WartoŹē oznaczania wybranych cytokin i ich rozpuszczalnych

advertisement
P R A C E
Ginekol Pol. 2007, 78, 691-695
O R Y G I N A L N E
ginekologia i po∏o˝nictwo
WartoÊç oznaczania wybranych cytokin
i ich rozpuszczalnych receptorów
w surowicy chorych na raka szyjki macicy
The value of the cytocins and the solubility of theirs receptors
in the serum of the patients with the cervical cancer
Rusiecka Ma∏gorzata1, Sedlaczek Pawe∏2, Rusiecki Les∏aw3, St´pieƒ Marcin1,
Har∏oziƒska-Szmyrka Antonina2, Kornafel Jan1
1
Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej Akademii Medycznej we Wroc∏awiu
Katedra i Zak∏ad Immunologii Klinicznej Akademii Medycznej we Wroc∏awiu
3 Katedra i Zak∏ad Patofizjologii Akademii Medycznej we Wroc∏awiu
2
Streszczenie
Badaniem obj´to 146 kobiety z rozpoznanym inwazyjnym rakiem szyjki macicy w czterech stadiach klinicznych,
leczonych w Katedrze Onkologii i Klinice Onkologii Ginekologicznej w latach 2001-2002.
Jego celem by∏o przeÊledzenie zwiàzku pomi´dzy st´˝eniem czynników prozapalnych i proangiogennych – VEGF,
sTNF-R1, IL-6 w surowicy krwi chorych przed rozpocz´ciem leczenia, a stadium klinicznym raka szyjki macicy
i wczesnym efektem terapii.
Wykazano zale˝noÊç znamiennà statystycznie mi´dzy st´˝eniem badanych parametrów w surowicy krwi chorych
a stadium klinicznym nowotworu dla wszystkich badanych parametrów. Istotna statystyczne by∏a tak˝e zale˝noÊç
pomi´dzy przedterapeutycznym st´˝eniem IL-6 oraz sTNF-R1 a wczesnym efektem terapii. Dla przeprowadzonego
badania VEGF nie stanowi∏ niezale˝nego czynnika prognostycznego, a najmocniejszy zwiàzek z procesem terapii
wystàpi∏ w odniesieniu do IL-6.
S∏owa kluczowe: nowotwory szyjki macicy / markery nowotworowe biologiczne /
/ cytokiny / interleukina 6 / czynnik alfa martwicy nowotworu /
Abstract
The study encompassed 146 women with recognized invasive cervical cancer in 4 clinical stages. Patients underwent
therapy in Oncologic Gynaecology Department of Wroc∏aw Medical University in 2001 and 2002 years.
The correlation between pretreatment serum level of proangiogenic and inflammation factors – VEGF, sTNF-R1, IL6 and clinical stage or early effects of therapy were observed. The strong and statistically significant relationship
between pretreatment serum level of IL-6 and sTNF-R1 and clinical stage with early effect of treatment were found.
The statistically significant correlation between serum level of all investigated parameters and clinical stage of cervix
cancer was noticed.
VEGF wasn’t an independent prognostic factor in the study, but the prognostic value of IL-6 was demonstrated.
Key words: cytokines / interleukin 6 / tumor markers biological /
/ uterine cervical neoplsams /
Adres do korespondencji:
Ma∏gorzata Rusiecka
Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wroc∏awiu
53-413 Wroc∏aw, Pl. Hirszfelda 11
e-mail: [email protected]
© 2007 Polskie Towarzystwo Ginekologiczne
Otrzymano: 23.05.2007
Zaakceptowano do druku: 18.07.2007
691
P R A C E
O R Y G I N A L N E
Ginekol Pol. 2007, 78, 691-695
ginekologia i po∏o˝nictwo
Rusiecka M, et al.
Wst´p
Rak szyjki macicy
W makroregionie Dolnego Âlàska jest trzecim pod wzgl´dem zachorowalnoÊci nowotworem narzàdu rodnego i szóstym w populacji kobiet (po nowotworach piersi, p∏uca, jelita
grubego, trzonu macicy oraz jajnika). Stanowi ok. 5,5%
wszystkich nowotworów z∏oÊliwych u kobiet w tym rejonie,
a pi´ç lat prze˝ywa zaledwie po∏owa chorych.
Od wielu lat nie udaje si´ w znaczàcy sposób zmniejszyç
liczby zgonów z powodu raka szyjki macicy, choç iloÊç zachorowaƒ na ten nowotwór maleje [4].
Cytokiny
Proces nowotworowy jest wynikiem z∏o˝onych, wielopoziomowych zaburzeƒ mechanizmów homeostazy na poziomie
komórki, tkanki, narzàdu i ca∏ego ustroju.
Biorà w nim udzia∏ bia∏ka posiadajàce zdolnoÊç kaskadowego oddzia∏ywania poprzez aktywny kompleks ze swoistym
receptorem, noszàce nazw´ cytokin.
Najlepiej i najwczeÊniej poznany jest udzia∏ cytokin w odpowiedzi immunologicznej oraz w procesach krwiotworzenia.
Cytokiny biorà równie˝ udzia∏ w regulacji namna˝ania si´
i kontroli funkcji fibroblastów, w procesach rozwoju naczyƒ
krwionoÊnych, w metabolizmie i przebudowie koÊci, regulacji
funkcji komórek glejowych i nerwowych oraz w regulacji cyklu owulacyjnego [10].
Badane cytokiny
W rzeczywistoÊci szereg cytokin posiada wiele równoleg∏ych funkcji, a przyk∏adem sà procesy angiogenezy, w których obok naczyniowo-Êródb∏onkowego czynnika wzrostu
(VEGF) uczestniczà cytokiny prozapalne, takie jak IL-1 i IL6 [15], czynniki martwicy nowotworów – TNF, które sà tak˝e
mediatorami reakcji zapalnej.
Interleukina 6
Charakteryzuje jà wieloÊç oddzia∏ywaƒ: w odpowiedzi immunologicznej, reakcji zapalnej i krwiotworzeniu [18]. Produkowana jest przez monocyty, makrofagi, komórki Êródb∏onka,
fibroblasty, a tak˝e limfocyty T i B oraz inne.
Ciekawe jest jej oddzia∏ywanie na ju˝ pobudzone limfocyty B, co prowadzi do stymulacji produkcji immunoglobulin
ró˝nego typu. Wraz z IL-1 uczestniczy w aktywacji limfocytów T rozpoznajàcych antygen oraz wp∏ywa na ich ró˝nicowanie w kierunku limfocytów T.
Wspó∏dzia∏a z IL-3 w procesie krwiotworzenia: stymuluje
proliferacj´ i ró˝nicowanie komórek macierzystych i komórek
progenitorowych wielu szeregów a szczególnie ró˝nicowanie
megakariocytów oraz powstawanie kolonii granulocytów
i makrofagów. Wraz z IL-1 oraz TNF alfa podnosi temperatur´ cia∏a, wydaje si´ te˝ stymulowaç wzrost keratynocytów i komórek nerwowych.
Obserwowano równie˝ jej produkcj´ przez komórki takich
nowotworów, jak rak szyjki macicy i rak p´cherza moczowego, co indukowa∏o wystàpienie zespo∏ów paranowotworowych. Mo˝e równie˝ hamowaç proliferacj´ niektórych komórek nowotworowych: raka sutka, szyjki macicy [21] a nawet
niektórych bia∏aczek [8].
692
Rak szyjki macicy charakteryzuje si´ d∏ugim okresem
wzrostu loko-regionalnego, dlatego w wy˝szych stadiach klinicznych masa nowotworu osiàga znaczne rozmiary, a zaburzenia immunologiczne manifestujà si´ najcz´Êciej w fazie
uogólnienia si´ procesu rozrostowego (stadium IVB wg FIGO) [17, 23, 24]. Natomiast od wczesnych stadiów klinicznych
raka szyjki macicy obserwuje si´ nasilony, miejscowy odczyn
zapalny, który w póênej fazie choroby przybiera nierzadko postaç uogólnionà z wysokà leukocytozà i septycznym wykresem
ciep∏oty cia∏a. Celowe jest przeÊledzenie korelacji mi´dzy stadiami klinicznymi raka szyjki macicy, odpowiedzià na leczenie
oraz czynnikami prozapalnymi i proangiogennymi. [1, 11]
VEGF
Jednym z czynników regulacji angiogenezy jest naczyniowo-Êródb∏onkowy czynnik wzrostu VEGF (Vascular Endothelial Growth Factor- Vascular permeability factor) [19].
VEGF jest glikoproteinà wykazujàca zdolnoÊç wiàzania
∏aƒcucha heparyny, sk∏adajàcà si´ przynajmniej z 5 izoform
oznaczonych jako VEGF 121, VEGF 165, VEGF 189 i VEGF
205. Piàta izoforma oraz jej rola w procesie angiogenezy nie sà
do koƒca zbadane. Liczby te odpowiadajà iloÊci aminokwasów jakà dana izoforma zawiera [2]. Indukcja przenikalnoÊci
zale˝na od VEGF wià˝e si´ z przenikaniem poszczególnych
izomerów bia∏kowych do interstycjum, do którego nast´pnie
migrujà komórki endothelium [20]. Receptor dla VEGF obecny na powy˝szych komórkach mo˝na podzieliç na 3 podtypy:
FLT-1, FLK-1/KDR oraz VEGFR-3/FLT-4. [7, 12].
Interakcja pomi´dzy rodzinà VEGF i jej receptorami inicjuje wiele procesów: angiogenez´ naczyƒ ch∏onnych i w∏osowatych krwionoÊnych, aktywacj´ enzymów na komórkach endothelium odpowiedzialnych za inwazj´ podÊcieliska [9], mitoz´ komórek Êródb∏onka i w konsekwencji tworzenie nowych
naczyƒ w guzie i wokó∏ niego na kilka ró˝nych sposobów [3,
5]. Wiele nowotworów szyjki macicy manifestuje wysoki poziom VEGF, w tym rzadkie raki gruczo∏owe [6]. Jednak rola
VEGF jako niezale˝nego czynnika prognostycznego w raku
szyjki nie zosta∏a jednoznacznie potwierdzona. [16, 23]
sTNF-R alfa
Istniejà podobne do siebie dwa czynniki: czynnik martwicy nowotworu, czyli kachektyna (inaczej TNF alfa) i limfotoksyna (TNF beta).
TNF alfa produkowany jest przez makrofagi i monocyty.
Najsilniejszym bodêcem do jego produkcji sà lipopolisacharydy – LPS – Êcian bakteryjnych, zwane endotoksynami, co
w ostrych stanach zapalnych mo˝e prowadziç do wstrzàsu
septycznego, a w stanach przewlek∏ych do kacheksji. TNF alfa wytwarzajà równie˝ keratynocyty, neutrofile i komórki
tuczne. W nowotworach TNF dzia∏a bezpoÊrednio na komórk´ powodujàc jej cytoliz´, hamujàc proliferacj´ lub indukujàc
jej ró˝nicowanie [14, 22].
Na naczynia krwionoÊne nowotworu dzia∏a poprzez indukowanie w nich zmian oraz pobudza odpowiedê immunologicznà poprzez proliferacj´ limfocytów T i B, proliferacj´ i cytotoksycznoÊç NK a tak˝e powstawanie LAK i limfocytów
Tc. OpornoÊç niektórych komórek nowotworowych na cytotoksyczne dzia∏anie TNF mo˝e si´ wiàzaç z ekspresjà onkogenu HER-2 neu przypominajàcego receptor dla EGF.
Nr 9/2007
P R A C E
Ginekol Pol. 2007, 78, 691-695
O R Y G I N A L N E
ginekologia i po∏o˝nictwo
WartoÊç oznaczania wybranych cytokin i ich rozpuszczalnych receptorów...
Niezale˝nie od zmian w Êródb∏onku naczyƒ nowotworu,
mo˝e pobudzaç angiogenez´ [13]. Przyspiesza te˝ odnow´ hematologicznà po poddaniu organizmu dzia∏aniu promieniowania jonizujàcego, aktywuje osteoklasty, indukuje produkcj´
kolagenaz i proteaz, dzia∏a na OUN podnoszàc temperatur´
cia∏a.
Na komórkach wyst´pujà 2 typy receptorów dla TNF:
TNF RI – CD 120a – o masie 55 kDa, oraz TNF RII – CD
120b o masie 75 kDa. Ka˝dy z 2 receptorów wià˝e zarówno
TNF alfa i beta.
Fibroblasty, limfocyty i komórki Êródb∏onka posiadajà
oba typy receptorów. Brak jest korelacji mi´dzy iloÊcià receptorów na komórce a jej odpowiedzià na TNF. W surowicy
krwi cz∏owieka obecne sà rozpuszczalne, zewnàtrzkomórkowe
fragmenty receptorów, wià˝àce TNF. W ma∏ym st´˝eniu mogà wzmagaç dzia∏anie TNF na komórki, w du˝ym natomiast
to dzia∏anie hamowaç.
Materia∏ i metoda
Badaniem obj´to 166 kobiet:
– 146 chorych na inwazyjnego raka szyjki macicy
w wieku od 31 do 80 lat, (Êrednia 53,12 o odchyleniu
standardowym 11,04).
– 20 kobiet zdrowych stanowiàcych grup´ kontrolnà
S w wieku od 30 do 76 lat, (Êrednia 49,7 o odchyleniu
standardowym 14,10).
Wiek kobiet z grupy kontrolnej by∏ adekwatny do badanej
grupy, podobnie jak ich socjoekonomiczne warunki ˝ycia.
Rak szyjki macicy kwalifikowany by∏ do IV stadiów zaawansowania klinicznego od IB-IVB wg kryteriów International
Federation of Gynecology and Obstetrics (FIGO), skorelowanych z systemem TNM.
Stadium I obejmowa∏o 37 przypadków (25,34%), zaÊ 43
chore (29,45%) zakwalifikowano do II stadium zaawansowania klinicznego. Do III i IV stadium – odpowiednio 59
(40,41%) oraz 7 (4,79%) przypadków w grupie badanej.
(Tabela I).
Stopieƒ zaawansowania
LiczebnoÊç
%
klinicznego
I
37
25,34
II
43
29,45
III
59
40,41
IV
7
4,79
Budow´ mikroskopowà guza okreÊlano wed∏ug kryteriów
klasyfikacji World Health Organisation (WHO).
WÊród badanych kobiet przewa˝a∏ rak p∏askonab∏onkowy
nierogowaciejàcy, odnotowano jednak inne odmiany histologiczne guza (Tabela II).
Przed rozpocz´ciem terapii onkologicznej pacjentkom pobierano 5ml. krwi z ˝y∏y ∏okciowej, nast´pnie krew wirowano
(przy 1200 x g), a otrzymanà surowic´ zamra˝ano i przechowywano w temp. -20°C. Do oznaczeƒ poszczególnych protein
u˝ywano metod immunoenzymatycznych z wykorzystaniem
testów komercyjnych: Sweden, ELISA-kit, VEGF165R&D System, Quantikine, ELISA-kit, Human IL-6 Enzyme
Immunoassay (Immunotech), oraz Biotech Broma-Sweden
© 2007 Polskie Towarzystwo Ginekologiczne
Grupa
LicznoÊç
%
A
Ca planoepitheliale akeratodes
Wynik badania histopatologicznego
52
37,14
C
Ca planoepitheliale G-2 (akeratodes/keratodes)
30
21,43
F
Ca planoepitheliale (bez okreÊlonej budowy)
24
17,14
B
Ca planoepitheliale G-2 keratodes
15
10,71
D
Ca planoepitheliale G-3
15
10,71
4
2,86
(indifferentiatum/nondifferentiatum/
/maledifferentiatum)
E
Adenocarcinoma
dla sTNF-R1. Powy˝sze oznaczenia wykonano w Katedrze
i Zak∏adzie Immunologii Nowotworów AM we Wroc∏awiu.
Pacjentki leczone w latach 2001-2002 w Katedrze
Onkologii i Klinice Ginekologii Onkologicznej AM we
Wroc∏awiu kwalifikowano zgodnie z obowiàzujàcymi zasadami post´powania z wykorzystaniem wspó∏czeÊnie dost´pnych
metod terapeutycznych:
• leczenie chirurgiczne (zabieg w modyfikacji Wertheim’aMeigs’a),
• radykalna radioterapia – brachyterapia (selektronowa Cs137 MDR/LDR) w po∏àczeniu z teleterapià 2D lub
3D (megawoltowà 4,6,9,18 MeV),
• radioterapia radykalna skojarzona z chemioterapià monolekowà opartà na cisplatynie w iloÊci 40 mg/ m2,
1 x w tygodniu – 6 kursów,
• radiochemioterapia z nast´powym leczeniem chirurgicznym,
• radioterapia paliatywna.
Efekt terapii oceniano bezpoÊrednio po jej zakoƒczeniu wg
obowiàzujàcych kryteriów: CR, PR, SD, P:
• ca∏kowita remisja CR,
• cz´Êciowa remisja PR,
• stan stacjonarny SD,
• progresja P.
Dla badanych parametrów sporzàdzono krzywe ROC,
ustalajàc poziomy odci´cia: VEGF – 500pg/l, TPS – 58U/l,
sIL-2R alfa-1360
Analiza statystyczna
Dla wszystkich wykonywanych testów wykreÊlono krzywe
ROC dla powy˝szego badania klinicznego, co przy relatywnie
ma∏o licznej grupie – 166 oznaczeƒ – implikowa∏o wysokie
poziomy odci´cia badanych substancji.
Do obliczeƒ statystycznych u˝yto nieparametrycznego
testu U Mann’a-Whitney’a oraz test Kruskala-Wallisa.
Wyniki
Korelacj´ ze stopniem zaawansowania klinicznego wykaza∏y
wszystkie parametry.
Niskie stopnie zaawansowania (I+II) vs wysokie (III+IV)
wykaza∏y nast´pujàce ró˝nice w poziomach st´˝eƒ:
VEGF (p=0,006063),
IL-6 (p=0,000029),
sTNF-RI (p=0,000076).
W porównaniach stopnia I vs III:
VEGF (p=0,036715),
IL-6 (p=0,000069),
sTNF-RI (p=0,001246).
693
P R A C E
O R Y G I N A L N E
Ginekol Pol. 2007, 78, 691-695
ginekologia i po∏o˝nictwo
Rusiecka M, et al.
Rycina 1. Przedterapeutyczne st´˝enia VEGF w surowicy chorych
na raka szyjki macicy a efekt terapii.
Rycina 2. Przedterapeutyczne st´˝enia sTNFR1 w surowicy chorych
na raka szyjki macicy a efekt terapii.
Dla II vs III:
VEGF (p=0,021804),
IL-6 (p=0,001843),
sTNF-RI (p=0,008359).
Jedynie poziom sTNF-RI wykaza∏ ró˝nice w grupach II vs
IV (p=0,008949).
Ró˝nice mi´dzy stopniem I a IV zaobserwowano w poziomach sTNF-RI (p=0,002303).
W porównaniach z grupà kontrolnà wykazano ró˝nice
istotne statystycznie dla IL-6 i sTNF-RI:
Dla stopnia I:
IL-6 (p=0,000023),
sTNF-RI (p=0,121949)
Dla stopnia II:
IL-6 (p=0,000011),
sTNF-RI (p=0,044639)
Dla stopnia III:
IL-6 (p=0,000000),
sTNF-RI (p=0,000240),
Dla stopnia IV:
IL-6 (p=0,001947),
sTNF-RI (p=0,000739).
Dla niskich stopni zaawansowania klinicznego (I+II):
IL-6 (p=0,000002),
sTNF-RI (p=0,048956).
Dla wysokich stopni zaawansowania klinicznego (III+IV):
IL-6 (p=0,000000),
sTNF-RI (p=0,000076)
Zaobserwowano ró˝ny pooziom st´˝eƒ w grupach o odmiennych wczesnych efektach terapii.
(Rycina 1, 2, 3).
CR vs P: IL-6 (p=0,046421).
CR vs SD: IL-6 (p=0,038665).
W porównaniu grupy kontrolnej (S) z grupami utworzonymi ze wzgl´du na wczesny efekt terapii poziom IL-6
wykaza∏ ró˝nice istotne statystycznie (a niekiedy sTNF-RI).
CR vs S: IL-6 (p=0,000001)), sTNF-RI (p=0,012819).
PR vs S: IL-6 (p=0,000000), sTNF-RI (p=0,002379).
SD vs S: IL-6 (p=0,006173).
P vs S: IL-6 (p=0,000031), sTNF-RI (p=0,031810).
Dyskuja
Rycina 3. Przedterapeutyczne st´˝enia IL-6 w surowicy chorych na raka
szyjki macicy a efekt terapii.
694
W raku trzonu i szyjki macicy szczególnie w wy˝szych stadiach klinicznych, dochodzi zarówno do rozsiewu komórek
nowotworowych, ich namna˝ania i ró˝nicowania, wzrasta
znaczàco liczba nowych naczyƒ, dochodzi do szeregu zmian
w Êródb∏onku, co wià˝e si´ ze wzrostem przepuszczalnoÊci,
jak i do wystàpienia zespo∏ów paranowotworowych.
Mogà wystàpiç liczne przerzuty krwiopochodne,
a nierzadko dochodzi do rozsiewu w jamie otrzewnej drogà
jajowodowà (np. w raku endometrium).
W zaawansowanych stadiach klinicznych, przy braku manifestacji rozsiewu szyjki macicy oznaczenie st´˝enia sTNFR alfa mo˝e stanowiç czynnik znaczàcy prognostycznie.
Dla 1 z wykonywanych 3 testów (VEGF), dla których wykreÊlono krzywe ROC dla powy˝szego badania klinicznego –
relatywnie niska liczebnoÊç badanej grupy (166) implikowa∏a
wysokie poziomy odci´cia.
Nr 9/2007
Ginekol Pol. 2007, 78, 691-695
P R A C E
O R Y G I N A L N E
ginekologia i po∏o˝nictwo
WartoÊç oznaczania wybranych cytokin i ich rozpuszczalnych receptorów...
Wszystkie schematy terapeutyczne zawierajàce radioterapi´ wymagajà uwzgl´dnienia wczesnych i póênych odczynów
popromiennych.
Mniej skomplikowane z punktu widzenia kliniki onkologicznej raka szyjki macicy wydaje si´ ocenianie prze˝yç 2-, 3lub 5-letnich, gdy˝ po up∏ywie tego czasu wygasajà odczyny
popromienne, wyraênie maleje cz´stoÊç powik∏aƒ oraz praktycznie (po 5 latach), nie dochodzi do wznów nowotworu.
Mimo Êcis∏ego powiàzania ze sobà IL-6 i TNF w procesach immunologicznych, zapalnych oraz cz´Êciowo mielogenezy i logicznie udokumentowanej roli VEGF w procesie vaskularyzacji, rola powy˝szych czynników w raku szyjki macicy nie
jest do koƒca jasna.
Obserwacja wzajemnych korelacji w zaawansowanym nowotworze budzi zastrze˝enia z uwagi na wielopoziomowe zaburzenia procesów immunologicznych wynikajàce z anemizacji, wyniszczenia, d∏ugotrwa∏ej terapii przeciwbólowej, cz´stych transfuzji a nierzadko sterydoterapii umo˝liwiajàcej rozpocz´cie leczenia skojarzonego. Korzystne by∏oby monitorowanie badanych cytokin na tle bardzo licznych zjawisk towarzyszàcych wzrostowi i rozpadowi nowotworu, które stanowià
cz´sto mechanizm regulacji zwrotnej dodatniej i ujemnej.
Tylko systematycznie prowadzone badania, obserwacja
zmiany parametrów w czasie trwania choroby i wybór odpowiedniej sekwencji ich oznaczania mogà dostarczyç informacji istotnych dla prognozy i terapii.
Z punktu widzenia kliniki raka szyjki macicy konieczne
jest dalsze prowadzenie badaƒ dotyczàcych wp∏ywu badanych
cytokin na apoptoz´, wra˝liwoÊç na cytostatyki np. cisplatyn´
i towarzyszàcà terapii trombocytopeni´.
Wnioski
8. Gastl G, Plant M, Finstad C, [et al.]. High IL-6 levels in ascitic fluid correlat wit reactive
thrombocytosis in patient with epithelial overian cancer. Br J Haematol. 1993, 83, 433.
9. Gerhrdt H. Betshotz C. Endothelial- pericite interactions in angiogenesis. Cell Tissue Res.
2003, 314, 15-23.
10. Hoskins W, Perez C, Young R. Principles and practice of Gynecologic Oncology,
Lippincott Williams & Wilkins, 3th edition, 2000.
11. Karkkainen M, Haiko P, Sainio K, [et al.]. Vascular endothelial growth factor C is
required for sprouting of the first lymphatic vessels from embryonic veins. Nat
Immunol. 2004, 5, 74-80.
12. Karkkainen M. Petrova T. Vascular endothelial growth factor receptors in thr regulation
of angiogenesis and lymphangiogenesis. Oncogene. 2000, 19, 5598-5605.
13. Malik S, Griffin D, Fiers W, [et al.]. Paradoxical effects of tumor necrosis factor in experimental ovarian cancer. Int J Cancer. 1989, 44, 918.
14. Mituzani Y, Yoshida O. Overcoming tumor necrosis factor-alpha resistance of human
renal and ovarian carcinoma cells by combination treatment with buthionine sulfoximine and tumor necrosis factor-alpha. Role of tumor necrosis factor-alpha mRNA
downregulation in tumor cells senitization. Cancer. 1994, 73, 730.
15. Motro B, Itin A, Sachs L, [et al.]. Pattern of interleukin 6 gene expression in vivo suggests a role of this cytokine in angiogenesis. Proc Natl Acad Sci USA. 1990, 87, 3092.
16. Mutch D, Massad S, Kao M, [et al.]. Proliferate and antiproliferae effects of interferong and tumor necrosis factor-a on cell lines derived from cerevical and ovarian malignacies. Am J Obst Gynecol. 1990, 163, 1920.
17. Padera T, Kadambi A, di Tomaso E, [et al.]. Lymphatic metastasis in the absence of functional intratumor lymphatics. Science. 2002, 296, 1883-1886.
18. Punnonen R, Tiesala K, Kuoppala T, [et al.]. Cytokine production profiles in the peritoneal fluids of patients with malignant or benign gynecologic tumors. Cancer. 1998,
83, 788.
19. Rissu W. Mechanisms of angiogenesis. Nature. 1997, 386, 671-674.
20. Tsurusaki T, Kanda S, Sakai H, [et al.]. Vascular endothelial growth factor-C expression
in human prostatic carcinoma and its relationship to lymph node metastasis. Br J
Cancer. 1999, 80, 309-313.
21. Van Trappen P, Ryan A, Carroll M, [et al.]. A model for co-expression pattern analysis
of genes implicated in angiogenesis and tumor cell invasion in cervical cancer. BRJ
Cancer. 2002, 87, 537-544.
22. Watson J, Berek J, Martinez-Maza O. Growth inhibition of ovarian cancer cells induced
by antisene IL-6 oligonuleotides. Gynecol Oncol. 1993, 49, 8.
23. Yokoyama Y, Charnock-Jones D, Licence D, [et al.]. Vascular endothelial growth factor
ais an independent prognostic factor in epithelial ovarian carcinoma. Br J Cancer. 2003,
88, 237-244.
24. Yonish-Rouach E, Resnitzky D, Lotem J, [et al.]. Wilde-type p53 induces apoptosis in
myeloid leukaemic cellsthat is inhibited by interleukin-6. Nature. 1991, 352-345.
1. IL-6 a tak˝e sTNF-R alfa przydatne sà zarówno jako czynniki diagnostyczne jak i prognostyczne w raku szyjki
macicy.
2. VEGF nie stanowi niezale˝nego czynnika prognostycznego
w badanej grupie chorych.
3. sTNF-R alfa mo˝e byç przydatny jako czynnik diagnostyczny w wy˝szych stadiach klinicznych raka szyjki macicy.
4. IL-6 jest bardzo czu∏ym wskaênikiem skutecznoÊci terapii
w powy˝szym badaniu.
PiÊmiennictwo
1. Achen M, Jeltsch M, Kukk E, [et al.]. Vascular endothelial growth factor D { VEGF-D} is
a ligand for the tyrosine kinases VEGF receptor-2 {Flk1} and VEGF receptor -3 {Flt4}. Proc
Natl Acad Sci USA. 1998, 95, 548-553.
2. Berd D, Maguire H, Schuchter L, [et al.]. Autologous hapten-modified melanoma vaccine as postsurgical adjuvant treatment after resection of nodal metastases. J Clin
Oncol. 1997, 15, 2359.
3. Bergers G, Benjamin L. Tumorigenesis and the angiogenic switch. Nat Rev Cancer.
2003, 3, 401-410.
4. B∏aszczyk J, Pude∏ko M, Cisar˝ K. Nowotwory z∏oÊliwe w woj. DolnoÊlàskim w roku
2005. DolnoÊlàski Rejestr Nowotworów, Wroc∏aw, 2007.
5. Burger R, Grosen E, Ioli G, [et al.]. Host-tumor in ovarian cancer: spontaneus release of
tumor necrosis factor and interleukin-1 inhibitors by prified cells populations from
human ovarian carcinoma in vitro. Gynecol Oncol. 1994, 55, 294.
6. De Falco S, Gigante B, Persico M. Structure and function of placental growth factor.
Trends Cardiovasc Med. 2002, 12, 241-246.
7. Ferrara N, Gerber H, LeCouter J. The biology of VEGF and its receptors. Nat Med. 2003,
9, 669-676.
© 2007 Polskie Towarzystwo Ginekologiczne
695
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Create flashcards