rozróżnienie między ekonomią pozytywną a ekonomią normatywną

advertisement
EFEKTYWNOŚĆ A
SPRAWIEDLIWOŚĆ
jako problem ekonomiczny
Jak prawda w systemach wiedzy, tak sprawiedliwość jest
pierwszą cnotą społecznych instytucji. Teorię nieprawdziwą, choćby
nawet wielce ekonomiczną i elegancką, trzeba odrzucić albo
zrewidować; podobnie prawa i społeczne instytucje, nieważne jak
sprawne i dobrze zorganizowane, muszą zostać zreformowane bądź
zniesione, jeśli są niesprawiedliwe.
John Rawls
Adam Rogalski
Czym się zajmiemy?







Sprawiedliwość jako kategoria ekonomiczna.
„Po równo”, czyli nieefektywnie?
„Dziurawe wiadro” redystrybucji.
Sprawiedliwość a sprawiedliwość społeczna.
Społeczne postrzeganie sprawiedliwości, czyli trochę danych
empirycznych.
Sprawiedliwość czynnikiem wzrostu gospodarczego? – czyli
jeszcze więcej danych empirycznych...
... a na zakończenie: PYTANIA?...
Sprawiedliwość jako kategoria
ekonomiczna?!!!

Większość ekonomistów zapewne nie uważa sprawiedliwości za
kategorię ekonomiczną, ponieważ nie wiadomo jak ją
zdefiniować, zmierzyć i zestawić z kategoriami typowo
ekonomicznymi. To, ich zdaniem, kategoria etyczna,
socjologiczna, może nawet metafizyczna: mglista, relatywna,
niemierzalna i raczej nie podlegająca analizie naukowej.

Początkowo ekonomia miała charakter bardziej polityczny,
dlatego ekonomiści byli żywo zainteresowani konfrontacją
efektów gospodarowania z zasadami ładu społecznego czy
moralnego.
Sprawiedliwość jako kategoria
ekonomiczna?!!!

Jednakże w późniejszym okresie ekonomia jako nauka
zmierzała w kierunku nauk ścisłych, „odspołeczniając” się w
poszukiwaniu uniwersalnych, pondczasowych prawidłowości
niezależnych od woli człowieka i społeczeństwa.

Ojciec utylitaryzmu J.S. Mill postulował, aby „niezmienne
prawa produkcji” oddzielić od „zmiennych praw dystrybucji”.
Liberalizm, indywidualizm i idea spontanicznego ładu stały
się głownymi koncepcjami klasycznej ekonomii od A.Smitha
po współczesnych neoklasyków takich jak L. von Misses i
F.A.von Hayek.
Sprawiedliwość jako kategoria
ekonomiczna?!!!

Z definicji ekonomia odpowiada na trzy pytania: co, jak i dla
kogo produkować? Odpowiedzi na dwa pierwsze pytania
skupiają się wokół rozważań nt. efektywności ekonomicznej,
czyli relacji nakładu do efektu, co stało się głównym polem
badań ekonomistów. W próbach odpowiedzi na trzecie, mniej
„popularne” pytanie, kwestie sprawiedliwości narzucają się
same...
Sprawiedliwość jako kategoria
ekonomiczna?!!!

...i dotyczą trzech, zależnych od siebie wymiarów równości:
1.
Równość miar-równość wobec prawa, jednakowe prawa
obywatelskie dla wszystkich, brak dyskryminacji,
jednakowe kryteria oceny takich samych kategorii
pracowników, itp..
2.
Równość szans-w dostępie do kształcenia, w korzystaniu z
dóbr publicznych, w realizacji podstawowych praw
obywatelskich, uzdolnień, aspiracji etc.
3.
Równość sytuacji-majątkowej, pozycji społecznej, w
korzystaniu z dóbr i usług etc.
Sprawiedliwość jako kategoria
ekonomiczna?!!!

Społeczeństwa i teoretycy są zgodni co do potrzeby realizacji
dwóch pierwszych postulatów. Kontrowersje budzi postulat
przestrzegania równości sytuacji – wielu ludzi akceptuje
różnice majątkowe.

Ekonomiści skupiają się na ogół na tzw. sprawiedliwości
dystrybutywnej, która dotyczy kwestii podziału dochodów i
bogactwa (sprawiedliwe wynagrodzenie, godziwe zyski,
sprawiedliwa wymiana)
„Po równo”, czyli nieefektywnie?

A.M.Okun zauważył, że kapitalizm (typu amerykańskiego)
zapewnia równość w sferze politycznej nie zapewnia jej jednak w
sferze gospodarczej, gdyż jest ona oparta na mechanizmach
rynkowych.

rynek zapewnia wprawdzie efektywność w gospodarce, ale
nieuchronnie prowadzi do kolosalnych nierówności.

Powstaje dylemat wyboru pomiędzy równością a efektywnością

Wzajemne przenikanie się sfer społecznej i gospodarczej
powoduje, że nierówności w dostępie do pieniądza implikują
nierówności w dostępie do praw obywatelskich, dóbr publicznych
etc.
„Po równo”, czyli nieefektywnie?

Koszty równości politycznej są mniejsze niż koszty równości
materialnej.

Konieczność „osadzenia” gospodarki i przeciwdziałania jej
dominującej roli w społeczeństwie ze względu na
„imperialistyczny” z natury rynek. Powszechne prawa
obywatelskie są elementem wpływającym na rynek i służącym
zachowaniu wartości nieprzeliczalnych na pieniądze.
„Dziurawe wiadro” redystrybucji.

W wyniku redystrybucji dochodów (metodami fiskalnymi),
motywowanej chęcią zmniejszenia nierówności i pomożenia
biednym, marnotrawiona jest część wytworzonego dochodu.

Trudno jest określić wielkość „przecieków”: kosztów
administracji, osłabienia bodźców do pracy i oszczędzania itp..

Za pomocą dostępnego ekonomistom instrumentarium nie można
ustalić czy redystrybucja powiększa (pomniejsza?) produkcję
krajową.
Sprawiedliwość
a sprawiedliwość społeczna.

Ile jednostek ludzkich tyle wyobrażeń sprawiedliwości

Sprawiedliwość społeczna ma zinstytucjonalizowaną formę
służącą regulacji zachowań ludzi i powstaje ewolucyjnie w toku
życia społecznego

J.Rawls uważa sprawiedliwość za rodzaj umowy społecznej, która
„tworzy fundamentalną konstytucję dobrze urządzonego
stowarzyszenia ludzkiego”, także w wymiarze ekonomicznym.
Podkreśla przy tym konieczność kształtowania tej umowy w
takich warunkach wyjściowych, aby nikt nie był uprzywilejowany
lub upośledzony (sprawiedliwość jako bezstronność).
Społeczne postrzeganie sprawiedliwości

Badania dowodzą, że ludzie decydują się kierować określonymi
zasadami sprawiedliwości.

Podział dóbr ustalony w warunkach kooperacji jest zgodny z
zasadą maksymalizacji średniej użyteczności przy
zagwarantowanym minimum.

Ludzie biora pod uwagę nie tylko efekty osobiste podziałów, lecz
również skutki dla pozostałych uczestników podziału.
Wynika z tego, że społeczna percepcja zasad sprawiedliwości ma
istotne znaczenie dla procesu tworzenia instytucjonalnego ładu w
gospodarce i społeczeństwie. Percepcja ta ma wpływ zarówno na
poziom osobistej satysfakcji, jak i legitymizację i stabilność
podstawowych struktur społeczeństwa.
Sprawiedliwość czynnikiem wzrostu
gospodarczego?

Eksperci BŚ badając fenomen „Azjatyckich Tygrysów”
stwierdzili, że spłaszczona struktura dochodów (szczególnie na
początku kariery) w połączeniu z wdrożeniem zasad
sprawiedliwości dystrybutywnej oraz wyrównaniem warunków
startu (powszechna, silnie wspierana przez państwo edukacja,
„praca dla każdego”) odniosły pozytywne skutki dynamizując
wzrost gospodarczy poprzez:
1.
Wzrost oszczędności i inwestycji prywatnych
2.
Wzmocnienie stabilności politycznej i makroekonomicznej
3.
Podniesienie jakości kapitału ludzkiego i jego motywacji.
DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ
PYTANIA?...
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

2-2=0

2 Cards jogaf85537

2+2=?

2 Cards jogaf85537

Create flashcards