Narodziny filozofii w Grecji Znaczenie Sokratesa

advertisement
Cywilizacja grecka
Narodziny filozofii w Grecji
Pierwszych filozofów, tworzących i nauczających w VI w.
p.n.e., sami Grecy nazywali potem „fizykami”, czyli przyrodnikami (fisyka to po grecku „sprawy przyrody” od słowa fisys – natura, przyroda). Wynikało to stąd, że zajmowali się oni wyjaśnianiem
świata i poszukiwali odpowiedzi na pytanie o początek przyrody,
czyli pratworzywo, z którego się rozwinęła.
W połowie V w. p.n.e. greccy myśliciele zaczęli interesować
się miejscem człowieka w świecie i zastanawiać się nad tym, jak
ludzie mają postępować i jakimi zasadami kierować się w życiu. Jeden z pierwszych przedstawicieli tego nowego typu filozofii, Protagoras z Abdery działający w Atenach, sformułował słynną zasadę, że „Człowiek jest miarą wszystkich rzeczy”. Ponadto rozważał
zagadnienie początków życia społecznego i zaproponował pierwszą
w dziejach filozofii europejskiej teorię państwa. Twierdził, że polis powstała wskutek konieczności, ponieważ człowiek w pojedynkę jest za słaby, by poradzić sobie z siłami natury.
filozofia
przyrody
Znaczenie Sokratesa
Najwybitniejszym przedstawicielem nowej filozofii był Ateńczyk Sokrates (ok. 470–399 p.n.e.), który stworzył podstawy całej
późniejszej starożytnej nauki o moralności. Z jego nauczania czerpali twórcy wszystkich starożytnych szkół filozoficznych, choć on
sam niczego nie napisał. Nauczał ustnie metodą pytań i wspólnego
z rozmówcą dochodzenia do wniosków. Głosił, że istnieją wartości
najwyższe, absolutne, które człowiek powinien starać się poznać
i zrozumieć po to, żeby dobrze postępować w życiu.
Poglądy Sokratesa przekazał jego uczeń Platon (428–348 p.n.e.).
Zbudował on wielki system filozoficzny, ważny potem dla całej filozofii europejskiej. Najważniejsze było w nim stwierdzenie, że istnieje absolutne Dobro, do którego należy dążyć. Platon był też twórcą
teorii państwa. Analizował poszczególne formy ustroju polis i doszedł
do wniosku, że stosunki w państwie powinny być realizacją zasad dobra i sprawiedliwości. Założył własną szkołą filozoficzną, zwaną
Akademią, w której kształcili się jego uczniowie. Akademia Platońska, kierowana przez kolejnych następców, przetrwała całą starożytność i została zamknięta dopiero przez cesarza Justyniana (zob. s. 115)
www.wsip.com.pl
Akademia
Platoƒska
99
Cywilizacja grecko-rzymska
Chrystianizacja spowodowała, że Kościół katolicki (powszechny) objął
swoim wpływem całe Cesarstwo i dlatego kultura chrześcijańska rozwijała się zarówno w Europie, jak i w północnej Afryce, Egipcie i Syrii.
Wpływy chrześcijaństwa docierały nawet do Mezopotamii.
Kilkaset lat później świat wyglądał zupełnie inaczej. Za Rzymian
uważali się już tylko mieszkańcy Cesarstwa Bizantyńskiego. Syrię,
Egipt i Afrykę Północną zajęli wyznawcy islamu – Arabowie.
Nawet w obrębie chrześcijaństwa uwidoczniły się ogromne różnice
cywilizacyjne. W Europie Zachodniej zanikła znajomość greki,
w Bizancjum z niechęcią odnoszono się do łacinników. Łacina stała
się zresztą na Zachodzie tylko językiem Kościoła, prawa, dyplomacji,
literatury i uczonych. W Europie powstały nowe państwa, niemające
żadnych korzeni antycznych. Dawną jedność cywilizacji śródziemnomorskiej zastąpiła ogromna różnorodność kultur, widoczna nawet
w samym basenie Morza Śródziemnego. Jak do tego doszło?
Dioklecjan i jego
Cesarstwo za Dioklecjana
wspó∏rzàdcy.
Ta póênoantyczna
Polityczny kryzys państwa przezwyciężyły reformy cesarza
rzeêba z porfiru
Dioklecjana
(284–305). Wprowadził on system współrządców,
znajduje si´ w bazylice
San Marco w Wenecji. w którym dwaj cesarze z tytułami augustów sprawowali władzę
z dwoma innymi, niższej rangi, noszącymi
tytuły cezarów. Dioklecjanowi chodziło o to,
aby zachować sprawność władzy centralnej.
Czterej władcy mieli wspólnie reagować na
bunty i zagrożenie zewnętrzne, zwłaszcza
w wypadku jednoczesnego pojawienia się
najeźdźców na różnych granicach. Reforma
administracyjna wprowadziła podział państwa na cztery prefektury, które z kolei dzieliły się na diecezje, a w ich obrębie znajdowały się prowincje – najmniejsze jednostki
administracyjne.
Jakà ide´ politycznà wyobra˝a grupowe
przedstawienie czterech w∏adców? Jak chciano wyraziç
panujàce mi´dzy nimi stosunki?
Dlaczego przedstawiono ich w strojach wojskowych?
146
Koniec jednoÊci Êwiata Êródziemnomorskiego
Cesarze podzielili między siebie tereny działania: Dioklecjan przebywał wraz z jednym cezarem na Wschodzie, zostawiając Zachód swemu współrządcy. Nie był to jednak faktyczny podział państwa, gdyż czterej władcy mieli rządzić wspólnie całym
Cesarstwem.
Za Dioklecjana bardzo zmieniła się pozycja władcy. Zerwano z utrzymywaniem pozorów dawnego systemu republikańskiego,
w którym cesarz był przede wszystkim pryncepsem senatu. Dioklecjan przyjął oficjalnie tytuł dominus („pan”), dlatego nowy system nazywamy dominatem. Charakterystyczne dla dominatu było
wywyższenie władcy, który sprawował władzę absolutną.
W 305 r. Dioklecjan dobrowolnie abdykował, a to samo uczynił współrządzący z nim august, ale system rządów czterech władców nadal miał być utrzymany. Jednak doszło do walki o władzę,
z której zwycięsko wyszedł Konstantyn zwany Wielkim.
www.wsip.com.pl
Podzia∏ administracyjny
Cesarstwa Rzymskiego
za Dioklecjana.
Zwróç uwag´ na
granic´ rozdzielajàcà
dwie cz´Êci Cesarstwa
(odpowiednio
Dioklecjana i jego
wspó∏rzàdcy). Co mog∏o
decydowaç o takim jej
przebiegu? Jaki j´zyk
przewa˝a∏ w cz´Êci
Dioklecjana?
Wska˝ g∏ówne
miasta cz´Êci wschodniej
i zachodniej. Gdzie by∏o
wi´cej oÊrodków
miejskich?
147
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards