szwedzkie podejście do sprawiedliwości

advertisement
Fakty mówią o Szwecji | RÓWNOUPRAWNIENIE PŁCI
www.sweden.se
Zdjęcie: Alexander Ruas/Folio
W Szwecji mężczyźni i kobiety cieszą się jednakowymi prawami w szkole, w miejscu pracy i w domu.
Równouprawnienie płci:
Szwedzkie podejście do sprawiedliwości
Szwecja to jeden z krajów o najwyższym poziomie równouprawnienia płci. Polityka równouprawnienia
opiera się na przekonaniu, że gdy kobiety i mężczyźni na równi dzielą władzę i wpływy, społeczeństwo
jest bardziej demokratyczne i sprawiedliwe. Dobrze rozwinięty system zabezpieczeń społecznych
sprawia, że przedstawiciele obu płci łatwiej mogą godzić pracę zawodową z życiem rodzinnym.
Równość płci jest jednym z filarów społeczeństwa szwedzkiego. Oznacza to,
że kobiety i mężczyźni mają takie same
szanse, prawa i obowiązki we wszystkich
dziedzinach życia. Wszyscy mogą pracować
i zarabiać na własne utrzymanie, godzić
karierę z życiem rodzinnym i nie obawiać się
molestowania lub przemocy. W światowym
rankingu Global Gender Gap Report 2010
Szwecja znalazła się wśród liderów pod
względem równouprawnienia. Raport,
opracowany z inicjatywy Światowego
Forum Gospodarczego, bada poziom
­równouprawnienia w czterech sferach:
ekonomii, polityki, edukacji i zdrowia.
Można go przeczytać na stronie
www.weforum.org.
Równouprawnienie płci w szkole
W szwedzkich przedszkolach coraz większy nacisk kładzie się na to, by przez
zastosowanie odpowiednich metod pedagogicznych dzieci, niezależnie od płci,
otrzymały jednakowe szanse rozwoju
i wyrosły w przyszłości na w pełni samodzielne osoby dorosłe.
Równość płci to ważny temat, obecny
w sposób ciągły na niższych stopniach
systemu oświaty, zwłaszcza w szkole podstawowej, co służy odpowiedniemu przygotowaniu uczniów do dalszej edukacji.
Średnie wykształcenie zdobywa większy
odsetek kobiet niż mężczyzn. Kobiety stanowią przeciętnie 60 procent słuchaczy
licencjackich studiów uniwersyteckich i to
one zdobywają prawie dwie trzecie wszystkich tytułów akademickich. Znacznie
więcej kobiet niż mężczyzn uczestniczy
także w edukacji ustawicznej dorosłych.
Na studiach podyplomowych i doktoranckich liczba kobiet i mężczyzn jest
„
podobna.
1|
Fakty mówią o Szwecji | RÓWNOUPRAWNIENIE PŁCI
www.sweden.se
Zdjęcie:: Felix Odell / LINKIMAGE
Dowiedz się więcej
Równość w życiu
zawodowym
W Szwecji szereg ministerstw i innych
instytucji odpowiada za to, by mężczyźni, kobiety i dzieci mieli te same
prawa i możliwości.
• Minister ds. Integracji i Równości
Płci koordynuje politykę rządu dotyczącą równouprawnienia płci. Każdy
członek rządu Szwecji jest odpowiedzialny za kwestie równouprawnienia
na swoim obszarze działania.
• Wydział ds. Równości Płci jest
odpowiedzialny za koordynowanie
pracy rządu w zakresie równości płci
oraz specjalne projekty dotyczące
równouprawnienia, a także za opracowanie metod wdrażania równości płci.
Każda rada województwa zatrudnia
eksperta w dziedzinie równouprawnienia.
• Komisja Równych Praw może nakazywać pracodawcom pod karą
grzywny podjęcie aktywnych działań
na rzecz równości płci.
• Rzecznik Praw Mniejszości ma za
zadanie zwalczać dyskryminację i promować równe prawa i szanse dla
wszystkich.
Zdjęcie: Marienette Collin
Agneta Broberg, szwedzka
Rzecznik Praw Mniejszości.
Czy wiesz, że…
Długość życia
Przewidywana długość życia
­mieszkańców Szwecji ciągle rośnie.
W 2010 r. średnia długość życia
wynosiła 83,2 roku dla kobiet i 79,1
roku dla mężczyzn.
W Szwecji i matki, i ojcowie mają prawo do korzystania z urlopu rodzicielskiego.
„
Urlop rodzicielski
W Szwecji rodzice mają prawo do 480 dni
urlopu rodzicielskiego po narodzinach
dziecka lub jego adopcji. Większość tych dni
wykorzystują kobiety. W 2008 r. około
20 procent przysługującego rodzicom urlopu
spędzili z dziećmi mężczyźni. Urlop ten
może zostać wykorzystany w trybie miesięcznym lub tygodniowym, ale także dziennym
lub nawet godzinnym. Przez 390 dni maksymalny zasiłek rodzicielski wynosi 910 koron
szwedzkich dziennie. Przez pozostałe 90 dni
ma on wysokość 180 koron dziennie. Każdemu z rodziców przysługuje 60 dni wolnych, co oznacza, że dni te nie mogą być
przeniesione na drugiego z rodziców. Ojciec
nowo narodzonego dziecka otrzymuje
w związku z jego narodzinami 10 dodatkowych dni urlopu lub 20 dni, jeśli urodzą mu
się bliźnięta. Rodzic adoptujący dziecko ma
prawo pójść na 1,5-roczny urlop rodzicielski
od chwili przejęcia opieki nad dzieckiem. n
Czterech rzeczników zastąpiono jednym
Stanowisko Rzecznika Praw Mniejszości
powstało w 2009 r. Wcześniej czterech rzeczników zajmowało się różnymi kategoriami
dyskryminacji. W tym samym czasie siedem
przepisów antydyskryminacyjnych zastąpiono
jednym aktem prawnym – Ustawą antydyskryminacyjną. Zmiany w ustawodawstwie
zostały wprowadzone po to, by dać obywatelom lepszą i szerszą ochronę przeciwko
dyskryminacji. W nowych przepisach znalazł
się też zakaz dyskryminacji ze względu na
wiek oraz tożsamość transgenderową i jej
wyrażanie.
Rzecznik Praw Mniejszości dokonuje przeglądu przepisów dotyczących równości płci
w zakładach pracy, w systemie edukacji i na
innych polach.
Stanowisko Rzecznika Praw Mniejszości
powstało w 2009 r., łącząc w sobie urzędy
czterech rzeczników: ds. równych szans,
ds. dyskryminacji etnicznej, ds. niepełnosprawnych oraz ds. dyskryminacji seksualnej.
Rzecznik nadzoruje przestrzeganie następujących ustaw rządowych:
1. ustawy antydyskryminacyjnej zwalczającej
dyskryminację ze względu na płeć, tożsamość
transgenderową i jej ekspresję, orientację seksualną, pochodzenie etniczne, wyznanie, niepełnosprawność lub wiek;
2. ustawy dotyczącej równego traktowania studentów szkół wyższych, mającej na celu promowanie równouprawnienia w procesie naboru na
uczelnie wyższe;
3. ustawy zakazującej dyskryminacji i innego
poniżającego traktowania dzieci i uczniów,
obejmującej przedszkola, szkoły, uczniów z niepełnosprawnością intelektualną i zakłady opieki
nad dziećmi;
4. ustawy o urlopie rodzicielskim, głównie
w ­zakresie zakazu dyskryminacji ze względu
na płeć itd.
2|
Fakty mówią o Szwecji | RÓWNOUPRAWNIENIE PŁCI
www.sweden.se
Zdjęcie: Nicho Södling/Johnér
Ważne ustawy
Ustawa aborcyjna
Od 1974 r. kobiety w Szwecji mają
prawo przerwać ciążę przed upływem 18. tygodnia jej trwania. Oznacza to, że do 18. tygodnia ciąży
kobieta sama może zdecydować o jej
usunięciu bez podawania przyczyny.
Po tym terminie ciąża może zostać
przerwana wyłącznie z ważnych
powodów, ale tylko do 22. tygodnia.
W takich przypadkach Krajowa Rada
Zdrowia i Opieki Społecznej przed
wyrażeniem zgody na przerwanie
ciąży przeprowadza odpowiednie
postępowanie.
USTAWA O ZAPOBIEGANIU
PRZEMOCY WOBEC KOBIET
Ustawa o zapobieganiu przemocy
przeciwko kobietom weszła w życie
w 1998 r. Ustawa przewiduje, że akty
przemocy lub molestowania, których
wobec kobiety dopuszcza się na przykład bliski jej mężczyzna, sumują się.
Każde pobicie i/lub każdy akt seksualnego lub psychicznego znęcania się
nad kobietą jest rozpatrywany oddzielnie. Kara za to przestępstwo, polegające na rażącym naruszeniu integralności kobiety, wynosi maksymalnie
sześć lat więzienia.
Ustawa zakazująca
kupowania usług
seksualnych
Sposób postrzegania prostytucji
przez społeczeństwo ma bezpośrednie przełożenie na równouprawnienie
płci. W 1999 r. weszła w życie ustawa
zakazująca nabywania usług seksualnych. W walce z prostytucją wrogiem
jest nabywca, a nie uprawiający ją
dorośli i dzieci. Efektem wprowadzenia
ustawy jest radykalny spadek prostytucji ulicznej oraz akceptacji dla kupowania usług seksualnych. Szwedzka
polityka w tej dziedzinie w znacznym
stopniu przyczyniła się do wprowadzenia zmian w innych krajach.
Wciąż przybywa kobiet zajmujących wysokie stanowiska.
Kobiety i mężczyźni w pracy
Szwecja osiągnęła niezwykle dużo w kwestii zagwarantowania
­kobietom i mężczyznom jednakowego traktowania w miejscu pracy.
Ustawa antydyskryminacyjna w dwóch częściach poświęcona jest równości na rynku
pracy. Po pierwsze, nakłada na pracodawcę
obowiązek aktywnego realizowania konkretnych celów na rzecz równości kobiet i mężczyzn. Po drugie, zakazuje dyskryminacji
i zobowiązuje pracodawcę do śledzenia jej
przejawów oraz powzięcia kroków zapobiegających molestowaniu seksualnemu.
Ponadto pracodawcy nie mogą niesprawiedliwie traktować osoby zatrudnionej lub
aplikującej o pracę, która korzysta bądź
zamierza korzystać w przyszłości z urlopu
rodzicielskiego.
Różnice w zarobkach między mężczyz­
nami i kobietami można zwykle wyjaśnić
różnicą wykonywanych zawodów, branż,
stanowisk, doświadczenia zawodowego
i wieku. Występują jednak też i takie dysproporcje, których nie da się wytłumaczyć w ten
sposób, a które mogą być związane z płcią pracownika. Są one nazywane nieuzasadnionymi
różnicami w zarobkach. Przy uwzględnieniu
odrębności zawodowych i branżowych
kobiety zarabiają średnio 94 procent wynagrodzenia mężczyzn. Różnice w zarobkach
występują najczęściej w sektorze prywatnym.
Władza ekonomiczna i polityczna
: Jo
ęcie
Zdj
r
hné
Szwecja jest jednym z kilku krajów,
w których obowiązuje zakaz
nabywania usług seksualnych.
Rządowa polityka równości płci ma dwa
cele: ma zagwarantować, by władza i zasoby
były sprawiedliwie dzielone między przedstawicielami obu płci, a także stworzyć
warunki zapewniające kobietom i mężczyznom jednakowe wpływy i szanse.
W życiu zawodowym liczba kobiet zajmujących wyższe stanowiska wciąż rośnie.
Odsetek kobiet stojących na czele spółek
z ograniczoną odpowiedzialnością (zatrudniających więcej niż jednego pracownika,
wyłączając stanowisko dyrektora administracyjnego) wynosił 25 procent w 2009 r.
Oznacza to wzrost o 16 procent od 1990 r.
Odsetek kobiet w zarządach spółek giełdowych także się zwiększył: z 6 procent w 2002 r.
do 22 procent w 2009 r. Wskaźniki te są
wyższe w sektorze publicznym. Większość
menedżerów (52 procent) w gminach,
województwach i administracji centralnej to
kobiety. Prawie połowa (45 procent) wszystkich posłów do parlamentu szwedzkiego
oraz 46 procent członków rządu to również
kobiety.
Gender mainstreaming
Gender mainstreaming to termin stworzony przez ONZ w 1997 r. na określenie
włączenia zasady równości szans kobiet
i mężczyzn w główny nurt polityki na
wszystkich szczeblach. Chodzi o to, aby
polityka równości płci nie była traktowana
jako odrębne, wyabstrahowane zagadnienie, ale proces dokonujący się w każdej
­sferze życia publicznego.
Dyrekcja Generalna Sprawiedliwości
Komisji Europejskiej jest organem właściwym w sprawach odnoszących się do równości i mainstreamingu płci. Misją Dyrekcji
Generalnej ds. Równości jest koordynowanie i wspieranie polityki równości. Ma „
3|
Fakty mówią o Szwecji | RÓWNOUPRAWNIENIE PŁCI
Ok.1250 Birger jarl wprowadza prawo
zakazujące przemocy wobec kobiet
w formie gwałtów i porwań.
1921 Kobiety otrzymują aktywne i bierne
prawo wyborcze.
1921 Po raz pierwszy w skład rządu
­wchodzi pięć kobiet: Kerstin Hesselgren,
Elisabeth Tamm, Agda Ostlund, Nelly
­Thuring i Bertha Wellin.
1965 Szwecja jako pierwszy kraj na świecie
wprowadza zapis prawny zakazujący
gwałtu w małżeństwie.
1972 Wspólne opodatkowanie małżonków
zostaje wycofane z ustawodawstwa
szwedzkiego.
1974 Zostaje wprowadzony zasiłek rodzicielski.
1975 Zaczyna obowiązywać nowe prawo
aborcyjne.
1980 Wchodzi w życie żeńska sukcesja
tronu.
1980 Ustanowiony zostaje urząd Rzecznika ds. Równych Szans.
1998 Parlament przyjmuje Ustawę o zapobieganiu przemocy wobec kobiet.
„ ona za zadanie zwalczać dyskryminację
Zdjęcie: Kicki Funbo/Bildarkivet.se
Historia
www.sweden.se
ze względu na płeć, rasę, pochodzenie
etniczne, wyznanie, niepełnosprawność
i orientację seksualną. Promuje także wrażliwość na przypadki łamania zasady równouprawnienia płci oraz dyskryminacji.
Dokładne statystyki
W Szwecji wszystkie oficjalne statystyki są
zbierane, analizowane i przedstawiane
z podziałem na płeć. Równouprawnienie
ilościowe to równy udział (50/50) mężczyzn i kobiet we wszystkich dziedzinach
życia społecznego. Oznacza, że wiedza
i doświadczenie kobiet i mężczyzn powinny
być uwzględniane i wykorzystywane do
promowania postępu we wszystkich dziedzinach życia społecznego. n
Szwedzkie prawo zakazuje dyskryminacji
ze względu na płeć w miejscu pracy.
Przemoc wobec kobiet
W 2010 r. zanotowano około 27 000 przypadków przemocy mężczyzn wobec kobiet. Liczba
ta z roku na rok rośnie, ponieważ coraz więcej
kobiet ma odwagę je zgłaszać. Na początku lat
80. XX w. zmieniło się prawodawstwo w tym
zakresie, uniemożliwiając kobietom wycofanie
oskarżenia.
Kobiety potrzebujące pomocy mogą zwrócić
się do Szwedzkiego Stowarzyszenia Azylów dla
Kobiet lub do Roks, krajowej organizacji schronisk
dla kobiet i dziewcząt. Mogą także poprosić
o pomoc w blisko 130 lokalnych schroniskach dla
kobiet zlokalizowanych w całej Szwecji.
Do organizacji zajmujących się przemocą
skierowaną przeciwko kobietom należą także:
Operacja Pokój Kobietom, wspierająca współpracę między agencjami i organizacjami, które
mają kontakt z kobietami narażonymi na przemoc, oraz Krajowe centrum wiedzy na temat
przemocy mężczyzn wobec kobiet (NCK),
mające swoją siedzibę na uniwersytecie
w Uppsali.
1999 Wchodzi w życie Ustawa zakazująca
nabywania usług seksualnych.
2002 Urlop rodzicielski zostaje wydłużony
do 480 dni; każde z rodziców ma prawo
do pobierania przez dwa miesiące zasiłku
rodzicielskiego, którego nie można przenieść na drugiego rodzica.
2004 Rząd postanawia wprowadzić zasady
mainstreamingu płci w urzędach rządowych.
2005 Nowe przepisy dotyczące przestępstw na tle seksualnym wzmacniają
absolutne prawo każdego człowieka do
integralności seksualnej i samostanowienia.
2009 Ustawa antydyskryminacyjna zastępuje siedem przepisów antydyskryminacyjnych.
Opublikował Instytut Szwedzki
Aktualizacja: sierpień 2011 FS 8 (Polish)
Więcej informacji można znaleźć
na stronie www.sweden.se
Przydatne linki
www.allakvinnorshus.org Dom Wszystkich Kobiet
www.do.se Rzecznik Praw Mniejszości
www.forsakringskassan.se Szwedzka Agencja Ubezpieczeń Społecznych
www.genus.se Szwedzki Sekretariat Badań nad Płcią
www.kvinnofrid.se Operacja Pokój Kobietom
www.kvinnofridslinjen.se Gorąca linia dla kobiet, ofiar gróźb, przemocy i ataków seksualnych
www.kvinnojour.com Szwedzkie Stowarzyszenie Azylów dla Kobiet
www.nck.uu.se Krajowe centrum wiedzy na temat przemocy mężczyzn wobec kobiet
www.roks.se Roks, krajowa organizacja schronisk dla kobiet i dziewcząt w Szwecji
www.scb.se Statystyki równości płci w Głównym Urzędzie Statystycznym Szwecji
www.sweden.gov.se Minister ds.Integracji i Równości Płci
www.wombri.se Instytut Badań nad Udziałem Kobiet w Biznesie
Copyright: Opublikował Instytut Szwedzki na stronie www.sweden.se. Wszystkie treści są chronione przez
szwedzkie prawo autorskie. Tekst może być powielany, przesyłany, wyświetlany, publikowany lub emitowany
w mediach w celach niekomercyjnych pod warunkiem umieszczenia odnośnika
do www.sweden.se. Nie dotyczy to jednak zdjęć i ilustracji.
Instytut Szwedzki (SI) jest instytucją publiczną promującą Szwecję na całym świecie jako kraj godny zainteresowania i zaufania. Zadaniem SI jest nawiązywanie
współpracy i rozwój trwałych więzi z innymi krajami przez
komunikację strategiczną i wymianę w zakresie kultury,
edukacji, nauki i biznesu.
Więcej informacji na temat Szwecji można uzyskać:
na stronie www.sweden.se, w ambasadzie i konsulatach
szwedzkich w Twoim kraju lub w Instytucie Szwedzkim:
Svenska Institutet, Box 7434, SE-103 91 Stockholm,
Sweden; nr telefonu: +46 8 453 78 00 Adres e-mail:
[email protected] www.si.se, www.swedenbookshop.com
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards