Jak długo żyją śmieci?

advertisement
Załącznik nr 1
Jak długo żyją śmieci?
Kartka papieru A5
3-5 miesięcy
Guma do żucia
5 lat
Puszka aluminiowa
400 lat
Butelka plastikowa
800 lat
Butelka szklana
4000 lat
– 199 –
Załącznik nr 1
3-12 miesięcy
Jak długo żyją śmieci?
Owoce i warzywa
Załącznik nr 2
Jak prawidłowo
segregować śmieci?
NIE
SZKŁO
kolorowe
SZKŁO
bezbarwne
Załącznik nr 2
Jak prawidłowo segregować śmieci? cz. 1
TAK
TAK
NIE
CEMENT
PAPIER
– 200 –
Załącznik nr 2
Jak prawidłowo
segregować śmieci?
PLASTIK
TAK
NIE
METAL
+
+
+
– 201 –
-
-
-
Załącznik nr 2
NIE
Jak prawidłowo segregować śmieci? cz. 2
TAK
Załącznik nr 2
TAK
Załącznik nr 2
Jak prawidłowo segregować śmieci? cz. 3
Jak prawidłowo
segregować śmieci?
NIE
ODPADY
ORGANICZNE
– 202 –
Załącznik nr 3
Ekoznaki
Opakowanie nadaje się do
recyklingu (ponownego
przetworzenia)
Zielony punkt
producent wniósł wkład finansowy
w budowę i funkcjonowanie krajowego
systemu odzysku i recyklingu odpadów
Opakowanie wytworzono
z surowców wtórnych
Oznakowanie CE
wyrób zgodny z normami Unii
Europejskiej
Błękitny Anioł (Niemcy)
produkt wyprodukowany
z poszanowaniem środowiska
Łabędź (Skandynawia)
produkt wyprodukowany
z poszanowaniem środowiska
Drewno z lasów zarządzanych
ekologicznie
Bezpieczny dla ozonu
produkt nie zawiera tzw.
freonów, niszczących powłokę
ozonową atmosfery ziemskiej
Nie testowane na zwierzętach
produkt ani jego składniki nie
były testowane na zwierzętach
TCO Development
niskie zużycie energii i łatwy
recykling
Międzynarodowy znak certyfikacyjny
Sprawiedliwego Handlu
przyznawany przez FLO (Fairtrade
Labelling Organization), towarom
wyprodukowanym w krajach
Trzeciego Świata, z poszanowaniem
praw pracowników i producentów
oraz środowiska naturalnego
Dbaj o czystość
– 203 –
Załącznik nr 3
Ekoznaki
50%
Załącznik nr 4
Jak zmniejszać emisję
dwutlenku węgla?
Załącznik nr 4
Jak zmniejszać emisję dwutlenku węgla? - foliogram
FOLIOGRAM DO SCENARIUSZA
– 204 –
Załącznik nr 5
Efekt cieplarniany
Atmosfera ziemska jest trochę podobna do cieplarni. Dzięki temu, że zatrzymuje się ciepło,
powierzchnia Ziemi jest wystarczająco nagrzana, by mogły istnieć organizmy żywe.
D
A
E
F
C
B
A. Światło słoneczne biegnie ku Ziemi przez przestrzeń kosmiczną i przenika przez atmosferę
naszej planety.
B. Ziemia pochłania większość energii słonecznej, która do niej dociera.
C. Ogrzewająca się powierzchnia planety emituje ciepło.
D. Część ciepła ucieka w przestrzeń kosmiczną.
E. Część ciepła zostaje uwięziona w atmosferze dzięki obecności tzw. gazów cieplarnianych,
np. dwutlenku węgla. Bez nich nasza planeta byłaby lodową pustynią.
F. Dwutlenek węgla jest produktem spalania i oddychania. Jest wydalany przez ludzi,
zwierzęta i rośliny, jednakże największe jego ilości powstają w wyniku spalania paliw
kopalnianych, tj. węgla kamiennego i ropy naftowej. Wzmożona gospodarka człowieka
zaburza naturalny obieg dwutlenku węgla i powoduje ocieplanie się atmosfery ziemskiej.
– 205 –
Załącznik nr 5
ZIEMSKA
Efekt cieplarniany
ATMOSFERA
Załącznik nr 6
Załącznik nr 6
Produkty żywnościowe cz. 1
Produkty żywnościowe
– 206 –
– 207 –
Załącznik nr 6
Produkty żywnościowe cz. 2
Załącznik nr 7
Składniki odżywcze
BIAŁKA
Załącznik nr 7
Składniki odżywcze cz. 1
Podstawowy materiał budulcowy
CUKRY
(WĘGLOWODANY)
Główny materiał energetyczny
– 208 –
Załącznik nr 7
Składniki odżywcze
TŁUSZCZE
SOLE MINERALNE
Regulują przemiany zachodzące w organizmie
WITAMINY
– 209 –
Załącznik nr 7
Składniki odżywcze cz. 2
Materiał energetyczny i zapasowy
Załącznik nr 8
Piramida żywnościowa
8
7
5
3
Załącznik nr 8
Piramida żywnościowa
6
4
2
1
1.
codzienny wysiłek i kontrola masy ciała
2.
do większości posiłków
pełnoziarnista żywność, oleje roślinne (soja,
kukurydza, słonecznik, orzeszki ziemne)
3.
bez ograniczeń
jarzyny
4.
2-3 razy dziennie
owoce
5.
1-3 razy dziennie
orzechy i leguminy
6.
0-2 razy dziennie
ryby, drób i jaja
7.
1-2 razy dziennie
produkty mleczne (albo suplementacja wapniem)
8.
spożywać rzadko
czerwone mięso i masło, biały ryż, białe pieczywo,
ziemniaki, makarony i słodycze
– 210 –
Załącznik nr 9
Rolnictwo Ekologiczne (Unia Europejska)
Rolnictwo Ekologiczne (Niemcy)
– 211 –
Załącznik nr 9
Rolnictwo Ekologiczne (Polska)
Ekoznaki - żywność ekologiczna
Ekoznaki - żywność
ekologiczna
Załącznik nr 10
Dodatki do żywności
Załącznik nr 10
Dodatki do żywności
DODATKI DO ŻYWNOŚCI
SYMBOLE
PRZYKŁADY
EKOKONSUMNENT
Barwniki i pigmenty
Często zamiast soków
z owoców i warzyw stosuje się
sztuczne pigmenty, by nadać
odpowiedni kolor
produktom.
E100 – kurkuma
E150 – karmel
E100 – E199 E160a – karoten
E163 – antocyjany
E171 – dwutlenek tytanu
Unika produktów
z opisem:
sztucznie barwione
i aromatyzowane,
wybiera
z naturalnymi
barwnikami.
Konserwanty
Stosuje się je w celu
przedłużenia trwałości
produktu.
E202 – sorbinian potasu
E211 – benzoesan sodu
E200 – E299 E236 – kwas mrówkowy
E220 – dwutlenek siarki
E260 – kwas octowy
Wybiera produkty,
które mają krótki
okres przydatności do
spożycia, gdyż
zawierają mniej
konserwantów.
Antyutleniacze, stabilizatory
i inne
Podobnie jak konserwanty
przedłużają okres
E300 – E399
przydatności produktów do
spożycia, mogą regulować
kwasowość, utrwalać barwę.
Zagęszczacze, emulgatory
Często stosuje się je jako
„wypełniacze”
np. w dżemach,
jogurtach, miodach,
konserwach, wędlinach.
E300 – kwas L-askorbinowy
(witamina C)
E322 – lecytyna
E330 – kwas cytrynowy
E338 – kwas fosforowy
E354 – winian wapnia
E406 – agar
E414 – guma arabska
E400 – E499 E420 – sorbitol
E440 – pektyna
E460 – celuloza
Różne m.in. wzmacniacze
smaku
Wzmacniają smak potrawy,
mogą przeciwdziałać
E500 – E599
zbrylaniu, regulować
kwasowość lub słodkość, mogą
być środkami spulchniającymi.
E621 – glutaminian sodu
E901 – wosk pszczeli
E951 – aspartam
E954 – sacharyna i jej sole
E1519 – alkohol benzylowy
– 212 –
Wybiera produkty
z naturalnych
składników,
unika spożywania
produktów
zawierających
sztuczne dodatki.
Załącznik nr 11
Witaminy
WITAMINA/FUNKCJE
OBJAWY NIEDOBORU
ŹRÓDŁO
• zmiany w obrębie układu
nerwowego
• zapalenie wielonerwowe (polineuritis
= beri-beri) - zmęczenie, zaburzenia
pracy serca, bóle nóg, paraliż,
• produkty zbożowe
(zaspakajają 40%
zapotrzebowania), drożdże,
mięso wieprzowe, mleko
i jego przetwory, suszone
śliwki, żółtko jaj.
Ryboflawina (Wit. B2)
składnik enzymów
niezbędnych do
procesów oddychania
komórkowego,
prawidłowego wzrostu
i rozwoju organizmów,
Kwas nikotynowy
(niacyna, Wit. B3, PP)
uczestniczy w syntezie
i rozkładzie cukrów,
kwasów tłuszczowych
i aminokwasów,
• uszkodzenia wokół kącików ust,
łojotokowe zmiany w nosie i uszach,
uszkodzenia oczu (zapalenie
rogówki), zmiany chorobowe języka,
przewodu pokarmowego,
• drożdże, produkty
pochodzenia zwierzęcego,
w szczególności mleko
i jego przetwory, mięso,
wątroba.
• pelagra (pelle agra – chropowata
szorstka skóra), schorzenia skóry,
poważne zaburzenia układu
pokarmowego, niedomagania
systemu nerwowego, w końcowych
etapach choroby wycieńczenie
organizmu, zapalenie nerwów,
dolegliwości psychiczne,
• stany zapalne skóry, łojotokowe,
zmiany na twarzy, podrażnienie
języka i błon śluzowych jamy ustnej,
zmiany w obwodowym układzie
nerwowym, apatia, bezsenność,
zwiększona podatność na infekcje,
• gotowana kukurydza,
orzeszki ziemne, papryka
czerwona, zboża, ryż,
mięso, ryby, fasola, groch,
soja, pełne ziarno, migdały,
wątróbka.
Kwas pantotenowy
(Wit B5)
bierze udział
w przemianach
komórkowych,
• niedobór występuje rzadko,
• zahamowanie wzrostu,
niedoczynność tarczycy, wzmożona
pobudliwość nerwowa, zaburzenia
snu, zaburzenia przewodu
pokarmowego,
• drożdże, grzyby, mięso,
szczególnie wątroba, całe
ziarna zbóż.
Kwas foliowy
(Wit. B9, Wit. M)
uczestniczy w przemianie
kwasów nukleinowych,
dojrzewaniu krwinek
czerwonych,
• anemia, zahamowanie wzrostu
organizmu, czynności przewodu
pokarmowego, wypadanie włosów,
• wątroba, szpinak, sałata,
inne zielone warzywa
liściaste, drożdże,
wytwarzana przez bakterie
jelitowe.
Biotyna (Wit. H, Wit B7)
składnik enzymów
uczestniczących
w procesach wiązania
dwutlenku węgla,
• niedobór występuje rzadko,
• wypadanie włosów, zmiany skórne,
• mleko, wątroba, nerki,
żółtko jaj, niektóre
warzywa, np. kalafior,
groch, pomidory, zboża,
• wytwarzana przez bakterie
przewodu pokarmowego.
Pirydyna, pirydoksal,
pirydoksamina (Wit. B6)
uczestniczy w przemianie
aminokwasów,
– 213 –
• mięso, warzywa, rośliny
strączkowe, ziarna zbóż,
wytwarzana przez bakterie
jelitowe.
Załącznik nr 11
Tiamina (Wit. B1)
składnik enzymów,
regulujących metabolizm
cukrów i aminokwasów,
Witaminy cz. 1
WITAMINY ROZPUSZCZALNE W WODZIE
Załącznik nr 11
Witaminy
WITAMINA/FUNKCJE
OBJAWY NIEDOBORU
ŹRÓDŁO
Cyjanokobalamina
• niedokrwistość (anemia złośliwa),
(Wit. B12)
zaburzenia wzroku,
uczestniczy
w przemianach białek,
tłuszczów, węglowodanów
i kwasów nukleinowych,
• szkorbut (gnilec), mała odporność,
Kwas askorbinowy
(Wit. C)
krwawienie dziąseł, z nosa, kruchość
niezbędna do
naczynek krwionośnych,
prawidłowego rozwoju
chrząstek, kości, zębów,
przemian aminokwasów,
przyspiesza gojenie się ran
i wzmacnia odporność,
Załącznik nr 11
Witaminy cz. 2
WITAMINY ROZPUSZCZALNE W WODZIE
• prawie wyłącznie tkanki
zwierzęce, produkowana
jest przez bakterie
przewodu pokarmowego,
niewielkie ilości w grochu.
• przede wszystkim
w owocach i warzywach:
owoce cytrusowe, czarna
porzeczka, kapusta,
szpinak, natka pietruszki,
ziemniaki, sałata, truskawki,
ale także w wątrobie,
nerkach i mózgu.
WITAMINY ROZPUSZCZALNE W TŁUSZCZACH
Retinol (Wit. A)
• niedowidzenie o zmroku (tzw. kurza
warunkuje prawidłowy
ślepota), zrogowacenie naskórka
wzrost i rozwój organizmu,
w obrębie błon śluzowych i skóry,
bierze udział w procesach
martwica rogówki, złe gojenie
widzenia, udział
się ran, zahamowanie wzrostu
w metabolizmie tkanki
i zaburzeń w funkcjonowaniu
nabłonkowej,
narządów wewnętrznych,
Kalcyferole (Wit. D)
reguluje gospodarkę
wapniowo-fosforanową
organizmu, zapewnia
prawidłowy wzrost
i strukturę kości,
Tokoferole (Wit. E)
antyoksydant, zmniejsza
intensywność utleniania
nienasyconych kw.
tłuszczowych,
Witamina K: fitochinon
(K1), menachinon (K2)
uczestniczy w procesach
krzepnięcia krwi,
• demineralizacja kości – krzywica
u dzieci i rozmiękczenie kości
u dorosłych (osteomalacja),
• u ludzi nie spotyka się niedoboru,
• słaba krzepliwość krwi, skłonność
do krwotoków, zaburzenia
w gospodarce wapniowej
i mineralizacji kości,
– 214 –
• produkty pochodzenia
zwierzęcego, najwięcej
w tranie ryb i zwierząt
morskich, wątroba,
warzywa o barwie żółtej
lub pomarańczowej np.
marchew, żółtko jaj, masło,
śmietana.
• ryby morskie - śledzie,
łososie, żółtko jaj, mięso,
mleko i masło,
• powstaje w skórze zwierząt
pod wpływem promieni
słonecznych.
• oleje z nasion zbóż, masło,
mleko, oleje, wątroba.
• K1 warzywa liściaste,
• K2 jest produktem działania
mikroflory jelitowej (50%
zapotrzebowania).
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards