opcji)
= 80 PLN.
Jeśli zaś codziennie do 1.09.1997 cena akcji spółki będzie wyższa od ceny wykonania,
czyli od 24 PLN, wówczas inwestor nie wykona opcji, gdyż bardziej opłaca się sprzedać
akcje na giełdzie. Opcja (prawo) straci ważność, a inwestor straci 20 PLN (koszt zakupu
opcji). Jak widać, opcja sprzedaży zabezpieczyła inwestora przed spadkiem ceny akcji.
Dochód w opcji sprzedaży
Na wykresie na osi odciętych zaznaczona jest cena instrumentu podstawowego (w tym
przypadku cena akcji), a na osi rzędnych dochód posiadacza opcji w dniu wygaśnięcia
opcji. Gdy cena akcji do dnia wygaśnięcia jest wyższa niż 24 PLN, posiadacz opcji nie
wykona jej. Bardziej opłaca mu się sprzedać akcje na giełdzie. W takim przypadku ponosi
stratę równą wysokości premii (ceny opcji), czyli 20 PLN. Gdy zaś cena akcji jest niższa
niż 24 PLN, należy wykonać opcję. Jednakże gdy cena akcji jest niższa niż 24 PLN, ale
wyższa niż 23,8 PLN, posiadacz opcji poniesie stratę. W takiej sytuacji nadwyżka ceny
wykonania nad ceną akcji nie rekompensuje premii (ceny zapłaconej za opcję). Dopiero
przy cenie akcji niższej niż 23,8 PLN posiadacz opcji osiąga dochód. Może on bowiem
kupić akcje na giełdzie, a następnie natychmiast wykonać opcję, sprzedając akcje po
cenie wykonania.
Zakup opcji sprzedaży daje nabywcy następujące korzyści:


ograniczenie straty ,
nieograniczone zyski
SPRZEDAŻ OPCJI SPRZEDAŻY (krótka pozycja)
ZALETY SPRZEDAŻY OPCJI KUPNA:


Otrzymanie premii,
upływ czasu – zawsze upływ czasu działa na korzyść wystawiającego opcję kupna.
WADY SPRZEDAŻY OPCJI KUPNA:

konieczność wykonania – jeżeli posiadacz opcji zechce, to opcja musi być
zrealizowana i wystawca opcji niezależnie od ceny instrumentu bazowego musi
dostarczyć posiadaczowi opcji właściwą ilość instrumentu bazowego po cenie
gwarantowanej w opcji,

nieograniczone straty – jeżeli cena instrumentu bazowego przekroczy punkt
opłacalności, wystawca opcji kupna może ponieść praktycznie nieograniczone straty.
Ryzyko przedstawione w przypadku krótkiej opcji sprzedaży jest analogiczne jak w
przypadku krótkiej opcji kupna. Jedyna różnica polega na kierunku ruchu instrumentu
bazowego. Dla krótkiej opcji kuna dla wystawcy niekorzystny byłby zbyt duży wzrost
ceny, dla krótkiej opcji sprzedaży niekorzystny będzie zbyt duży spadek ceny.
Obrót opcjami
Opcjami można obracać na rynku wtórnym. Są dwa segmenty tego rynku. Pierwszy
stanowią giełdy opcji (na których obraca się również kontraktami terminowymi). Drugim
segmentem na którym można obracać opcjami jest rynek pozagiełdowy (są to tzw. opcje
OTC).
Reguły stosowane przy zabezpieczaniu się przed zmianami cen za pomocą opcji.

W celu zabezpieczenia się przed wzrostem ceny instrumentu
podstawowego należy kupić opcję kupna.

W celu zabezpieczenia się przed spadkiem ceny instrumentu
podstawowego należy kupić opcję sprzedaży
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

Create flashcards