Bibliografia - Oficyna Wydawnicza Impuls

advertisement
Copyright © by Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2012
Recenzenci:
prof. dr hab. Irena Adamek
dr hab. Jolanta Szempruch, prof. UJK
Redakcja wydawnicza:
Aleksandra Bylica
Projekt okładki:
Irena Czusz
Opracowanie typograficzne:
Andrzej Augustyński
Publikacja została dofinansowana przez
Akademię Techniczno-Humanistyczną w Bielsku-Białej
ISBN 978-83-7850-078-0
Oficyna Wydawnicza „Impuls”
30-619 Kraków, ul. Turniejowa 59/5
tel./fax: (12) 422 41 80, 422 59 47, 506-624-220
www.impulsoficyna.com.pl, e-mail: [email protected]
Wydanie I, Kraków 2012
Spis treści
Wstęp
.................................................................................................................................................. 7
1. Wieloaspektowość problematyki dotyczącej procesu czytania ........................................
1.1. Teoretyczne podstawy czytania, pamięci i mnemotechnik –
analiza literatury ................................................................................................................
Czytanie .................................................................................................................................
Pamięć ....................................................................................................................................
Mnemotechniki ...................................................................................................................
1.2. Fizjologiczno-psychologiczne podstawy czytania ...................................................
1.3. Semiotyczne aspekty czytania .......................................................................................
1.4. Metody nauki czytania .....................................................................................................
1.5. Wybrane koncepcje nauki czytania ..............................................................................
Koncepcja Mariana Falskiego .........................................................................................
Koncepcja Jana Zborowskiego .......................................................................................
Koncepcja Ewy i Feliksa Przyłubskich .........................................................................
Koncepcja Heleny Metery ................................................................................................
Koncepcja Bronisława Rocławskiego ...........................................................................
Koncepcja Jadwigi Cieszyńskiej .....................................................................................
Koncepcja Glenna Domana .............................................................................................
2. Trudności w nabywaniu umiejętności czytania – wybrane zagadnienia .......................
2.1. Specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu ...............................................................
2.2. Wybrane koncepcje etiologiczne trudności w czytaniu .........................................
Koncepcja genetyczna ......................................................................................................
Koncepcja hormonalna ....................................................................................................
Koncepcja fragmentarycznych deficytów rozwojowych .......................................
Koncepcja mikrouszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego .........................
Koncepcja konfliktu dominacji półkulowej ...............................................................
Koncepcja neuropsychologiczna ...................................................................................
Koncepcja zmian strukturalnych i zakłóceń czynnościowych
ośrodkowego układu nerwowego .................................................................................
Koncepcja pedagogiczna .................................................................................................
Koncepcja psychodysleksji ..............................................................................................
Koncepcja psycholingwistyczna ....................................................................................
2.3. Ryzyko dysleksji i jego symptomy .................................................................................
2.4. Spostrzeganie wzrokowe a trudności w czytaniu ....................................................
11
11
11
15
19
22
28
32
35
35
37
39
40
41
42
45
49
49
54
54
54
55
55
55
56
56
58
58
59
59
63
5
Spis treści
3. Praca terapeutyczna z uczniem z trudnościami w nabywaniu umiejętności
czytania i pisania ............................................................................................................................
3.1. Praca terapeutyczna – ujęcie terminologiczne w literaturze
pedagogiczno-psychologicznej ....................................................................................
3.2. Wybrane metody terapii ................................................................................................
Metoda Dobrego Startu .................................................................................................
Metoda symboli dźwiękowych .....................................................................................
Program rozwijający percepcję wzrokową Marianne Frostig ............................
Metoda oparta na systemie percepcyjno-motorycznym
Newella C. Kepharta ........................................................................................................
Metoda 18 struktur wyrazowych ................................................................................
Terapia trudności w uczeniu się czytania i pisania
oparta na wyćwiczeniu zaburzonych funkcji ..........................................................
Terapia neuropsychologiczna według Dirka Bakkera ...........................................
3.3. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna uczniom ze specyficznymi
trudnościami w uczeniu się – zmiany systemowe ................................................
69
69
72
72
73
74
75
76
78
81
84
4. Metodologiczne podstawy badań własnych .......................................................................... 91
4.1. Problematyka badań ........................................................................................................ 91
4.2. Hipoteza robocza, zmienne i wskaźniki ................................................................... 94
4.3. Metody, techniki i narzędzia badawcze .................................................................... 98
4.4. Charakterystyka zmiennej niezależnej – czynnika eksperymentalnego ........ 105
4.5. Organizacja i przebieg badania eksperymentalnego
oraz dobór badanych grup ............................................................................................. 108
5. Poziom funkcji podstawowych – wyniki badań ................................................................... 111
5.1. Percepcja wzrokowa badanych uczniów .................................................................. 111
5.2. Percepcja słuchowa badanych uczniów .................................................................... 121
5.3. Motoryka mała badanych uczniów ............................................................................. 126
6. Mnemotechniki jako czynnik eksperymentalny wspierający nabywanie
umiejętności czytania i pisania – wyniki badań własnych ................................................ 133
6.1. Kierunkowe zaburzenia percepcji wzrokowej a trudności
w nabywaniu przez dzieci umiejętności czytania –
wyniki badań początkowych ........................................................................................ 133
6.2. Wpływ mnemotechnicznych środków i metod na nabywanie
umiejętności czytania – wyniki badań eksperymentalnych ............................... 140
6.3. Mnemotechniki a nabywanie umiejętności pisania .............................................. 165
6.4. Efektywność programu niwelowania trudności w nabywaniu
umiejętności czytania i pisania – analiza porównawcza
uzyskanych wyników ...................................................................................................... 179
Podsumowanie wyników badań i wnioski .................................................................................. 195
Postulaty metodyczne dotyczące pracy z uczniem z trudnościami
w czytaniu i pisaniu ................................................................................................................. 198
Bibliografia ............................................................................................................................................ 201
Spis schematów ................................................................................................................................... 213
Spis rysunków ...................................................................................................................................... 214
Spis tabel ............................................................................................................................................... 216
Spis wykresów ..................................................................................................................................... 218
6
Wstęp
D
zisiejszy świat dziecka jest bardziej różnorodny, większy i bogatszy
niż ten sprzed kilku czy kilkudziesięciu lat, dlatego współczesna
szkoła pełni nie tylko funkcje dydaktyczno-wychowawcze, ale przede wszystkim przygotowuje do życia w społeczeństwie oraz wspiera rozwój
jednostki, wskazując drogi poszukiwań i samodzielnego zdobywania wiedzy.
Nauka i rozwój to wzajemnie ze sobą powiązane procesy, dlatego też uczenie
powinno polegać na kształtowaniu bogatej wewnętrznie, wrażliwej moralnie
oraz zaradnej życiowo jednostki, otwartej na świat i ludzi.
Dziecko, rozpoczynając naukę w klasie I, wkracza w magiczny świat nabywania nowych wiadomości i umiejętności, kształtuje swój stosunek do wykonywanej pracy, podejmowanych zadań oraz otoczenia. Interesuje się tekstem
pisanym, co budzi w nim potrzebę rozszyfrowywania informacji występujących w postaci różnorodnych znaków. Jego działania zostają ukierunkowane
na opanowanie umiejętności czytania i pisania – form komunikacji stanowiących bardzo ważny i podstawowy cel edukacji, mających między innymi duży
wpływ na to, jak będzie przebiegać dalszy proces kształcenia. Ucząc dziecko czytania i pisania, musimy pamiętać o jego indywidualności, czyli trzeba
mu umożliwić podążanie własną drogą i we własnym tempie. Nasze zadanie to
dobór oraz wskazywanie odpowiednich form i metod osiągania celów, pokonywania trudności oraz motywowania do podejmowania wysiłku.
Nowa przestrzeń zadaniowa to również ujawnianie się zaburzeń w obrębie pewnych funkcji lub deficytów rozwojowych, co w konsekwencji decyduje
o postępach dziecka w nauce, ponieważ trudności szkolne przejawiane przez
najmłodszych uczniów często warunkują i decydują o dalszym przebiegu kariery szkolnej. Dlatego bardzo istotne jest podejmowanie wczesnych działań
wspierających, wśród których szczególne miejsce zajmują wczesna diagnoza
pedagogiczna oraz postępowanie zmierzające do eliminowania i pokonywania
trudności w uczeniu się.
Zaprezentowane w książce badania dotyczą analizy związków między wykorzystanymi mnemotechnikami a zapamiętaniem kształtu liter podobnych, najczęściej mylonych przez dzieci. Mnemotechniki w zabawny i humorystyczny sposób
miały umożliwić dziecku poznanie i zapamiętanie kształtu liter, ukonkretnić
abstrakcyjne znaki oraz uzmysłowić, że każda litera jest jedyna w swoim rodza-
7
Wstęp
ju i posiada cechy wyróżniające ją spośród innych. Zapamiętanie materiału literowego zostało także wsparte „żywymi” wierszykami i opowiadaniami, które
miały zwrócić uwagę dziecka na to, co ważne. Tworzenie obrazów pozwoliło na
„ozdabianie” danej litery, tak aby jej kształt i cechy charakterystyczne zachowały się w pamięci dziecka. Przykładem może być wierszyk „ożywiający” literę a:
Wielkie A to drabina,
po której aligator Al się wspina.
W łapce mały talerzyk trzyma
i łyżeczką pyszne ciasteczko wcina.
Talerzyk z łyżeczką, małe a przypomina.
Gdyby nie ta łyżeczka,
to ciastko niezjedzone,
na Ala byłoby obrażone.
Źródło: opracowanie własne.
Pierwszy rozdział książki to charakterystyka kluczowych pojęć – czytania,
pamięci i mnemotechnik, które są ze sobą ściśle powiązane i stanowią przedmiot teoretycznych rozważań oraz prowadzonych badań. Omówiono tu także
fizjologiczno-psychologiczne uwarunkowania procesu czytania oraz jego semiotyczne aspekty. Przedstawiono krótką charakterystykę metod i wybranych
koncepcji nauki czytania.
Rozdział drugi poświęcono problematyce związanej z trudnościami w czytaniu i pisaniu z uwzględnieniem specyficznych trudności oraz ryzyka dysleksji, a także wybranych koncepcji etiologicznych. Przedstawiono i omówiono
rolę spostrzegania wzrokowego w procesie czytania, szczególną uwagę zwracając na zaburzenia percepcji wzrokowej i zachowania świadczące o obniżonej
percepcji.
W rozdziale trzecim przedstawiono wybrane metody terapii stosowane
w pracy z uczniami mającymi trudności w czytaniu i pisaniu oraz podjęto najistotniejsze kwestie dotyczące organizowania systemowej pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zgodnie z najnowszymi rozporządzeniami Ministerstwa
Edukacji Narodowej.
Rozdział czwarty to opis metodologii badań własnych, z uwzględnieniem
problematyki badań, charakterystyki czynnika eksperymentalnego, oraz omówienie organizacji i przebiegu eksperymentu.
Część empiryczna składa się z dwóch rozdziałów, w których omówiono
wyniki badań. Pierwszy opisuje poziom funkcji podstawowych – percepcji wzrokowej, percepcji słuchowej oraz motoryki małej badanych uczniów klas pierwszych. W drugim scharakteryzowano związek między kierunkowymi zaburzeniami percepcji wzrokowej a trudnościami w czytaniu oraz zależność pomiędzy
mnemotechnicznymi środkami i metodami a nabywaniem umiejętności czytania i pisania.
Ostatnia część to podsumowanie wyników badań oraz próba nakreślenia
wskazówek metodycznych ułatwiających prawidłową organizację pracy z uczniem mającym trudności z czytaniem i pisaniem.
8
Wstęp
Książka nie stanowi poszukiwań uniwersalnej metody ułatwiającej naukę
czytania i pisania wszystkim dzieciom, ma jedynie pokazać sposób ułatwiający skuteczne zapamiętywanie kształtów liter podobnych. Mnemotechniki
uwzględniają odrębność, niepowtarzalność każdego dziecka oraz umożliwiają
mu pokonywanie we własnym tempie trudności w czytaniu i pisaniu, które wynikają z mylenia liter. W związku z tym dziecko z przyjemnością i uśmiechem
podróżuje po świecie liter i skutecznie zapamiętuje ich kształt.
Zachęcam także do sięgnięcia po ćwiczenia Mnem literki i życzę Państwu,
aby nauka liter oraz przygoda z czytaniem i pisaniem były dla dzieci dobrą
zabawą.
Joanna Skibska
9
Bibliografia
Bibliografia
Adamek I. (2000): Podstawy edukacji wczesnoszkolnej, Impuls, Kraków.
Adamek I. (2003): Kształcenie zintegrowane. Projektowanie działań edukacyjnych,
Wyd. Nauk. AP, Kraków.
Adamek I. (2011): Uczenie uczenia się – wspieranie edukacyjne ucznia [w:] I. Adamek,
Z. Zbróg (red.): Wczesna edukacja dziecka wobec wyzwań współczesności, Libron,
Kraków.
Anderson J. (1998): Uczenie się i pamięć. Integracja zagadnień, WSiP, Warszawa.
Arnheim R. (2011): Myślenie wzrokowe, słowo/obraz terytoria, Gdańsk.
Baddeley A. (1998): Pamięć. Poradnik użytkownika, Prószyński i S-ka, Warszawa.
Badegruber B. (1997): Nauczanie otwarte w 28 krokach, WSiP, Warszawa.
Baczyńska H. (1978): Trudności w prawidłowym rozwoju myślenia i mowy dziecka
w pierwszym roku nauczania oraz niektóre sposoby przezwyciężania, „Oświata
i Wychowanie”, nr 7.
Bakker D. (1992): Neuropsychologiczna koncepcja dysleksji, Fundacja Synapsis, Warszawa.
Balejko A. (1999): Jak pokonać trudności w mówieniu, czytaniu i pisaniu, Wydawnictwa Logopedyczne, Białystok.
Balejko A., Łuksza H. (1995): Usprawnianie mówienia, czytania i pisania, Wydawnictwa Logopedyczne, Białystok.
Balińska H. (1987): Moje dziecko – dobry uczeń, WSiP, Warszawa.
Bałachowicz J. (1988): Kształtowanie umiejętności czytania ze zrozumieniem, WSiP,
Warszawa.
Baran J. (1993): Zestaw ćwiczeń dla dzieci z trudnościami w nauce czytania, PTP,
Warszawa.
Bednarek D. (2003): Dysleksja a zaburzenia słuchu fonematycznego oraz kanału wielkokomórkowego w układzie wzrokowym [w:] B. Kaja (red.): Diagnoza dysleksji,
Wyd. AB, Bydgoszcz.
Bense M. (1980): Świat przez pryzmat znaku, PIW, Warszawa.
Berthet D. (2002): Wprowadzenie do nauki pisania, Cyklady, Warszawa.
Bettayeb K., Julienne M., Tourbe C., Cornillier E. (2003): Pamięć, „Newsweek. Wydanie Specjalne”, nr 3.
Bober-Pełzowska M., Tuzimek J. (1992): Nauka czytania i pisania w elementarzach
Mariana Falskiego [w:] M. Przetacznik-Gierowska (red.): Problemy psychodydaktyki nauczania początkowego, WSiP, Warszawa.
Bogdanowicz M. (1983): Trudności w pisaniu u dzieci, Wyd. UG, Gdańsk.
201
Bibliografia
Bogdanowicz M. (1986): Integracja percepcyjno-motoryczna a specjalne trudności
w czytaniu u dzieci, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego”, z. 87, Wyd.
UG, Gdańsk.
Bogdanowicz M. (1989): Leworęczność u dzieci, WSiP, Warszawa.
Bogdanowicz M. (1991): Psychologia kliniczna dziecka w wieku przedszkolnym, WSiP,
Warszawa.
Bogdanowicz M. (1993): Dzieci ryzyka dysleksji, „Scholasticus”, nr 2.
Bogdanowicz M. (1996): Psychometryczna czy kliniczna diagnoza dysleksji?, „Biuletyn
Informacyjny Oddziału Warszawskiego PTD”, nr 6, OWP ADAM, Warszawa.
Bogdanowicz M. (1999): Metoda Dobrego Startu, WSiP, Warszawa.
Bogdanowicz M. (2000a): Integracja percepcyjno-motoryczna, CMPPP, Warszawa.
Bogdanowicz M. (2000b): Specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu – dysleksja rozwojowa [w:] T. Gałkowski, G. Jastrzębowska (red.): Logopedia, Wyd. UO, Opole.
Bogdanowicz M. (2002): Ryzyko dysleksji. Problem i diagnozowanie, Harmonia, Gdańsk.
Bogdanowicz M. (2011): Ryzyko dysleksji, dysortografii i dysgrafii, Harmonia Universalis, Gdańsk.
Bogdanowicz M., Jaklewicz H. (2000): Specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu (dysleksja rozwojowa) jako jednostka nozolgiczna, „Neurologia i Psychiatria Wieku
Rozwojowego, Klinika Pediatryczna”, t. 8, nr 4.
Bogdanowicz M., Krasowicz G. (1995): Diagnoza i leczenie dysleksji rozwojowej – neuropsychologiczna koncepcja D.J. Bekkera, „Psychologia Wychowawcza”, nr 2.
Bogdanowicz M., Szlagowska D. (1998): Piosenki do rysowania, czyli Metoda Dobrego
Startu dla najmłodszych, Fokus, Gdańsk.
Bragdon A., Fellows L. (2003): Gimnastyka dla mózgu. Ćwiczenia pobudzające sprawność wizualną, zdolności matematyczne, analityczne oraz inne ważne funkcje
umysłu, Klub dla Ciebie, Medium, Warszawa.
Bragdon A., Gamon D. (2003): Kiedy mózg pracuje inaczej, GWP, Gdańsk.
Brannon L. (2002): Psychologia rodzaju, GWP, Gdańsk.
Breinak W., Opolska T., Pączek R. (1999): Ministerstwo Edukacji Narodowej o dysleksji, czyli specyficznych trudnościach w nauce, MEN, Warszawa.
Bruner J.S. (1978): Akt dokonywania odkrycia [w:] J.S. Bruner: Poza dostarczone informacje. Studia z psychologii poznawania, PWN, Warszawa.
Brześkiewicz Z. (1999a): Superczytanie, Comes, Łódź.
Brześkiewicz Z. (1999b): Superumysł, Comes, Łódź.
Brzezińska A. (red.) (1987): Czytanie i pisanie – nowy język dziecka, WSiP, Warszawa.
Brzezińska A., Burtowy M. (1985): Psychopedagogiczne problemy edukacji przedszkolnej, Wyd. Nauk. UAM, Poznań.
Brzeziński J. (1975): Metody badań psychologicznych w zarysie, UAM, Poznań.
Brzeziński J. (2000): Badania eksperymentalne w psychologii i pedagogice, Scholar,
Warszawa.
Budohoska W. (1967): Z badań nad przyczynami zapominania, PWN, Warszawa.
Budohoska W., Grabowska A. (1994): Dwie półkule – jeden mózg, WP, Warszawa.
Burtowy M. (1987): Ciągłość procesu wychowawczo-dydaktycznego na poziomie
wychowania przedszkolnego i nauczania początkowego w zakresie elementarnej
nauki czytania i pisania [w:] A. Brzezińska (red.): Czytanie i pisanie – nowy język
dziecka, WSiP, Warszawa.
Burtowy M. (1985): Analiza treści programowych elementarnej nauki czytania i przygotowania do pisania dzieci 6-letnich [w:] A. Brzezińska, M. Burtowy: Psychopedagogiczne problemy edukacji przedszkolnej, Wyd. Nauk. UAM, Poznań.
202
Bibliografia
Buzan T. (1988): Rusz głową. Program treningowy dla mózgu, Management Media,
Warszawa.
Buzan T. (2003a): Pamięć na zawołanie, Ravi, Łódź.
Buzan T. (2003b): Podręcznik szybkiego czytania, Ravi, Łódź.
Cackowska M. (1984): Nauka czytania i pisania w klasach przedszkolnych, WSiP, Warszawa.
Calvin W. (1997): Jak myśli mózg?, CIS, Warszawa.
Cieszyńska-Rożek J. (2010): Zaburzenia linearnego porządkowania, czyli dysleksja [w:]
J. Cieszyńska, Z. Orłowska-Popek, M. Krendo (red.): Nowe podejście w diagnozie
i terapii logopedycznej. Metoda krakowska, Wyd. Nauk. UP, Kraków.
Cieszyńska J., Korendo M. (2007): Wczesna interwencja terapeutyczna, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków.
Cieszyńska J. (2001): Nauka czytania krok po kroku. Jak przeciwdziałać dysleksji,
Wyd. Nauk. AP, Kraków.
Cybulska H. (1987): Percepcyjne uwarunkowania osiągnięć w nauce czytania dzieci
sześcioletnich, Wyd. UMCS, Lublin.
Czajkowska I., Herda K. (1998): Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne w szkole, WSiP,
Warszawa.
Czelakowska D. (2010): Metodyka edukacji polonistycznej dzieci w wieku wczesnoszkolnym, Impuls, Kraków.
Czerniawska E. (1991): Poznawcze uwarunkowania pamięci dowolnej małych dzieci,
„Psychologia Wychowawcza”, nr 4.
Czerwińska E., Narożnik M. (1997): Słoneczna biblioteka. Przewodnik metodyczny dla
nauczycieli przedszkoli, WSiP, Warszawa.
Danielewicz T., Koźmińska A., Magnuska J. (1974): Terapia uspokajająca i rozwijająca
dla dzieci nerwicowych i dyslektycznych, PTHP, Warszawa.
Davis R., Braun E. (2001): Dar dysleksji. Dlaczego niektórzy zdolni ludzie nie umieją
czytać i jak mogą się nauczyć, Zysk i S-ka, Poznań.
Dąbrowska M. (1995): Dysleksja w ujęciu psycholingwistycznym, „Psychologia Wychowawcza”, nr 4.
Demel G. (1987): Elementy logopedii, WSiP, Warszawa.
Demel G. (1998): Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, WSiP, Warszawa.
Dobrowolska-Bogusławska M. (1991): Metody nauki czytania w krajach anglojęzycznych oraz ich przystosowanie do języka polskiego, WSiP, Warszawa.
Doman G., Doman J. (1992): Jak nauczyć małe dziecko czytać, Excalibur, Bydgoszcz.
Donaldson M. (1986): Myślenie dzieci, WP, Warszawa.
Dryden G., Vos J. (2003): Rewolucja w uczeniu, Zysk i S-ka, Poznań.
Dudzińska I. (1991): Dziecko sześcioletnie uczy się czytać, WSiP, Warszawa.
Dyrda J. (2004): Style uczenia się dzieci dyslektycznych a wymagania poznawcze szkoły, Wyd. UG, Gdańsk.
Falski M. (1957): Przewodnik metodyczny do elementarza, PZWS, Warszawa.
Filipczuk H. (1989): Rodzice i dzieci w młodszym wieku szkolnym, NK, Warszawa.
Fenczyn J. (1986): Prognoza trudności w nauce czytania i pisania u dzieci w wieku
przedszkolnym, UJ, Kraków.
Frostig M., Horne D. (1989a): Wzory i obrazki. Program rozwijający percepcję wzrokową. Poziom podstawowy. Podręcznik, PTP, Warszawa.
Frostig M., Horne D. (1989b): Wzory i obrazki. Program rozwijający percepcję wzrokową. Poziom średni. Podręcznik, PTP, Warszawa.
203
Bibliografia
Frostig M., Horne D. (1994): Wzory i obrazki. Program rozwijający percepcję wzrokową. Poziom wyższy. Podręcznik, PTP, Warszawa.
Gałkowski T., Jastrzębowska G. (1999): Logopedia, Wyd. UO, Opole.
Gamon D., Bragdon A. (2003): Co potrafi twój mózg, Klub dla Ciebie, Medium, Warszawa.
Gąsowska T., Pietrzak-Stępkowska Z. (1994): Praca wyrównawcza z dziećmi mającymi trudności w czytaniu i pisaniu, WSiP, Warszawa.
Gindrich P. (2001): Znaczenie systemu językowego, świadomości fonologicznej oraz
metajęzykowej w badaniach nad genezą dysleksji, „Audiofonologia”, t. 19.
Gindrich P. (2002): Funkcjonowanie psychospołeczne uczniów dyslektycznych, Wyd.
UMCS, Lublin.
Gleason J.B., Ratner N.B. (2005): Psycholingwistyka, GWP, Gdańsk.
Gloksin W. (1998): Uwarunkowania psychiczne rozwoju dziecka, IWZZ, Warszawa.
Górniewicz E. (1995): Pedagogiczna diagnoza specyficznych trudności w czytaniu
i pisaniu, Wyd. Adam Marszałek, Toruń.
Górniewicz E. (2000): Trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci, Wyd. UWM, Toruń.
Grabałowska K. (1995): Ćwiczenia w czytaniu i pisaniu. Poradnik metodyczny do terapii dzieci dyslektycznych, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa
„Dom Organizatora”, Toruń.
Grabowska A., Budohoska W. (1995): Procesy percepcji [w:] T. Tomaszewski (red.):
Psychologia ogólna, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Grabowska A., Rymarczyk K. (red.) (2004): Dysleksja. Od badań mózgu do praktyki,
Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN, Warszawa.
Grabowska G., Kołakowska B., Perło D. (1997): W domu uczę się czytać i pisać. Podręcznik do domowej nauki dziecka 6- i 7-letniego, Prószyński i S-ka, Warszawa.
Greenfield S. (1998): Tajemnice mózgu, Diogenes – Świat Książki, Warszawa.
Gruszczyk-Kolczyńska E., Zielińska E. (2009): Zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze dla
dzieci, które rozpoczną naukę w szkole, Wyd. Edukacja Polska, Warszawa.
Gudzowski Z. (2001): Czytam – pamiętam – tworzę. Kurs szybkiego czytania, doskonalenia zdolności twórczych i technik pamięciowych, Arka, Poznań.
Gurycka A. (1989): Rozwój i kształtowanie zainteresowań, WSiP, Warszawa.
Guz S. (1987): Rozwój i kształtowanie osobowości dzieci w okresie wczesnoszkolnym,
WSiP, Warszawa.
Habib M. (2004): Zaburzenia nabywania zdolności językowych i pisania. Najnowsze
osiągnięcia neurobiologii [w:] A. Grabowska, K. Rymarczyk (red.): Dysleksja. Od
badań mózgu do praktyki, Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego
PAN, Warszawa.
Hajduk E. (1994): Hipoteza w badaniach pedagogicznych, Wyd. WSP, Zielona Góra.
Hankała A. (1985): Pamięć semantyczna, jej struktura oraz właściwości przechowywanej w niej wiedzy, „Psychologia Wychowawcza”, nr 28.
Hankała A. (1995): Struktura pamięci ikonicznej, „Psychologia Wychowawcza”, nr 3.
Hannaford C. (1998): Zmyślne ruchy, które doskonalą umysł, Medyk, Warszawa.
Harciarek M. (2002): Holografia mózgu, Śląsk, Katowice.
Harwas-Napierała B., Trempała J. (red.) (2003): Psychologia rozwoju człowieka, Wyd.
Nauk. PWN, Warszawa.
Holler J. (1998): Jak zwiększyć potencjał umysłu. Potęga szarych komórek, Comes,
Warszawa.
Horner G. (2002): Szybkie czytanie, Ravi, Łódź.
Ilg F., Ames L., Baker S. (1994): Rozwój psychiczny dziecka, GWP, Gdańsk.
204
Bibliografia
Iljin M. (1964): Czarno na białym, NK, Warszawa.
Jaczewski A. (1993): Biologiczne i medyczne podstawy rozwoju i wychowania, WSiP,
Warszawa.
Jagodzińska M. (2003): Rozwój pamięci w dzieciństwie, GWP, Gdańsk.
Jaklewicz H. (1982): Zaburzenia mowy czytanej i pisanej u dzieci [w:] J. Szumska
(red.): Zaburzenia mowy u dzieci, PZWL, Warszawa.
Jakowicka M. (2001): Czytanie jako zaniedbany obszar edukacji wczesnoszkolnej w kontekście kształcenia zintegrowanego [w:] H. Moroz (red.): Edukacja zintegrowana
w reformowanej szkole, Impuls, Kraków.
Jankowska H. (1992): Rozwój czynności poznawczych u dzieci, WSiP, Warszawa.
Jastrząb J. (2002): Usprawnianie funkcji percepcyjno-motorycznych dzieci dyslektycznych, CMPPP, Warszawa.
Jastrząb J. (2002): Gry i zabawy w terapii pedagogicznej, CMPPP, Warszawa.
Jaworowa A., Szustrowa T. (1991): Podręcznik do testu matrycowego Ravena, Pracownia Testów Psychologicznych PTP, Warszawa.
Jurkowski A. (1975): Ontogeneza mowy i myślenia, WSiP, Warszawa.
Kaczmarek B. (1998): Mózg, język, zachowanie, Wyd. UMCS, Lublin.
Kaczmarek L. (1988): Nasze dziecko uczy się mowy, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin.
Kaczur-Gryz E. (1996): Potęga osobowości. Pamięć, Świat Książki, Warszawa.
Kaja B. (1998): Zarys terapii dziecka, Wyd. WSP, Bydgoszcz.
Kaja B. (red.) (2003): Diagnoza dysleksji, Wyd. AB, Bydgoszcz.
Kalinowska E. (2004): Pojęcie dysleksji, jej rodzaje i przyczyny [w:] E. Skorek (red.):
Terapia pedagogiczna, Impuls, Kraków.
Kamińska K. (1996): Nauka czytania w wieku przedszkolnym, „Edukacja i Dialog”,
nr 5.
Kamińska K. (1999): Nauka czytania dzieci w wieku przedszkolnym, WSiP, Warszawa.
Kaniewski Ł. (2003): Mózg dyslektyka, „Gazeta Wyborcza”, nr 50.
Kephart N.C. (1970): Dziecko opóźnione w nauce szkolnej, PWN, Warszawa.
Kirejczyk K. (red.) (1981): Upośledzenie umysłowe, PWN, Warszawa.
Knobloch-Gala A. (1998): Asymetria dyskursu narracyjnego u dzieci z dysleksją rozwojową, Wyd. UMCS, Lublin.
Kobierzycki T. (1994): Osobowość, rozwój i twórczość, SKW, Heliodor, Warszawa –
Łomianki.
Kohnstamm R. (1989): Praktyczna psychologia dziecka, WSiP, Warszawa.
Kojs W. (1988): Zadania dydaktyczne w nauczaniu początkowym, UŚ, Katowice.
Kojs W. (1994): Działanie jako kategoria dydaktyczna, UŚ, Katowice.
Kojs W. (1998): O niektórych wyznacznikach edukacyjnej i pedagogicznej komunikacji [w:] W. Kojs, R. Mrózek (red.): Komunikacja, dialog, edukacja, cz. 2, UŚ Filia,
Cieszyn.
Kojs W. (2005a): Komunikacja i informacja w światach dziecka [w:] S. Juszczyk, I. Polewczyk (red.): Dziecko w świecie wiedzy, informacji i komunikacji, Wyd. Adam
Marszałek, Toruń.
Kojs W. (2005b): O niektórych wyznacznikach struktury, funkcji i rodzajów wiedzy
oraz implikacjach edukacyjno-pedagogicznych [w:] A. Stachura, T. Zimny (red.):
W poszukiwaniu nowej jakości edukacji jutra, IP US, Szczecin.
Kołtuska B., Grabowska A. (1989): Zróżnicowanie funkcjonalne półkul mózgowych
u dzieci dyslektycznych, „Przegląd Psychologiczny”, t. 32, nr 2.
Konarzewski K. (1995): Problemy i schematy. Pierwszy rok nauki szkolnej dziecka,
Żak, Warszawa.
205
Bibliografia
Kossut M. (red.) (1994): Mechanizmy plastyczności mózgu, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Kościowa M. (1991): Moje metody pracy w klasie pierwszej, WSiP, Warszawa.
Kotarbiński T. (1961): Elementy teorii poznania, logiki formalnej, metodologii nauk,
Ossolineum, Wrocław.
Krasowicz G. (1993): Dysleksja a rozwój i zaburzenia mowy, „Psychologia Wychowawcza”, nr 1.
Krasowicz-Kupis G. (1999): Rozwój metajęzykowy a osiągnięcia w czytaniu dzieci
6–9-letnich, UMCS, Lublin.
Krasowicz-Kupis G. (2001): Język, czytanie, dysleksja, Agencja Wydawniczo-Handlowa Antoni Dudek, Lublin.
Krasowicz-Kupis G. (2003): Językowe, ale nie fonologiczne deficyty w dysleksji [w:]
B. Kaja (red.): Diagnoza dysleksji, Wyd. AB, Bydgoszcz.
Krasowicz-Kupis G. (2006): Dysleksja rozwojowa. Perspektywa psychologiczna, Harmonia, Gdańsk.
Krasowicz-Kupis G. (2008): Psychologia dysleksji, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Krasowicz-Kupis G. (red.) (2009): Diagnoza dysleksji. Najważniejsze problemy, Harmonia, Gdańsk.
Kujawa E., Kurzyna M. (1994): Reedukacja dzieci z trudnościami w czytaniu i pisaniu,
WSiP, Warszawa.
Kujawiński J. (1990): Rozwijanie aktywności twórczej uczniów klas początkowych,
WSiP, Warszawa.
Kupisiewicz C. (1995): Podstawy dydaktyki ogólnej, BGW, Warszawa.
Kurcz I. (1977a): Czynność uczenia się [w:] T. Tomaszewski (red.): Psychologia, PWN,
Warszawa.
Kurcz I. (1977b): Uczenie się i pamięć [w:] T. Tomaszewski (red.): Psychologia, PWN,
Warszawa.
Kurcz I. (1992): Pamięć. Uczenie się. Język, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Lee C. (1997): Wzrastanie i rozwój dziecka, WSiP, Warszawa.
Lelonek M., Wróbel T. (red.) (1990): Praca nauczyciela i ucznia w klasach 1–3, WSiP,
Warszawa.
Lewis D. (1988): Jak wychować zdolne dziecko, PZWL, Warszawa.
Leviton R. (2001): Jak zwiększyć moc mózgu, Medium, Warszawa.
Lindsay P., Norman D. (1991): Procesy przetwarzania informacji u człowieka, Wyd.
Nauk. PWN, Warszawa.
Ludorowski L., Magnuszewski W. (red.) (1974): Z badań nad literaturą i językiem,
PWN, Warszawa – Poznań.
Łobocki M. (1986): Metody badań pedagogicznych, PWN, Warszawa.
Łobocki M. (2000): Metody i techniki badań pedagogicznych, Impuls, Kraków.
Łobocki M. (2004): Wprowadzenie do metodologii badań pedagogicznych, Impuls,
Kraków.
Łukała M. (2002): Poznaję litery i czytam, Impuls, Kraków.
Łuria A. (1976a): Podstawy neuropsychologii, PZWL, Warszawa.
Łuria A. (1976b): Podstawy neuropsychologii i neurolingwistyki, PWN, Warszawa.
Maciarz A. (1992): Uczniowie niepełnosprawni w szkole powszechnej, WSiP, Warszawa.
Mackintosh N., Dolman A. (red.) (2002): Zdolności a proces uczenia się, Zysk i S-ka,
Poznań.
Majchrzak I. (1994): Wprowadzenie dziecka w świat pisma, „Wychowanie w Przedszkolu”, nr 5.
206
Bibliografia
Majchrzak I. (1995): Wprowadzenie dziecka w świat pisma, WSiP, Warszawa.
Makarewicz R. (1998): Gdy w klasie jest dyslektyk…, „Polonistyka”, nr 2.
Malendowicz J. (1978): O trudnej sztuce czytania i pisania, NK, Warszawa.
Malendowicz J. (1984): Proces czytania i pisania i trudności w jego opanowaniu, WSiP,
Warszawa.
Malmquist E. (1987): Nauka czytania w szkole podstawowej, WSiP, Warszawa.
Markova D., Powell A. (1998): Twoje dziecko jest inteligentne. Jak poznać i rozwijać
jego umysł, KiW, Warszawa.
Maruszewski T. (2002): Psychologia poznania, GWP, Gdańsk.
Matczak A. (1994): Diagnoza intelektu, Wyd. IP PAN, Warszawa.
Materska M., Tyszka T. (1992): Psychologia i poznanie, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Marzano R.J., Paynter D.E. (2004): Trudna sztuka pisania i czytania, GWP, Gdańsk.
Maurer A. (1995): Poznawcze uwarunkowania rozwoju umiejętności czytania, „Psychologia Wychowawcza”, nr 4.
Mayntz R., Holm K., Hübner P. (1985): Wprowadzenie do metod socjologii empirycznej, PWN, Warszawa.
Metera H. (1976): Nauczę się czytać, WSiP, Warszawa.
Metera H. (1978): Uwarunkowania nauki czytania, „Oświata i Wychowanie”, nr 5.
Mickiewicz J. (1999): Ćwiczenia ułatwiające naukę czytania i pisania dla uczniów klas
młodszych, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa „Dom Organizatora”, Toruń.
Mickiewicz J. (2001): Materiały do diagnozy pedagogicznej umiejętności pisania i czytania uczniów szkoły podstawowej i gimnazjum, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa „Dom Organizatora”, Toruń.
Milner A.D., Goodale M.A. (2008): Mózg wzrokowy w działaniu, Wyd. Nauk. PWN,
Warszawa.
Mietzel G. (2003a): Psychologia kształcenia, GWP, Gdańsk.
Mietzel G. (2003b): Wprowadzenie do psychologii, GWP, Gdańsk.
Mihilewicz S. (red.) (2001): Dziecko z trudnościami w rozwoju, Impuls, Kraków.
Mikitiuk B., Łażewska H., Moritz B. (2002): Co zrobić, aby ułatwić dziecku naukę
czytania i pisania, Impuls, Kraków.
Milewski T. (1993): Teoria, typologia i historia języka, Universitas, Kraków.
Miller L., Steiner D., Reid S. (1996): Od niemowlęcia do dwulatka, Świat Książki, Warszawa.
Minczakiewicz E.M. (1997): Mowa, rozwój – zaburzenia – terapia, Wyd. Nauk. WSP,
Kraków.
Moroz H. (2001): Modernizacja procesu kształcenia nauczycieli [w:] H. Moroz (red.):
Edukacja zintegrowana w reformowanej szkole, Impuls, Kraków.
Mossakowski M., Kowalczyk M. (red.) (1997): Mózg, Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii, Warszawa.
Mroziak J. (1992): Równoważność i asymetria funkcjonalna półkul mózgowych, Wyd.
UW, Warszawa.
Muszyński H. (1971): Wstęp do metodologii badań, PWN, Warszawa.
Myers D. (2003): Psychologia, Zysk i S-ka, Poznań.
Mystkowska H. (1977): Uczymy czytać w przedszkolu, WSiP, Warszawa.
Nagajowa M. (1990): ABC metodyki języka polskiego, WSiP, Warszawa.
Nason A., Dehaan R. (1987): Świat biologii, PWRiL, Warszawa.
Nartowska H. (1980): Opóźnienia i dysharmonie rozwoju dziecka, WSiP, Warszawa.
Nęcka E. (1994): Inteligencja i procesy poznawcze, Impuls, Kraków.
207
Bibliografia
Nęcka E. (2003): Inteligencja. Geneza, struktura, funkcje, GWP, Gdańsk.
Nosal C. (1992): Diagnoza typów umysłu, PWN, Warszawa.
Nowak J. (1989): Pedagogiczne problemy słuchu fonematycznego u uczniów z trudnościami w czytaniu i pisaniu, WSP, Bydgoszcz.
Nowak S. (1985): Metodologia badań socjologicznych, PWN, Warszawa.
Nowak S. (2007): Metodologia badań społecznych, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Nowakowska-Kempna I. (1995): Zastosowanie analizy kognitywnej do badania języka
dzieci i młodzieży [w:] J. Ożdżyński (red.): Językowy obraz świata dzieci i młodzieży, Wyd. Nauk. WSP, Kraków.
Okoń W. (1987): Słownik pedagogiczny, PWN, Warszawa.
Okoń W. (1995): Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Żak, Warszawa.
Opolska T. (1997): Pokonujemy trudności w czytaniu i pisaniu. Przegląd metod pracy
korekcyjno-kompensacyjnej, CMPPP, Warszawa.
Pabis S. (1985): Metodologia i metody nauk empirycznych, PWN, Warszawa.
Palka S. (red.) (2010): Podstawy metodologii badań w pedagogice, GWP, Gdańsk.
Pawłowska R. (1993): Lingwistyczna teoria nauki czytania, Wyd. UG, Gdańsk.
Pawłowska R. (2002): Metodyka ćwiczeń w czytaniu, Wyd. UG, Gdańsk.
Pąchalska M. (2008): Rehabilitacja neuropsychologiczna, Wyd. UMCS, Lublin.
Pelc J. (1982): Wstęp do semiotyki, WP, Warszawa.
Pervin L. (2002): Psychologia osobowości, GWP, Gdańsk.
Pętlowska H. (2003): Przezwyciężanie trudności w czytaniu i pisaniu. Terapia pedagogiczna, Impuls, Kraków.
Piaget J. (1966): Studia z psychologii dziecka, PWN, Warszawa.
Piaget J. (1992): Mowa i myślenie dziecka, PWN, Warszawa.
Pieter J. (1967): Ogólna metodologia pracy naukowej, Ossolineum, Wrocław.
Pieter J. (1974): Z zagadnień pracy naukowej, Ossolineum, Wrocław.
Pieter J. (1975): Zarys metodologii pracy naukowej, PWN, Warszawa.
Pilch T. (1971): Metodologia pedagogicznych badań środowiskowych, Ossolineum,
Wrocław.
Pilch T. (1995): Zasady badań pedagogicznych, Żak, Warszawa.
Pilch T., Bauman T. (2001): Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe, Żak, Warszawa.
Pinker S. (2002): Jak działa umysł?, KiW, Warszawa.
Plenkiewicz M. (1997): Sprawdzanie osiągnięć uczniów klas początkowych w czytaniu,
testy czytania, WSP, Bydgoszcz.
Plenkiewicz M. (1994): Efekty w czytaniu dzieci 9–10-letnich, WSP, Bydgoszcz.
Pomykało W. (red.) (1993): Encyklopedia pedagogiczna, Fundacja „Innowacja”, Warszawa.
Popek S. (red.) (1996): Zdolności i uzdolnienia jako osobowościowe właściwości człowieka, Wyd. UMCS, Lublin.
Poppel E., Edingshaus A. (1998): Mózg – tajemniczy kosmos, PIW, Warszawa.
Przedpelska-Ober E., Szczotko E. (1990): Neurobiologiczne podstawy dysleksji, „Przegląd Pedagogiczny”, t. 20, nr 3.
Przetacznik-Gierowska M., Makiełło-Jarża G. (1989): Podstawy psychologii ogólnej,
WSiP, Warszawa.
Przetacznik-Gierowska M., Makiełło-Jarża G. (1992): Psychologia rozwojowa i wychowawcza wieku dziecięcego, WSiP, Warszawa.
Przyłubscy E. i F., Szypowska K. (1994): Początkowa nauka czytania [w:] Mam 6 lat.
Przewodnik dla nauczyciela, WSiP, Warszawa.
208
Bibliografia
Radwiłowiczowa M., Morawska Z. (1990): Metodyka nauczania początkowego, WSiP,
Warszawa.
Rathus S. (2004): Psychologia współczesna, GWP, Gdańska.
Reid G. (2005): Dysleksja, Liber, Warszawa.
Reid G., Wearmouth J. (red.) (2008): Dysleksja. Teoria i praktyka, GWP, Gdańsk.
Rentflejsz-Kuczyk A. (1999): Jak pomóc dzieciom dyslektycznym?, Juka, Warszawa.
Reykowski J. (1979): Motywacja postawy prospołecznej a osobowość, PWN, Warszawa.
Rimm S. (1994): Bariery szkolnej kariery, WSiP, Warszawa.
Rocławscy I. i B. (1997): Przewodnik do słownika ortograficzno-ortofonicznego dla
klas 0–IV, Glottispol, Gdańsk.
Rocławski B. (1986): Poradnik fonetyczny dla nauczycieli, WSiP, Warszawa.
Rocławski B. (1993): Klocki LOGO do zabawy i nauki wymowy, czytania, pisania, ortografii i matematyki, UG, Gdańsk.
Rocławski B. (1996): Nauka czytania i pisania, Glottispol, Gdańsk.
Rocławski B. (2005): Słuch fonemowy i fonematyczny. Teoria i praktyka, Glottispol,
Gdańsk.
Rogasik I. (2000): Trudności w czytaniu i pisaniu a sprawności językowe, „Audiofonologia”, t. 16.
Rostańska E. (1988): Start szkolny jako czynnik różnicujący szanse edukacyjne [w:]
H. Moroz (red.): Czynniki różnicujące szanse edukacyjne dzieci w młodszym wieku
szkolnym, UŚ, Katowice.
Rostańska E. (1994): Wybrane uwarunkowania rozwojowe, społeczne i edukacyjne nauczania języka polskiego w klasie pierwszej [w:] M. Lorek, E. Rostańska, A. Kula:
Elementarz pierwszej klasy „Ele-mele”. Przewodnik metodyczny, WSiP, Warszawa –
Katowice.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie
udzielania i organizacji pomocy psychologicznej w publicznych przedszkolach,
szkołach i placówkach, Dz. U. z 2010 r. nr 228, poz. 1487.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie
szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych, Dz. U. z 2010 r. nr 228,
poz. 1488.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie
warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych
przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz ośrodkach, Dz. U. z 2010 r. nr 228,
poz. 1489.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie
warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych, Dz. U. z 2010
r. nr 228, poz. 1490.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania
i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych, Dz. U. z 2010 r. nr 228, poz. 1491.
Sawa B. (1990): Dzieci z zaburzeniami mowy, WSiP, Warszawa.
Sawa B. (1994): Jeżeli dziecko źle czyta i pisze, WSiP, Warszawa.
Scott A. (1999): Schody do umysłu, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa.
209
Bibliografia
Searle J. (1995): Umysł, mózg i nauka, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Selikowitz M. (1999): Dysleksja i inne trudności w uczeniu się, Prószyński i S-ka, Warszawa.
Singleton Ch. (2008): Dysleksja. Funkcje poznawcze oraz ich wpływ na umiejętność
czytania i pisania [w:] G. Reid, J. Wearmouth (red.): Dysleksja. Teoria i praktyka,
GWP, Gdańsk.
Skibińska H. (1996): Praca korekcyjno-kompensacyjna z dziećmi z trudnościami w pisaniu i czytaniu, Wyd. Uczelniane WSP, Bydgoszcz.
Skibska J. (2011): Dziecko ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w szkole (SPE)
w przedszkolu i szkole – zmiany systemowe [w:] I. Adamek, Z. Zbróg (red.): Dziecko – uczeń a wczesna edukacja, Libron, Kraków.
Skorek E. (2002): Z logopedią na ty, Impuls, Kraków.
Skorek E. (2004): Terapia pedagogiczna, Impuls, Kraków.
Skorny Z. (1966): Współczesne metody badań psychologicznych, Ossolineum, Wrocław.
Skorny Z. (1974): Metody badań i diagnostyka psychologiczna, Ossolineum, Wrocław.
Skorny Z. (1978): Obserwacje psychologiczne dzieci i młodzieży, WSiP, Warszawa.
Skorny Z. (1984): Prace magisterskie z psychologii i pedagogiki, WSiP, Warszawa.
Skorny Z. (1989): Mechanizmy regulacyjne ludzkiego działania, PWN, Warszawa.
Smith A. (1989): Umysł, PZWL, Warszawa.
Sosnowski T. (2000): Psychofizjologia [w:] J. Strelau (red.): Psychologia, GWP, Gdańsk.
Sowula G. (2003): Mózg dyslektyka, „Rzeczpospolita”, nr 50.
Spałek E., Piechowicz-Kułakowska C. (1996): Jak pomóc dziecku z wadą wymowy,
Impuls, Kraków.
Spionek H. (1977): Opóźnienia i dysharmonie rozwoju uczniów jako przyczyna ich
trudności i niepowodzeń szkolnych [w:] A. Hulek (red.): Pedagogika rewalidacyjna,
PWN, Warszawa.
Spionek H. (1985a): Psychologiczna analiza trudności i niepowodzeń szkolnych, PZWS,
Warszawa.
Spionek H. (1985b): Zaburzenia rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne, PWN,
Warszawa.
Spitzer M. (2008): Jak uczy się mózg, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Stecko E. (2001): Zaburzenia mowy u dzieci, Wyd. UW, Warszawa.
Stein J. (2004): Wielkokomórkowa teoria dysleksji rozwojowej [w:] A. Grabowska,
K. Rymarczyk (red.): Dysleksja od badań mózgu do praktyki, Instytut Biologii
Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN, Warszawa.
Sternberg R. (1999): Wprowadzenie do psychologii, WSiP, Warszawa.
Sternberg R. (2001): Psychologia poznawcza, WSiP, Warszawa.
Stipek D., Seal K. (2002): Jak nakłonić dziecko do nauki?, Diogenes, Warszawa.
Strelau J. (1997): Inteligencja człowieka, Żak, Warszawa.
Strelau J. (red.) (2000): Psychologia, GWP, Gdańsk.
Strojnowski J. (1989): Psychologia fizjologiczna, Red. Wyd. KUL, Lublin.
Styczek I. (1979): Logopedia, PWN, Warszawa.
Szempruch J. (1997a): Graficzny aspekt umiejętności pisania uczniów klas III [w:]
J. Kida (red.): Kształcenie języka dziecka w młodszym wieku szkolnym, Wyd. WSP,
Rzeszów.
Szempruch J. (1997b): Umiejętności czytania a osiągnięcia szkolne uczniów klas początkowych, Wyd. WSP, Rzeszów.
Szempruch J. (red.) (2006): Edukacja wobec wyzwań i zadań współczesności i przyszłości. Teoria i praktyka pedagogiczna, Wyd. UR, Rzeszów.
210
Bibliografia
Szewczuk W. (1990): Psychologia, WSiP, Warszawa.
Szuman S. (1947): Psychologia wychowawcza wieku szkolnego. Podręcznik dla nauczycieli, Wiedza, Zawód, Kultura, Kraków.
Szurmiak M. (1987): Podstawy reedukacji uczniów z trudnościami w czytaniu i pisaniu, WSiP, Warszawa.
Szymańska W. (2004): Trudności w uczeniu się uwarunkowane zaburzeniami spostrzeżeń wzrokowych [w:] E. Skorek (red.): Terapia pedagogiczna, Impuls, Kraków.
Szymczak M. (1999): Słownik języka polskiego, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Święcicka M. (1997): Dzieci z trudnościami w czytani i pisaniu, CMPPP MEN, Warszawa.
Taboł S. (2005): Istota czytania, Impuls, Kraków.
Tarkowska I. (1994): Reedukacja. Możliwości i ograniczenia [w:] Z. Gaś (red.): Wspomaganie rozwoju dziecka, Pracownia Wydawnicza Fundacji „Mam szansę”, Lublin.
Tinker M. (1980): Podstawy efektywnego czytania, PWN, Warszawa.
Tomaszewska A. (2001): Prawo do nauki dziecka z dysleksją rozwojową w świadomości
nauczycieli, Impuls, Kraków.
Tomaszewski T. (red.) (1977): Psychologia, PWN, Warszawa.
Tomaszewski T. (red.) (1995): Psychologia ogólna, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Trempała J. (2002): Rozwój poznawczy [w:] B. Harwas-Napierała, B. Trempała (red.):
Psychologia rozwojowa człowieka, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Tyszkowa M. (1977): Terapia zaburzeń motywacji i osobowości dziecka jako zadanie
pracy reedukacyjno-wyrównawczej, „Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze”, nr 2.
Ungar G. (1980): Pamięć, PWN, Warszawa.
Waszkiewicz E. (1997): Dziecko z trudnościami w czytaniu i pisaniu – leniwe, niezdolne, a może dyslektyk?, „Życie Szkoły”, nr 1.
Waszkiewicz E. (2002): Zestaw ćwiczeń do zajęć korekcyjno-kompensacyjnych dla
dzieci przedszkolnych, CMPPP, Warszawa.
Wierzejska A. (1993): Neuropsychologiczna koncepcja dysleksji, „Psychologia Wychowawcza”, nr 3.
Więckowski R. (1992): Treści podstawowe w edukacji wczesnoszkolnej, „Życie Szkoły”,
nr 2.
Więckowski R. (1993): Pedagogika wczesnoszkolna, WSiP, Warszawa.
Więckowski R. (1997a): Kontrowersje dotyczące przedszkolnej nauki czytania, „Wychowanie w Przedszkolu”, nr 9.
Więckowski R. (1997b): Początkowa nauka czytania i pisania (część I), „Życie Szkoły”,
nr 5.
Więckowski R. (1997c): Początkowa nauka czytania i pisania (część II), „Życie Szkoły”,
nr 6.
Więckowski R. (2001): Reforma edukacji wczesnoszkolnej w kontekście integracji [w:]
H. Moroz (red.): Edukacja zintegrowana w reformowanej szkole, Impuls, Kraków.
Wilgocka-Okoń B. (2003): Gotowość szkolna dzieci sześcioletnich, Żak, Warszawa.
Włodarski Z. (1967): Czym jest pamięć?, PZWS, Warszawa.
Włodarski Z. (1968): Rola werbalizacji w procesach pamięci u dzieci, Ossolineum,
Wrocław.
Włodarski Z. (1985): Odbiór treści w procesie uczenia się, PWN, Warszawa.
Włodarski Z. (1989): Psychologia uczenia się, PWN, Warszawa.
Włodarski Z. (1990): Z tajemnic ludzkiej pamięci, WSiP, Warszawa.
Włodarski Z. (1992): Człowiek jako wychowawca i nauczyciel, WSiP, Warszawa.
Włodarski Z. (1996): Psychologia uczenia się, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Włodarski Z. (red.) (1986): Psychologiczne problemy pamięci, PWN, Warszawa.
211
Bibliografia
Włodarski Z., Matczak A. (1987): Wprowadzenie do psychologii, WSiP, Warszawa.
Wołoszynowa L. (1986): Młodszy wiek szkolny [w:] M. Żebrowska (red.): Psychologia
rozwoju dzieci i młodzieży, PWN, Warszawa.
Wójcik T. (1969): Prakseosemiotyka – zarys teorii optymalnego znaku, PWN, Warszawa.
Wygotski L.S. (2005): Narzędzie i znak w rozwoju dziecka, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Variation in component word recognition and spelling skils among dyslexic children
and normal readers (1990) [w:] T.H. Carr, B.A. Levy, Reading and its development:
component skills approaches, Academic Press, San Diego, CA.
Vasta R., Haith M., Miller S. (2004): Psychologia dziecka, WSiP, Warszawa.
Zabłocki K. (1999): Dziecko niepełnosprawne i jego rodzina, Żak, Warszawa.
Zaborowski Z. (1976): Wstęp do metodologii badań pedagogicznych, Ossolineum,
Wrocław.
Zaczyński W. (1967): Rozwój metody eksperymentalnej i jej zastosowanie w dydaktyce, PWN, Warszawa.
Zaczyński W. (1990): Uczenie się przez przeżywanie, WSiP, Warszawa.
Zaczyński W. (1995): Praca badawcza nauczyciela, WSiP, Warszawa.
Zakrzewska B. (1996): Trudności w czytaniu i pisaniu, WSiP, Warszawa.
Zakrzewska B. (1998): Czytanie to radość, WSiP, Warszawa.
Zakrzewska B. (2000): Litery trudne – nietrudne!, WSiP, Warszawa.
Zakrzewska B. (2003): I ty będziesz dobrze czytać, WSiP, Warszawa.
Zalech W. (1997): Zaburzenia czytania i pisania u dzieci afatycznych, głuchych i dyslektycznych, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Zawadzka E., Domańska Ł. (2009): Zaburzenia spostrzegania [w:] Ł. Domańska,
A. Borowska (red.): Podstawy neuropsychologii klinicznej, Wyd. UMCS, Lublin.
Zazzo R. (1974): Metody psychologicznego badania dziecka, PZWL, Warszawa.
Zborowski J. (1959): Początkowa nauka czytania, PZWS, Warszawa.
Zieliński J. (2004): Wybrane zagadnienia dydaktyki ogólnej z elementami dydaktyki
Wyższej Szkoły Wojskowej, Akademia Obrony Narodowej – Wydział Wydawniczy, Warszawa.
Zwolińska E. (2000): Oddziaływania korekcyjno-wyrównawcze jako metoda usprawniająca funkcje percepcyjno-motoryczne, „Audiofonologia”, t. 16.
Żebrowska M. (1986): Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży, PWN, Warszawa.
212
Spis wykresów
Wykres 75. Porównanie wyników uzyskanych przez uczniów grupy GBE-1
pod koniec trwania eksperymentu ...............................................................195
Wykres 76. Porównanie wyników uzyskanych przez uczniów grupy GBE-2
pod koniec trwania eksperymentu ...............................................................196
224
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

Create flashcards