systematyka rynku

advertisement
Rynek j e s t k a t e g o r i ą e k o n o m i c z n ą ś c i ś l e
związaną z produkcją i wymianą towarową.
Rynek 2
Pojęciem rynku określa się:
•
•
Rynek 1
to ogół stosunków wymiennych (towarowo-pieniężnych) między sprzedającymi,
oferującymi produkty po określonej cenie i
reprezentującymi podaż a kupującymi, zgłaszającymi zapotrzebowanie na te produkty,
znajdujące
pokrycie
w
funduszach
nabywczych i reprezentującymi popyt.
1
•
•
2
Analiza rynku, autor: Stefan Młynarski, AE Kraków, Kraków 2000
zbiór producentów, kupców i konsumentów,
wyodrębniony przedmiot transakcji i wymiany,
miejsce dokonywania kupna i sprzedaży,
formę i mechanizm bezpośredniego uzgadniania miedzy dostawcami i nabywcami tego, co? w jakiej ilości? po jakiej cenie?
gdzie? kiedy? ma być wytwarzane, sprzedawane, kupowane i konsumowane.
Encyklopedia marketingu, autor: Tadeusz Szucki, wyd. I., Warszawa 1998
1
Rynek 3,
……………… 2. ‘ogół spraw, operacji dotyczących handlu i gospodarki, związanych z kupnem, sprzedażą towarów, wymianą
kapitałów itp.; także ogół kupujących i sprzedających,
którzy
poprzez
swoje
decyzje
wpływają na kształtowanie się podaży, popytu, poziomu cen’
3
2
Rynek 4, - i n s t y t u c j a l u b m e c h a n i z m u m o ż l i wiający kontakt osobom posiadającym dobra
i usługi (producentów) z chętnymi do ich zakupu
(konsumentami).
R.
pomaga
ustalić
optymalną dla konsumentów i producentów
cenę i ilość. Nieodłącznym elementem r. jest
konkurencja. W zależności od obszaru geograficznego r. możemy podzielić na: lokalny,
krajowy, międzynarodowy, globalny etc. R. to
także ogół operacji dot. konkretnej dziedziny
(kapitałowy, mięsny, samochodowy). W zależności od tego, kto ma większy wpływ na
kształtowanie się transakcji kupna-sprzedaży
r. można podzielić na r. producenta lub konsumenta. R. głównie kształtuje procesy gosp.,
których celem jest spowodowanie rozwoju
gospodarczego.
4
Popularny słownik języka polskiego, autor: prof. dr hab. Bogusław Dunaj, wyd. 1, Warszawa 2000
3
Słownik encyklopedyczny - edukacja obywatelska, autor: Roman Smolski, Marek Smolski, Elżbieta Helena Stadtmüller, wyd. II - 2001, Wrocław 2000
4
Rynek
5
(market),
miejsce spotkań w celu dokonania transakcji
zakupu i sprzedaży towarów i usług; stosunki
wymienne zwykle znajdujące wyraz w transakcjach kupna-sprzedaży między dostawcami
i odbiorcami, których decyzje kształtują podaż i popyt oraz wpływają na poziom cen.
5
Rynek o b e j m u j e : p o d m i o t y r y n k o w e , k t ó r y mi są kupujący i sprzedający, przedmioty
rynkowe, którymi są towary i usługi oraz
ujawniony na rynku popyt i stosunki pomiędzy podmiotami rynkowymi.
Na rynku dokonuje się gra o nabywcę. Jest to
rywalizacja między sprzedającymi o lepszy
pomysł na dobry interes, atrakcyjny produkt,
korzystniejszą cenę, skuteczniejszą reklamę i
dogodniejszy zakup. Charakter tej gry zależy
od relacji między popytem a podażą, jaka
kształtuje się na rynku, a więc czy jest to rynek konsumenta, czy też producenta.
Rynek konsumenta ( o d b i o r c y ) j e s t t o
sytuacja rynkowa, w której odbiorcy znajdują
się ze względu na nadwyżkę podaży (podaż
jest większa od popytu) na lepszej taktycznie
pozycji w stosunku do producentów.
Rynek producenta ( s p r z e d a w c y ) z k o l e i
oznacza sytuację rynkową, w której ze względu na nadwyżkę popytu (popyt jest większy
od podaży) producent zajmuje silniejszą pozycję.
Leksykon biznesu, autor: Józef Penc, wyd. I., Warszawa 1997
5
6
Doskonała
Modele rynku:
składający się
• doskonała konkurencja (rynek konkuren-
konkurencja
z
licznych
jest
to
sprzedawców
i
rynek
nabyw-
ców, kupujących identyczny produkt tak, że żaden
cyjny),
pojedynczy
sprzedawca
ani
nabywca
nie
jest
w
• czysty monopol,
stanie
• konkurencja monopolistyczna (konkuren-
wielkości produkcji. Wejście lub opuszczenie do-
cja niedoskonała),
wpłynąć
na
cenę
rynkową
przez
zmianę
skonale konkurencyjnego rynku jest niczym ogra-
• oligopol, duopol,
niczone.
• kartel,
• monopsony,
Czysty monopol :
• polipole,
jedyny
sprzedawca
pro-
duktu nieposiadającego, nawet zbliżonych substytutów.
7
8
Konkurencja
monopolistyczna
(konkurencja
niedoskonała) :
rynek
Kartel :
organizacja niezależnych producen-
złożony z wielu producentów, wytwarzających
tów, zmierzających do wykluczenia konkuren-
zróżnicowane
cji
wysoce,
ale
produkty,
nie
stojących
doskonale
w
obliczu
elastycznych
między
sobą,
poprzez
regulację
udziałów
w rynku, poziomu produkcji i cen, a to w celu
krzywych popytu.
podnoszenia
Oligopol :
wyznaczone przez konkurencję. Celem kartelu
rynek złożony z niewielu produ-
centów (od dwóch do kilkunastu), których decyzje
cenowe
są
wzajemnie
zależne.
Szcze-
cen
i
zysków
ponad
poziomy
jest usunięcie konkurencji i opanowania rynku.
gólnym przypadkiem oligopolu jest duopol.
9
10
Podstawowe elementy rynku to:
1. podaż,
2. popyt,
Monopsony :
3. cena.
struktura rynku, w której ist-
nieje tylko jeden nabywca dobra wytwarzane-
Powiązania między tymi elementami są nazy-
go
wane
przez
daną
gałąź
produkcji.
Monopsem
mechanizmem rynkowym .
jest monopolista, który dyktuje producentowi
(producentom)
dla
siebie.
warunki
Monopson
sprzedaży
jest
korzystne
odpowiednikiem
Mechanizm rynkowy
polega na równo-
monopolu w dziedzinie zakupu.
ległym przebiegu procesów negocjacyjnych i
Polipole :
konkurencyjnych,
wielu
struktura rynku, w której istnieje
małych
sprzedawców
i
wielu
małych
nabywców.
które
dotyczą
przedmiotu
wymiany: ilości, jakości, ceny, warunków organizacyjno-technicznych
np.
sposobu
do-
stawy towarów.
11
12
Popyt skumu.
280
280
250
200
120
PKC
50
Podaż skumu.
100
150
250
280
280
280
Mechanizm rynku giełdowego. Rynek zrównoważony
RYNEK ZRÓWNOWAŻONY
120
Zlecenia Sprzedaży
110
KURS DNIA
100
KD
90
1. największy z możliwych wolumen obrotu
Cena [zł]
PKC
3. najmniejsza zmiana kursu w stosunku do poprzedniej sesji
50
2. najmniejsza różnica między popytem i podażą
RÓWNOWAGI
100
- dla akcji ± 10%
150
0
- dla obligacji ± 5 punktów procentowych
KURS
200
4. kurs mieścić się w widełkach
250
Zlecenia Kupna
Ilość [szt.]
300
13
15
KDi-1 = 100,00
90,00 ≤ KDi ≤ 110,00
KUPNO
Limit
cen
PKC
SPRZEDAŻ
Ilość Ilość skumu- Ilość skumu- Ilość
lowana
lowana
50
50
280
-
Limit
cen
-
OBROT
50
120,00
70
120
280
-
-
120
110,00
80
200
280
30
110,00
200
100,00
50
250
250
100
100,00
250
90,00
30
280
150
50
90,00
150
-
-
280
100
100
PKC
100
KDi = 100,00
Sprzedaż – Kupno = 0
Obrót = 250
Mechanizm konkurencji na rynku
16
14
Kryterium
przestrzenne
wprawdzie
rynku,
ich
bezpośrednio
lecz
akcentuje
przestrzenne
stawie
kryterium
wyodrębnić
kalny,
do
podmiotów
przede
wszystkim
usytuowanie.
Na
przestrzennego
przede
regionalny,
nawiązuje
wszystkim
krajowy,
pod-
można
rynki:
lo-
zagraniczny,
międzynarodowy (światowy). A także rynki:
makro
(rynek
globalny),
bloków
gospodarczych
państw),
mikro
(rynki
mezo
lub
krajowe,
(rynki
Funkcje i rodzaje rynków
Rynek pełni następujące funkcje :
•
lo-
o towarach, usługach, podaży,
popycie i cenach,
•
regulacyjną
w zakresie ruchu towarowo-
pieniężnego,
•
efektywnościowo-podażową i popytową ,
z w ią z k ó w
rynki
informacyjną
•
cenotwórczą .
kalne)
19
17
Rynek można rozpatrywać ze względu
na różne wymiary:
Wymiar
podmiotowy
rynku
nawiązuje
do istnienia i funkcjonowania podmiotów
• przestrzenny (skala działania),
rynku oraz stosunków, które między nimi
• podmiotowy
zachodzą.
Podmioty
procesów
gospoda-
rowania stają się podmiotami rynku, jeżeli reprezentują podaż lub/i popyt, a więc
(podmioty:
strona
poda-
żowa, jak i popytowa),
• przedmiotowy
(co
jest
przedmiotem
wymiany),
gdy występują w roli sprzedawców lub/i
• formalności (legalności) działania,
nabywców.
• stopień zorganizowania,
• rodzaj obrotu towarowego itp.
20
18
Podstawowymi podmiotami rynku mogą być :
• gospodarstwa domowe,
Wyróżnia się:
• produkty
• przedsiębiorstwa
mysłowe
konsumpcyjne,
służące
za-
spokajaniu potrzeb konsumpcyjnych,
• produkty
produkcyjne,
służące
p r z e d s ię b i o r s t w a
• przedsiębiorstwa
• produkty inwestycyjne, służące zaspo-
(prze-
produkcyj-
ne, gospodarstwa rolne),
zaspo-
kajaniu potrzeb sfery produkcji,
produkcyjne
usługowe
(handlowe,
transportowe, ubezpieczeniowe itd.),
• banki,
• państwo.
kajaniu potrzeb inwestycyjnych.
Z formalnego punktu widzenia wszystkie podmioty rynku
są
równorzędne,
oparte
na
a
zatem
zasadzie
stosunki
podległości
między
lub
nimi
nie
nadrzędności,
są
lecz
na zasadzie formalnej równorzędności.
23
Usługi
również
jako
przedmioty
niejednorodnym
wymiany
agregatem.
są
W
zależności od rodzaju usług oraz funkcji,
które one spełniają w procesach gospodarowania, poszczególne elementy rynku
mogą dotyczyć:
• usług
konsumpcyjnych,
zaspokajają-
cych potrzeby konsumpcyjne,
• usług
produkcyjnych,
zaspokajających
potrzeby związane z procesami wytwarzania.
24
21
Pod względem przedmiotowym wyróżnia się rynki:
•
produktów,
•
usług,
•
pracy,
•
pieniądza.
Produkty
jako
niejednorodnym
mogą
spełniać
przedmioty
agregatem
wymiany
dóbr,
zróżnicowane
są
które
funkcje
w
procesach gospodarowania.
22
Rynek charakteryzuje wysoki stopień
zorganizowania, jeżeli:
• opiera się na trwałych regułach postę-
Kryterium
formalności
(legalności)
powania (aukcje, giełdy produktów, pa-
funkcjonowania
pierów wartościowych, pracy),
różnienie: szarej strefy oraz rynków nie-
• występuje skupienie nabywców i sprzedawców w jednym miejscu,
zewnętrzny
w
stosunku
Z
punktu
przedsiębiorstwa
• podaż i popyt mogą być regulowane w
sposób
legalnych.
do
sprzedawców i nabywców.
rynku p o z w a l a n a w y -
ważne
widzenia
jest
celów
śledzenie
szarej strefy, a zwłaszcza podróbek marek i produktów, które mogą wpływać na
obroty przedsiębiorstw.
Stopień zorganizowania rynku maleje, jeżeli przynajmniej jeden z tych warunków nie jest spełniony.
27
Ze względu na rodzaj obrotu towarowego wyróżnia się rynki:
25
Ze względu na stopień zorganizowania
wyróżnia się rynki:
• zbytu,
• wysokim stopniu zorganizowania,
• skupu,
• niskim stopniu zorganizowania.
• hurtowy,
• detaliczny itp.
28
26
Elementami rynku wyrażającymi relacje pomiędzy podmiotami rynku są:
• podaż (oferta sprzedaży),
Równowaga
rynkowa
• popyt (oferta kupna),
to
taka
sytuacja
na
rynku, kiedy popyt i podaż równoważą się, a ceny,
które ustalają się w tym czasie są cenami równo-
• cena
w
przypadku
rynku
produktów
i
usług,
• praca w przypadku rynku pracy,
wagi rynkowej.
• stopa
procentowa
w
przypadku
rynku
pieniądza.
31
Efekty działania
rynku
mogą
mieć
29
charakter
finalny tj. zakończony zawartą transakcją lub pośredni
wyrażający
się
zmianą
relacji
pomiędzy
elementami rynku.
Rozwój
rynku
Elementy
ny ,
można
scharakteryzować
cy-
rynku
mają
charakter
dynamicz-
tzn. zmieniają się w czasie.
Współzależności
między
poszczególnymi
elemen-
tami rynku wyrażają się w tym, że podaż reaguje
klem życia, w którym wyróżnia się następujące fa-
na zmiany ceny i popytu, ceny reagują na zmiany
zy:
podaży i popytu, a popyt reaguje na zmiany cen i
eksperymentalną,
podaży.
•
ekspansji,
kształt tych współzależności są ceny.
•
dojrzałości i
•
depresji .
•
32
Podstawowym
ogniwem
łączącym
cało-
30
Z
marketingowego
rynek
Popyt potencjalny : potrzeby ujawnione na rynku.
Potrzeba
kiem
to
stan
określonych
psychologiczny
przedmiotów,
wywołany
sytuacji
lub
brazda-
rzeń, zakłócający równowagę funkcjonalną (home-
punktu
widzenia
to zbiór wszystkich obecnych i
potencjalnych nabywców określonego
dobra lub usługi.
Rynek to zbiór nabywców, natomiast
branża to
zbiór sprzedawców.
ostazę), efektywne działanie bądź powodujący niezadowolenie.
Branża :
Popyt potencjalny = f ( potrzeby)
dukty
grupa firm oferujących pro-
będące
bliskimi
wzajemnymi
substytutami. Zbiór wszystkich sprzedawców określonego dobra lub usługi.
35
Popyt
faktyczny
wyznaczają
go
(rzeczywisty) :
potrzeby
ujawnione
na
33
POPYT POTENCJALNY
rynku (popyt potencjalny) poparte odpowiednim
funduszem
nabywczym,
czyli
środkami przeznaczonymi na zakup towarów i usług.
Fundusz nabywczy: bieżące dochody ludności, powiększone o saldo oszczędności
i
wartość
otwartych
kredytów
konsu-
menckich.
Popyt
faktyczny = f (potrzeby,
POPYT FAKTYCZNY
(RZECZYWISTY)
POPYT
EFEKTYWNY
PODAŻ
POPYT
UTAJNIONY
POPYT
NIEZASPOKOJONY
RODZAJE POPYTU
fundusz
nabywczy)
36
34
Popyt utajniony :
ważą
ale
się
pod
względem
występuje
ralne
(klienci
jakości,
popyt i podaż równowartościowym,
niedopasowanie
oczekują
fasonu,
innego
smaku,
czy
struktupoziomu
też
innych
wielkości lub walorów użytkowych).
można
i
oczekiwania
wzbudzić
nabywców,
odpowiednimi
trzeby
ujawnione
na
wyznaczają go porynku
i
mające
po-
krycie w sile nabywczej ludności, czyli w
funduszu
poziomie
Również stanowią go głęboko ukryte pragnienia
Popyt efektywny :
nabywczym
cen
towarów
przy
i
i s t n i e ją c y m
usług,
nabywa-
nych przez konsumentów.
które
działa-
Popyt efektywny=f(potrzeby,dochody±saldo, ceny)
niami marketingowymi.
39
100%
POPULACJA
OGÓŁEM
Rynek potencjalny
37
100%
Popyt niezaspokojony: popyt związany z istnieniem określonych braRynek dostępny
40%
Kwalifikowany rynek dostępny
20%
Rynek obsługiwany
10%
ków
rynkowych
(niedobór
rynko-
wy = popyt efektywny – podaż).
10%
RYNEK
POTENCJALNY
Rynek spenetrowany
RYNEK
CAŁKOWITY
5%
RYNEK
POTENJALNY
POZIOMY DEFINIOWANIA RYNKU
40
38
Kwalifikowany rynek dostępny
Zbiór nabywców, którzy wykazują zainteresowanie,
mają
odpowiednie
dochód
kwalifikacje
i
dostęp
do
oraz
nabycia
i
użytkowania określonego dobra lub usługi.
Rynek potencjalny
Zbiór
nabywców
poziom
p r z e j a w i a ją c y c h
zainteresowania
pewien
określonym
do-
brem lub usługą.
43
41
Rynek dostępny
Rynek obsługiwany (docelowy)
Zbiór nabywców, którzy wykazują zainte-
Ta część kwalifikowanego rynku dostęp-
resowanie
nego,
gą,
którą
przedsiębiorstwo
decyduje
określonym
p o s i a d a ją
dobrem
odpowiedni
lub
dochód
usłupo-
t r z e b n y d o i c h n a b y c i a o r a z m a ją z a p e w -
się obsługiwać.
niony do nich dostęp.
44
42
•
ujęcie statystyki rynku: wartości średnie i miary zmienności, wskaźniki dynamiki
i
tempa
wzrostu,
wskaźniki
struktury i natężenia,
•
ujecie tendencji rozwojowej: trend, wahania
cykliczne,
wahania
sezonowe,
Rynek spenetrowany
Zbiór nabywców, którzy nabyli już określone dobro lub usługę.
wahania przypadkowe
47
45
Wielkości charakteryzujące rynek:
•
ujęcie
podmiotowe:
wielkość
(rozmiar
rynku),
•
ujęcie przedmiotowe: pojemność rynku,
chłonność rynku,
•
ujęcie przestrzenne: zasięg rynku,
•
ujęcie
legalności
działania:
rynek
le-
galny, rynek nielegalny, szara strefa,
•
ujęcie
segmentacyjne:
możliwość
seg-
mentacji, brak możliwości segmentacji,
•
ujęcie
udziału
rynkowego:
absolut-
ny(bezwzględny)udział w rynku, udział
w
rynku
docelowym,
relatywny
udział
w rynku, względny udział w rynku,
46
Download
Random flashcards
Create flashcards