Miejski Program Promocji Zdrowia

advertisement
Załącznik do Uchwały Nr IX/86/2011
Rady Miejskiej w Tarnowie
z dnia 27 kwietnia 2011 r.
Miejski Program Promocji Zdrowia
i Profilaktyki Chorób Społecznych
na lata 2011 – 2015
TARNÓW 2011
1
SPIS TRESCI:
Wprowadzenie ………………………………………………………………………… 3
1. Realizacja Miejskiego Programu Promocji Zdrowia
i Profilaktyki Chorób Społecznych na lata 2007 – 2010……………………………… 4
2. Organizacja i założenia koncepcyjne Miejskiego Programu
Promocji Zdrowia i Profilaktyki Chorób Społecznych na lata 2011 – 2015….... 7
2.1. Adresaci Programu …………………………………………………………. 10
2.2. Realizatorzy i partnerzy w jego wykonywaniu .……………………………. 10
3. Identyfikacja głównych problemów demograficznych i zagrożeń
zdrowotnych ludności ………………………………………………………….. 12
3.1. Sytuacja demograficzna Polski ……………………………………………... 12
3.2. Sytuacja demograficzna województwa małopolskiego,
subregionu tarnowskiego i miasta Tarnowa (wybrane zagadnienia) …………… 13
3.3. Sytuacja zdrowotna społeczeństwa Polski, województwa małopolskiego
i miasta Tarnowa ………………………………………………………………… 15
3.3.1. Zachorowania i chorobowość w populacji mieszkańców Małopolski
i miasta Tarnowa ………………………………………………………………… 19
3.3.2. Zgony w populacji mieszkańców Małopolski i miasta Tarnowa …………. 24
3.4. Choroby zawodowe …………....................................................................... 26
3.5. Niepełnosprawność ………………………………………………………… 26
4. Wnioski …………………………………………………………………………... 28
5. Określenie obszarów i priorytetów oddziaływania ……………………………
5.1. Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna …………………………………..
5.2. Profilaktyka wstępna (pierwszej fazy) ……………………………………..
5.3. Profilaktyka wtórna (drugiej fazy) …………………………………………
5.4. Profilaktyka trzeciej fazy …………………………………………………..
29
29
30
30
31
6. Cele Miejskiego Programu Promocji Zdrowia i Profilaktyki
Chorób Społecznych na lata 2011 – 2015 …………………………………………. 31
6.1. Cel strategiczny, cel główny i cele szczegółowe …………………………... 31
7. Prognoza finansowania Programu .…………………………………………….. 33
8. Plan działania …………………………………………………………………… 33
8.1. Szczegółowy plan i harmonogram realizacji zadań Programu …………….. 34
9. Monitorowanie przebiegu oraz efektów realizacji Programu ……………….. 49
2
WPROWADZENIE
Miejski Program Promocji Zdrowia i Profilaktyki Chorób Społecznych
na lata 2007 – 2010 został przyjęty przez Radę Miejską w Tarnowie w dniu
26 kwietnia 2007 roku. Program stanowił okresową strategię, opisującą
przedmiot oraz charakter działań w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki
chorób społecznych, planowanych do realizacji przez lokalny samorząd
w latach 2007 – 2010. Był to pierwszy tego rodzaju dokument, który zawierał
kilkuletni plan działań w obszarze promocji zdrowia i profilaktyki chorób
społecznych, pomimo, iż zadania z tego zakresu Gmina Miasta Tarnowa
realizowała od roku 2000. Program stanowił uzupełnienie, rozwinięcie
i kontynuację inicjatyw prozdrowotnych wdrażanych w latach 2000 – 2006.
Założenia Programu zostały powiązane z zadaniami Narodowego Programu
Zdrowia na lata 2007 – 2015 oraz dokumentami Światowej Organizacji
Zdrowia. Stanowiły także, uzupełnienie w stosunku do innych dokumentów
funkcjonujących na szczeblu lokalnym (miasto Tarnów, województwo
małopolskie), które w sposób bezpośredni lub pośredni wpływają na
podejmowane decyzje w kwestii zdrowia społeczeństwa. Program w swej
strukturze zawierał charakterystykę najważniejszych zjawisk społecznych,
ocenę zagrożeń i problemów zdrowotnych, miał nakreślone cele i zadania do
realizacji. Pomimo ustalonych ram czasowych - które w tym wypadku zostały
podyktowane głównie kadencyjnością władz samorządowych - zadania
Programu mają w zdecydowanej większości charakter długofalowy,
przewidziany do realizacji w czasie wykraczającym poza przyjęte ramy. Stąd
decyzja o przygotowaniu kolejnej edycji Miejskiego Programu Promocji
Zdrowia i Profilaktyki Chorób Społecznych na lata 2011 – 2015, która
powstała po dokonaniu oceny realizacji projektów wdrażanych w latach
2007 – 2010. Kolejna wersja Programu w swym strategicznym założeniu
będzie stanowiła kontynuację sprawdzonych i ważnych z punktu widzenia
epidemiologii programów zdrowotnych wdrażanych w ostatnich czterech
latach, jak również zostanie uzupełniona o nowe, wynikające z oczekiwań
i potrzeb społecznych zadania.
3
1. Realizacja Miejskiego Programu Promocji Zdrowia
i Profilaktyki Chorób Społecznych na lata 2007 – 2010
W ramach Miejskiego Programu Promocji Zdrowia i Profilaktyki
Chorób Społecznych na lata 2007 - 2010
realizowano zadania
o zróżnicowanych charakterze skierowane do wybranych grup populacyjnych
społeczności miasta Tarnowa. Program przewidywał, iż w okresie czterech lat
realizacji wdrożone zostaną łącznie 22 interwencje profilaktyczne, każda
o
charakterze
wieloletnim,
realizowane
bezpośrednio
przez
świadczeniodawców opieki zdrowotnej lub organizacje pozarządowe.
Wszystkie zamierzone interwencje zostały zakwalifikowane do trzech
podstawowych obszarów oddziaływania tj; profilaktyki wstępnej, profilaktyki
wtórnej i rehabilitacji. Ostatecznie w latach 2007 – 2010 wdrożono 19
programów, które były ujęte w harmonogramie realizacji Miejskiego
Programu. Organizacje pozarządowe realizowały łącznie 10 programów,
a zakłady opieki zdrowotnej 9 programów. Zakres przedmiotowy niektórych
projektów uległ niewielkiej modyfikacji spowodowanej wynikami corocznego
monitoringu. Szczegółowe dane dotyczące realizacji wszystkich programów
oraz wykorzystania środków finansowych przeznaczonych na ten cel, zostały
zawarte w sporządzanych każdego roku sprawozdaniach merytoryczno
– finansowych. Corocznie poddawano ocenie wszystkie wdrażane programy
populacyjne, oceniając je w różnych aspektach tj. stopień realizacji,
wykorzystanie środków finansowych, organizacja procesu wdrażania,
realizacja założeń i celów poszczególnych zadań, uzyskane efekty
profilaktyczne lub terapeutyczne, postępowanie po zakończeniu realizacji,
oczekiwania społeczne oraz stopień zainteresowania. Przeprowadzono ocenę
podstawowych wskaźników ewaluacyjnych odnoszących się do czterech lat
realizacji Miejskiego Programu Promocji Zdrowia i Profilaktyki Chorób
Społecznych na lata 2007 – 2010, w tym ostatecznej liczby osób objętych
działaniami Programu, z podziałem na uczestniczących w programach
edukacyjnych, profilaktycznych oraz rehabilitacyjnych. Oceniono stopień
wykonania strategii z uwzględnieniem danych uszczegółowionych, takich jak
np.: stopień realizacji programów badań przesiewowych w kierunku chorób
nowotworowych i chorób krążenia. Wskazano elementy negatywne
i pozytywne realizacji czteroletniego programu.
Wdrażane interwencje miały różnorodny charakter. Dużą część
stanowiły długofalowe programy promujące zdrowie oraz programy
zapobiegawcze, o zróżnicowanym stopniu zaawansowania prewencyjnego,
w tym także programy badań przesiewowych skierowanych na wczesne
wykrywanie najczęściej występujących schorzeń. Zadania o mniejszym
zasięgu, do których zakwalifikowano wybrane programy edukacyjne
i rehabilitacyjne kierowane były do niewielkich grup społecznych, najczęściej
4
zrzeszonych w organizacjach pozarządowych, ale nie wyłącznie, w tym też do
osób niepełnosprawnych. W zależności od charakteru poszczególnych zadań
Miejskiego Programu przeprowadzana była odpowiednia procedura
postępowania dotycząca wyboru realizatorów poszczególnych projektów.
Wykonawców wyłaniano w drodze konkursu ofert ogłaszanego przez
Prezydenta Miasta Tarnowa na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz. U. Nr 210, poz.2135 z późn. zm.), lub zgodnie z przepisami ustawy
z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.).
Największym zainteresowaniem mieszkańców Tarnowa cieszyły się
programy z obszaru profilaktyki wstępnej np. Program szczepień ochronnych
w populacji zwiększonego ryzyka – szczepienia przeciwko grypie u kobiet
i mężczyzn od 65 roku życia”, Program profilaktyki zakażeń pneumokokowych
w grupie wcześniaków zamieszkałych na terenie Tarnowa, Działania
edukacyjne w zakresie transplantacji i dawstwa szpiku kostnego oraz
pozyskiwanie honorowych dawców szpiku kostnego, a także programy o
charakterze wieloletnich specjalistycznych terapii rehabilitacyjnych np.
Rehabilitacja i profilaktyka wtórna kobiet po mastektomii, Rehabilitacja
medyczna ogólnoustrojowa poprawiająca sprawność manualną i lokomocję
i inne programy rehabilitacyjne skierowane do niepełnosprawnych dzieci.
W przypadku profilaktyki onkologicznej można mówić o dużym
sukcesie programu pn. Wczesne wykrywanie raka piersi, który niemal
w każdym kolejnym roku realizacji gromadził oczekiwaną liczbę kobiet na
badaniach przesiewowych, oraz stosunkowo nienajgorszej realizacji
Programu badań przesiewowych w kierunku wczesnego wykrywania
nowotworów jelita grubego i gruczołu krokowego, w którym liczba
uczestników ulegała stopniowemu wzrostowi w kolejnych latach wdrażania.
Stałym nie słabnącym zainteresowaniem cieszyły się programy rehabilitacyjne
skierowane do osób cierpiących na konkretne schorzenia i w większości
niepełnosprawnych, zrzeszonych w organizacjach pozarządowych lub
szukających wsparcia w takich organizacjach.
W latach 2007 – 2010 w programach promocji zdrowia
i profilaktyki chorób społecznych uczestniczyło łącznie 29 105 mieszkańców
Tarnowa, tj. 83% założonej w planie populacji docelowej. Zakłady opieki
zdrowotnej objęły świadczeniami profilaktycznymi 25 972 osoby, natomiast
organizacje pozarządowe 3 133 osoby. W badaniach przesiewowych
w kierunku wczesnego wykrywania chorób nowotworowych (piersi, jelita,
gruczołu krokowego, płuc, jajnika), chorób krążenia oraz wczesnego
wykrywania astmy oskrzelowej wzięło udział łącznie 8 191 osób, z czego
1 552 osoby (tj. około 19% populacji objętej skryningiem) wymagały
5
skierowania do badań dodatkowych, lub niezwłocznego leczenia
specjalistycznego. W terapiach prowadzonych w ramach programów
rehabilitacyjnych wzięło udział 2 456 osób, natomiast w programach
edukacyjno - profilaktycznych 18 458 osób.
Miejski Program Promocji Zdrowia i Profilaktyki Chorób Społecznych
na lata 2007 – 2010 pozwolił na usystematyzowanie działań prozdrowotnych
i profilaktycznych podejmowanych przez lokalny samorząd na rzecz
społeczności miasta Tarnowa. Działania wynikały zarówno ze wskazań
epidemiologicznych, jak i oczekiwań społecznych. Czteroletni proces
wdrażania programów pozwolił na głębszą ocenę wszystkich interwencji,
w tym organizację i przebieg realizacji, którą koordynowali i nadzorowali
bezpośredni wykonawcy tj. zakłady opieki zdrowotnej i organizacje
pozarządowe. Analizowano zapotrzebowanie społeczne na propagowaną
formę profilaktyki, udział w badaniach oraz uzyskane efekty. W okresie
wdrażania Miejskiego Programu odnotowano sukcesy i porażki. Do sukcesów
można zaliczyć bardzo dobrą realizację programów profilaktycznych oraz
programów edukacyjnych, które wykonywały organizacje pozarządowe przy
współpracy z Urzędem Miasta Tarnowa. Organizacje rozwijały sukcesywnie
swoją ofertę terapeutyczną stosując nowoczesne formy rehabilitacji
i obejmując jej działaniami coraz większą liczbę osób. Można stwierdzić, iż
niektóre z organizacji zyskały uznanie wśród mieszkańców miasta, w tym
także osób niepełnosprawnych. Na pochwałę zasługują również zakłady
opieki zdrowotnej, które uczestnicząc w kolejnych latach w realizacji
programów prozdrowotnych poprawiły organizację badań przesiewowych,
jakość świadczonych usług, a także zwiększyły liczbę uczestników
programów. W analizowanym okresie odnotowano znaczący wzrost
zainteresowania programami profilaktycznymi, skutkujący liczniejszym niż
przed czterema laty udziałem mieszkańców w badaniach i świadczeniach
profilaktycznych, z których pacjenci korzystali całkowicie bezpłatnie.
Niektóre z programów cieszyły się niesłabnącym zainteresowaniem
potencjalnych odbiorców. Osoby uczestniczące w programach badań
przesiewowych, których wyniki były niezadawalające miały możliwość
niezwłocznego rozpoczęcia leczenia, o ile wyraziły taką zgodę. Szczególnie
dotyczyło to pacjentów wykonujących badania przesiewowe w kierunku
wczesnego wykrycia chorób nowotworowych np. raka jelita grubego, raka
gruczołu krokowego, raka piersi, raka jajnika oraz raka płuc.
Do negatywnych elementów Miejskiego Programu należy zaliczyć nie
zrealizowanie wszystkich przyjętych w 2007 roku zadań, w tym planowanych
programów edukacyjnych i przesiewowych skierowanych do młodzieży.
Zgodnie z założeniami wykonawcami tych programów miały być zarówno
organizacje pozarządowe jak i zakłady opieki zdrowotnej. Głównymi
6
przyczynami takiej sytuacji był brak zainteresowania realizacją tych zadań ze
strony świadczeniodawców lub niespełnienie odpowiednich kryteriów
w przypadku organizacji pozarządowych. Poważnym mankamentem okazał
się słaby udział mieszkańców miasta w niektórych programach badań
przesiewowych, szczególnie dotyczących schorzeń onkologicznych, między
innymi w przypadku wczesnego wykrywania raka płuc oraz prowadzenia
poradnictwa antynikotynowego. Zdarzały się także przypadki wykonywania
badań – w ramach jednego programu – w sposób selektywny, unikając
zgłaszania się do badań traktowanych jako bardziej krępujące lub dokuczliwe.
Planowane interwencje prozdrowotne pozwoliły na wzmocnienie roli
promocji zdrowia w działaniach samorządu i przyczyniły się do bardziej
holistycznego rozumienia zdrowia jako podstawowego bogactwa społecznego.
2. Organizacja i założenia koncepcyjne Miejskiego Programu
Promocji Zdrowia i Profilaktyki Chorób Społecznych na lata
2011 – 2015
Miejski Program Promocji Zdrowia i Profilaktyki Chorób Społecznych
na lata 2010 – 2015 pozostaje kontynuacją wdrożonej w latach 2007 – 2010
pierwszej wersji . Program stanowi okresową strategię, opisującą przedmiot
oraz charakter działań w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki chorób
społecznych, planowanych do realizacji przez lokalny samorząd w latach 2011
– 2015. Obecna wersja Programu nawiązuje do dokumentów będących
podstawą opracowania poprzedniej wersji oraz strategii działań w zakresie
zdrowia publicznego w Polsce i na świecie, w tym między innymi:
 Ottawskiej Karty Promocji Zdrowia z 1982 r.,
 Traktatu z Maastrich z 1991 r. oraz art.152 Traktatu z Amsterdamu
z 1997 r.,
 Zdrowia Dla Wszystkich w XXI wieku z 1997 r.,
 Strategii Zrównoważonego Rozwoju Społeczno – Gospodarczego
Miasta Tarnowa na lata 2000 – 2015,
 Małopolskiego Programu Ochrony Zdrowia na lata 2006 – 2013,
 Małopolskiego
Programu
Ochrony
Zwalczania
Chorób
Nowotworowych na lata 2010 – 2013,
 Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007 – 2015, a także
priorytetów zdrowotnych określonych w Rozporządzeniu Ministra
Zdrowia z dnia 21 sierpnia 2009 roku
7
Po raz pierwszy szczegółowe zadania (programy) zawarte w Miejskim
Programie zostały przedstawione do zaopiniowania konsultantom
wojewódzkim oraz Agencji Oceny Technologii Medycznych, która zgodnie
z art. 48, ust.2b ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 Nr 164
poz. 1027 t.j.), sporządza opinię w sprawie projektu programu zdrowotnego w
oparciu o kryteria, o których mowa w art. 31a ust. 1 przytoczonej ustawy.
Przygotowano łącznie 12 projektów programów, z których 10 zostało
zaopiniowanych przez konsultantów wojewódzkich różnych specjalności,
zgodnie z przedmiotem programu.
Przyjęte regulacje ustawodawcze nakładają na samorząd obowiązek
opracowania i realizacji programów zdrowotnych, w oparciu o identyfikację
stanu zdrowia i potrzeb zdrowotnych mieszkańców miasta. Gmina Miasta
Tarnowa jest odpowiedzialna za realizację ustawowych zadań w zakresie
promocji i ochrony zdrowia, tak więc finansowanie programów
prozdrowotnych i profilaktycznych stanowi uzupełnienie do działalności
Narodowego Funduszu Zdrowia w powyższym zakresie. Samorządy stały się
jednym z głównych partnerów Ministra Zdrowia w realizacji zadań zdrowia
publicznego.
Punktem wyjścia do opracowania kolejnej wersji Miejskiego Programu
Promocji Zdrowia i Profilaktyki Chorób Społecznych na lata 2010 – 2015, są
wnioski wyciągnięte z oceny procesu wdrażania zadań (programów) w latach
2007 – 2010 oraz istniejące zagrożenia zdrowotne diagnozowane w oparciu
o mierniki demograficzno – epidemiologiczne, a także oczekiwania społeczne
mieszkańców miasta Tarnowa. Realizacja programów prozdrowotnych
i profilaktycznych w poszczególnych latach została zawarta w szczegółowym
harmonogramie wdrażania zadań Programu. W przygotowanym na następne
pięć lat Programie nastąpiły zmiany w zakresie przewidzianych do realizacji
zadań. Zrezygnowano z kontynuacji dwóch programów badań
przesiewowych, w tym wczesnego wykrywania nowotworów płuc u osób
dorosłych oraz wczesnego wykrywania astmy oskrzelowej u dzieci do 5. do
11. roku życia. Jedną z przyczyn było stosunkowo niskie zainteresowanie
mieszkańców Tarnowa wymienionymi programami, dodatkowo w przypadku
badań w kierunku wykrywania nowotworów płuc - braku optymalnej metody
diagnostycznej, którą można zastosować w badaniach przesiewowych.
Realizacja Miejskiego Programu Promocji Zdrowia i Profilaktyki
Chorób Społecznych na lata 2011 – 2015 rozpocznie się w momencie
przyjęcia Programu uchwałą Rady Miejskiej w Tarnowie. Bezpośrednimi
wykonawcami zadań Programu będą zakłady opieki zdrowotnej i inni
świadczeniodawcy publiczni lub niepubliczni oraz organizacje pozarządowe.
8
Wykonawcy poszczególnych interwencji ujętych w opisywanym dokumencie,
wybierani będą w drodze konkursu ofert, ogłoszonego przez Prezydenta
Miasta Tarnowa w trybie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w przypadku
świadczeniodawców opieki zdrowotnej oraz ustawy o działalności pożytku
publicznego i o wolontariacie z dnia 24 kwietnia 2003 r. w przypadku
organizacji pozarządowych. W procesie corocznej realizacji i oceny
wdrażanych programów uczestniczy zespół opiniująco – doradczy w zakresie
zadań promocji zdrowia i profilaktyki, powołany Zarządzeniem przez
Prezydenta Miasta Tarnowa W skład zespołu opiniująco – doradczego
wchodzą lekarze różnych specjalności (internista, kardiolog, onkolog,
pulmonolog) zatrudnieni w placówkach lecznictwa otwartego i zamkniętego
na terenie miasta Tarnowa. Bezpośrednim wykonawcą zadań
– reprezentującym Prezydenta Miasta Tarnowa - wynikających z nakreślonych
kierunków polityki zdrowotnej w mieście Tarnowie jest Wydział Zdrowia
i Opieki Społecznej Urzędu Miasta Tarnowa. Istotna rola w kreowaniu
polityki lokalnej przypada Komisji Zdrowia Rady Miejskiej, która w latach
2000 – 2010 włączała się czynnie w działania prozdrowotne. Wydział
Zdrowia i Opieki Społecznej corocznie przedstawia Komisji Zdrowia pisemną
informację traktującą o stopniu zaangażowania Miasta w realizację zadań
w obrębie promocji zdrowia i profilaktyki chorób, jak również w ochronie
zdrowia w szerszym znaczeniu.
W przygotowaniu bieżącej edycji Miejskiego Programu Promocji
Zdrowia i Profilaktyki Chorób Społecznych na lata 2011 – 2015
uwzględniono strategiczne cele zdrowotne i cele operacyjne Narodowego
Programu Zdrowia na lata 2007 – 2015. Kolejna wersja Miejskiego programu
przewiduje kontynuacje wieloletnich specjalistycznych programów
zdrowotnych z różnych obszarów zdrowia oraz wdrożenie nowych
pilotażowych programów edukacyjnych i profilaktycznych, w pewnej
perspektywie czasowej. W poprzedniej wersji Programu ustalono priorytety
zdrowotne dla miasta Tarnowa, które nie uległy zasadniczej zmianie i nadal
będą wytyczały kierunki działań na kolejne pięć lat. Wśród programów
profilaktycznych i innych działań promujących zdrowie są takie, które
planowane są do realizacji przez okres kolejnych pięciu lat i takie, które będą
wprowadzane sukcesywnie, w zależności od oceny AOTM oraz posiadanych
środków finansowych. Harmonogram wskazuje okres rozpoczęcia
i zakończenia danej interwencji, co nie znaczy, że nie można dokonywać
pewnych modyfikacji procesu wdrażania, który zawsze podlega działaniu
wielu czynników zewnętrznych i winien być weryfikowany w zależności od
potrzeb i konieczności wprowadzenia uzasadnionych zmian (np. medycznych)
do procesu wdrażania poszczególnych projektów.
9
2.1. Adresaci Programu
Program skierowano do mieszkańców miasta Tarnowa uwzględniając
wiele grup populacyjnych, w tym dzieci, młodzież, osoby zdrowe w wieku
produkcyjnym i poprodukcyjnym, osoby chore i niepełnosprawne w różnym
wieku. W poszczególnych grupach populacyjnych dokonano wyboru płci oraz
przedziałów wiekowych szczególnie narażonych na wystąpienie czynników
ryzyka lub zachorowanie. Przy doborze populacji uwzględniono także jakość
życia, przyjmowane zachowania zdrowotne, czynniki predysponujące
i umożliwiające realizację poszczególnych programów. Celem takiego doboru
populacyjnego jest wyrównywanie różnic terytorialnych i społecznych, a także
wyrównywanie szans osób starszych i niepełnosprawnych. Wśród
planowanych interwencji kilka ma charakter badań przesiewowych
nastawionych na wczesne wykrywanie schorzeń i leczenie najczęściej
w odwracalnych stadiach. Dobór projektów wraz z doborem populacji
szczególnie narażonych na negatywne czynniki ryzyka pozostaje w zgodzie
z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia WHO dla Regionu
Europejskiego, z uwzględnieniem zaleceń dotyczących krajów Europy
wschodniej, nakreślonych w dokumencie „Zdrowie Dla Wszystkich w XXI
wieku”. W dokumencie tym znalazły się głównie kierunki działań w zakresie
polityki zdrowotnej, jakie powinny przyświecać politykom zdrowotnym we
wszystkich krajach członkowskich WHO, w tym również w Polsce.
Do kierunków tych zaliczyć należy: równość w zdrowiu, promocję zdrowia,
działania
wielosektorowe,
współudział
społeczeństwa, sprzyjające
środowisko, odpowiedzialność za zdrowie i prawo do życia
w pokoju. W przygotowaniu bieżącej edycji Miejskiego Programu Promocji
Zdrowia i Profilaktyki Chorób Społecznych na lata 2011 – 2015
uwzględniono strategiczne cele zdrowotne.
2.2. Realizatorzy Programu i partnerzy w jego wykonywaniu
Przyjęto, że w realizacji Programu uczestniczyć będzie szerokie grono
podmiotów, do których zaliczyć należy:









publiczne zakłady opieki zdrowotnej,
niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej,
grupowe praktyki lekarskie,
grupowe praktyki pielęgniarskie,
indywidualne praktyki lekarskie,
organizacje pozarządowe, związki wyznaniowe,
lokalne i ponadlokalne środki masowego przekazu,
samorząd województwa,
samorządy zawodów medycznych,
10





Radnych Rady Miejskiej w Tarnowie,
Komisję Zdrowia Rady Miejskiej w Tarnowie
szkoły publiczne i niepubliczne wszystkich szczebli,
żłobki, przedszkola publiczne i niepubliczne,
Stowarzyszenie Zdrowych Miast Polskich wraz
członkowskimi
 inne Wydziały Urzędu Miasta Tarnowa
z
miastami
11
3. Identyfikacja głównych
i zagrożeń zdrowotnych
problemów
demograficznych
3.1. Sytuacja demograficzna Polski
Według prognozy Głównego Urzędu Statystycznego liczba ludności
Polski będzie systematycznie zmniejszać się do roku 2035,
a prognozowany spadek w tym okresie może wynieść ok. 2120 tys. osób.
Zmniejszy się przede wszystkim liczba mieszkańców miast. Ze wstępnych
szacunków wynika, że w końcu 2010 r. ludność Polski liczyła prawie 38204
tys. osób, tj. o ok. 36 tys. więcej niż przed rokiem. Tempo przyrostu ludności
było dodatnie i wynosiło 0,1% (w 2009 r. wyniosło 0,08%). Dodatni przyrost
rzeczywisty jest obserwowany trzeci z kolei rok, natomiast w latach 1997
-2007 odnotowywano ubytek rzeczywisty - liczba mieszkańców Polski
zmniejszyła się wówczas w sumie o ok. 179 tys. (w tym największy w 2006 r.
- o 32 tys.) przede wszystkim w wyniku niskiej liczby urodzeń. W końcu roku
2007 liczba ludności Polski wynosiła 38115,6 tys. W 2010 roku przyrost
naturalny był dodatni i wyniósł ok. 38 tys., co oznacza, że w wyniku bilansu
urodzeń i zgonów przeciętnie, na każde 10 tys. ludności, przybyło 10 osób
(w 2009 roku - 9, a na początku bieżącego stulecia – 3 osoby).1
Powoli, ale systematycznie zmniejsza się udział dzieci
i młodzieży w wieku poniżej 20 lat, natomiast zwiększa się stopniowo udział
osób starszych w ogólnej liczbie ludności. Według prognozy GUS odsetek
osób starszych będzie szybko zwiększał się po roku 2010 w 2030 r. osiągnie
22,3% (wzrost o 3 miliony).
Liczba urodzeń żywych wzrasta po roku 2003 i w 2007 była wyższa
o 37 tys. niż cztery lata wcześniej a współczynnik urodzeń zwiększył się
z 9,2 do 10,2 na 1000 ludności. W 2009 r. współczynnik dzietności wyniósł
1,4,co oznacza jego wzrost (o 0,18 pkt) w stosunku do odnotowanego w 2003
r., w którym wskaźnik ten był najniższy od ponad 50 lat. Mimo odnotowanego
wzrostu wskaźnik ten jest w dalszym ciągu niższy (o około 075, pkt) od
wielkości optymalnej, określanej jako korzystna dla stabilnego rozwoju
demograficznego. Według prognozy GUS liczba urodzeń będzie się zwiększać
do 2011 roku, a następnie przewidywane jest zmniejszenie urodzeń nadwyżka
liczby zgonów nad urodzeniami. 2
Opracowano na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego zamieszczonych na stronie
www.stat.gov.pl
2
Na podstawie: Sytuacja Zdrowotna Ludności Polski pod redakcją B. Wojtyniaka i P. Goryńskiego, NIZP –
PZH, Warszawa 2008
1
12
3.2. Sytuacja demograficzna województwa małopolskiego,
subregionu tarnowskiego i miasta Tarnowa (wybrane
zagadnienia)
Obszar Małopolski wynosi 15 182,8 km2, co stanowi 4,86% powierzchni
kraju. Na dzień 31.12.2009 r. Małopolskę zamieszkiwało 3 298 270 mln.
mieszkańców, w tym 1 598 066 mężczyzn (48,5 %) i 1 700 204 kobiet
(51,5%). W porównaniu do roku 2008 liczba ludności Małopolski wzrosła o
11 345 osób. Gęstość zaludnienia wynosiła 217 osób na km2, co sytuowało
Małopolskę na drugim miejscu w kraju. Ludność miejska stanowiła 49,3%
ogółu ludności, a ludność wiejska 50,7% ogółu ludności. W porównaniu
z 2008 rokiem, liczba ludności w miastach na prawach powiatu wzrosła
łącznie o 97 osób (0,01%). Spadek liczby ludności odnotowano w pięciu
powiatach, tj. w grodzkim tarnowskim, oświęcimskim, nowosądeckim,
chrzanowskim i olkuskim, przy czym największy w powiecie grodzkim
tarnowskim (360 osób). W skład województwa wchodzi 5 subregionów
tj.: krakowski, tarnowski, sądecko – gorlicki, nowotarski oraz chrzanowski.
Subregion tarnowski obejmuje obszar powiatów: bocheńskiego, brzeskiego,
dąbrowskiego, tarnowskiego oraz miasta Tarnowa. Powierzchnia subregionu
tarnowskiego zajmuje obszar 3 236,8 km ² tj. 21,3% powierzchni
województwa. 3 W 2009 r. pod względem wielkości populacji miasto Tarnów
nadal plasowało się na 2 miejscu w Małopolsce, a jego mieszkańcy stanowili
3,5% ogółu ludności województwa.
Na terenie Małopolski w 2009 r. urodziło się 37 286 dzieci,
tj. o 434 dzieci więcej niż w roku 2008, zmarło ogółem 29 840 osób
- o 113 osób więcej niż w 2008, w tym 186 niemowląt (o 4 więcej niż
w 2008 r.). Wskaźnik urodzeń żywych wyniósł 11,37 i był wyższy
o 0,09 od wskaźnika dla roku 2008, natomiast wskaźnik zgonów był równy
9,10 i od 2008 r. nie uległ zmianie. W 2009 roku odnotowano wzrost
współczynnika zgonów niemowląt o 0,5 na 1000 urodzeń żywych
w stosunku do roku 2008.
Struktura wiekowa ludności według grup ekonomicznych w Małopolsce
przedstawiała się w 2009 r. następująco: ludność w wieku przedprodukcyjnym
wynosiła 20,01%, produkcyjnym 63,65% i poprodukcyjnym 16,34%. W 2009
roku odnotowano spadek liczby ludności w wieku przedprodukcyjnym
o 10 533 osoby oraz wzrost liczby ludności w wieku produkcyjnym o 11 812
osób i poprodukcyjnym o 9 855 osób.
3
Cyt: Kierunki Rozwoju Lecznictwa Zamkniętego i Otwartego w Tarnowie na lata 2009 – 2015, 2009 r.
13
Saldo migracji stałej w 2009 roku wynosiło 4 408 osób i wzrosło aż
o 2 165 osób w odniesieniu do roku 2008. W miastach odnotowano saldo
ujemne (- 1 044), natomiast na wsi saldo migracji stałej było dodatnie
i wynosiło 5 452. Saldo migracji zewnętrznej wynosiło 765 osób.
W przeciwieństwie do roku 2008, zarówno w miastach, jak i na wsi było to
saldo dodatnie i wynosiło dla miast 244, natomiast na wsi 521. W ostatnich
latach zauważa się rosnącą migrację ludności miejskiej na tereny wiejskie,
która w 2009 roku wynosiła 15 224 osoby. W grupie osób zmieniających
miejsce zamieszkania w kraju najwyższe ujemne saldo odnotowano
w mieście Tarnowie (- 355), natomiast największy napływ mieszkańców
nastąpił do powiatu krakowskiego i wielickiego. Największe saldo odpływu
ludności za granicę dotyczyło miasta Tarnowa (- 115).4 Zgodnie
z założeniami prognozy GUS w najbliższych latach należy oczekiwać spadku
liczby mieszkańców Tarnowa, przy czym tempo tego spadku będzie coraz
wolniejsze. W 2030 r. liczba mieszkańców Tarnowa wyniesie 98,5 tys. osób.
Poniżej w tabelach zawarte są wybrane dane demograficzne w odniesieniu
do miasta Tarnowa.
Tabela 1. Powierzchnia i gęstość zaludnienia oraz ludność w liczbach bezwzględnych
zamieszkała w Tarnowie i powiecie tarnowskim (stan na dzień 31.XII.2009 r.)
Wyszczególnienie
Powierzchnia
w km ²
Gęstość
zaludnienia
na km ²
Ludność faktycznie zamieszkała
Ogółem
mężczyźni
kobiety
Miasto Tarnów
72,4
1 591
115 158
54 540
60 618
Powiat tarnowski
1 415,9
138
195 908
96 972
98 936
Źródło: opracowano na podstawie danych MUW zawartych w Biuletynie statystycznym ochrony zdrowia
województwa małopolskiego za rok 2009
W latach 1999 – 2009 następował stopniowy spadek liczby
mieszkańców Tarnowa ze 120,4 tys. do 115, 2 tys. tj. o ponad 4%.
Tabela 2. Ruch naturalny ludności w liczbach bezwzględnych w mieście Tarnowie i powiecie
tarnowskim (stan na dzień 31.XII.2009 r.)
Wyszczególnienie
Urodzenia
żywe
Zgony
Ogółem
Przyrost naturalny
W tym
niemowląt
Miasto Tarnów
1 039
980
7
59
Powiat tarnowski
2 201
1 673
11
528
Źródło: opracowano na podstawie danych MUW zawartych w Biuletynie statystycznym ochrony zdrowia
województwa małopolskiego za rok 2009
Od kilku lat obserwowane są w Tarnowie zarówno wzrosty jak i spadki
urodzeń, niemniej jednak od 2005 r. można mówić o zwyżkowej tendencji
urodzeń. W 2006 roku liczba urodzeń żywych wynosiła 998 dzieci, w 2007
4
Źródło: Biuletyn statystyczny ochrony zdrowia województwa małopolskiego za rok 2009.
14
roku urodziło się 954 dzieci, w 2008 roku urodziło się 1 059 dzieci, natomiast
w 2009 roku 1 039 dzieci.5
Tabela 3. Struktura ludności w wieku produkcyjnym i nieprodukcyjnym w mieście Tarnowie
i powiecie Tarnowskim (stan na dzień 31.XII.2009 r.)
Wyszczególnienie
Ludność
ogółem
Ludność w wieku:
przed
produkcyjnym
produkcyjnym
poprodukcyjnym
Procentowy udział ludności w wieku
przed
produkcyjnym
produkcyjnym
poprodukcyjnym
Miasto Tarnów
115 158
19 789
74 539
20 830
17,18
64,73
18,09
Powiat tarnowski 195 908
44 367
121 511
30 030
22,65
62,02
15,33
Źródło: opracowano na podstawie danych MUW zawartych w Biuletynie statystycznym ochrony zdrowia
województwa małopolskiego za rok 2009
W Tarnowie następuje powolny spadek liczby osób w wieku
przedprodukcyjnym. W 2008 roku ludność w wieku przedprodukcyjnym
liczyła 20,4 tys. osób i w odniesieniu do stanu z 2007 roku zmniejszyła się
o 3,0%, a jej udział wśród ogółu mieszkańców wynosił 17,6%. W roku 2009
grupa ta uległa kolejnemu zmniejszeniu, a jej udział procentowy stanowi
niespełna 17,2% ogółu. Największy przyrost ludności miasta nastąpił w grupie
osób w wieku emerytalnym (poprodukcyjnym). W końcu roku 2007 ludność
w tej grupie liczyła 19,7 tys. osób i stanowiła niespełna 17% ogółu
mieszkańców miasta, w roku 2008 wzrosła do 20,2 tys. osób, natomiast
w końcu roku 2009 osiągnęła 20,8 tys. osób, a jej udział w ogólnej liczbie
mieszkańców Tarnowa wynosił ponad 18%.
Zmiany zachodzące w strukturze wiekowej mieszkańców Tarnowa
– malejąca liczba osób w wieku przedprodukcyjnym, niewielki wzrost grup
osób w wieku produkcyjnym, rosnący udział populacji ludności w wieku
poprodukcyjnym świadczą o relatywnie szybszym (na tle województwa)
tempie starzenia się mieszkańców.6
3.3.
Sytuacja
zdrowotna
społeczeństwa
województwa małopolskiego i miasta Tarnowa
Polski,
Analiza sytuacji zdrowotnej Polaków pozwala na sformułowanie
poniższych stwierdzeń:
 Stan zdrowia ludności Polski po roku 1991 ulegał stopniowej poprawie,
jednak na tle ogółu krajów Unii Europejskiej sytuacja jest wciąż
niezadawalająca. Polacy żyją znacznie krócej niż ogół mieszkańców
Unii Europejskiej i chociaż różnica zmniejsza się to poprawa następuje
bardzo powoli. Długość życia w Polsce jest wyraźnie krótsza niż
Opracowano na podstawie analizy danych zawartych w: Informator Statystyczny miasto Tarnów 2009,
Kraków 2009.
6
Cyt: Biuletyn statystyczny ochrony zdrowia województwa małopolskiego za rok 2009
5
15
przeciętna dla wszystkich 25 krajów Unii Europejskiej. Na podstawie
danych z prognozy Biura Ludnościowego ONZ można oszacować, że
nawet w połowie obecnego wieku mieszkańcy Polski będą nadal żyć
krócej, niż będzie wynosiła przeciętna wartość dla krajów obecnej UE.
 Przeciętna długość życia w Polsce od lat 90. ulegała systematycznemu
wzrostowi, ale po roku 2002 wzrost uległ spowolnieniu. W 2007 r.
długość życia mężczyzn wynosiła 71,0 lat a dla kobiet była prawie 9 lat
większa i wynosiła 79,7 lat. Po roku 2001 niekorzystne różnice
w długości życia mężczyzn i kobiet pogłębiają się.
 Przedwczesna umieralność osób w wieku produkcyjnym obserwowana
w krajach Unii Europejskiej, związana jest z występowaniem chorób
układu sercowo – naczyniowego, nowotworów, urazów i zatruć.
Ponadto nadwaga i otyłość, czyli stany generujące różnego rodzaju
przewlekłe schorzenia, dotyczą blisko 150 milionów Europejczyków.
Na zróżnicowanie stanu zdrowia wpływają różnice wynikające między
innymi z płci. Podstawowa różnica dotyczy oczekiwanej długości życia,
która średnio w krajach członkowskich wynosi 6 lat w chwili urodzenia.
W wieku produkcyjnym podstawową przyczyną różnic są, występujące
częściej u mężczyzn choroby sercowo - naczyniowe, nowotwory oraz
przyczyny zewnętrzne tj. wypadki i zatrucia. Poważną grupę czynników
wpływających na stan zdrowia, a jednocześnie poddających się
modyfikacji stanowi zespół zachowań, składających się na styl życia
człowieka. Wśród przyczyn chorób nowotworowych można wyróżnić
szereg czynników związanych ze stylem życia, indukujących
powstawanie niekorzystnych zmian w organizmie człowieka
(odżywianie, aktywność fizyczna, nałogi itp.).
 Wskaźnik umieralności w Polsce jest wyższy od przeciętnego w krajach
UE we wszystkich grupach wiekowych z wyjątkiem młodych kobiet
w wieku 15 – 29 lat. Także dzieci poniżej 15 roku życia mają o 40%
większe ryzyko zgonu niż ich rówieśnicy z innych krajów UE. 7
 Dużym problemem w Polsce jest tzw. nadumieralność mężczyzn
wyrażająca się znacznie krótszą średnią długością ich życia
w porównaniu z kobietami. W najbardziej niekorzystnej sytuacji są
mężczyźni w młodszych grupach wieku, począwszy od 20
– 25 lat, w których współczynnik zgonów jest czterokrotnie wyższy niż
dla kobiet, zaś w starszych grupach wieku 30 – 59 lat, współczynnik ten
jest trzy i dwukrotnie wyższy. W roku 2004 zmarło w Polsce 73,2 tys.
7
Narodowy Program Zdrowia na lata 2007 – 2015, Warszawa 2007 r.
16
mężczyzn oraz 28,9 tys. kobiet w wieku największej aktywności
społeczno –zawodowej tzn. 25 - 64 lata. Liczba ta stanowiła 37% liczby
ogółu zmarłych mężczyzn i 17% ogółu zmarłych kobiet. Za tak
niekorzystną sytuację odpowiadają przede wszystkim choroby układu
krążenia, choroby nowotworowe oraz przyczyny zewnętrzne takie jak
wypadki drogowe i samobójstwa. Dla większości przyczyn zgonów
zmniejsza się różnica w poziomie umieralności w Polsce w stosunku do
przeciętnego dla krajów EU jednak w przypadku nowotworów
złośliwych i chorób układu trawiennego różnica zwiększa się.
Do głównych przyczyn zgonów należą w Polsce:
- choroby układu krążenia (41% wszystkich zgonów mężczyzn
i 52,6% zgonów kobiet w 2010 roku, 46% ogółu zgonów w 2010r).8
umieralność z powodu tych chorób wykazuje trend spadkowy,
wynikający przede wszystkim ze zmniejszającego się zagrożenia
życia choroba niedokrwienną serca. Niemal co drugi Polak umiera
z powodu chorób serca i naczyń, zaś z powodu CHUK umiera
rokrocznie więcej osób niż z powodu kolejnych pięciu przyczyn
razem wziętych.
- nowotwory złośliwe (26,4 % zgonów mężczyzn i 22,8% zgonów
kobiet w tym około 40% zgonów kobiet i 30% zgonów mężczyzn
w wieku 45 - 65 lat), są druga co do częstości przyczyną zgonów
w Polsce, a ich udział w ogólnej liczbie zgonów ulega zwiększeniu
i wynosi ponad 24% ogółu zgonów w Polsce. Nowotwory są
najważniejszą przyczyną przedwczesnych zgonów kobiet, ale
ogólnie bardziej zagrażają życiu mężczyzn. Zagrożenie życia z ich
powodów nie zmniejsza się, a w przypadku niektórych rodzajów
nowotworów, takich jak nowotwory jelita grubego, gruczołu
krokowego, raka płuc u kobiet - wzrasta. Nowotworem najbardziej
zagrażającym życiu mieszkańców Polski jest rak tchawicy, oskrzeli
i płuca. Nie zmniejsza się umieralność kobiet z powodu raka sutka,
a z powodu raka szyjki macicy zmniejsza się bardzo powoli. 9
 Dostępne dane wskazują, że można zmniejszyć umieralność
kobiet z powodu raka piersi do 40% i raka szyjki macicy do
80%, gdyby wszystkie kobiety uczestniczyły w populacyjnych
badaniach przesiewowych.
Opracowano na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego zamieszczonych na stronie
www.stat.gov.pl
9
Opracowano na podstawie: Sytuacja Zdrowotna Ludności Polski pod redakcją B. Wojtyniaka i P.
Goryńskiego, NIZP – PZH, Warszawa 2008
8
17
 Obecny stan wiedzy medycznej umożliwia rozpoznanie 70%
nowotworów w okresie, kiedy nie doszło jeszcze do
przerzutów odległych, wyleczenie lub pięcioletnie przeżycie
uzyskuje się tylko u 30% chorych.
- przyczyny zewnętrzne (9,7% zgonów mężczyzn i 3,6% zgonów
kobiet) – zgony z tego powodu wykazują trend spadkowy wyłącznie
w przypadku kobiet, natomiast w przypadku mężczyzn trend jest
znacznie wyższy od przeciętnego w Unii Europejskiej. Dominują
wypadki komunikacyjne z wzrastającą liczbą zabitych pieszych,
a także samobójstwa.
 Około 14% mężczyzn i 15% kobiet ma całkowicie lub poważnie
ograniczoną zdolność wykonywania czynności podstawowych
dla swojego wieku. Problem ten dotyka już co piątą osobę
w wieku 45-54 lata i blisko połowę osób powyżej 75 lat. W nieco
większym stopniu dotyczy on mieszkańców wsi niż miast.
 Na uwagę zasługuje rosnące znaczenie chorób psychicznych jako
zagrożenia zdrowia Polaków. Choroby te są drugą przyczyną
pierwszorazowych orzeczeń o niezdolności do pracy ogółu
ludności. Liczba mieszkańców Polski leczonych ogółem po raz
pierwszy w psychiatrycznej opiece ambulatoryjnej prawie
podwoiła się w okresie 1997 – 2004. Dopiero w roku 2006
odnotowano lekkie odwrócenie tendencji wzrostowej. 10
 Ryzyko zgonu mieszkańców Polski jest bardzo silnie związane
z ich wykształceniem. Osoby, które ukończyły tylko szkołę
podstawową mają dwukrotnie wyższy poziom umieralności niż
osoby z wykształceniem wyższym. Silny gradient społeczny
występuje w przypadku wszystkich przyczyn zgonów
dokumentując bardzo rozległy wpływ czynników społecznych na
stan zdrowia Polaków.
 Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) za najważniejsze
czynniki ryzyka zgonów w Polsce uznaje:
 palenie tytoniu
 nadciśnienie tętnicze
 wysoki poziom cholesterolu
Cyt : Sytuacja Zdrowotna Ludności Polski pod redakcją B. Wojtyniaka i P. Goryńskiego, NIZP – PZH,
Warszawa 2008
10
18




otyłość
zbyt duże spożycie alkoholu
zbyt małe spożycie warzyw i owoców
małą aktywność fizyczną
Organizacja ta za główne przyczyny ubytku zdrowia Polaków
uważa:






chorobę niedokrwienną serca
depresje jednobiegunowe
wylewy/udary
raka płuc
problemy alkoholowe
chorobę zwyrodnieniową stawów
3.3.1. Zachorowania i chorobowość w
mieszkańców Małopolski i miasta Tarnowa
populacji
 Do najczęstszych problemów zdrowotnych w Małopolsce należą
choroby krążenia, na które w roku 2008 chorowało 309 140 osób,
a w 2009 roku chorowało 349 760 osób w wieku 19 lat i więcej, co
oznacza wzrost liczby chorujących o 40 620 osób. Najwięcej leczonych
z powodu chorób układu krążenia w 2009 roku było w grupie wiekowej
65 lat i więcej tj. 38,62% liczby ogółu leczonych. Najczęstszą
przyczyną leczenia była choroba nadciśnieniowa, a następnie choroba
niedokrwienna serca. Najwięcej osób z powodu chorób krążenia
leczono w 2009 roku w Krakowie (112 389) oraz powiecie
nowotarskim, nowosądeckim, krakowskim i tarnowskim (15 365).
 Następne w kolejności znalazły się choroby układu mięśniowo –
kostnego i tkanki łącznej, stwierdzone u 111 864 osób w Małopolsce.
 Kolejnym problemem zdrowotnym była cukrzyca, na którą w 2008
roku chorowało 69 686 osób w wieku 19 lat i więcej, a w 2009 roku
chorowało już 79 256 osób. Liczba chorych zwiększyła się o 9 570
osób.
 Następne pod względem występowania były w 2009 roku choroby
układu trawiennego, a liczba chorych wynosiła 63 202 osoby.
19
 Na nieżyt i dychawicę oskrzeli w roku 2009 chorowało 56 696 osób.
Liczba chorych w porównaniu z rokiem 2008 zwiększyła się o 1 785
osób.11
Szczegółowe dane dotyczące stanu zdrowia dorosłych mieszkańców Tarnowa
zawierają poniższe tabele.
Tab. 4. Stan zdrowia osób powyżej 19 lat, będących pod opieką lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, w
zakładach publicznych, niepublicznych oraz praktykach lekarskich, na podstawie wybranych jednostek
chorobowych (stan na 31.XII.2009)
Osoby, u
Nowotwory
Choroby
Nieżyt
Choroby
Cukrzyca
Choroby
Choroby
Wyszczególnienie
których
stwierdzono
schorzenia
ogółem
COO –
C97D00-D48
Miasto Tarnów
18 865*
575
2006
Miasto Tarnów
18 962*
560
2007
Miasto Tarnów
23 200*
886
2009
Źródło: opracowano na podstawie Biuletynu
małopolskiego za rok, 2006, 2007i 2009
układu
krążenia
100-199
i
dychawica
oskrzeli
J40-J47
układu
trawiennego
K25-K93
E10 – E14
tarczycy
E00–E14
układu
mięśniowo
-kostnego i
tkanki
łącznej
M00–M99
8 799
1 785
1 657
1 837
2 197
2 076
8 901
1 771
1 486
2 037
2 381
1 496
11 006
1 392
1 830
2 399
1 729
3 562
statystyczno – informacyjnego ochrony zdrowia województwa
Tab. 5. Osoby w wieku powyżej 19 lat leczone z powodu chorób układu krążenia w mieście Tarnowie
i powiecie tarnowskim
Wyszczególnienie Ogółem
W tym:
Przewlekła
Choroba
Choroba
Choroba
W tym
choroba
nadciśnieniowa
naczyń
niedokrwienna przebyty
reumatyczna
mózgowych
serca
zawał
Miasto Tarnów
11 006
979
6 620
494
2 842
879
2009
Powiat tarnowski
15 365
380
10 181
805
3 932
782
2009
Źródło: opracowano na podstawie Biuletynu statystyczno – informacyjnego ochrony zdrowia województwa
małopolskiego za rok 2009
 Z powodu chorób nowotworowych pod opieką lekarzy POZ
w Małopolsce pozostawało w 2009 roku 22 683 pacjentów, o 2 488
więcej niż w 2008 roku. Obserwowane wskaźniki dotyczące
zachorowalności na nowotwory wykazują tendencję wzrostową.
W mieście Krakowie leczono z tego powodu 7 523 osoby w wieku
19 lat i więcej, w powiecie chrzanowskim 1 260 osób, nowosądeckim
1 172 osoby i w powiecie tarnowskim 1 052 osoby. Najczęściej
występują zachorowania na nowotwory układu trawiennego, narządów
moczowo - płciowych, układu oddechowego i narządów klatki
11
Cyt: Biuletyn statystyczny ochrony zdrowia województwa małopolskiego za rok 2009
20
piersiowej oraz kości, tkanek miękkich, skóry i sutka. Najczęstszą
przyczyną zachorowań wśród kobiet są: nowotwory kości, tkanek
miękkich, skóry i sutka, natomiast wśród mężczyzn nowotwory układu
oddechowego i narządów klatki piersiowej. W 2007 roku
zarejestrowano 10 900 nowych zachorowań na nowotwory złośliwe
ogółem, w tym 5 494 u mężczyzn (50,4%) i 5 406 u kobiet (49,6%),
natomiast w 2008 roku liczba ta wzrosła do 11 126 nowych zachorowań
na nowotwory złośliwe ogółem, w tym 5 512 u mężczyzn (49,5%)
i 5 614 u kobiet (50,5%). Najwyższy odsetek zachorowań na
nowotwory złośliwe u obu płci łącznie w 2008 roku stanowiły:
nowotwory płuca (15%), piersi (11,2%), jelita grubego (10,4%), które
obejmowały cztery jednostki klasyfikacyjne, oraz nowotwory złośliwe
gruczołu krokowego (6,1%) i pęcherza moczowego (4,3%).
 U mężczyzn najczęściej rejestrowanymi nowotworami złośliwymi były
w kolejności: nowotwory płuca, gruczołu krokowego, jelita grubego,
a następnie nowotwory pęcherza moczowego i żołądka.
Standaryzowane współczynniki zachorowalności wynosiły dla
nowotworów złośliwych płuca 55,3/100 tys., nowotworów złośliwych
gruczołu krokowego 29,3/100 tys., nowotworów złośliwych jelita
grubego (C18 – C21) – 28,4/100 tys., nowotworów złośliwych pęcherza
moczowego 16,5/100 tys., nowotworów złośliwych żołądka 11,9/100
tys.
 U kobiet najczęściej rejestrowanymi nowotworami złośliwymi były
nowotwory złośliwe piersi, jelita grubego, trzonu macicy, płuca i szyjki
macicy. Standaryzowane współczynniki zachorowalności wynosiły dla
nowotworów złośliwych piersi 46,0/100 tys., jelita grubego (C18 –
C21) – 16,8/100 tys., trzonu macicy – 15,6/100 tys., płuca – 13,8/100
tys., szyjki macicy – 13,0/100 tys. Zarówno u kobiet jak i u mężczyzn
najwyższy odsetek zachorowań na nowotwory złośliwe ogółem
zaobserwowano w najstarszej grupie wiekowej (65 i więcej lat), który
wynosił 54,6% dla mężczyzn i 48,4% dla kobiet.12
Informacja opracowana na podstawie danych zawartych w: Nowotwory złośliwe w województwie
małopolskim w 2007 roku, Centrum Onkologii Instytut Marii Skłodowskiej – Curie Oddział w Krakowie
12
21
Zachorowalność na nowotwory złośliwe w Tarnowie w 2007 roku przedstawia
poniższa tabela.
Tab.5 Zachorowania na nowotwory złośliwe wg umiejscowienia i płci Tarnowie w roku 2007
(wybrane grupy według kolejności występowania)
Mężczyźni
ICD - 10
C34
C61
C44
C20
C18
C67
C16
C64
C25
C43
C91
Umiejscowienie
Płuco
Gruczoł krokowy
Inne nowotwory złośliwe skóry
Odbytnica
Jelito grube
Pęcherz moczowy
Żołądek
Nerka
Trzustka
Czerniak skóry
Białaczka limfatyczna
Liczba
bezwzględna
47
23
20
18
16
15
7
7
6
6
6
Kobiety
ICD - 10
Umiejscowienie
Liczba
bezwzględna
C50
Pierś
53
C73
Tarczyca
21
C34
Płuco
19
C54
Trzon macicy
16
C56
jajnik
15
C18
Jelito grube
14
C44
Inne nowotwory złośliwe skóry
13
C53
Szyjka macicy
12
C25
Trzustka
8
C16
Żołądek
8
C64
Nerka
7
C71
Mózg
7
Źródło: Nowotwory złośliwe w województwie małopolskim w 2007 roku,
 Choroby psychiczne. W ostatnich latach obserwuje się wzrost liczby
osób leczonych w poradniach zdrowia psychicznego. Ogólna ilość
pacjentów w stosunku do roku poprzedniego wzrosła o 1,28%. Według
danych za 2009 roku w województwie małopolskim liczba osób
zgłaszających się do poradni z zaburzeniami psychicznymi (bez
uzależnień) wynosiła 135 171 i wzrosła o 1,28% w stosunku do roku
poprzedzającego.
Liczba
leczonych
z
powodu
zaburzeń
spowodowanych używaniem środków psychoaktywnych wynosiła
w 2009 roku 1 852 osoby, w tym w Tarnowie 97 leczonych ogółem,
a wśród nich 42 osoby leczone po raz pierwszy. Liczba osób leczonych
w 2009 roku w Małopolsce z powodu nadużywania alkoholu wynosiła
13 950 osób i była większa o 5,73% w stosunku do roku 2008.
Szczegółowe dane zawierają tabele Nr 6 – 8.
22
Tab.6. Leczeni z zaburzeniami psychicznymi (bez uzależnień) w Tarnowie i powiecie
tarnowskim w 2009
wyszczególnienie
leczeni
Ogółem
miasto Tarnów
powiat tarnowski
w wieku
0 – 18 lat
846
9
7 116
1 302
w tym leczeni po raz pierwszy
Ogółem
w wieku
0 – 18 lat
1 532
312
426
6
Źródło: opracowano na podstawie Biuletynu statystyczno – informacyjnego ochrony zdrowia województwa
małopolskiego za rok 2009.
Tab.7. Leczeni z zaburzeniami spowodowanymi używaniem alkoholu w Tarnowie i powiecie
tarnowskim w 2009 r.
wyszczególnienie
leczeni
Ogółem
miasto Tarnów
powiat tarnowski
w wieku
0 – 18 lat
2
-
1 406
20
w tym leczeni po raz pierwszy
Ogółem
w wieku
0 – 18 lat
422
1
15
-
Źródło: opracowano na podstawie Biuletynu statystyczno – informacyjnego ochrony zdrowia województwa
małopolskiego za rok 2009.
Tab.8. Leczeni z zaburzeniami spowodowanymi używaniem środków psychoaktywnych
w Tarnowie i powiecie tarnowskim w 2009 r.
wyszczególnienie
Ogółem
miasto Tarnów
powiat tarnowski
97
1
leczeni
w tym w wieku
do 18 lat
-
19-29 lat
26
-
w tym leczeni po raz pierwszy
Ogółem
w tym w wieku
42
1
do 18 lat
-
19-29 lat
12
-
Źródło: opracowano na podstawie Biuletynu statystyczno – informacyjnego ochrony zdrowia województwa
małopolskiego za rok 2009.
Sytuacja
epidemiologiczna
chorób
zakaźnych
i
zatruć
zarejestrowanych na terenie Powiatu Tarnowskiego i Miasta Tarnowa
Sytuacja epidemiologiczna chorób zakaźnych na terenie Tarnowa
w roku 2009 była stabilna. Z terenu miasta Tarnowa zgłoszono 690
przypadków zachorowań na choroby zakaźne i zatrucia, natomiast 164
chorych było hospitalizowanych. Z powodu chorób zakaźnych i zatruć
zmarło 3 osoby. Poniżej w tabeli przedstawione zostały zachorowania na
choroby zakaźne i zatrucia w latach 2007 – 2009, w odniesieniu do
powiatu tarnowskiego i miasta Tranowa.
Tab.9 Zachorowania na choroby zakaźne i zatrucia w latach 2007, 2008 i 2009, Tarnów
i powiat tarnowski (wybrane jednostki chorobowe)
Jednostki chorobowe
Zachorowania w latach:
2007
2008
2009
Ogółem
Tarnów
Ogółem
Tarnów
Ogółem
Tarnów
powiat
powiat
powiat
Salmonellozy – zatrucia
109
38
76
20
97
35
pokarmowe
Inne zakażenia jelitowe
330
163
298
111
238
112
Choroba meningokokowa
5
3
3
4
2
23
Borelioza
Neuroinfekcje
Ospa wietrzna
Wirusowe zapalenie
wątroby typu A
Wirusowe zapalenie
wątroby typu B
Wirusowe zapalenie
wątroby typu C
Choroba pneumokokowa
Grypa
w tym dzieci 0 – 14 lat
Grypa typu A
Grypa typu AH1N1
63
26
2041
-
28
7
1063
-
90
25
781
2
34
12
253
1
81
38
872
3
17
8
405
-
1
1
2
-
3
1
8
5
2
1
3
2
2
9263
3624
-
4129
1344
-
2
444
181
-
1
17
2
-
4
8384
3701
12
17
1
3440
1515
4
5
Źródło: opracowano na podstawie danych Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego za rok 2007,
2008 i 2009
3.3.2. Zgony
i Tarnowa
w
populacji
mieszkańców
Małopolski
W 2008 roku w województwie małopolskim zmarło 29 727 osób, w tym
15 595 mężczyzn i 14 132 kobiet. W porównaniu do 2007 roku liczba ta
była większa o 297 osób. Współczynnik zgonów na 10 000 mieszkańców
wynosił 90,43. Podobnie jak w latach poprzednich, najwięcej zgonów
nastąpiło z powodu chorób układu krążenia, tj. 14 298 osób Drugą
najczęstszą przyczyną zgonów w województwie małopolskim były
nowotwory. W 2007 roku nowotwory złośliwe ogółem były przyczyną
7 106 zgonów, w tym u 4 016 u mężczyzn oraz u 3 090 kobiet. Choroby
układu krążenia oraz nowotwory stanowią przyczynę ponad 70%
wszystkich zgonów. Na trzecim miejscu znajdowały się zewnętrzne
przyczyny zachorowania i zgonu, które stanowiły 5,89% ogólnej liczby
zgonów. Z przyczyn zewnętrznych zmarły w 2008 roku 1 752 osoby,
w tym 1 325 mężczyzn i 427 kobiet.
 Choroby układu krążenia stanowiły najczęstszą przyczynę zgonów
w grupach wiekowych: 50 – 54 lata, 70 – 74 lata, 75 – 79 lat, 80 – 84
lata oraz 85 i więcej lat. Choroby nowotworowe natomiast stanowiły
przyczynę zgonów w grupach wiekowych: 45 – 49 lat, 55 – 59 lat, 60 –
64 lata oraz 65 – 69 lat. Zewnętrzne przyczyny zachorowania i zgonu
były najczęstsze w grupach wiekowych: 10- 14 lat, 15 – 19 lat, 20 – 24
lata, 25 – 29 lat, 30 – 34 lata, 35 – 39 lat oraz 40 – 44 lata. Największe
natężenie umieralności zanotowano w mieście Krakowie – 7 115 osób,
powiecie krakowskim – 2 371 osób oraz powiecie tarnowskim – 1 693
zgony. W Tarnowie zmarło 980 osób tj. o 62 osoby mniej niż w roku
poprzednim, tym samym wskaźnik natężenia tego zjawiska, wyrażający
liczbę zgonów na 1 tys. ludności obniżył się i wyniósł 8,54 promila.
24
 W przypadku chorób nowotworowych najwyższy odsetek zgonów
z tego powodu u obu płci łącznie dotyczył nowotworów złośliwych
płuca (22,6%), jelita grubego (C18 – C21 – 10,6%), żołądka (6,8%),
piersi (5,5%) i trzustki (5,2%). Najwyższy odsetek zgonów na
nowotwory złośliwe u mężczyzn stanowiły nowotwory złośliwe płuca,
jelita grubego, żołądka, gruczołu krokowego, trzustki i pęcherza
moczowego. Kobiety w Małopolsce najczęściej umierały z powodu
nowotworów złośliwych piersi (12,5%), jelita grubego (C18 – C21
– 11,4%), płuca (11,1?%), jajnika (7,2%) i trzustki (6,21%).
W najmłodszej grupie wieku 0 – 19 lat (u obu płci łącznie) zgony
z powodu nowotworów złośliwych dotyczyły najczęściej białaczek,
nowotworów mózgu i centralnego układu nerwowego.
W 2009 roku w Tarnowie zmarło 980 osób, tj. o 62 osoby mniej niż w roku
poprzednim, tym samym wskaźnik natężenie tego zjawiska wyrażający
liczbę zgonów na 1 tys. ludności obniżył się i wyniósł 8,54 promila.
Poniżej w tabelach Nr 10 – 12, przedstawiono jak kształtowała się liczba
zgonów w latach 2007 – 2009 w odniesieniu do miasta Tarnowa lub
powiatu tarnowskiego.
Tab.10. Zgony według klas przyczyn w powiecie tarnowskim i mieście Tarnowie (stan na 31.XII.2008)
Przyczyny zgonu wg ICD - 10
Choroby układu krążenia
Nowotwory
Objawy, cechy chorobowe oraz nieprawidłowe wyniki
badań klinicznych i laboratoryjnych jednostek
chorobowych gdzie indziej niesklasyfikowane
Zewnętrzne przyczyny zachorowania i zgonu
Choroby układu oddechowego
Choroby układu trawiennego
Choroby układu moczowo - płciowego
Źródło: opracowano na podstawie Biuletynu statystyczno –
małopolskiego za rok 2009.
I00 – I99
C00.0 – D48.9
R00.0 – R99
Miasto
Tarnów
Powiat
Tarnowski
482
295
63
839
407
137
V01.0 – Y98
59
83
J00 – J99.8
54
88
K00.0 – K93.8
36
62
N00.0 – N99.9
21
24
informacyjnego ochrony zdrowia województwa
Tab. 11. Liczba zgonów z powodu nowotworów złośliwych według umiejscowienia (wybrane narządy)
i płci, miasto Tarnów 2007
Płeć
Nowotwory
Nowotwory
Nowotwory
Nowotwory
Nowotwory
Nowotwory
oskrzela i
piersi
jelita grubego
żołądka
jajnika
gruczołu
płuca
C18 – C21
krokowego
M
K
Ogółem:
47
10
0
13
18
13
9
9
0
6
11
0
57
13
31
18
6
11
Źródło: opracowano na podstawie „Nowotwory złośliwe w województwie małopolskim w 2007 roku”
Centrum Onkologii Instytut im. M. Skłodowskiej - Curie w Krakowie.
25
Tab.12. Zgony według przyczyny zgonu w mieście Tarnowie (stan na 31.XII.2009)
Zgony z powodu chorób
Zgony z powodu chorób
Zgony z przyczyn
nowotworowych
krążenia
zewnętrznych
(wybrane grupy)
W tym
Ogółem
W tym
Ogółem
W tym
Ogółem
281*
498*
43*
Nowotwór złośliwy
Miażdżyca
Zamierzone
tchawicy, oskrzeli i
54
208
samookaleczenie
21
płuc
Nowotwór złośliwy
Choroba
Wypadki
okrężnicy, prostnicy
39
niedokrwienna
158
komunikacyjne
6
i odbytu
serca
Nowotwór złośliwy
Choroby naczyń
Upadki
6
żołądka
19
mózgowych
87
Nowotwór złośliwy
Choroba
Zatrucia
trzustki
15
nadciśnieniowa
7
substancjami
4
szkodliwymi
Nowotwór złośliwy
Inne choroby
Zatrucia dymem i
sutka
12
serca
28
narażenie na
4
działanie ognia i
płomienia
Źródło: opracowano na podstawie danych uzyskanych z Urzędu Statystycznego w Krakowie Oddział
w Tarnowie
* ogółem nie stanowi sumy liczby wyszczególnionych zgonów
3.4. Choroby zawodowe
W zakresie chorób zawodowych, na które zapadalność w Małopolsce
należała do najwyższych w Polsce, od kilku lat obserwowany jest
systematyczny spadek liczby stwierdzanych przypadków. W 2008 roku
odnotowano ogółem 374 przypadki chorób zawodowych (tj. o 88 mniej niż
w 2007 r.), w tym 33% to przewlekłe choroby narządu głosu, 9,9%
choroby zakaźne, 9,1% pylice płuc, 8% nowotwory złośliwe powstałe
w wyniku oddziaływania czynników rakotwórczych środowiska pracy.
3.5. Niepełnosprawność
Niepełnosprawność to problem społeczny wymagający działań związanych
z udzielaniem pomocy osobom niepełnosprawnym oraz zapobiegających
niepełnosprawności w przyszłości. Według danych Narodowego Spisu
Powszechnego Ludności z 2002 roku w województwie małopolskim liczba
osób niepełnosprawnych wynosiła 589,1 tys., co stanowiło 18,2% ludności
województwa, natomiast w Tarnowie liczba niepełnosprawnych wynosiła
21 137, co stanowiło niespełna 17,7% ludności miasta. Najliczniejszą
grupę niepełnosprawnych w Małopolsce stanowią osoby z orzeczonym
umiarkowanym stopniem niepełnosprawności oraz osoby ze znacznym
stopniem niepełnosprawności. Najczęstszą przyczynę niepełnosprawności
26
stanowią schorzenia układu krążenia, narządów ruchu oraz schorzenia
neurologiczne. Kalectwo czy choroba przewlekła nie limituje
funkcjonowania człowieka w takim stopniu, by nie mógł korzystać
z pozostałego potencjału życiowego. Potencjał ten może być wzmacniany
i powiększany, a zaburzone czynności odtwarzane przy pomocy
mechanizmów kompensacyjnych. Organizm ludzki posiada zdolności
adaptacyjne pozwalające na zastąpienie wielu uszkodzonych lub
zaburzonych funkcji przez uruchomienie alternatywnych systemów.
Człowiek o ograniczonych możliwościach funkcjonowania fizycznego
i psychicznego powinien mieć szansę rozwoju swoich zdolności,
wypracowania maksymalnej samodzielności oraz poczucia własnej
wartości i poprawy jakości życia. Liczbę orzeczeń niepełnosprawności
wydanych dla mieszkańców Tarnowa w latach 2009 – 2010 przedstawia
poniższe zestawienie.
Tab. Nr 13. Liczba wydanych orzeczeń o niepełnosprawności przez Zespół do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności w Tarnowie.
Rodzaj orzeczenia
Rok 2009
Rok 2010
Ogółem w tym:
Ogółem
w tym:
narząd ruchu
narząd ruchu
Wydane orzeczenia o zaliczeniu do osób
189
22
182
niepełnosprawnych
Wydane orzeczenia z określeniem stopnia
2 627
944
2 563
844
niepełnosprawności
2 816
966
2 745
844
Ogółem
Źródło: Dane Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Tarnowie
27
4. Wnioski
Sporządzona diagnoza epidemiologiczna sugeruje następujące kierunki
oddziaływania:
 ze względu na utrzymującą się wysoką zapadalność na choroby
krążenia wskazane jest podejmowanie oddziaływania profilaktycznego
skierowanego przeciw czynnikom ryzyka chorób krążenia i cukrzycy
oraz podejmowanie inicjatyw zmierzających do wczesnej identyfikacji
czynników ryzyka (nadciśnienie, zaburzenia lipidowe, otyłość, brak
ruchu, nadużywanie alkoholu) lub wykrywania choroby u dorosłych,
dzieci i młodzieży,
 ze względu na wzrastającą liczbę zachorowań na nowotwory wskazane
jest podejmowanie oddziaływania profilaktycznego skierowanego na
wczesne wykrywanie schorzeń nowotworowych, głównie tych
najczęściej występujących (raka piersi, rak szyjki macicy, raka jelita
grubego, raka skóry) oraz przeciwdziałanie czynnikom ryzyka
sprzyjającym zachorowaniu np. nikotynizm i inne nałogi, nawyki
żywieniowe, czynniki prokreacyjne, czynniki medyczne, (rak płuc, rak
jelita grubego i inne),
 z uwagi na zwiększone zagrożenie występowaniem chorób zakaźnych
o charakterze epidemii, konieczne jest podejmowanie działań
zapobiegawczych, w tym szczepień ochronnych kierowanych do grup
największego ryzyka (grypa, pneumokoki) i edukacyjnych (borelioza,
zakażenia jelitowe),
 z uwagi na zwiększone występowanie problemów zdrowotnych
w zakresie chorób psychicznych konieczne jest upowszechnienie
wiedzy na temat zdrowia psychicznego i kształtowanie zachowań
i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego,
 z powodu wzrastającej liczby osób starszych i niepełnosprawnych
konieczne jest nasilenie działań edukacyjnych i prewencyjnych
ukierunkowanych na tą populację (modyfikacja stylu życia),
z uwzględnieniem grup społecznych o pilnych potrzebach (np.
niepełnosprawnych z tytułu przewlekłych schorzeń narządu ruchu),
 zapobieganie pogłębianiu choroby i niepełnosprawności u osób
przewlekle chorych i niepełnosprawnych, w tym dzieci, młodzieży
i dorosłych przez realizację programów terapeutycznych,
28
 z uwagi na konieczność natężenia społecznej edukacji zdrowotnej
należy rozwinąć i usprawnić współpracę z lokalnymi środkami
masowego przekazu, prowadzić działalność edukacyjną kształtującą
postawy i zachowania zdrowotne z wykorzystaniem wszystkich
dostępnych form oddziałujących na całą populację miasta.
Plan działań będzie w poszczególnych latach realizacji wymagał dostosowania
zakresu wdrażanych programów profilaktycznych do rzeczywistego
zapotrzebowania i zainteresowania z równoczesnym wzmocnieniem
przedsięwzięć edukacyjnych i promujących program. Proces ewentualnych
zmian uzależniony będzie też od uzyskiwanej opinii Agencji Oceny
Technologii Medycznych, która winna poprzedzać realizację każdego nowo
wprowadzanego projektu interwencyjnego w promocji zdrowia i profilaktyce.
5. Określenie obszarów i priorytetów oddziaływania
5.1. Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna
 Wdrażanie programów edukacyjnych dla różnych grup społecznych,
uwzględnieniem
oddziaływania
„siedliskowego”
(żłobki,
przedszkola, szkoły, zakłady pracy, podmioty ochrony zdrowia).
Prowadzenie edukacji zdrowotnej skierowanej na zdrowie, („model
siedliskowy” oraz najważniejsze grupy społeczne np. osoby starsze,
dzieci, kobiety ciężarne itp.) poprzez stwarzanie warunków
sprzyjających korzystnym wyborom dla zdrowia i dostarczanie
właściwej wiedzy oraz umiejętności), czynniki ryzyka i chorobę
(np. nikotynizm, otyłość i nadwaga, uzależnienia farmakologiczne
i inne, brak aktywności ruchowej).
 Wspieranie rozwoju sieci przedszkoli i szkół promujących zdrowie.
 Współpraca z organizacjami pozarządowymi działającymi na rzecz
zdrowia w ramach realizacji programów edukacyjnych (edukacja
w zakresie dawstwa szpiku kostnego, transplantacji narządów,
zdrowie kobiet itp.).
 Współpraca ze Stowarzyszeniem Zdrowych Miast Polskich
i miastami członkowskimi (wymiana doświadczeń i dobrych
wzorców).
29
 Popularyzacja osiągnięć na rzecz promocji zdrowia (organizowanie
szkoleń i konferencji poświęconych zdrowiu), współpraca
z wszystkimi lokalnymi mediami służąca wspieraniu działań
edukacyjnych oraz edukowaniu ogółu mieszkańców miasta.
 Współpraca z instytucjami ochrony zdrowia (włączanie się
w realizację działań prozdrowotnych wdrażanych przez podmioty
ochrony zdrowia).
 Przygotowanie i rozpowszechnianie opracowań popularyzujących
zdrowy styl życia, poradników i innych form promujących
odpowiednie zachowania i postawy zdrowotne (np. kampanie
medialne, ulotki, informatory, bilbordy).
5.2. Profilaktyka wstępna (pierwszej fazy)
 Wdrażanie programów prewencyjnych dla różnych grup
populacyjnych (zmniejszanie ryzyka zachorowania poprzez
zastosowanie odpowiedniej profilaktyki np. szczepienia).
 Wdrażanie programów edukacyjno – profilaktycznych dla
wybranych grup społecznych (nauka prawidłowego postępowania
zdrowotnego, wykonywanie zabiegów profilaktycznych np.
grupowa edukacja w zakresie ochrony narządu żucia,
przeciwdziałanie nadwadze i otyłości i zaburzeniom żywieniowym,
oraz niskiej aktywności ruchowej).
5.3. Profilaktyka wtórna (drugiej fazy)
 Wdrażanie programów badań przesiewowych dla różnych grup
populacyjnych zagrożonych zachorowaniem na choroby
cywilizacyjne (wczesna interwencja w chorobach układu krążenia
np. nadciśnienie choroba niedokrwienna, udary mózgu, cukrzyca,
oraz chorobach nowotworowych podlegających badaniom
skryningowym np. w kierunku nowotworów jelita grubego, piersi,
szyjki macicy, czerniaka złośliwego).
 Wdrażanie programów edukacyjnych dla osób przewlekle chorych
(np. edukacja w astmie oskrzelowej, )
30
5.4. Profilaktyka trzeciej fazy
 Współpraca z organizacjami pozarządowymi działającymi na rzecz
zdrowia w ramach realizacji programów terapeutycznych gdzie
stosowane są odpowiednie diagnozy i cykle terapeutyczne
sprzyjające usamodzielnianiu i minimalizowaniu skutków choroby
(np. programy rehabilitacyjne dla osób z przewlekłymi
schorzeniami narządu ruchu, upośledzonych umysłowo i fizycznie,
z ograniczoną możliwością samoopieki, przewlekle chorych w fazie
rekonwalescencji itp.).
6. Cele Miejskiego Programu Promocji Zdrowia
i Profilaktyki Chorób Społecznych na lata 2011 – 2015
6.1. Cel strategiczny, cel główny i cele szczegółowe
Cel strategiczny programu
 Poprawa i umacnianie zdrowia oraz podnoszenie jakości życia
mieszkańców miasta Tarnowa
Cel główny programu
 Podniesienie świadomości zdrowotnej oraz zwiększenie wczesnej
wykrywalności najczęstszych chorób społecznych wśród
mieszkańców miasta.
Cele szczegółowe programu
 Kształtowanie polityki zdrowotnej miasta z udziałem różnych
podmiotów życia publicznego.
 Rozwijanie
indywidualnych
umiejętności
kontroli
zdrowia
i propagowania zdrowego stylu życia wśród dzieci, młodzieży oraz
dorosłych mieszkańców Tarnowa.
31
 Dostarczenie wiedzy w zakresie poprawnych zachowań i postaw
zdrowotnych rodzicom i dzieciom korzystającym z opieki w żłobkach,
przedszkolach i szkołach podstawowych.
 Zwiększenie wykrywalności chorób nowotworowych we wczesnym
stadium w populacjach szczególnego ryzyka.
 Identyfikowanie czynników ryzyka oraz zwiększenie wczesnej
wykrywalności chorób krążenia.
 Zmniejszenie umieralności z powodu chorób układu krążenia oraz
chorób nowotworowych
 Zapobieganie najczęściej występującym
w populacjach zwiększonego ryzyka.
chorobom
zakaźnym
 Zapobieganie najczęściej występującym zaburzeniom zdrowotnym
wśród dzieci i młodzieży.
 Zwiększenie dostępności do badań profilaktycznych dla populacji
najbardziej zagrożonych.
 Wspieranie podmiotów realizujących działania na rzecz promocji
i ochrony zdrowia oraz profilaktyki w chorobach przewlekłych.
 Tworzenie warunków do zdrowego i aktywnego życia osób
niepełnosprawnych i starszych.
 Wspieranie realizacji programów terapeutyczno – rehabilitacyjnych
podnoszących
poziom
sprawności
psychofizycznej
osób
niepełnosprawnych, co najmniej w 80% organizacji pozarządowych
działających na terenie miasta Tarnowa, które podejmują współpracę
z lokalnym samorządem .
 Podejmowanie współpracy i wymiana doświadczeń w zakresie
społecznych działań prozdrowotnych z miastami członkowskimi
Stowarzyszenia Zdrowych Miast Polskich,
32
7. Prognoza finansowania Programu
Prognozę finansowania zadań Programu w poszczególnych latach jego
realizacji ujęto w zamieszczonej poniżej tabeli.
Tab. Nr 13. Prognoza środków finansowych pochodzących z budżetu Gminy Miasta Tarnowa na realizację
Miejskiego Programu Promocji Zdrowia i Profilaktyki Chorób Społecznych na lata 2011 - 2015
Przedmiot finansowania
1.
2.
3.
Programy edukacyjne
i rehabilitacyjne
realizowane
we współpracy z
organizacjami
pozarządowymi
Programy promocji
zdrowia
i profilaktyki chorób
społecznych realizowane
przez podmioty ochrony
zdrowia oraz Urząd
Miasta Tarnowa
Zadania wynikające
z przynależności do
Stowarzyszenia
Zdrowych Miast
Polskich
OGÓŁEM
Prognozowana
kwota w
latach
2011 – 2015
Ogółem w zł
Prognozowana
kwota
Rok 2011
w zł
Prognozowana
kwota
Rok 2012
w zł
Prognozowana
kwota
Rok 2013
w zł
Prognozowana
kwota
Rok 2014
w zł
Prognozowana
kwota
Rok 2015
w zł
734 000
142 000
142 000
150 000
150 000
150 000
1 260 000
240 000
250 000
250 000
260 000
260 000
2 530
2 530
2 530
2 530
2 530
1 996 530
384 530
402 530
402 530
412 530
2 530
385 530
8. Plan działania
Szczegółowy wykaz przygotowanych do realizacji zadań zamieszczono
poniżej w tabeli, w której oprócz nazwy zadania ujęto informację
dotyczącą przedmiotowego zakresu programu lub innego działania,
przewidywany okres realizacji, podstawowe mierniki ewaluacyjne oraz
planowanego wykonawcę.
33
8.1. Szczegółowy plan i harmonogram realizacji zadań
Miejskiego Programu Promocji Zdrowia i Profilaktyki Chorób Społecznych na lata 2011 - 2015
Zadanie I
Cele operacyjne realizacji zadania
Programy edukacyjne (promocja zdrowia i edukacja zdrowotna)
 Rozwijanie indywidualnych umiejętności kontroli zdrowia i propagowania zdrowego stylu życia wśród
dorosłych mieszkańców Tarnowa.
 Dostarczenie wiedzy w zakresie poprawnych zachowań i postaw zdrowotnych u dzieci, młodzieży i
dorosłych.
Zakres szczegółowy
1.
„Działania edukacyjne w zakresie transplantacji
i dawstwa szpiku kostnego oraz pozyskiwanie
honorowych dawców szpiku kostnego”
Przedmiot zadania



2.
”Kształtowanie prozdrowotnych postaw
u przyszłych rodziców”


Prowadzenie kampanii propagującej dawstwo
szpiku.
Prowadzenie badań krwi potencjalnych dawców
(kl.I i kl.II).
Pomoc osobom chorym poszukującym dawców
szpiku.
Prowadzenie edukacji zdrowotnej skierowanej
do przyszłych rodziców lub kobiet oczekujących
dziecka w ramach „szkół rodzenia” oraz poradni
dla kobiet w ciąży z zakresu profilaktyki
przeciwpróchniczej i profilaktyki
antynikotynowej.
Propagowanie nawyków i zachowań
sprzyjających zdrowiu kobiety i małego dziecka
w ramach spotkań edukacyjnych
Lata
realizacji
Mierniki ewaluacyjne

2011 - 2015



2011 - 2015




Wykonawca
Realizacja celu
programu
Liczba
przebadanych
osób w obu
klasach
Wykorzystanie
środków
finansowych
Organizacja
pozarządowa*
Realizacja celu
programu
Ilość wykonanych
wykładów
Liczba
uczestników
szkoły
Badanie wiedzy
uczestników
(przed i po)
Wykorzystanie
środków
finansowych
Podmioty
ochrony
zdrowia**
34
3.
„Podnoszenie świadomości zdrowotnej kobiet
w zakresie raka szyjki macicy”




4.
„Kampania edukacyjna promująca zasady
racjonalnego stosowania antybiotyków i innych
leków”


Prowadzenie edukacyjnych zajęć poglądowych
zakresie przedmiotu programu tj. propagowanie
wykonywania badań cytologicznych, edukacja
w zakresie raka szyjki macicy, informacja o
szczepieniach przeciwko HPV w miejscu nauki
lub pracy
Opracowanie, druk i kolportaż materiałów
edukacyjnych
Prowadzenie programów edukacyjnych we
współpracy ze środkami przekazu (radio,
telewizja kablowa),
Organizacja konferencji prasowej poświęconej
profilaktyce raka szyjki macicy
Realizacja działań edukacyjnych skierowanych
do mieszkańców miasta – propagowanie założeń
Narodowego programu ochrony antybiotyków
wśród mieszkańców miasta oraz pracowników
ochrony zdrowia.
Rozpowszechnianie materiałów edukacyjnych
informujących o działaniu antybiotyków i
niebezpieczeństwie oporności (w placówkach
ochrony zdrowia, zakładach pracy, instytucjach
publicznych, organizacjach pozarządowych itp.),
zamieszczanie odpowiednich informacji na
dostępnych stronach internetowych,
organizowanie wystaw tematycznych,
zamieszczanie artykułów prasowych
dotyczących powyższej problematyki w
lokalnych czasopismach, szkolenia
pracowników ochrony zdrowia i inne.

2011 - 2015






2011 - 2015


Realizacja celu
programu
Ilość wykonanych
wykładów
Liczba
uczestników
Ocena poziomu
zdobytej wiedzy
(ankieta)
Wykorzystanie
środków
finansowych
Liczba kobiet,
które wykonały
badanie
cytologiczne
Realizacja celu
programu
Liczba
przygotowanych i
rozprowadzonych
materiałów
edukacyjnych
Liczba innych
działań
promocyjnych
oraz możliwa do
oceny liczba
odbiorców
Podmioty
ochrony
zdrowia**
Urząd Miasta
Tarnowa
35
Zadanie I
Cele operacyjne realizacji zadania
Programy edukacyjne i profilaktyczne (prewencja pierwszej fazy)
 Rozwijanie indywidualnych umiejętności kontroli zdrowia i propagowania zdrowego stylu życia wśród
dorosłych mieszkańców Tarnowa.
 Dostarczenie wiedzy i nauczenie technik profilaktycznych w zakresie poprawnych zachowań i postaw
zdrowotnych u dzieci i młodzieży.
 Zapobieganie najczęściej występującym chorobom zakaźnym w populacji zwiększonego ryzyka.
 Promowanie wiedzy o zdrowiu psychicznym i zapobieganie zaburzeniom psychicznym.
Zakres szczegółowy
1.
„Program ochrony narządu żucia u dzieci do 6.
roku życia uczęszczających do żłobków
i przedszkoli na terenie miasta Tarnowa”
Przedmiot zadania




Prowadzenie edukacji dla rodziców w zakresie
poprawnych
zachowań
żywieniowych
i
higienicznych w obrębie narządu żucia w
żłobkach i przedszkolach,
Prowadzenie instruktaży higieny jamy ustnej u
dzieci
w
przedszkolach
oraz
nauka
szczotkowania zębów u dzieci w żłobkach,
Wykonanie egzogennej profilaktyki fluorkowej
u dzieci przedszkolnych,
badania przeglądowe w grupie 4-latków i 6latków - wymiennie
Lata
realizacji
Mierniki ewaluacyjne

2011 - 2015






Realizacja celu
programu
Wyniki badań
przeglądowych
Liczba dzieci
objętych
instruktażami
higieny
Liczba dzieci
objętych pełną
ilością sesji
fluoryzacyjnych
Liczba zębów z
próchnicą u 4.
i 6. letnich dzieci
objętych
programem w
okresie 5 letnim
Wykorzystanie
środków
finansowych
Ocena
skuteczności
interwencji
Wykonawca
Podmiot
ochrony
zdrowia**
36
2.
„Program szczepień ochronnych w populacji
zwiększonego ryzyka – szczepienia przeciw grypie u
kobiet i mężczyzn od 65 roku życia”

wykonanie szczepień przeciw grypie ze
szczególnym uwzględnieniem podopiecznych
MOPS, pensjonariuszy DPS

2011 - 2015



3.
„Program profilaktyki zakażeń pneumokokowych
w grupie wcześniaków zamieszkałych na terenie
miasta Tarnowa”



4.
„Promocja zdrowia psychicznego i przeciwdziałanie
zaburzeniom psychicznym wśród mieszkańców
miasta Tarnowa”

wykonywanie szczepień ochronnych przeciw
pneumokokom w grupie wcześniaków
urodzonych w latach 2010 – 2015
zamieszkałych w Tarnowie. Szczepienia będą
wykonywane wyłącznie u dzieci nie objętych
obowiązkowym Kalendarzem Szczepień.
W przypadku zmian w obowiązkowym
Kalendarzu Szczepień program będzie
realizowany do wygaszenia szczepień
rozpoczętych.
W zależności od zmian mogą zostać rozważone
szczepienia w innych grupach ryzyka nie
objętych szczepieniami np.: w żłobkach.
Promowanie zdrowia psychicznego za pomocą
działań edukacyjnych dostarczających wiedzy
i umiejętności potrzebnych do prawidłowego
rozwoju psychospołecznego dzieci i młodzieży
oraz kształtowania zachowań korzystnych dla
zdrowia psychicznego osób dorosłych
(prowadzenie kampanii informacyjnych za
pośrednictwem lokalnych mediów, opracowanie
i rozpowszechnienie materiałów edukacyjnych,

2011 - 2015



2011 - 2015


Realizacja celu
programu
Liczba osób
zaszczepionych z
uwzględnieniem
podopiecznych
MOPS i DPS
Wykorzystanie
środków
finansowych
Liczba
zachorowań na
grypę sezonową
Podmiot
ochrony
zdrowia**
Realizacja celu
programu
Liczba
zaszczepionych
dzieci
Epidemiologia
zakażeń
pneumokokowych
Podmiot
ochrony
zdrowia**
Realizacja celu
programu
Liczba osób
objętych
działaniami
programu
Badanie
wybranych grup
populacyjnych w
37


prowadzenie warsztatów edukacyjnych)
Prowadzenie szkoleń dla wybranych grup
społecznych.
Organizacja wykładów otwartych dotyczących
zdrowia psychicznego.


5.
„Edukacja i promocja stylu życia
przeciwdziałającego rozwojowi chorób żył kończyn
dolnych i udarów mózgowych”








Prowadzenie działań edukacyjnych
skierowanych do mieszkańców miasta,
szczególnie do grup ryzyka np. osób
prowadzących siedzący tryb życia, osób
starszych, otyłych itp.
Propagowanie odpowiednich ćwiczeń,
ruchowych usprawniających krążenie żylne
możliwych do wykonania w pracy i w domu.
Zapoznanie z rodzajami aktywności ruchowej
oraz zachowań nasilających niekorzystny
objawy i dolegliwości chorobowe.
Nauka zachowywania odpowiedniej pozycji
ciała w czasie pracy wykonywanej na siedząco.
Nauka wykonywania samodzielnych pomiarów
RR i postępowania w przypadku
podwyższonych wartości.
Propagowanie zmiany stylu życia osób z
uzależnieniami – minimalna interwencja
antynikotynowa, unikanie nadmiernego spożycia
alkoholu.
Propagowanie odpowiednich nawyków
żywieniowych.
Wykonywanie okresowych badań poziomu
cukru i poziomu cholesterolu (np. w ramach
badań przesiewowych w kierunku wczesnego

2013 - 2015





kierunku oceny
poziomu wiedzy
(przed i po
edukacji)
Ilość
przygotowanych
materiałów
edukacyjnych
Wykorzystanie
środków
finansowych
Realizacja celu
programu
Liczba osób
objętych
działaniami
edukacyjnymi.
Wykaz miejsc
realizacji działań
edukacyjnych
Liczba osób
stosujących
odpowiednie
zachowania
zdrowotne.
Ilość
przygotowanych
materiałów
edukacyjnych
Wykorzystanie
środków
finansowych
Podmiot
ochrony
zdrowia**
Urząd Miasta
Tarnowa
38

wykrywania chorób krążenia)
Przygotowanie podręcznych poradników
profilaktycznych
* współpraca z organizacjami pozarządowymi będzie przebiegała zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.)
** współpraca z podmiotami ochrony zdrowia będzie przebiegała zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych (Dz.U.Nr 210, poz.2135).
39
Zadanie II
Programy profilaktyki wtórnej (profilaktyka drugiej fazy)
Zwiększenie wykrywalności wybranych chorób nowotworowych we wczesnym stadium
Niwelowanie czynników ryzyka oraz zwiększenie wczesnej wykrywalności chorób krążenia
Zapobieganie najczęściej występującym zaburzeniom zdrowotnym wśród dzieci i młodzieży
Wczesne wykrywanie innych chorób o charakterze społecznym
Cele operacyjne realizacji zadania 



Zakres szczegółowy
1.
„Wczesna profilaktyka raka piersi”
Przedmiot zadania





I etap:
badania mammograficzne,
II etap:
Badania USG
konsultacja onkologiczna,
Lata
realizacji
Mierniki ewaluacyjne

2011 - 2015



2.
„Program badań przesiewowych w kierunku
wczesnego wykrywania nowotworów gruczołu
krokowego oraz nowotworów jelita grubego”




Badania przesiewowe mężczyzn:
Konsultacja chirurgiczna wywiad, badanie per
rectum,
badanie kału na krew utajoną, badanie PSA
Diagnostyka poszerzona w przypadkach
koniecznych USG lub biopsja, kolonoskopia (za
zgodą pacjenta ze środków NFZ)
Badania przesiewowe kobiet:
Konsultacja chirurgiczna, badanie per rectum,
badanie kału na krew utajoną
Diagnostyka poszerzona w przypadkach
koniecznych (za zgodą pacjenta ze środków
NFZ)

2011 - 2015



Realizacja celu
programu
Liczba kobiet
objętych
programem
Ocena efektów
końcowych
programu
Ocena
wykorzystania
środków
finansowych
Realizacja celu
programu
Liczba
osób
objętych
programem
Ocena efektów
końcowych
programu
Ocena
wykorzystania
środków
finansowych
Wykonawca
Podmiot ochrony
zdrowia **
Podmiot ochrony
zdrowia**
40
3.
„Wykrywanie raka jajnika w populacji kobiet
z grup ryzyka genetycznego”





Etap I
Badanie ginekologiczne, - wywiad z oceną
czynników ryzyka,
Etap II
Badanie markera nowotworowego ,
Badanie USG per vagina

2011 - 2015



4.
„Wczesne wykrywanie i profilaktyka chorób
sercowo – naczyniowych wczesnego wykrywania
miażdżycy, choroby nadciśnieniowej, choroby
niedokrwiennej serca oraz cukrzycy”






5.
„Wczesne wykrywanie czerniaka skóry”







Etap I
Ocena czynników ryzyka: waga ciała, RR,
aktywność fizyczna, obciążenia genetyczne,
nikotynizm i inne
Poradnictwo antynikotynowe
Badania krwi: poziom cukru, poziom
cholesterolu całkowitego, poziom HDL, LDL,
trójglicerydy, fibrynogen,
Etap II
Diagnostyka poszerzona w razie konieczności
EKG lub test obciążenia glukozą
Etap I
Ocena znamion skórnych metodą badania
przedmiotowego
Ocena występowania czynników ryzyka
czerniaka skóry – wywiad lekarski rodzinny i
onkologiczny
Edukacja zdrowotna
Etap II
Ocena znamion skórnych metodą dermatoscopii
Zalecenie obserwacji lub skierowanie do
leczenia

2011 - 2015




2012 - 2015



Realizacja celu
programu
Liczba
osób
objętych
programem
Ocena efektów
końcowych
programu
Ocena
wykorzystania
środków
finansowych
Realizacja celu
programu
Liczba
osób
objętych
programem
Ocena efektów
końcowych
programu
Ocena
wykorzystania
środków
finansowych
Realizacja celu
programu
Liczba
osób
objętych
programem
Ocena efektów
końcowych
programu
Ocena
wykorzystania
środków
finansowych
Podmiot ochrony
zdrowia**
Podmiot ochrony
zdrowia**
Podmiot ochrony
zdrowia**
41
6.
„Przeciwdziałanie uzależnieniu nikotynowemu –
minimalna interwencja antynikotynowa”








7.
„Zapobieganie nadwadze i otyłości oraz rozwojowi
czynników ryzyka chorób krążenia u dzieci i
młodzieży od 6 do 15 roku życia”








Prowadzenie minimalnej interwencji
antynikotynowej w pracy lekarzy podstawowej
opieki zdrowotnej
Prowadzenie minimalnej interwencji
antynikotynowej w pracy pielęgniarki i położnej
Ocena stopnia uzależnienia przy użyciu
kwestionariusza tolerancji nikotyny Fagerstroma
Ocena poziomu motywacji do zaprzestania
palenia przy użyciu testu Schneider, a także
gotowości do zmiany zachowań negatywnych
Budowanie motywacji do zmiany zachowania.
Dostarczenie wiedzy w zakresie składu i
działaniu dymu tytoniowego.
Terapia psychologiczna.
Informacja i zastosowanie nikotynowej terapii
zastępczej u pacjentów, którzy zaprzestali
palenie tytoniu.
Działania w szkołach podstawowych i
gimnazjalnych )
Etap I
Prowadzenie działań edukacyjnych w zakresie
odpowiedniego żywienia zapobiegającego
nadwadze i otyłości, skierowanych do uczniów i
rodziców.
Prowadzenie działań edukacyjnych
propagujących aktywność fizyczną dzieci i
młodzieży, działania skierowane do uczniów i
rodziców.
Propagowanie sprzedaży żywności o niskiej
kaloryczności w szkolnych sklepikach.
Ocena wskaźnika BMI u dzieci i młodzieży,
oraz wskazanie grupy z nadwaga i otyłością.
Wykonanie kilkakrotnych pomiarów RR w
grupie dzieci z nadwaga i otyłych.
Przekazanie informacji rodzicom

2013 - 2015






2012 - 2015




Realizacja celu
programu
Liczba osób
objętych
programem
Ocena efektów
końcowych
programu
Liczba osób,
które zaprzestały
palenia tytoniu.
Liczba osób, u
których
zastosowaną
NTZ
Ocena
wykorzystania
środków
finansowych
Realizacja celu
programu
Liczba uczniów
objętych
programem
Liczba uczniów
z nadwagą i
otyłością
Ocena
skuteczności
edukacji ankiety
oceniające
poziom
uzyskanej
wiedzy wśród
dzieci i
młodzieży
Liczba rodziców
Podmiot ochrony
zdrowia**
Urząd Miasta
Tarnowa
Podmiot ochrony
zdrowia **
Urząd Miasta
Tarnowa
42







Prowadzenie kampanii edukacyjnej dotyczącej
problemu otyłości u dzieci i młodzieży za
pośrednictwem mediów .
Etap II (dzieci otyłe)
Leczenie dietetyczne - opracowanie
prawidłowych schematów żywieniowych dla
dzieci z nadwagą i otyłością,
Prowadzenie planowanej gimnastyki ruchowej
przez specjalistów dla dzieci z nadwagą i
otyłością (basen, sala gimnastyczna),
przygotowanie zestawów ćwiczeń do domu i
omówienie ich z rodzicami.
Konsultacja lekarska u dzieci z wysokim
wskaźnikiem BMI oraz podwyższonymi
parametrami RR,( nakłonienie rodziców do
podjęcia zmiany złych nawyków żywieniowych)
Porady psychologiczne.
Wykonanie badań dodatkowych krwi, poziom
cholesterolu, trójglicerydów na zlecenie lekarza
u dzieci z podwyższonymi wskaźnikami BMI i
RR.
zaangażowanych
w realizację
programu
43
Zadanie III Programy profilaktyczne i rehabilitacyjne (profilaktyka trzeciej fazy)
 Wspieranie podmiotów i organizacji pozarządowych realizujących działania na rzecz promocji zdrowia oraz
Cele operacyjne realizacji zadania


Zakres szczegółowy
1.
a.
b.
profilaktyki w chorobach przewlekłych.
Tworzenie warunków do bezpiecznego i aktywnego życia osób niepełno sprawnych, w tym dzieci, młodzieży i
oraz dorosłych
Rozwijanie indywidualnych umiejętności kontroli zdrowia u osób z wrodzonymi dysfunkcjami zdrowotnymi
Przedmiot zadania
„Ograniczanie negatywnych skutków przewlekłych
chorób narządu ruchu, lub powodujących
dysfunkcję narządu ruchu”
w tym:

”Rehabilitacja (domowa) osób obłożnie chorych na
stwardnienie rozsiane i reumatoidalne zapalenie
stawów oraz inne przewlekłe schorzenia narządu
ruchu”


„Rehabilitacja medyczna ogólnoustrojowa
poprawiająca sprawność manualną i lokomocję”




Rehabilitacja osób niepełnosprawnych z tytułu
przewlekłych schorzeń narządu ruchu, lub
centralnego układu nerwowego
Lata
Mierniki ewaluacyjne

2011 - 2015


Badanie lekarskie w domach chorych
Prowadzenie rehabilitacji ogólnie
usprawniającej, kinezyterapia
Porady psychologiczne
Działania terapeutyczne i rehabilitacyjne,
pozwalające na poprawę sprawności fizycznej
i umysłowej w tym terapia manualna,
Muzykoterapia,
Terapia zajęciowa

Realizacja celu
programu
Liczba osób
objętych
programem
Ocena efektów
końcowych
programu (badanie
ankietowe
pacjentów),
w tym efektów
terapeutycznych
(bad. lekarskie)
Ocena
wykorzystania
środków
finansowych
Wykonawca
Organizacje
pozarządowe*
44
2.
„Rehabilitacja psychofizyczna
wtórna kobiet po mastektomii”
i
profilaktyka






Rehabilitacja ogólnie usprawniająca,
Masaż limfatyczny,
Masaż tappingowy
Ćwiczenia rehabilitacyjne wykonywane na
basenie,
Terapia psychologiczna,
Edukacja zdrowotna w chorobie

2011 - 2015



3.
„Przeciwdziałanie społecznemu wykluczeniu
dorosłych inwalidów słuchu”



Indywidualna rehabilitacja przystosowująca
dorosłych inwalidów słuchu do życia
społecznego i zawodowego,
Terapia logopedyczna,
Cykl wykładów z zakresu promocji zdrowia

2011 - 2013



4.
a.
b.
„Diagnoza, terapia oraz rehabilitacja dzieci i
młodzieży przewlekle chorych, niepełnosprawnych,
w tym z niedorozwojem umysłowym”
w tym:

„Diagnoza i terapia dziecka autystycznego”

„Rehabilitacja oraz aktywizacja społeczna dzieci i
Specjalistyczna, całoroczna rehabilitacja dzieci
niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji
ośrodkowego układu nerwowego, zaburzeń o
podłożu psychicznym, oraz narządów zmysłu.



Specjalistyczna terapia rehabilitacyjna w
zakresie rewalidacji i rehabilitacji ruchowej,
Terapia psychologiczna i pedagogiczna
Terapia logopedyczna
Dogoterapia lub hipoterapia

Specjalistyczna terapia rehabilitacyjna w

2011 – 2015



Realizacja celu
programu
Liczba osób
objętych
programem
Ocena efektów
końcowych
programu
Ocena
wykorzystania
środków
finansowych
Organizacja
pozarządowa*
Realizacja celu
programu
Liczba osób
objętych
programem
Ocena efektów
końcowych
programu
Ocena
wykorzystania
środków
finansowych
Organizacja
pozarządowa*
Realizacja celu
programu
Liczba osób
objętych
programem
Ocena efektów
końcowych, w
tym efektów
terapeutycznych
programu
Ocena
wykorzystania
środków
Organizacje
pozarządowe*
45
c.
d.
młodzieży z mózgowym porażeniem dziecięcym”
„Diagnoza i aktywizacja społeczna
niepełnosprawnych dzieci, uczniów klas
integracyjnych w szkole podstawowej”
„Rehabilitacja dzieci i młodzieży z wadą słuchu
oraz terapia sensoryczna”






„Logoterapia u osób po urazach
i schorzeniach neurologicznych”






5.
zakresie rewalidacji psychoruchowej
Terapia sensoryczna
Terapia logopedyczna
Terapia pedagogiczna
Dogoterapia

Terapia psychologiczno – rewalidacyjna z
elementami stymulacji sensorycznej
Terapia logopedyczna
Dogoterapia
Prowadzenie specjalistycznej terapii
logopedyczno pedagogicznej i psychologicznej
zmierzającej do rozwoju języka mowy i
uwrażliwienia percepcji słuchowej u dzieci z
wadą słuchu,
Prowadzenie terapii sensorycznej u dzieci z
zaburzeniami słuchu lub słyszących
Prowadzenie specjalistycznej terapii
logopedycznej u osób z zaburzeniami mowy
(z powodu afazji, demencji, choroby
Alzheimera, choroby Parkinsona, laryngektomii,
udarów mózgowych itp.)


2011 - 2015



finansowych
Realizacja celu
programu
Liczba osób
objętych
programem
Ocena efektów
końcowych, w
tym efektów
terapeutycznych
programu
Ocena
wykorzystania
środków
finansowych
Realizacja celu
programu
Liczba osób
objętych
programem
Ocena efektów
końcowych
programu
Ocena
wykorzystania
środków
finansowych
Organizacja
pozarządowa*
46
6.
„Prowadzenie działań edukacyjnych dla osób
chorych na astmę oskrzelową i choroby alergiczne”

prowadzenie „szkoły” dla chorych na astmę
oskrzelową i inne choroby alergiczne
(rehabilitacja oddechowa, instruktaż
i praktyczna demonstracja w zakresie metod
samokontroli i przyjmowania leków,
postępowanie w sytuacjach szczególnych
w przypadku zaostrzenia astmy)

2011 - 2015




Realizacja celu
programu
Ilość
wykonanych
wykładów
Liczba
uczestników
szkoły
Badanie
satysfakcji
uczestników
Wykorzystanie
środków
finansowych
Organizacja
pozarządowa*
* współpraca z organizacjami pozarządowymi będzie przebiegała zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 ze zmianami.)
** współpraca z zakładami opieki zdrowotnej będzie przebiegała zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych (Dz.U.Nr 210, poz.2135 ze zmianami).
47
Zadanie IV
Planowe działania propagujące zasady zdrowego stylu życia i pomnażania wiedzy o zdrowiu
Kształtowanie polityki zdrowotnej miasta z udziałem różnych podmiotów życia publicznego,
Rozwijanie indywidualnych umiejętności kontroli zdrowia i propagowania zdrowego stylu życia wśród
mieszkańców miasta Tarnowa,
 Rozwijanie odpowiedzialności i kompetencji wspierania i troszczenia się o własne zdrowie
Przedmiot zadania
Lata
Mierniki ewaluacyjne
Wykonawca
Cele operacyjne realizacji zadania 

Zakres szczegółowy
1.
Współpraca z miastami członkowskimi w
ramach przynależności do Stowarzyszenia
Zdrowych Miast Polskich




Uczestnictwo w szkoleniach,
Uczestnictwo w corocznych konferencjach w
miastach członkowskich,
Przekazywanie informacji o dokonaniach miasta do
Biuletynu SZMP
Wymiana doświadczeń z miastami członkowskimi

2011 - 2015

Jakość omawianej
problematyki.
Stopień
wykorzystania
zdobytej wiedzy
i doświadczenia
w działaniach
samorządu
lokalnego
Urząd Miasta
Tarnowa
48
9. Monitorowanie
Programu
przebiegu
oraz
ocena
wyników
Realizacja Programu będzie monitorowana po każdym kolejnym
roku realizacji przyjętych zadań oraz po zakończeniu wdrażania całego
programu. Ewaluacji zostaną poddane poszczególne programy
indywidualnie oraz koncepcyjne założenia programu wraz z realizacją
nakreślonych celów.
Kryteria i zakres ewaluacyjnych działań obejmą:
 ocenę strategii działań i podjętych metod wdrażania Programu,
 ocenę efektów bieżących i efektów odległych wdrażanych programów,
w tym efektów zdrowotnych (redukcja czynników ryzyka,
zachorowalność, zgony, wczesna wykrywalność, ilość uczestników
programów, ilość osób skierowanych do dalszej diagnostyki itp.),
 ocenę działań edukacyjnych i profilaktycznych w tym realizacji celów
szczegółowych wdrażanych programów, ocenę wyników bezpośrednich
interwencji (wiedza, zachowania, postawy, umiejętności),
 ocenę ekonomicznej opłacalności w tym analizę wykorzystania
środków finansowych, ocenę oszczędności z wprowadzenia programu
(koszty wczesnego wykrycia choroby w stosunku do późnego
zgłoszenia na leczenie).
49
50
51
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards