MIKROEKONOMIA

advertisement
MIKROEKONOMIA
Wykład z podstaw EKONOMII cz. I
Opr. Wojciech M. BANASIEWICZ
PROGRAM WYKŁADÓW
MAKROEKONOMIA
I.
Uwagi wstępne
II.
Proces gospodarowania
III.
Gospodarowanie jako proces dokonywania wyborów
IV.
Metody dokonywania wyborów ekonomicznych
V.
Rynek i gospodarka rynkowa
VI.
Prawo popytu i podaży
VII.
Równowaga rynkowa
VIII.
Elastyczność popytu i podaży
IX.
Zastosowanie teorii rynku
X.
Teoria użyteczności
XI.
Teoria użyteczności 2 (optimum konsumenta)
XII.
Koszty przedsiębiorstwa
XIII.
Optimum przedsiębiorstwa (rachunek marginalny)
XIV.
Monopol i konkurencja monopolistyczna
MIKROEKONOMIA
I. UWAGI WSTĘPNE
 1. Na czym polega ekonomiczny aspekt ludzkiej
działalności?
 Gospodarczy charakter działalności ludzi jest jednym z
wielu jej aspektów, choć czasem może mieć znaczenie
pierwszoplanowe (praca najemna, własna firma). Aspekt
ten dotyczy natury gospodarowania, która obejmuje
dużą grupę zachowań ludzkich, których z kolei efektem
jest wytwarzanie potrzebnych, a nie dostarczonych
bezpośrednio przez przyrodę dóbr. Trudno jednak
określić co jest najważniejsze: wytwarzanie, pomnażanie
dochodu i majątku, wymiana dóbr czy sposób
podejmowania decyzji. Gospodarowanie jest procesem
historycznym i w różnych okresach na pierwszy plan
wybijały się inne pytania, w zależności od sposobów
gospodarowania i pojmowania świata (np. nowożytna
ekonomia rozwinęła się w równolegle do gospodarki
rynkowej).
MIKROEKONOMIA
I. UWAGI WSTĘPNE
 2. Jakie jest pochodzenie nazwy
„ekonomia”?
 Stworzył ją Arystoteles. Pochodzi ze
złożenia dwóch greckich słów: oikos
(gospodarstwo domowe) i nomos
(prawo). Oznaczała, że ekonomia jest
wiedzą o działalności w oikosie, dającą
się ująć w postaci praw naukowych.
MIKROEKONOMIA
I. UWAGI WSTĘPNE
 3. Czym zajmuje się ekonomia?
 Celem ekonomii jest poznanie rzeczywistości
gospodarczej, opisanie jej i wyjaśnienie
przyczyn i natury zjawisk oraz procesów
zachodzących w gospodarce rynkowej, w
których podmiotem jest człowiek.
 Za podstawowy problem badawczy uważa się
pytanie o sposób dokonywania wyborów
ekonomicznych przez uczestników życia
gospodarczego oraz o ich skutki w skali
gospodarki.
MIKROEKONOMIA
I. UWAGI WSTĘPNE
 4. Czym zajmuje się mikroekonomia, a czym
makroekonomia?
 Mikroekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i
procesów gospodarczych zachodzących w
poszczególnych obszarach gospodarki,
obserwowanych i wyjaśnianych z punktu widzenia
działalności gospodarczej poszczególnych podmiotów
gospodarczych: nabywców, konsumentów,
sprzedawców i producentów.
 Makroekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i
procesów zachodzących w całej gospodarce.
MIKROEKONOMIA
I. UWAGI WSTĘPNE
 5. Co stanowi kryterium podziału ekonomii na
pozytywną i normatywną?
 Kryterium podziału ekonomii na pozytywną i
normatywną są sądy.
 Jeśli ekonomia zajmuje się tylko wyjaśnianiem
zjawisk, zachowań i procesów gospodarczych,
to określa się ją jako pozytywną. Jeżeli zaś
wydaje sądy i formułuje zdania o
powinnościach, to ma charakter normatywny.
MIKROEKONOMIA
I. UWAGI WSTĘPNE
 6. Na czym polegają sądy oceniające w ekonomii?
 Sądy oceniające w ekonomii:
a) o wartości etycznej - orzekają, że jakiś czyn,
zjawisko gospodarcze lub cały system ma wartość
dodatnią lub ujemną; są to sądy a priori;
b) o słuszności - orzekają, czy i co konkretny czyn
spowodował i czy był w danej sytuacji najlepszy z
możliwych (a post priori);
c) o moralności - dotyczą intencji czynu i woli
zachowania się nienagannego pod względem
etycznym.
MIKROEKONOMIA
I. UWAGI WSTĘPNE
 7. Na czym polega metoda indukcyjna, a na czym
metoda dedukcyjna?
 Metoda indukcyjna polega na empirycznym badaniu
pewnej klasy zjawisk i formułowaniu na jego podstawie
hipotez. Metody tej nie stosuje się już raczej w
mikroekonomii, gdyż dziedzina ta jest zbyt
skomplikowana.
 Metoda dedukcyjna polega na dedukcyjnym
wnioskowaniu i odkrywaniu zależności z modelu o
zredukowanej liczbie zmiennych. Jest to
najpopularniejsza metoda ekonomii, wykorzystująca
zasadę ceteris paribus.
MIKROEKONOMIA
I. UWAGI WSTĘPNE
 8. Co to jest teoria ekonomiczna?
 Teorią ekonomiczną nazywamy zbiór twierdzeń
wyjaśniających zjawiska i procesy
ekonomiczne ujmowane w modelu
ekonomicznym.
 Nie każdy jednak zbiór twierdzeń jest teorią
naukową, która musi mieć następujące cechy:
zgodność z obserwacjami, niesprzeczność
logiczna, płodność poznawcza, prostota i
elegancja.
MIKROEKONOMIA
I. UWAGI WSTĘPNE
 9. Wymień i omów ważniejsze trudności
myślenia ekonomicznego.
 1) Zdarzenia gospodarcze są sprzężone
zwrotnie.
2) To, co jest prawdziwe w mikroskali, nie musi
być prawdziwe w makroskali.
3) Częste uleganie złudzeniu, że w danej
sytuacji występują zależności przyczynowoskutkowe.
4) Subiektywizm i stereotypowość badającego.
5) Mierzenie zdarzeń gospodarczych (wiele z
nich ma naturę jakościową) jest trudne, a ma
bardzo duży wpływ na wynik badań (wybór
sposobu pomiaru i miernika).
MIKROEKONOMIA
I. UWAGI WSTĘPNE
 10. Co to jest model ekonomiczny?
 Modele teoretyczne to konstrukcje myślowe mające na
celu wyjaśnienie obserwowanych zjawisk. Służą do
wyizolowania badanych zjawisk, po to aby wyraziście
ujawniły się badane zależności.
 Teoretyczny model ekonomiczny składa się z pewnej
liczby założeń, w których:
a) odrzuca się pewne zjawiska uznane za przypadkowe
lub nieistotne;
b) przyjmuje się, że badane zjawiska, przedmioty i osoby
mają określone cechy.
 Model ekonomiczny jest więc zbiorem założeń
tworzącym uproszczony, schematyczny obraz pewnego
fragmentu gospodarki, w którym można badać istotne
zależności.
MIKROEKONOMIA
I. UWAGI WSTĘPNE
 11. Jak można sprawdzić teorie ekonomiczne?
 Metody sprawdzania teorii:
a) weryfikacja - przez porównanie teorii z
wynikami obserwacji empirycznych;
b) falsyfikacja - obalanie tezy przez znalezienie
przypadku, w którym hipotetyczne zależności
nie zachodzą.
 Obecnie w ekonomii przyjmuje się, że teorię
można obalić, o ile istnieje od niej lepsza.
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 1. Jaki jest naturalny cel gospodarczej
działalności człowieka?
 Naturalnym celem gospodarczej
działalności ludzi jest zaspokajanie
potrzeb.
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 2. Co to są potrzeby? Jaka jest ich struktura?
 Potrzeba to subiektywne odczuwanie braku,
niezaspokojenia lub pożądania określonych warunków
lub rzeczy, które człowiek uważa za niezbędne do
utrzymania go przy życiu, umożliwienia mu rozwoju,
realizowania ról społecznych itp. Cechami potrzeb są
indywidualizm i subiektywizm.
 Struktura potrzeb człowieka (wg Maslowa):
1) biologiczne,
2) bezpieczeństwa,
3) kontaktów społecznych,
4) uznania,
5) samorealizacji.
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 3. Jakie środki służą do zaspokajania
potrzeb?
 Osiągnięcie korzyści wymaga
odpowiednich środków materialnych lub
pieniężnych. Wszystkie środki służące
bezpośrednio lub pośrednio do
zaspokajania potrzeb ludzkich w formie
rzeczy, usługi lub stanu, nazywamy
dobrami.
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 4. Jaki jest związek między zaspokajaniem
potrzeb a dobrami produkcyjnymi?
 Zaspokajanie potrzeb to inaczej konsumpcja.
Dobra konsumowane określa się jako dobra
konsumpcyjne, wytwarza się je z dóbr
produkcyjnych.
 Poza tym wiele dóbr może mieć jednocześnie
charakter konsumpcyjny i produkcyjny.
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 5. Jakie właściwości mają dobra ekonomiczne?
 Dobra ekonomiczne (wytworzone przez
człowieka w ograniczonej ilości) mają dwie
główne cechy:
a) do ich wytworzenia trzeba użyć pracy
ludzkiej oraz innych dóbr ekonomicznych i dóbr
pierwotnych;
b) są dobrami rzadkimi (w danym czasie mogą
być wytworzone w ograniczonej ilości i przez to
tylko częściowo zaspokoić potrzeby).
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 6. Co stanowi kryterium podziału dóbr
na dobra ekonomiczne i dobra
wolne?
 Kryterium podziału jest tutaj rzadkość
i konieczność (lub nie) wytwarzania.
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 7. Czy wszystkie dobra rzadkie są
dobrami ekonomicznymi? Czy wszystkie
dobra pierwotne są dobrami wolnymi?
 Niektóre dobra pierwotne są dobrami
rzadkimi, np. czyste powietrze, piasek
pustynny (dla Polaka) itp.
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 8. Na czym polegają: produkcja, podział,
konsumpcja? Jakie są zależności między nimi?
 Produkcja to wytwarzanie dóbr i usług.
Podział zajmuje się rozdysponowaniem tych
dóbr rzadkich między producentów i
konsumentów. Konsumpcja zaś polega na
zaspokajaniu ludzkich przy pomocy dóbr i
usług.
 Bez produkcji nie ma podziału, bez podziału
nie ma konsumpcji, a konsumpcja napędza
produkcję.
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 9. Czym są czynniki produkcji? Jakie są ich rodzaje?
 Czynniki produkcji to wszystkie dobra pierwotne i
ekonomiczne oraz praca stosowane w produkcji do
wytwarzania dóbr i usług. Dzielą się na:
a) ziemię - dobra pierwotne, np. surowce mineralne,
lasy, wody itp.;
b) pracę - ludzie wraz ze swoją wiedzą, zdolnościami i
umiejętnościami;
c) kapitał - ekonomiczne dobra produkcyjne (maszyny,
urządzenia, budynki, surowce itp.).
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 10. Na czym polega zużywanie się
poszczególnych czynników produkcji?
 Jednorazowe zużywanie się czynników
produkcji polega na przekształcaniu w produkt
o nowych właściwościach.
 Stopniowe zużywanie się czynników produkcji
polega na wykorzystaniu danych dóbr
kapitałowych w wielu procesach produkcyjnych
(stałe wyposażenie, które musi być
utrzymywane w sprawności produkcyjnej).
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 11. Czym różnią się strumienie od
zasobów?
 Strumień oznacza przepływ określonej
ilości wielkości ekonomicznej w ciągu
danego czasu przez podmiot
gospodarczy lub gospodarkę.
 Zasób oznacza ilościowy stan wielkości
ekonomicznej w danym punkcie czasu.
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 12. Na czym polega suwerenność
konsumenta?
 Suwerenność konsumenta wyraża się w
swobodzie dokonywania wyborów,
wpływających na jak najlepsze
zaspokojenie jego potrzeb.
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 13. Wymień podstawowe podmioty gospodarcze. Jaka
jest wspólna cecha podmiotów gospodarczych?
 Podmiot gospodarczy to podstawowa jednostka
ekonomiczna podejmująca autonomiczne decyzje o
zastosowaniu dóbr rzadkich, będących jej własnością.
Główne podmioty gospodarcze to: konsument,
nabywca, producent, sprzedawca (uogólnia się je jako
gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa). Ich
wspólną cechą jest podejmowanie wyborów
dotyczących posiadanych dóbr.
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 14. Jakie są zależności między
gospodarstwem domowym a
przedsiębiorstwem?
 Gospodarstwo domowe dostarcza
przedsiębiorstwom czynników produkcji:
kapitału pieniężnego, pracy, a także ziemi.
 Przedsiębiorstwa dostarczają gospodarstwom
domowym środków do zaspokajania ich
potrzeb: dóbr i usług oraz wynagrodzenia za
dostarczone czynniki produkcji.
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 15. Scharakteryzuj prawa własności. Jakie są cechy
własności prywatnej?
 Kompletny zestaw praw własności obejmuje:
a) prawo do użytkowania i zużywania przedmiotu
własności;
b) prawo do zawłaszczenia dochodów osiągniętych
dzięki wykorzystaniu przedmiotu własności;
c) prawo określania przeznaczenia dochodów z
własności;
d) prawo zaniechania użytkowania;
e) prawo przekazania swoich praw własności innym
osobom.
 Główne cechy własności prywatnej to:
- ograniczenie pewnych praw własności;
- kompletność praw własności;
- wyłączność (lub rozproszenie) praw własności;
- cel wykorzystania praw własności.
MIKROEKONOMIA
II. PROCES GOSPODAROWANIA
 16. Na czym polega kontrakt między
podmiotami gospodarczymi?
 Celem kontraktu jest przeniesienie praw
własności z jednej osoby na drugą.
 17. Jaka jest podstawowa różnica pomiędzy
dobrami prywatnymi a dobrami publicznymi?
 Prawo do użytkowania dobra prywatnego ma
tylko właściciel, a z użytkowania dobra
publicznego nikogo nie można wyłączyć.
MIKROEKONOMIA
III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES
DOKONYWANIA WYBORÓW
 1. Jakie podstawowe decyzje podejmują
konsumenci i producenci? Jaka jest
zależność między tymi decyzjami?
 Konsumenci decydują o tym, jakie dobra
konsumpcyjne, w jakiej ilości i od kogo
nabywać, a producenci - co, ile, jak i dla kogo
produkować.
 Zależność między tymi decyzjami wynika z
faktu, że producenci muszą brać pod uwagę
wybory konsumentów.
MIKROEKONOMIA
III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES
DOKONYWANIA WYBORÓW
 2. Na czym polega statyczna, a na czym
dynamiczna analiza decyzji
ekonomicznych?
 Statyczna analiza decyzji ekonomicznych
opiera się na założeniu, że danym czasie
pewne czynniki są stałe. W przypadku
producenta mówi się wtedy o stałych i
zmiennych czynnikach produkcji oraz o
decydowaniu ile i czego produkować.
 W analizie dynamicznej wszystkie czynniki są
zmienne, a do decyzji dochodzi pytanie jak
produkować.
MIKROEKONOMIA
III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES
DOKONYWANIA WYBORÓW
 3. Jakie zależności występują między
czynnikami produkcji?
 Czynniki produkcji mogą być
komplementarne (uzupełniają się w celu
spełnienia określonej funkcji) lub
substytucyjne (można je sobą
zastępować).
MIKROEKONOMIA
III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES
DOKONYWANIA WYBORÓW
 4. Jak obliczamy produkt marginalny?
 Produkt marginalny obliczamy jako
stosunek przyrostu całkowitego produktu
do odpowiedniego przyrostu zmiennego
czynnika produkcji:
MIKROEKONOMIA
III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES
DOKONYWANIA WYBORÓW
 5. Jak zmienia się produkt marginalny
w wyniku zwiększania nakładu
zmiennego czynnika produkcji?
 Produkt marginalny (po przekroczeniu
pewnego nakładu początkowego) maleje
wraz ze wzrostem nakładu jednego
czynnika produkcji (przy stałej ilości
innych czynników i niezmiennej technice
produkcji).
MIKROEKONOMIA
III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES
DOKONYWANIA WYBORÓW
 6. Wyjaśnij prawo malejącego
produktu marginalnego.
 Zmniejszanie się produktu marginalnego
wynika z tego, że przy powiększaniu
nakładu jednego czynnika produkcji,
stosunek stałych czynników do niego
stale się zmniejsza.
MIKROEKONOMIA
III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES
DOKONYWANIA WYBORÓW
 7. W jaki sposób buduje się granicę
możliwości produkcyjnych?
 Wyznaczają ją alternatywne kombinacje
dwóch dóbr, które można wytworzyć w
przedsiębiorstwie w danym czasie, jeśli
wykorzystuje się do tego w całości i w jak
najlepszy sposób posiadane czynniki
produkcji.
MIKROEKONOMIA
III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES
DOKONYWANIA WYBORÓW
 8. Wyjaśnij, dlaczego granica możliwości
produkcyjnych jest wklęsła względem
początku układu współrzędnych?
 Wklęsłość granicy możliwości produkcyjnych
jest przejawem kosztu alternatywnego
rosnącego przy każdej kolejnej zmianie
zastosowania czynników produkcji (w celu
uzyskania dodatkowych ilości jednego dobra
trzeba poświęcać kolejno coraz większe ilości
dobra drugiego).
MIKROEKONOMIA
III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES
DOKONYWANIA WYBORÓW
 9. Co oznacza punkt na granicy możliwości
produkcyjnych, wewnątrz granicy możliwości
produkcyjnych, na zewnątrz granicy możliwości
produkcyjnych?
 Na granicy możliwości produkcyjnych znajdują się
punkty oznaczające wykorzystanie w całości i w
najlepszy sposób posiadanych czynników. Wewnątrz
granicy możliwości produkcyjnych znajdują się
kombinacje dóbr, które można wytworzyć przy
niepełnym wykorzystaniu czynników produkcji
(bezrobocie czynnika, nieefektywność wykorzystania).
Na zewnątrz granicy możliwości produkcyjnych
znajdują się kombinacje, których producent uzyskać
nie jest w stanie w danym czasie.
MIKROEKONOMIA
III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES
DOKONYWANIA WYBORÓW
 10. Co oznacza przesunięcie granicy możliwości
produkcyjnych?
 Przesunięcie granicy możliwości produkcyjnych jest
przejawem zmian w procesie produkcyjnym.
Przesunięcie w prawo świadczy albo o innowacjach
technicznych, albo o zwiększeniu zasobów czynników
produkcji i oznacza relatywne zmniejszenie rzadkości
produkowanego dobra.
 Przesunięcie granicy możliwości produkcyjnych w lewo
oznacza zmniejszenie produkcyjnych możliwości
przedsiębiorstwa w wyniku zdarzeń takich jak wojna,
kataklizmy, czy nieutrzymywania urządzeń w
sprawności.
MIKROEKONOMIA
III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES
DOKONYWANIA WYBORÓW
 11. Czy postęp technologiczny może
sprzyjać zmniejszeniu znaczenia
problemu rzadkości?
 Postęp technologiczny przyczynia się do
zwiększenia możliwości produkcyjnych,
co z kolei czyni produkowane dobro
relatywnie mniej rzadkim.
MIKROEKONOMIA
III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES
DOKONYWANIA WYBORÓW
 12. Jakie korzyści powoduje
powiększanie skali produkcji?
 Możliwe są trzy rodzaje korzyści skali:
a) stałe - produkcja rośnie w tym samym
stopniu co nakłady;
b) rosnące - produkcja rośnie w
większym stopniu niż nakłady;
c) malejące - produkcja rośnie w
mniejszym stopniu niż nakłady.
MIKROEKONOMIA
IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW
EKONOMICZNYCH
 1. Jak jest podstawowa, wspólna dla
wszystkich podmiotów gospodarczych
właściwość wyborów ekonomicznych? Co
jest przyczyną tej właściwości?
 Podstawowa właściwość wyborów
ekonomicznych mówi o tym, że każdy wybór
przynoszący korzyści wymaga poniesienia
nakładów i rezygnacji z innych możliwości.
 Wynika ona z faktu gospodarowania w
warunkach posiadania rzadkich zasobów.
MIKROEKONOMIA
IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW
EKONOMICZNYCH
 2. Na czym polega dokonywanie wyborów w gospodarce
tradycyjnej, nakazowej, rynkowej?
Pytanie?
Gospodarka
tradycyjna
Gospodarka
nakazowa
Gospodarka
rynkowa
Jak są określane
cele?
przez zwyczaj,
tradycję,
moralność itp.
odgórnie (klasa
rządząca)
racjonalnie
Jak są ustalane
środki realizacji
celów?
przez zbiorowe
doświadczenie,
oceniające środki
metodą prób i
błędów
odgórnie (klasa
rządząca)
w myśl zasady
maksymalizacji
funkcji celu
Jakie są
ograniczenia
działalności osób
gospodarujących?
tradycja ogranicza
pole wyborów do
metod
sprawdzonych
wykonują decyzje
pod groźbą
przemocy i
przymusu
ich wybory
ograniczają
jedynie prawa
rynku
MIKROEKONOMIA
IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW
EKONOMICZNYCH
 3. Czy twierdzenie, że rynek stwarza
przymus dla podmiotów gospodarczych,
jest prawdziwe?
 Uznając za przymus presję jednych osób na
drugie w celu wymuszenia określonego
zachowania, nie możemy stwierdzić, że rynek
stwarza przymus. Po prostu rynek podlega
pewnym prawom i koniecznością
ekonomicznym, do których chcąc nie chcąc
podmioty gospodarcze muszą się stosować.
MIKROEKONOMIA
IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW
EKONOMICZNYCH
 4. Na czym polega racjonalność działania?
Na czym polega racjonalność działania
gospodarczego?
 Racjonalność polega na wykorzystaniu
zasad poprawnego myślenia i skutecznego
działania dla osiągnięcia preferowanego
celu. W gospodarowaniu oznacza to takie
działania, które przy danym nakładzie
środków pozwalają osiągnąć w
maksymalnym stopniu cel lub odwrotnie:
przy założonym stopniu osiągnięcia celu
pozwalają użyć minimalnego nakładu
środków.
MIKROEKONOMIA
IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW
EKONOMICZNYCH
 5. Czym różni się racjonalność proceduralna od
racjonalności rzeczowej?
 Jeżeli działanie gospodarcze posiada następujące
cechy:
a) prawdziwa i pełna wiedza oraz informacje dotyczące
przedsięwzięcia;
b) logiczne rozumowanie i wykorzystanie wiedzy;
c) umiejętność realizacji decyzji;
to określamy je jako rzeczowo racjonalne.
 Jeśli informacje i wiedza są niepełne a logika
wnioskowania została zachowana, mówimy o
racjonalności proceduralnej.
MIKROEKONOMIA
IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW
EKONOMICZNYCH
 6. Sformułuj w języku matematycznym problem
ograniczonej maksymalizacji celu podmiotu
gospodarczego
 Zadaniem podmiotu gospodarczego jest maksymalizacja
pewnej funkcji celu
, gdzie zmienne x wyrażają
nakłady środków potrzebne do osiągnięcia celu. Jak
wiadomo podmiot gospodarczy dysponuje ograniczonymi
nakładami środków:
, które z założenia są
wartościami nieujemnymi (warunek brzegowy):
, gdzie
(i = 1, 2, ..., n). W związku z powyższym maksymalizacja
funkcji celu polegać będzie na znalezieniu maksimum
warunkowego tej funkcji.
MIKROEKONOMIA
IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW
EKONOMICZNYCH
 7. Dlaczego mikroekonomia nie
zajmuje się wyborami w sytuacji
liniowego przebiegu funkcji celu oraz
funkcji kosztów?
 W takim przypadku decyzje mogą być
tylko dwie: przestać produkować lub
produkować coraz więcej. Liniowość
zaprzeczałaby rzadkości dóbr.
MIKROEKONOMIA
IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW
EKONOMICZNYCH


8. Uzasadnij warunek maksymalizacji nadwyżki korzyści nad
kosztami poniesionymi w celu uzyskania korzyści, gdy funkcja celu
jest nieliniowa.
Warunkiem maksymalizacji nadwyżki korzyści nad kosztami jest
maksimum TB - TC. Jeżeli różnicę tę potraktujemy jako funkcję
nieliniową (wynika to z nieliniowości funkcji TB i TC) to maksimum
znajdować się będzie w punkcie, w którym pierwsza pochodna
przyjmie wartość zero, więc:
.

Zatem maksymalizacja nadwyżki korzyści nad kosztami występuje w
punkcie przecięcia linii marginalnego kosztu i marginalnej korzyści.
MIKROEKONOMIA
V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
 1. Jaka jest zasadnicza różnica między
gospodarką naturalną a gospodarką
rynkową?
 Zasadnicza różnica polega na
specjalizacji działalności gospodarczej i
wyodrębnieniu się gospodarstw
domowych i przedsiębiorstw.
MIKROEKONOMIA
V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
 2. Dlaczego współczesna gospodarka jest
oparta na podziale i specjalizacji pracy?
 Specjalizacja czyni gospodarowanie
efektywniejszym, wykorzystując różnice w
umiejętnościach poszczególnych ludzi w celu
uzyskania rosnących korzyści skali. Człowiek
mający predyspozycje do danej działalności
rezygnuje z innych, gdyż ponosi w nich wyższe
koszty alternatywne. Posiadane zasoby pracy i
kapitału stosuje więc w tych dziedzinach
gospodarowania, w których osiąga wyższe
korzyści marginalne.
MIKROEKONOMIA
V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
 3. Dlaczego podmioty gospodarcze przeprowadzają
wymianę dóbr i usług?
 Wymiana jest skutkiem specjalizacji i podziału i służy
alokacji dóbr zgodnej z zapotrzebowaniem na nie. W
sensie subiektywnym wymiana dochodzi do skutku,
ponieważ obie strony wymieniają to, co jest dla nich
mniej korzystne, na to, co przynosi im większe
korzyści.
 Zrealizowanie wymiany polega na przeniesieniu
wszelkich praw własności do danego towaru od osoby
sprzedawcy do osoby nabywcy w zamian za
dobrowolnie ustalony ekwiwalent tego towaru, będący
własnością nabywcy.
MIKROEKONOMIA
V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
 4. Co to jest rynek i jakie rodzaje rynków
można wyróżnić w gospodarce?
 Rynek to ogół transakcji kupna i sprzedaży
towarów, dokonujących się w sposób
dobrowolny i ciągły, w których wyniku
określone zostają ceny oraz ilości
nabywanych i sprzedawanych dóbr. Jest to
również forma nawiązywania kontaktów
między kupującymi i sprzedającymi.
 Rynki można podzielić ze względu na rodzaj
towarów (rynek pracy, rynek ziemi itp.), ze
względu na zakres przestrzenny transakcji
(rynki lokalne i światowe), ze względu na
stopień legalności (rynki białe, szare i czarne).
MIKROEKONOMIA
V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
 5. W jaki sposób rynek koordynuje, za
pośrednictwem systemu cen, działalność
podmiotów gospodarczych?
 Rynek koordynuje działalność podmiotów
gospodarczych za pomocą mechanizmu rynkowego.
Mechanizm rynkowy za pośrednictwem systemu cen
(relatywnych) dostarcza podmiotom gospodarczym
informacje o stopniu rzadkości dóbr. Informacje te
podmioty ekonomiczne przetwarzają wg zasady
racjonalności i kierując się własnymi korzyściami
podejmują masowe decyzje o zmianie (lub nie)
zakupów. Dzieje się to poprzez rozwiązanie czterech
podstawowych problemów ekonomicznych: co?, ile?
(decydują o tym wybory konsumentów), jak? (decyduje
o tym konkurencja pomiędzy producentami), dla kogo?
(decydują o tym dochody i preferencje konsumentów).
MIKROEKONOMIA
V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
 6. Co głosi doktryna „niewidzialnej ręki”?
 Doktryna ta mówi o tym, że mechanizm
rynkowy rozdziela zyski i straty w taki sposób,
by podejmowane indywidualne decyzje w skali
gospodarki koordynowały się, powodując ład
ekonomiczny. Powoduje to, że jednostki, dążąc
do własnych korzyści, działają również dla
dobra publicznego, nie zdając sobie nawet z
tego sprawy.
MIKROEKONOMIA
V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
 7. Omów model czystej gospodarki rynkowej. W
jakim celu został on skonstruowany?
 Model czystej gospodarki rynkowej:
1) Na rynku działają tylko gospodarstwa domowe i
przedsiębiorstwa w rolach nabywców i sprzedawców.
2) Podmioty te spotykają się na rynku dóbr
konsumpcyjnych i rynku czynników produkcji.
3) Podmioty działają na rynku doskonałej
konkurencji:
a) poszczególni uczestnicy nie mają wpływu na ceny;
b) rynek jest przejrzysty;
c) istnieje swoboda zawierania transakcji;
d) istnieje swoboda wejścia i wyjścia.
MIKROEKONOMIA
V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
 4) Producenci i konsumenci dążą do ograniczonej maksymalizacji
swoich korzyści.
5) Decyzje konsumentów są suwerenne i zależą od preferencji
oraz cen relatywnych.
6) Decyzje producentów kształtują się w zależności od zasobów
produkcyjnych i cen relatywnych.
7) Ceny to jedyne zewnętrzne informacje dla podmiotów
gospodarczych.
8) Więzi między uczestnikami rynku dotyczą jedynie transakcji
kupna-sprzedaży.
9) Przepływom towarów i pieniądza odpowiada przekazanie praw
własności.
10) Strumienie pieniądza i towarów są równoważone za
pośrednictwem cen (integralność przepływów pieniądza i towarów
pomiędzy poszczególnymi rynkami).
 Powyższy model został skonstruowany w celach badawczych.
MIKROEKONOMIA
V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA
 8. Na czym polega zasadnicza różnica między
gospodarką rynkową w ujęciu modelowym a
współcześnie działającymi gospodarkami
noszącymi miano rynkowych?
 Współczesne gospodarki rynkowe mają charakter
mieszany. Oznacza to, że mechanizm rynkowy jest
zastępowany, uzupełniany i korygowany przez państwo
poprzez gwarantowanie przestrzegania reguł gry
rynkowej, popieranie wolnej konkurencji, dokonywanie
redystrybucji dochodów, działania na rzecz stabilizacji
gospodarczej itp.
MIKROEKONOMIA
VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
 1. Co to jest popyt?
 Popyt to zainteresowanie danym dobrem
(ilość nabywana) przy danej jego cenie
ceteris paribus i w danym czasie. Na
popyt wpływają także czynniki
niecenowe.
MIKROEKONOMIA
VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
 2. Jakie czynniki determinują popyt
konsumenta na dane dobro?
 Głównym czynnikiem determinującym
popyt jest cena danego dobra. Na popyt
na dane dobro wpływają również ceny
dóbr komplementarnych i
substytucyjnych, dochód konsumenta,
gusty konsumentów i inne czynniki.
MIKROEKONOMIA
VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
 3. Jak zilustrujemy zmianę ilości nabywanej
dobra spowodowaną: a) zmianą ceny
danego dobra, b) oddziaływaniem
czynników niecenowych?
 Zmianę ilości nabywanej dobra pod wpływem
zmiany jego ceny ilustruje przesunięcie wzdłuż
krzywej popytu. Czynniki niecenowe powodują
przesunięcie całej krzywej popytu.
MIKROEKONOMIA
VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
 4. Jaką prawidłowość ilustruje krzywa
popytu i co uzasadnia jej kształt?
 Krzywa popytu ilustruje prawo popytu
mówiące o tym, że w miarę wzrostu ceny
ilość nabywana danego dobra zmniejsza
się ceteris paribus i odwrotnie.
MIKROEKONOMIA
VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
 5. Co oznaczają pojęcia efekt Veblena, efekt
snobizmu, efekt owczego pędu?
 Efekt Veblena (efekt prestiżowy) polega na tym, że
niektóre gospodarstwa domowe nabywają tym większe
ilości danego dobra, im jest ono droższe. Korzyść
konsumpcyjna polega wówczas na demonstrowaniu
swoich możliwości konsumpcyjnych.
 Efekt snobizmu polega na tym, że niektóre
gospodarstwa domowe mniej cenią te dobra, które
konsumują inni, a zatem nabywają ich mniej lub w
ogóle ich nie kupują.
 Efekt owczego pędu polega na tym, że pewne
gospodarstwa domowe tym wyżej cenią pewne dobra i
tym więcej ich nabywają, im bardziej je cenią i więcej
ich nabywają inne gospodarstwa domowe (np. moda).
MIKROEKONOMIA
VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
 6. Jaki jest związek między popytem
indywidualnym a popytem rynkowym?
 Popyt rynkowy jest sumą popytów
indywidualnych wszystkich nabywców
występujących na rynku.
MIKROEKONOMIA
VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
 7. Co to jest podaż?
 Podaż to ilość dobra oferowanego na
sprzedaż w danym czasie, uzależniona
od czynników cenowych i niecenowych.
MIKROEKONOMIA
VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
 8. Jakie czynniki kształtują podaż
określonego dobra?
 Podstawowym czynnikiem jest cena
danego dobra. Do czynników
niecenowych należą: ceny czynników
produkcji, poziom techniczny produkcji i
inne.
MIKROEKONOMIA
VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
 9. Jak ilustrujemy zmianę ilości dobra
oferowanego na sprzedaż, spowodowaną:
a) zmianą ceny tego dobra, b)
oddziaływaniem czynników niecenowych?
 Zmiana ceny danego dobra powoduje
przesunięcie wzdłuż jego krzywej podaży, a
zmiany czynników niecenowych powodują
przesunięcie całej krzywej podaży.
MIKROEKONOMIA
VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
 10. Jaką prawidłowość ilustruje
krzywa podaży i co uzasadnia jej
kształt?
 Krzywa podaży ilustruje prawo podaży,
mówiące o tym, że wraz ze wzrostem
ceny danego dobra ceteris paribus rośnie
ilość oferowana tego dobra i odwrotnie.
MIKROEKONOMIA
VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY
 11. Co to jest typowa krzywa popytu i
typowa krzywa podaży?
 Typowe krzywe popytu i podaży odpowiadają
prawom popytu i podaży. Wiadomo jednak, że
w każdej regule istnieją wyjątki. Niektóre dobra
mają to do siebie, że ich ilość nabywana i
oferowana zmieniają się pod wpływem ceny
inaczej niż mówi o tym prawo popytu i podaży.
Wyznaczone dla nich krzywe popytu i podaży
będą miały zatem nachylenie dość nietypowe.
MIKROEKONOMIA
VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA
 1. Jak interpretujemy równowagę
rynkową na rynku danego dobra?
 Równowagę rynkową na rynku danego
dobra interpretuje się jako punkt
przecięcia krzywych popytu i podaży tego
dobra - wyznaczający jedyną możliwą
cenę - przy której ilość nabyta będzie
równa ilości oferowanej na sprzedaż.
MIKROEKONOMIA
VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA
 2. W jaki sposób L. Walras wyjaśnia
działanie mechanizmu równoważenia
rynku?
 U Walrasa zmiany cen spowodowane są
różnicami pomiędzy ilością nabywaną i
oferowaną na rynku. Jeżeli QD - QS < 0
Ţ PŻ (nadwyżka), a jeżeli QD - QS > 0 Ţ
P (niedobór). Punkt równowagi: PD = PS.
MIKROEKONOMIA
VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA
 3. W jaki sposób A. Marshall uzasadnia
kształtowanie się równowagi rynkowej?
 Marshall uzależnia ilość oferowaną na rynku
od rynkowej ceny danego dobra. Jeżeli PD PS > 0 to QS rośnie (producenci zachęceni
zyskiem będą produkować więcej), a jeżeli PD
- PS < 0 to QS maleje (strata zmusi
sprzedawców i producentów do zmniejszenia
oferty). Następuje tutaj wyrównywanie się
korzyści nabywców i sprzedawców. Punkt
równowagi: QD = QS.
MIKROEKONOMIA
VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA
 4. Co oznacza stabilność rynku?
 Stabilność rynku oznacza, że jest on w
stanie powracać do równowagi bez
względu na to, jakie początkowe wartości
miały jego zmienne.
MIKROEKONOMIA
VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA
 5. Jaki jest warunek stabilności rynku
L. Walrasa, jaki zaś A. Marshalla?
(patrz: 3.)
MIKROEKONOMIA
VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA
 6. W jakich formach działa mechanizm
równoważenia rynku w praktyce?
 Wyraźnie widać go na giełdach i przy
zastosowaniu zasady rekontraktu. Po
zebraniu ofert sprzedaży i kupna
dokonuje się wtedy ustalenia nowej ceny
równowagi.
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

Create flashcards