rynki finansowe * wyk*ad

advertisement
RYNKI
FINANSOWE – WYKŁAD
2 marca 2010
RYNEK FINANSOWY
- w szerokim ujęciu: to mechanizm alokacji zasobów pieniężnych, szczególnie oszczędności; wszystkie te działania
dotyczące obiegu pieniężnego, przepływu pieniądza i rozliczeń pieniężnych między podmiotami.
Alokacja – ponowne rozmieszczenie i przemieszczenie zasobów pieniężnych w sferze realnej gospodarki
Funkcje makroekonomiczne rynku pieniężnego:
 Usprawnia wymianę towarową i obrót pieniężny
Strona 1
z 39



Pozwala na wzrost efektywności wykorzystania zasobów gospodarczych
Zwiększa efektywność alokowania środków pieniężnych
Zwiększa racjonalność podejmowania decyzji inwestycyjnych
- w wąskim ujęciu: to miejsce przeprowadzania transakcji związanych z przemieszczaniem kapitałów od
podmiotów dysponujących wolnymi środkami finansowymi do tych, które zgłaszają na nie popyt; miejsce gdzie
odbywa się ruch pieniądza – miejsce przeprowadzania transakcji pieniądzem gotówkowym i bezgotówkowym w
celu ochrony wartości pieniądza oraz wzrostu jego wartości w przyszłości.
Reasumując:
Rynek finansowy to miejsce zawierania transakcji, które mają za przedmiot szeroko rozumiany kapitał finansowy;
miejsce przeprowadzania transakcji na instrumentach finansowych (wszelkie zobowiązania-instrument finansowybądź roszczenia majątkowe kapitałodawcy do kapitałobiorcy).
POŚREDNICTWO FINANSOWE
a) Bezpośrednie: funkcje, które pełni rynek, funkcje które towarzyszą pozyskiwaniu kapitału.
b) Pośrednie: pośrednikiem jest instytucja finansowa
INSTYTUCJA FINANSOWA: podmiot, który świadczy usługi związane z zawieraniem transakcji, których
przedmiotem są instrumenty finansowe.
Ogół instytucji finansowych dzielimy na:
1) Banki, instytucje bankowe
2) Instytucje nie bankowe
a. Fundusze inwestycyjne
Instytucje wspólnego inwestowania
b. Fundusze emerytalne
c. Ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe
Strona 2
z 39
d. Zakłady ubezpieczeń
e. Domy maklerskie
FUNDUSZE INWESTYCYJNE – osoba prawna, której przedmiotem działalności jest zinstytucjonalizowane;
lokowanie środków pieniężnych w różne instrumenty rynku finansowego. Środki pozyskuje od swoich
uczestników.
ZALETY:
 Profesjonalne zarządzanie środkami klienta
 Płynność udziałów klienta (wichajster)  (można w każdej wyjść z funduszu)
 Możliwość dywersyfikacji (rozproszenia) portfela inwestycyjnego
 Możliwość wyboru funduszu odpowiadającego naszym wymaganiom
 Możliwość wykorzystani udziału w funduszach jako zabezpieczenia przy kredycie
WADY:
 Ryzyko poniesienia straty (można go ograniczać, ale nie zniwelować)
 Koszty inwestycji (ponosimy nawet wtedy, gdy fundusz ponosi straty)
o Opłaty manipulacyjne (np. za dystrybucję przy transferze, przy umarzaniu)
o Opłaty operacyjne (opłata za zarządzanie naszymi pieniędzmi – opłata za doradztwo
inwestycyjne)
 Brak bezpośredniego wpływu na politykę inwestycyjną funduszu
W Polsce fundusze tworzy Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych – odpowiada za tworzenie, zarządzanie
funduszem, reprezentuje fundusz na zewnątrz, podejmuje decyzje inwestycyjne oraz je realizuje.
Zgodę wydaje KNF na tworzenie funduszu. Musi być w formie spółki akcyjnej.
TWJ pomagają: depozytariusz i agent transferowy.
Strona 3
z 39
DEPOZYTARIUSZEM może być bank, który ma co najmniej 100mln PLN kapitału własnego lub Krajowy Depozyt
Papierów Wartościowych.
Prowadzi rejestr aktywów funduszu inwestycyjnego, zapewnie by wartość netto aktywów funduszu
inwestycyjnego (aktywa – zobowiązania) i wartość jednostek uczestnictwa było obliczone zgodnie z prawem,
rozlicza umowy dotyczące aktywów, zapewnie by obrót jednostkami uczestnictwa i certyfikatami był zgody ze
statutem i przepisami prawa.
AGENT TRANSFEROWY - prowadzi rejestr uczestników funduszu, rejestr zmian danych osobowych, oblicza i
przesyła dywidendy, przygotowuje informacje o składakach, aktualizuje salda, rejestry, archiwizuje dokumenty
związane z członkostwem.
DYSTRYBUTORZY jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego:
a) Placówki bankowe
b) Domy maklerskie
c) Osoby fizyczne
FUNDUSZE INWESTYCYJNE wg ustawy:
a) Otwarte (FIO) – sprzedaje jednostki uczestnictwa , które reprezentują jednakowe prawa majątkowe o
charakterze udziałowym, zbywane bez ograniczeń; wielkość kapitałów zmienna, liczba uczestników
zmienna i wysoka. Wysoka płynność jednostek.
Wycena: aktywa netto/jednostki uczestnictwa (codziennie)
b) Specjalistyczne Inwestycyjne Fundusze Otwarte – od otwartych różni je, się:
 Istnieje możliwość określenia warunków odkupienia jednostek uczestnictwa (w statucie funduszu)
 Powołuje się organ kontrolny – Rada Inwestorów
c) Fundusze Zamknięte – emitują papiery wartościowe udziałowe o nazwie certyfikaty inwestycyjne, są
przedmiotem obrotu giełdowego, nie są odkupywane przez fundusz. Wielkość kapitału i emisja jest stała.
Zazwyczaj emisja jest jednorazowa. Cena certyfikatów od 1 000 do 10 000zł.
Wycenia: zależy od wartości rynkowej, odbywa się podczas sesji giełdowych.
Musimy zakupić certyfikat, założyć rachunek w domu maklerskim i go opłacać.
Polityka inwestycyjna jest swobodniejsza i agresywniejsza.
Strona 4
z 39
Rodzajów funduszy inwestycyjnych jest wiele.
W Polsce: 24 TFI, 313 FI (2008r.) – tendencja wzrostowa, dominują fundusze inwestycyjne zamknięte (174), 101 –
otwarte, 38 – specjalistyczne; 83mld – aktywa.
FUNDUSZE EMERYTALNE
W Polsce ma charakter indywidualny. Są to 2 konta: jedno o ZUS, drugie w OFE.
ZUS nie wykorzystuje rynków finansowych do pomnożenia kapitału
OFE – Otwarte Fundusze Emerytalne – korzystają z rynku finansowego, mają ograniczone pole manewru przy
wyborze instrumentów (60% to instrumenty skarbowe – bezpieczne), finansują deficyt państwowy. 40% mogą
inwestować w akcje spółek na giełdzie.
Inwestycje w OFE są długoterminowe.
Powszechne Towarzystwo Emerytalne – tworzy, zarządza i reprezentuje OFE.
OFE nie mają zdolności upadłościowej; majątek jest odrębny od PTE.
Aktywa OFE mają największy udział w PKB (11%).
UBEZPIECZENIOWE FUNDUSZE KAPITAŁOWE – firmy ubezpieczeń na życie; największe AVIVA; ponad 300.
Uczestnicy rynku finansowego:
 Pośrednicy finansowi (instytucje finansowe)
 Inwestorzy
o Indywidualni
o Instytucjonalni
 Emitenci
 Podmioty dyscypliny rynkowej i regulacyjnej
INWESTOR: uczestnik rynku finansowego, który dokonuje aktów kupna, sprzedaży instrumentów finansowych
 Indywidualny – samodzielnie lokuje swoje zasobna rynku finansowym; skala jest ich niewielka, brak
systematyki inwestowania, jest ich wiele
 Instytucjonalny – duże kapitały, duże transakcje; z reguły jest to instytucja finansowa bez względu na
formę organizacyjno-prawną oraz Skarb Państwa
Strona 5
z 39
16 marca 2010
PODMIOTY DYSCYPLINY RYNKOWEJ – to głównie kapitałodawcy, np. akcjonariusze, klienci banków. Sprawują
dyscyplinę rynkową korzystając z poza formalnych narzędzi, informacji.
PODMIOTY DYSCYPLINY REGULUJĄCEJ – orany nadzoru finansowego, banki centralne, instytucje gwarantujące
depozyty. Sposób i zakres określają akty prawne. Podmioty te mają charakter administracyjny.
W UE ukształtowały się 3 modele organizacji nadzoru nad rynkiem finansowym:
1. Nadzór zintegrowany
2. Nadzór częściowo zintegrowany (tweonpeaks, mieszany)
3. Nadzór sektorowy
NADZÓR ZINTEGROWANY – nad całym rynkiem nadzoruje 1 instytucja, kompetencje nadzorcy są szerokie.
Obecnie występuje w większości krajów w UE (Austria, Belgia, Niemcy, Finlandia (najpóźniej), Wielka Brytania,
Czechy i Słowacja (Bank Centralny), Polska, Dania, Estonia, Irlandia, Łotwa, Malta, Szwecja, Węgry  poza
Czechami i Słowacją nadzór pełnią różne instytucje).
NADZÓR CZĘŚCIOWO ZINTEGROWANY – występują 2 instytucje nadzorcze na rynku finansowym danego kraju.
Podstawą podziału jest przedmiot nadzoru (Nadzór rodzajów aktywności instytucji finansowych). Obecnie:
Bułgaria, Luksemburg, Włochy, Holandia, oprócz Luksemburgu jedną z instytucji jest bank centralny.
NADZÓR SEKTOROWY – są 3 lub więcej instytucji nadzorujących rynek finansowy danego kraju (najczęściej bank
centralny, nadzór nad ubezpieczeniami i nadzór nad rynkiem finansowym). Obecnie: Cypr, Francja, Słowenia,
Grecja, Hiszpania, Litwa, Portugalia, Rumunia. Oprócz Cypru wszędzie jest bank centralny jednym z nadzorów.
Zmiany nadzorcze chcą wprowadzić głownie kraje mające nadzór zintegrowany:
 Belgia: przeniesienie nadzoru ostrożnościowego do banku centralnego
 Wielka Brytania i Niemcy: całkowite odebranie nadzoru bankowego niezależnym instytucjom i
przekazanie do banku centralnego
 Irlandia: nadzór nad całym sektorem finansowym do banku centralnego
Strona 6
z 39
Zasady architektury nadzoru w UE:
a) Separacja banku centralnego i nadzoru – rozdział funkcji monetarnych i nadzorczych, gdyż ich cele mogą
być sprzeczne
b) Decentralizacja – nadzór pozostawiono na poziomie państw członkowskich zgodnie z zasadą właściwości
państwa macierzystego (np. nadzór nad bankiem zagranicznym z siedzibą w kraju sprawuje nadzorca
krajowy)
c) Segmentacja – nadzór finansowy na szczeblu unijnym sprawowany jest w ujęciu sektorowym, tzn. że
funkcjonują 3 komitety:
a. Komitet Europejskich Organów Nadzoru Bankowego
b. Komitet Europejskich Organów Nadzoru ds. Ubezpieczeń i Emerytur Pracowniczych
c. Komitet Europejskich Organów Nadzoru ds. Rynkiem Papierów Wartościowych
Ad. a




Doradca Komisji Europejskiej w kwestiach bankowych i nadzoru
Prowadzi działania promujące wzajemną współpracę pomiędzy krajowymi organami nadzoru oraz
wymianę informacji
Ocenia rozwój sektora bankowego, wskazujące pojawiające się zagrożenia i problemy pomagając
jednocześnie je rozwiązać
Skład: przedstawiciele Europejskiego Banku Centralnego, narodowych banków centralnych państw
członkowskich UE oraz krajowych instytucji nadzorczych
Ad. b
Skład: wysokiego szczebla przedstawiciele krajowych organów nadzoru nad rynkiem ubezpieczeń i emerytur
pracowniczych.
Cele działania:
 Doradztwo na rzecz KE w zakresie ubezpieczeń, reasekuracji i emerytur pracowniczych. Jego zadaniem
jest także praca na rzecz wdrożenia jednolitego prawodawstwa w zakresie ubezpieczeń na obszarze UE,
nie ma jednak uprawnień regulujących na poziomie unijnym. Może zatem, podobnie jak pozostałe
Komitety, wydawać jedynie rekomendacje, standardy, wytyczne, zalecenia i protokoły.
 Dbałość o uszczelnianie wzajemnej współpracy nadzorów krajowych
 Monitoring, analiza i ocena europejskiego sektora ubezpieczeń
Strona 7
z 39
Ad. c








Wykrywa zagrożenie stabilności rynków papierów wartościowych UE
Jest to Komitet doradczy i konsultacyjny KE
Przygląda się praktykom nadzorczym w krajach unijnych
Monitoruje stan rynków papierów wartościowych
Proponuje określone działa łania naprawcze
Zacieśnia współpracę nadzorczą
Tworzy instrumenty wspierające rozwój wspólnotowych zasad sprawowania nadzoru
Skład: przedstawiciele krajowych organów nadzoru odpowiedzialnych za rynek papierów wartościowych,
przy czym każde państwo wyznacza jednego przedstawiciela.
UNIJNE, NADZORCZE WNIOSKI LEGISLACYJNE
Powołanie do życia w 2010roku 2 instytucji, które będą odpowiadały za nadzór finansowy na szczeblu unijnym
 Europejski System Organów Nadzoru Finansowego (ESFS) – tworzyć ją będą krajowe organy nadzoru
finansowego oraz europejskie organy nadzoru (3 Komitety)
Cel: wzmocnienie procedur pozwalające kwestionować decyzje krajowych nadzorów w relacjach trans
granicznych (mikroostrożnościowe).
 Europejska Rada ds. Ryzyka Systemowego (ESRB)
Skład: prezesie banków centralnych wszystkich krajów UE, prezes i wiceprezes EBC (Europejski Bank
Centralny), unijny komisarz, który odpowiada za wspólną politykę makroekonomiczną, szefowie 3
sektorowych komitetów nadzorczych
Cel: (makroekonomiczne) ocenienie zagrożenia stabilności rynku finansowego wspólnoty, wzmocnienie
wczesnego ostrzegania przed zagrożeniami, opracowanie europejskiego systemu oceny ryzyka
(makroostrożnościowego), oprowadzić aby oceny ryzyka miały odzwierciedlenie w działaniach organów
nadzorczych.
KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO
 Przewodniczący – powoływany przez premiera na 5 lat
 2 zastępców powoływanych przez premiera na wniosek przewodniczącego Komisji
 Minister finansów lub jego przedstawiciel
 Minister ds. zabezpieczenia społecznego lub jego przedstawiciel
 Prezes NBP lub delegowany przez niego wiceprezes NBP
Strona 8
z 39

Przedstawiciel prezydenta RP
Nadzór na rynkiem finansowych w Polsce obejmuje:
 Nadzór bankowy
 Nadzór emerytalny
 Nadzór ubezpieczeniowy
 Nadzór nad rynkiem kapitałowym
 Nadzór nad instytucjami pieniądza elektronicznego
 Nadzór uzupełniający nad instytucjami kredytowymi, zakładami ubezpieczeń firmami inwestycyjnymi
wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego
Zarząd KNF-u – organ wykonawczy, kieruje nim Przewodniczący Komisji przy pomocy Zastępców
Przewodniczącego, dyrektorów zarządzającymi pionami oraz dyrektorów komórek organizacyjnych.
W Polsce: tylko integracja (organizacyjna – instytucjonalna; nie ma scalonego prawa).
d) Kooperacja – na szczeblu unijnym powołano Komitet ds. Konglomeratów Finansowych.
SEGMENTACJA RYNKU FINANSOWEGO – kryteria podziału:
1. Funkcje rynku finansowego:
a. Rynek walutowy (dewizowy)
b. Rynek pieniężny
c. Rynek kapitałowy
d. Rynek kredytowy
e. Rynek pozabilansowych instrumentów finansowych
2. Przedmiot transakcji:
a. Rynek walutowy
b. Rynek instrumentów o charakterze wierzytelnościowym
c. Rynek instrumentów o charakterze własnościowym
d. Rynek pochodnych instrumentów finansowych
3. Wartość pojedynczej transakcji:
a. detaliczny
Strona 9
z 39
4.
5.
6.
7.
b. hurtowy
Sposób wykorzystania instrumentów finansowych:
a. pierwotny
b. wtórny
Okres zapadalności zobowiązania finansowego:
a. pieniężny
b. kapitałowy
Charakter instrumentów finansowych:
a. Bankowy
b. Papierów wartościowych
c. Poza bankowych instrumentów finansowych
Stopień formalizacji:
a. Zinstytucjonalizowany
b. Nie zinstytucjonalizowany
30 marca 2010
TRANSAKCJE FINANSOWE – umowa, którą zawierają strony (kupujący i sprzedający) o świadczeniu usług
finansowych
Rodzaje:
 Wg okresu zapadalności
 Krótkoterminowe – na rynku pieniężnym
 Długoterminowe – na rynku kapitałowym
 Wg sposobu realizacji transakcji finansowych
 Natychmiastowe – na rynku kasowym (spot)
 Terminowe:
a. Arbitrażowe
b. Zabezpieczające (hedging)
c. Spekulacyjne
Ad. a
Strona 10
z 39
Polegają na zakupie instrumentu finansowego po obniżonej cenie na jednym rynku i jednoczesnej sprzedaży tego
samego instrumentu bądź zbliżonych instrumentów finansowych po wyższej cenie na drugim rynku.
Ad. b
Polegają na zawarciu umowy, w której następuje transfer ryzyka danej transakcji na osobę trzecią. Rodzaje
hedgingu:
 Sprzedażowy – polega na zabezpieczeniu ryzyka spadku ceny instrumentu finansowego poprzez sprzedaż
tego instrumentu w transakcji terminowej
 Zakupowy – polega na ochronie ryzyka wzrostu ceny instrumentu finansowego poprzez zakup tego
instrumentu w transakcji terminowej
Ad. c
Rodzaje:
 Spekulacja na spadek cen – polega na sprzedaży danego instrumentu finansowego, gdy spodziewamy się
spadku cen tych instrumentów i ponownym ich odkupieniu, gdy ceny spadną rzeczywiście
 Spekulacja na zwyżkę cen – kupujemy instrumenty finansowe, gdy są tanie, a sprzedajemy je, gdy ceny ich
wzrosną.
Każdy uczestnik rynku finansowego przyjmuje jedną z pozycji (każda musi być zamknięta)
 Pozycja długa – mamy zobowiązanie do nabycia instrumentu finansowego w przyszłości
 Pozycja krótka – zobowiązanie podmiotu do sprzedaży określonych bazowych instrumentów finansowych
w przyszłości
Zamykamy by pozbyć się ryzyka; wtedy przyjmujemy przeciwną pozycję.
INSTRUMENT FINANSOWY – środek realizacji celów finansowych i narzędzi aktywizacji mechanizmów ich
realizacji.
Podział ogółu instrumentów finansowych:
 Wierzycielskie (dłużne)
 Udziałowe (własnościowe)
 Pochodne
 Nowoczesne instrumenty finansowe
Strona 11
z 39
Klasyfikacja papierów wartościowych:
 Nie przeznaczone do obrotu np. bilety, losy cegiełki, konosamenty, dowody składowe, bony
 Przeznaczone do obrotu:
o Publicznego
o Prywatnego
NOWOCZESNY INSTUMENT FINANSOWY – te aktywa finansowe, które cechuje wysoka innowacyjność ich
formalno – prawnej konstrukcji. Można do nich zaliczyć:
 Sekurytyzację aktywów
 Fundusze Venture Capital i Private Equity
 Nowe konstrukcje w ramach funduszy inwestycyjnych
 Usługi Assets Management
 Transakcje tzw. Sprit Training
SEKURYTYZACJA – przekształcenie wyodrębnionych aktywów podmiotu o sparametryzowanej charakterystyce w
papiery wartościowe, które stają się przedmiotem obrotu, a których zabezpieczeniem są strumienie generowane
przez te aktywa. Podmioty biorące udział:
 Aranżer (inicjuje sekurytyzację)
 Spółka celowa, na którą aranżer przenosi aktywa, a ta emituje papiery wartościowe
 Pierwotni dłużnicy – realizują płatności z tytułu zobowiązań wobec aranżera na rzecz spółki
 Inwestorzy
 Agent płatniczy (bank) – organizuje emisję papierów wartościowych i administruje płatnościami
związanymi z sekurytyzowanymi aktywami
 Agencja ratingowa – ocenia aranżera, spółkę i agenta oraz jakość wierzytelności, nadaje rating papierom
wartościowym. Gdy uzna, że ryzyko jest za wysokie powinna nie dopuścić do emisji.
Rodzaje sekurytyzacji:
a) Pozabilansowa (właściwa) – aranżer sprzedaje swoje wierzytelności spółce celowej dzięki czemu
następuje oddzielenie ryzyka kredytowego tych aktywów od ryzyka kredytowego aranżera.
b) Bilansowa (niewłaściwa) – spółka celowa przejmuje od aranżera ryzyko sekurytyzowanych wierzytelności
a nie same wierzytelności.
Strona 12
z 39
PRIVATE EQUITY i VENTURE CAPITAL – instytucja, która akceptuje wysoki poziom ryzyka inwestycyjnego
oczekując ponadprzeciętnych zysków. Kapitał długoterminowy. Stabilne źródło finansowania innowacyjnych
przedsięwzięć nie wykwalifikowanych przez rynek.
Private Equity finansują innowacje przedsiębiorstw o ugruntowanej pozycji rynkowej (mniejsze ryzyko).
Venture Capital finansuje we współczesnej fazie firmy (większe ryzyko).
Rodzaje Venture Capital:
1. Wg pochodzenia kapitału:
 Ze środków komercyjnych (np. banki. Firmy ubezpieczeniowe)
 Ze środków publicznych
 Ze środków rynku kapitałowego (jedyne kryterium to wynik finansowy)
2. Wg zasięgu terytorialnego:
 Regionalne
 Krajowe
 Globalne
3. Wg przedmiotu działalności:
 Uniwersalne (nie są określone preferencje)
 Specjalistyczne
4. ???????
 Umowne – składają się na niego 2 podmioty (kapitało dawca i inwestor)
 Statutowe – jeden podmiot będący i kapitałodawcą i inwestorem
5. ????????
 Zamknięte – kapitał określony, udziały sprzedane określonym; określony horyzont czasowy
funkcjonowania
 Otwarte – kapitał pochodzi ze sprzedaży nieokreślonym podmiotom
NOWE KONSTRUKCJE W RAMACH FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH:
1. We wszystkich funduszach:
a. Fundusze parasolowe
b. Fundusze podstawowe i powiązane
Strona 13
z 39
c. Fundusze z różnymi kategoriami jednostek uczestnictwa
2. W grupie specjalistycznej:
a. Fundusze funduszy
3. W grupie zamkniętej:
a. Fundusze aktywów niepublicznych
b. Fundusze sekurytyzacyjne
c. Fundusze portfelowe
FUNDUSZE PARASOLOWE – z wydzielonymi subfunduszami, subfundusz realizuje własną politykę inwestycyjną,
ale nie ma osobowości.
FUNDUSZE PODSTAWOWE – emitują certyfikaty inwestycyjne dla fundusz powiązanych (realizują jednorodną
politykę inwestycyjną, ale mają różny sposób wypłaty dochodu).
FUNDUSZE FUNDUSZY – tworzy swój portfel inwestycyjny, który składa się wyłącznie z innych funduszy
inwestycyjnych.
FUNDUSZE AKTYWÓW NIEPUBLICZNYCH – działają jako fundusze zamknięte, co najmniej 80% środków inwestują
publicznie.
FUNDUSZE PORTFELOWE – charakteryzuje je ciągła emisja certyfikatów inwestycyjnych
FUNDUSZE SEKURYTYZACYJNE – zaspokajają roszczenia inwestorów z wpływów uzyskanych od dłużników
wierzytelności na bazie których dokonano emisji certyfikatów inwestycyjnych.
20 kwietnia 2010
Zarządzanie aktywami nie ogranicza się tylko do zarządzania aktywami finansowymi.
Assets management – zarządzanie aktywami finansowymi i niefinansowymi (np. nieruchomościami, złotem) przez
wyspecjalizowane instytucje.
Ryzyko na rynku finansowym
Strona 14
z 39
Ryzyko finansowe wyodrębnia:
1. Ryzyko ilościowe – te które można zmierzyć
a. Ryzyko kredytowe
b. Ryzyko rynkowe – stóp procentowych, kursu walutowego, cen
2. Ryzyko jakościowe
a. Ryzyko płynności instrumentów
b. Ryzyko operacyjne – związane z technologią
c. Ryzyko prawne
Trzeba podejmować odpowiednie decyzje, zarządzanie ryzykiem jest trudne: trzeba je zidentyfikować, zmierzyć,
kontrolować.
Rynek pieniężny – pierwszy segment rynku finansowego
Rynek pieniężny:

Rynek krótkoterminowych operacji depozytowo lokacyjnych

Obrót krótkoterminowymi papierami wartościowymi o charakterze dłużnym

Wycena wartości pieniądza w czasie

Przedmiot obrotu – pieniądz (towar posiadający swoją wewnętrzną wartość)
Cechy rynku pieniężnego:

Jest w dużym stopniu kontrolowany przez bank centralny
Strona 15
z 39

Jest źródłem utrzymania płynności finansowej wszystkich podmiotów

Jest miejscem kształtowania bazowych stóp procentowych

Jest rynkiem wyznaczającym poziom kursów walutowych

Jest rynkiem, na którym cena instrumentów finansowych jest w dużej mierze zależna od zapotrzebowania
budżetu na pieniądz gotówkowy (zależna od deficytu budżetowego)
Segmenty rynku pieniężnego:

Rynek międzybankowy

Rynek krótkoterminowych papierów dłużnych

Rynek depozytowo-kredytowy

Rynek wierzytelności
Rynek międzybankowy:

Największy (hurtowy, zamknięty) segment rynku pieniężnego, na którym banki pożyczają sobie płynne
rezerwy tj. środki zdeponowane na ich rachunkach w BC

Rynek wolnych środków płynnych systemu bankowego

Poprzez ten rynek odbywa się transmisja impulsów polityki pieniężnej do gospodarki

Podstawowy rynek inwestycyjny dla banków posiadających nadwyżki śrdoków pieniężnych

Podstawowy rynek refinansowy dla banków poszukujących środków pienięzych

Rynek określający wartość aktywów i pasywów banku w czasie
Strona 16
z 39

Źródło ryzyka stóp procentowych
Rynek lokat i depozytów międzybankowych

Rynek nieregulowany – dealerzy zawierają transakcje za pomocą telefonów, systemów
Nie ma zabezpieczeń, na rynku lokat międzybankowych między bankami komercyjnymi  wyznaczenie
limitów.
Funkcje banku:
1. Dealer rynku pieniężnego – zawiera transakcje na rynku międzybankowym na własny rachunek; nie każdy
bank ma status dealera rynku pieniężnego. Banki, które są dealerami ustalają podstawowe stawki
procentowe: WIBOR, WIBID, POLONIA
2. Broker rynku pieniężnego tj. pośrednik finansowy, który nie angażuje się w zawieranie transakcji na
własny rachunek; brokerem rynku jest praktycznie każdy bank
DEPOZYT MIĘDZYBANKOWY – przyjęcie przez bank na określony termin określonej kwoty pieniędzy na określonej
stopie procentowej od innego banku
LOKATA MIĘDZYBANKOWA

Udzielnie przez bank na określony termin określonej kwoty po określonej stopie procentowej innemu
bankowi

Lokata jednego banku w drugim jest dla tego drugiego depozytem
Rodzaje niezabezpieczonych operacji depozytowo-lokacyjnych
1. Operacje dzienne – przed i wokół dnia spot
2. Operacje forward (terminowe)
Strona 17
z 39
3. W Polsce od kilku lat udział lokat niezabezpieczonych w strukturze transakcji o charakterze lokacyjnym
wynosi około 70%. W krajach strefy euro 27% w 2008roku.
Operacje dzienne

OVER NIGHT (O/N) – operacje depozytowo-lokacyjna trwająca od dnia dzisiejszego do następnego dnia
roboczego

TOMORROW-NEXT (T/N) – trwa od jutrzejszego dnia roboczego do następnego dnia roboczego czyli SPOT

SPOT-NEXT (S/N) – trwa od dnia spot do następnego dnia roboczego
Operacje FORWARD (terminowe)

Operacje depozytowo-lokacyjne, których początek nastąpi w określonym dniu po dniu spot, koniec zaś w
dniu ustalonym przez zainteresowane strony
Lokaty zabezpieczone:
1. Operacje warunkowe
2. Swapy walutowe
3. Operacje repo i sell-buy-back (SBB) polegają na natychmiastowej sprzedaży lub zakupie waluty lub
papierów wartościowych i równoczesnym ich zakupie lub sprzedaży w ustalonym dniu w przyszłości po z
góry ustalonej cenie
4. Taka operacja wiąże się z mniejszym ryzykiem dla banku kontrahenta
5. Z tego powodu w krajach strefy euro są dominującym segmentem rynku transakcji lokacyjnych
Indeksy rynku lokat międzybankowych:
Strona 18
z 39
WIBOR – (Warsaw Inter Bank Offered Rate) roczna stopa procentowa, po jakiej bank jest skłonny udzielić kredytu
innemu bankowi
WIBID – (Warsaw Inter Bank Bod Rate) roczna stopa procentowa, którą bank jest gotowy zapłacić za środki
przyjęte w depozyty od innych banków
LIBOR – (kwotowany dla EUR, USD, GBP) dla rynków odpowiednio strefy euro, USA i Wielkiej Brytanii.
Stawki ustala się na podstawie zgłoszeń banków, które są dopuszczone do fixingu, odzucane są najwyższe i
najniższe i liczy się średnią. Są to stawki referencyjne. Codziennie są ogłaszane o godz. 11.
Stawki WIBOR:
1. WIBOR O/N, T/N, S/N
2. WIBOR SW, 2W
3. WIBOR 1M, 3M, 6M, 9M
4. WIBOR 1Y
Banki mają 15minut od publikacji są zobowiązane do korzystania z podanych stawek.
SPREAD nie może być wyższa niż 0,3% dla 1) oraz 0,2% dla reszty.
Stawka POLONIA

Polish Overnight Index Avarage – wprowadzona na rynek pieniężny w 2005 roku z inicjatywy ACI Polska i
NBP, oparta o stawkę EONIA

Odzwierciedla wahania cen depozytów O/N na rynku międzybankowym
Strona 19
z 39

Określa oprocentowanie depozytów złotowych udzielanych lub przyjętych w terminie overnight i
obliczana jest przez NBP jako stawka średnia ważona kwotami depozytów, które zostały raportowane do
NBP przez uczestników pod warunkiem, że depozyty te mają swoje odzwierciedlenie w przesłanych
raportach banków kontrahentów

POLONIA odzwierciedla rzeczywistą cenę pieniądza na rynku, ponieważ banki podają kwotowanie tylko
tych transakcji, które zostały zawarte. Jest to główna różnica między stawką overnight WIBOR i WIBID

Wartość stawki POLONIA jest publikowana każdego dnia roboczego o godzinie 17.00 w serwisie
informacyjnym Reuters.
Stawka EONIA

W Wielkiej Brytania stopą referencyjną międzybankowy operacji depozytowych O/N jest stawka SONIA
(Sterlng Overnight Index Avarage)

EONIA publikowana jest codziennie przez EBC, który stabilizuje poziom stopy EONIA wokół poziomu
oficjalnej stopy repo
Operacje banku centralnego na rynku pieniężnym
1. Operacje otwartego rynku
2. Kredyty refinansowe
3. Depozyty nocne
4. System rezerw obowiązkowych
Rynek papierów wartościowych
Papier wartościowy - taki dokument, który potwierdza dokonanie operacji odpłatnego udostępnienia kapitału
Strona 20
z 39
Emitentami może być BC, banki komercyjne, Skarb Państwa finansowanie deficytu), przedsiębiorstw, gminy.
BONY PIENIĘŻNE BC: emitent BC

Pierwsza emisja 1990 rok

Od stycznia 2005 emitowane są wyłącznie bony o 7-dniowym terminie zapadalności

Jedna aukcja na tydzień, w piątek

Wszystkie bony zapadają co tydzień i są rolowane

W przetargach biorą udział banki

Wtórny obrót bonami na nieregulowanym rynku międzybankowym. Nabywcami mogą być wyłącznie
banki krajowe i BFG

Nominał 10 000 PLN

Na okaziciela

Papiery dyskontowe – kupujemy taniej, w dniu wykupu otrzymujemy ich wartość nominalną

Postać zdematerializowana
CERTYFKATY DEPOZYTOWE: emitent bank komercyjny

Zaświadczenie wystawione przez bank, potwierdzające zdeponowanie określonej sumy pieniędzy, na
określony czas, po określonej stopie procentowej

Termin wykupu od 7dni do 1roku (zdarzają się nawet 10letnie)

Istnieje obrót wtórny – za pośrednictwem banku lub bezpośrednio na rynku
Strona 21
z 39

Nie jest publicznym obrotem papierami wartościowymi

Emitent może je wykupić przed terminem zapadalności

Podstawa prawna emisji – prawo bankowe
 Do osób fizycznych nominały 1 000 – 5 000 zł
 Dla klientów instytucjonalnych nominały 50 000 – 100 000 zł
BON SKARBOWY: emitentem państwo

Krótkoterminowe zobowiązanie Skarbu Państwa stanowiące jedną z form finansowania depozytu
budżetowego (papier wartościowy na okaziciela)

Postać zdematerializowana – zapis na koncie depozytowym w rejestrze papierów wartościowych

Początek emisji o 1991roku

Podstawa prawna emisji : ustawa o finansach publicznych, rozporządzenie ministra finansów w sprawie
warunków emitowania bonów skarbowych

Wartość 10 000zł, termin 1 dzień do 90 dni lub 1 tydzień – 52 tygodnie

Mogą je nabywać dealerzy skarbowych papierów wartościowych(wybrane banki krajowe i zagraniczne) na
poniedziałkowych przetargach, następnie je sprzedaje na rynku wtórnym (Bond Spot SA) np. banków czy
przedsiębiorstw

Emitowane w imieniu skarbu państwa przez MF. Agentem emisji jest NBP

Cecha bonów – dyskontowych charakter (kwota nominalna reprezentuje zarówno odsetki jak i kapitał i
jest płatna w dniu wykupu)
Strona 22
z 39
BONY KOMERCYJNE:

niezabezpieczone, krótkoterminowe weksle przedsiębiorstw będące przyrzeczeniem spłaty kwoty
nominalnej w określonym terminie

Instrument dyskontowy

Organizatorem emisji jest bank

Nominał: od 10 tys. Do 1 mln zł (najcześciej 100 tys zł)

Podstawa emisji: ustawa prawo wekslow, ustawa o obligacjach, kodeks cywilny

Emitowane od 1992roku.
KWIT:

Weksle przedsiębiorstwa emitowane w celu pozyskania krótkoterminowych funduszy. Często
zabezpieczone gwarancją firmy macierzystej

Organizatorem emisji jest bank

Emitentem firma o najwyższej zdolności kredytowej

Termin wykupu od 1miesiąca do roku.
4 maja 2010
Rynek walutowy
Strona 23
z 39
WALUTA – pieniądz innego kraju; środek rozliczeniowy, regulowania płynności w transakcjach
międzynarodowych. Są waluty krajowe – jednostka monetarna danego kraju; waluta zagraniczna – środek
płatności innego kraju.
W strefie euro jest 16 krajów, a 27 jest u UE.
Nie każda jednostka monetarna jest walutą, staje się walutą dopiero kiedy jest wymienialna na inne waluty.
Wymienialność – gwarantowana prawnie możliwość wymiany jednej waluty krajowej na dowolna walutę obcą.
RYNEK WALTOWY – to rynek, na którym dochodzi do wymiany walut, jest to rynek wykorzystywany do celów
spekulacyjnych związanych ze zmiennością kursów walutowych, jest to rynek na którym bank centralnym może
dokonywać interwencji walutowych mających na celu ochronę rodzimej waluty.
Współczesny rynek walutowy to rynek zdecentralizowany, jego specyfika polega na tym, że funkcjonuje jako
wielki rynek międzynarodowy (bez granic, bez ograniczeń czasowych – można dokonywać transakcji całą dobę.)
Przesłanki istnienia:
1. Istnienie różnych walut na świecie
2. Handel i inwestycje międzynarodowe – istnieją importerzy i eksporterzy, którzy mogą kupować w jednej
a sprzedawać w innej walucie
3. Spekulacja – jest kurs walutowy, który zależy od popytu i podaży, można zarobić lub stracić na zmianach
kursów
4. Chęć zabezpieczenia się przed ryzykiem kursowym – ktoś mający aktywa zagraniczne jest narażony na
wahania kursowe
3,4 wynikają z charakteru rynku walutowego i kursu walutowego.
Strona 24
z 39
KURS WALUTOWY – cena, za którą można kupić lub sprzedaż jedną walutę za inną; wyrażenie jednostki
monetarnej jednej waluty w jednostkach monetarnych innej.
Tak rozumiany kurs walutowy jest określany mianem KWOTOWANIA. Kurs walutowy jest podawany dwustronnie
– publikuje się ceny kupna danej waluty i ceny sprzedaży waluty.
 Cena kupa – BID, cena po jakiej kwotujący jest w stanie zapłacić za daną walutę.
 Cena sprzedaży – OFFER, cena po jakiej kwotujący jest w stanie sprzedaż daną walutę.
EU / USD
2,5500/2,5900
USD– waluta kwotowana
EU – waluta bazowa
2,5500 – bid
2,5900 - offer
Podawane do 4 miejsca po przecinku.
PIP – najmniejsza jednostka zmiany kursu
FIGURA – 100 jednostek
Rodzaje kursów walutowych:
1. Kurs względnie stały
a. Kurs stały w okresach wieloletnich – przez długi okres czasu jest sztywny. BC takiego kraju musi
mieć specjalne rezerwy dewizowe
b. Kurs stały pełzający – zakłada się góry zaprogramowane zmiany kursów
2. Kurs zmienny
a. Zmienny regulowany – w większości krajów; kurs kształtuje rynek (popyt i podaż na dana walutę),
ale BC ma możliwość interwencji, gdy wahana kursu okazują się nadmierne
b. Swobodnie zmienny – w praktyce nie występuje; kurs kształtuje wyłącznie rynek, BC nie może
interweniować
Strona 25
z 39
PARYTET – określenie kursu walutowego w stosunku do innej znaczącej w świecie waluty narodowej bądź
międzynarodowej. Jest zmienny w czasie.
Dolar, euro, jen – najbardziej znaczące waluty.
Uczestnicy rynku walutowego:
1. Dealerzy (bankowi i nie bankowi) – główni uczestnicy, bo zawierają transakcje na bardzo wysokie kwoty
2. Brokerzy – umożliwiają nawiązywanie kontaktów i dealerami
3. Osoby fizyczne – w momencie, gdy realizują potrzeby turystyczne; transakcje te są nieregularne
4. Podmioty gospodarcze (firmy) – prowadzą działalność inwestycyjną, działają na giełdach
międzynarodowych, są importerami i eksporterami
5. Spekulanci i arbitrażyści – czerpią korzyści na zmienności kursów walutowych
6. Skarb Państwa
7. Bank Centralny – prowadzi interwencje walutowe i zarządza rezerwami walutowymi, by ustabilizować
kurs waluty krajowej. Interwencji dokonuje poprzez sprzedaż dewiz, gdy jest ich za mało na rynku
(aprecjacja – wzrost wartości waluty) lub kupno dewiz, gdy ich jest za dużo (deprecjacja – spadek wartości
waluty)
Transakcje rynku walutowego:
1. Transakcje kasowe (natychmiastowe, typu spot) – najprostsze, jest ich najwięcej. Rozliczana tym samym
dniu co zawarcie lub najdłużej do 2 dni roboczych od daty zawarcia transakcji.
2. Transakcje terminowe (forwardy) – do rozliczenia zawartej transakcji walutowej dochodzi w terminie
późniejszym niż 2 dni robocze od daty zawarcia tej transakcji. Transakcja kupna – sprzedaży ustalona
Strona 26
z 39
dzisiaj, na określoną datę w przyszłości i po określonym dziś kursie walutowym. Daje zabezpieczenie (z
góry znamy kurs), ale gdy zmienią się warunki rynkowe nie możemy przejść na nowe, korzystniejsze
warunki.
3. Swapy walutowe – połączenie natychmiastowej z terminową; zawiązujemy transakcje tzn. kupujemy bądź
sprzedajemy daną walutę na rynku spot (rynku natychmiastowym) oraz jednocześnie zawiązujemy
transakcje zwrotnej wymiany tych walut w określonym dniu w przyszłości po dziś ustalonym dniu w
przyszłości po kursie ustalony dziś (w dniu zawierania transakcji).
4. Opcje walutowe (terminowe) – są 2 rodzaje opcji
a. Proste opcje walutowe (opcje waniliowe ) – opcja to prawo kupna bądź sprzedaży określonej
kwoty waluty w określonym czasie po ustalonym kursie. Ten czas kiedy mamy prawo kupić lub
sprzedać walutę może być różnie określany: konkretny dzień lub przedział czasowy
i. Opcje europejskie – opcje realizowane w konkretnie wyznaczonym dniu zapadalności
ii. Opcje amerykańskie – opcje można zrealizować w dowolnym dniu ,ale w określonym
przedziale czasowym
Opcja kupna(CALL) daje nabywcy opcji prawo kupna określonej waluty w określonej cenie i w określonym
w przyszłości terminie.
Zobowiązanie strona w opcji jest nie symetryczne (jedni mają prawo inni obowiązek).
Opcja sprzedaży nabywcy opcji prawo sprzedaży określonej waluty w określonej cenie i w określonym w
przyszłości terminie.
Nabywca opcji musi zapłaci premię opcyjną wystawcy.
ZADANIE:
Strona 27
z 39
1
Inwestor zakupił opcje kupna instrumentu A po cenie 100$. Premia opcyjna dla tej transakcji wyniosła 5$.
Jeżeli cena instrumentu A wzrośnie o 10% to ile inwestor zarobi na tej transakcji i jaka będzie stopa zwrotu z
tej inwestycji?
Zarobimy 10$ (10%)
Stopa zwrotu 100% (zainwestowaliśmy 5$ z zarobimy 10$)
2
Mamy opcje kupna, wartość 1mln $. Banka A nabywa opcję kupna, ponieważ prognozuje, że kurs USD do PLN
będzie wyższy niż 4,5. Banka B sprzedaje opcję kupna, ponieważ prognozuje, że kurs USD do PLN będzie niższy
niż 4,5. Kurs realizacji opcji1USD= 4,5. Zawarto umowę na opcje kupna 1.1.2009 a data jej realizacji to
1.4.2009 i 1.4.2009 rynkowy kurs wynosi 4,60zł. Co powinien zrobić bank A? oblicz efekt finansowy tej
transakcji.
Bank A powinien zrealizować opcję, kupić d banku B (jest taniej niż na rynku). Zysk banku na tej transakcji
100 000zł.
a. Opcje barierowe – opcje, które mają wbudowaną dodatkową barierę, decydującą o takich
cechach opcji jak np. poziom jej wykonania, termin wygaśnięcia, wysokość premii
i. Opcje z barierą wyjścia (out) – przestają istnieć, gdy kurs walutowy dotknie wyznaczonego
poziomu bariery, do tego momentu są zwykłymi opcjami waniliowymi
ii. Opcje z barierą wejścia (in) – zaczynają działać, gdy kurs dotknie wcześniej ustalonej
bariery, w tym momencie stają się opcjami waniliowymi.
Strona 28
z 39
Jeżeli barierę ustalimy powyżej miejsca spot to jest to opcja z barierą wyjścia/wyjścia w górę (up). Gdy
poziom bariery ustalimy poniżej bariery spot to jest to opcja wejścia/wyjścia w dół (down).
18 maja 2010
Rynek pozagiełdowy
1. 1996 styczeń – powstanie spółki która prowadzi rynek pozagiełdowy, Centralna Tabela Ofert S.A (CeTo
S.A). Twórca: 20 największych banków i domów maklerskich.
2. 2004 maj – CeTo weszło w alians strategiczny z grupą MTS  MTS CeTo S.A. MTS kupiła 25% akcji CeTo.
2009 zmiana nazwy: BondSpot S.A
MTS – europejska giełda obligacji, obejmuje ponad 1 000 uczestników w całej Europie. Obsługuje 70% obrotów
kasowego rynku obligacji.
BondSpot S.A składają się na niego 2 rynki

MTS Poland – hurtowy rynek obrotu papierami skarbowymi (obligacji i bonami skarbowymi). Część
systemu dealerów skarbowych papierów wartościowych

Rynek papierów wartościowych CeTo – przedmiotem obrotu są papiery dłużne (obligacje komunalne,
korporacyjne, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne, także akcje. Rynek regulowany – w przyszłości
zastąpi go GPW w Warszawie.
Jest potrzebny, bo jest wielu emitentów, którzy nie spełniają warunków do wejścia na giełdę.
Warszawska Giełda Towarowa S.A – powstała w 1995 roku jako giełda rolna, początkowo głównym
akcjonariuszem była fundacja na rzecz giełdy paszowo-zbożowej. Natomiast w roku 2000 nastąpiło rozproszenie
akcjonariatu. Jedyna z polskich giełd towarowych na której notuje się terminowe instrumenty finansowe. 2002 –
Strona 29
z 39
kwotowanie kontraktów na obligacje 2- 5- i 10-letnie; 2003 – rozwinięcie kontraktów na waluty; 2005 –
wydzielenie w ramach WGT wydzielono 2 spółki:

E-WGT S.A - sprzedaż wyłącznie towarów rolnych

Izba Rozliczeniowa WGT S.A – rozliczanie kontraktów terminowych
WGT generuje wyższe obroty kontraktami terminowymi na waluty niż GPW w Warszawie.
RYNEK NIEREGULOWANY
NewConect – ruszył w 2007roku. Alternatywny system obrotu akcjami, rynek akcji prowadzony przez GPW w
Warszawie. Emisja akcji: publiczne i niepubliczne. Jest rynkiem zorganizowanym ale nie regulowany. Jest rynkiem
dla nowych przedsiębiorstwa, o wysokim potencjale wzrostu. Inwestora czeka wyższe ryzyko, ale też wyższe
dochody. Młode spółki – firmy o historii nie dłuższej niż 3,4 lata i o przewidywanej kapitalizacji do ok. 20 mln zł.
Preferuje się firmy z segmentów innowacyjnych. (np. media elektroniczne, biotechnologia). Musi się wykazywać
prawdopodobieństwie debiutu na giełdzie. Funkcjonuje w ramach istniejącej struktury – WarsNet. Ma swój
indeks, NewConect Indeks – indeks cenowy, dochodowy. Ilość spółek na NewConect 90 (czerwiec 2009).
Catalist – funkcjonuje od 30 września 2009. Rynek zorganizowany ale nie regulowany. Rynek obligacji. Jest
prowadzony na platformach transakcyjnych GPW w Warszawie i na platformach BondSpot S.A. tworzą go 4
platformy obrotu: 2 prowadzi GPW w Warszawie i 2 platformy BondSpot. Jedna platforma w formule rynku
regulowanego i jedną w systemie alternatywnego obroty – zarówno GPW jak i Bond Spot. To co prowadzi GWP
przeznaczone jest dla klientów detalicznych, a BondSpot dla hurtowych. Wszystkie platform są przeznaczone dla
nie skarbowe papiery dłużne. Uczestnikiem rynku Catalist może być ten podmiot, który ma status uczestnika:
firma inwestycyjna, instytucja kredytowa, inne podmioty spełniające wymogi. Co może robić uczestnik? Składać
zlecenia, zawierać transakcje na własny rachunek bądź na rachunek klienta. Aktualnie notowane są obligacje
korporacyjne 8 firm, listy zastawne banków hipotecznych PKO i BRE, obligacje komunalne 6 miast.
PAPIERY WARTOŚCIOWE I PRAWA KTÓRE SĄ PRZEDMIOTEM OBROTU NA RYNKU KAPITAŁOWYM
Strona 30
z 39
Papiery:
 Akcje
 Prawa do akcji
 Prawa poboru
 Prawa pierwszeństwa
 Obligacje
 Certyfikaty inwestycyjne
 Kwity depozytowe
 Listy zastawne
AKCJE – papier wartościowy o charakterze własnościowym. Reprezentuje część kapitału zakładowego spółki.
Możemy mieć tym samym wpływ na działalność. Nie podlega spłacie, nie daje żadnego prawo do stałych odsetek,
daje natomiast prawo do dywidendy (jeżeli spółka zdecyduje że zysk zostanie przeznaczony na podwyższenie
kapitału itp. to dywidendy nie otrzymamy). Akcje na rynek wprowadza się aby zyskać środki na powstanie i rozwój
podmiotu gospodarczego. Emitując akcje ustala się cenę nominalną, ustala się cenę emisyjną(po tej cenie
sprzedaje się akcje subskrybentom – pierwotnym nabywcom), ci którzy nabyli akcje na rynku pierwotnym mogą
obracać akcjami na rynku wtórnym (cena rynkowa). Kapitał dzielony jest na akcje o równej wartości. Podstawowe
są akcje na okaziciela i nieuprzywilejowane (zwykłe) . Są też akcje imienne – akcje o charakterze
uprzywilejowanym (prawo pierwszeństwa, 2 głosy wyższa dywidenda), zwykle otrzymują ze założyciele spółki.
Procedura wprowadzenia na giełdę:
 Podjęcie decyzji w drodze uchwały przez walne zgromadzenie akcjonariuszy
Strona 31
z 39
 Restrukturyzacja przedsiębiorstwa – dostosowanie spółki
 Wybór doradców inwestycyjnych i wybór domu maklerskiego, który będzie obsługiwał emisję i
sporządzenie prospektu emisyjnego
 Komisja Nadzoru Finansowego zatwierdza prospekt emisyjnego
 Rejestracja akcji w krajowych depozycie papierów wartościowych
 Zapisy na akcje
 Przydział akcji
 Dopuszczenie do obrotu na Giełdzie Papierów Wartościowych i debiut
PRAW DO AKCJI - PDA, umożliwiają inwestorom, którzy zakupili akcje nowej emisji upłynnienie swojej inwestycji
przed wprowadzeniem akcji do obrotu giełdowego.
PRAWA POBORU – prawa do objęcia nowych akcji danej spółki , przysługujące akcjonariuszom, obrót
dokonywany jest w tym samym systemie co akcjami
PRAWA PIERWSZEŃSTWA – dają posiadaczowi priorytet w nabyciu akcji danej spółki po z góry określonej cenie,
termin realizacji jest z góry określony.
OBLIGACJE - papier wartościowy emitowany w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem wierzyciela
obligacji (obligatariusza) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia – płacie odsetki
albo może zamieniać na akcję(świadczenie niepieniężne); papier wartościowy o charakterze dłużnym
(wierzycielskim). Najczęstsze są obligacje skarbowe – mogą je nabywać inwestorzy indywidualni jak i
instytucjonalni. Wartości nominalne osoby fizyczne – 100zł lub wielokrotność tej kwoty, dla instytucjonalnych –
1 000zł lub wielokrotność. Sprzedaż odbywa się do końca lipca 2003 w punkcie obsługi klienta. Późnie
sprzedawane w PSO, przez Internet. Agentem emisji obligacji jest PKO BP S.A, hurtowe walory NBP. Emituje się je
by finansować inwestycje ( nie na bieżące zobowiązania).
Strona 32
z 39
CERTYFIKAT INWESTYCYJNY – świadectwo udziałowe, które potwierdza tytuł własności w majątku funduszy
inwestycyjnych. Zazwyczaj papier wartościowy na okaziciela, pozostaje do swobodnego obrotu.
KWITY DEPOZYTOWY – instrument finansowy wystawiony na rynku zagranicznym na podstawie akcji spółki
notowanych w kraju jej siedziby. Odpowiada określonej ilości akcji danej spółki, przy czym akcje są zdeponowane
w państwie siedziby spółki. (tańsza i prostsza forma obecności spółki na rynku). ADR – amerykańskie kwity
depozytowe, GDR – globalne kwity depozytowe.
LISTY ZASTAWNE – mają charakter dłużny, emitentem w Polsce może być wyłącznie bank hipoteczny. Są 2
rodzaje: hipoteczne bądź publiczne. Hipoteczne – papier wartościowy imienny bądź na okaziciela, którego
podstawę emisji stanowią wierzytelności banku hipotecznego zabezpieczone hipoteką – bank, który wyemitował
musi wykupić w określonym terminem i zapłacić odsetki. Publiczny – podstawą emisji jest … zabezpieczona
gwaranacją instytucji publicznych
1 czerwca 2010 Dzień Dziecka 
INSTYTUCJE WSPOMAGAJĄCE DZIAŁANIE RYNKU KAPITAŁOWEGO
1. KRAJOWY DWPOZYT PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH – depozyt centralny, instytucja, która organizuje cały
system depozytowo-rozliczeniowy i jego sprawne działanie. Cel: stworzenie regionalnego centrum obrotu
kapitałowego w Warszawie. Jest spółką akcyjną, jego właścicielami są 3 podmioty, mają równą ilość akcji, są
to: Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie, Skarb Państwa, NBP. Uczestnikiem jest:

Instytucje finansowe

Emitenci papierów wartościowych : 68, a zarejestrowanych ponad 550.
Zadania:
Strona 33
z 39

Rejestruje zdematerializowane instrumenty finansowe, które są dopuszczone do obrotu, na kontach
depozytowych uczestników tego systemu

Nadzoruje zgodność wielkości emisji papierów wartościowych z ich liczbą w obrocie

Realizuje zobowiązania emitentów wobec inwestorów np. wypłata dywidendy, odsetek, asymilacji,
konwersji akcji

Rozlicza transakcje zawierane na rynku papierów wartościowych

Obsługuje przepływy transferowe między Otwartymi Funduszami Otwartymi

Zarządza systemem rekompensat, odpowiednik BFG (on gwarantuje depozyty na wypadek upadku
banku), gwarantuje inwestorom wypłatę roszczeń, gdy obsługująca ich instytucja upadła.
Odpowiedzialność tego systemu jest mniejsza niż BFG, do 3 000 euro jest całkowita wypłata, do 22 000
euro jest 90% wypłata

Prowadzi obowiązkowy fundusz gwarancyjny tworzony ze składek wnoszonych przez Powszechnych
Towarzystwa Emerytalne
2. DOMY MAKLERSKIE – ustawa z 29 lipca 2005 „O obrocie instrumentami finansowymi”.
Jest to podmiot z siedzibą na terytorium RP uprawniony do prowadzenia działalności maklerskiej.
Może swoją działalność prowadzić jako spółka akcyjna, spółka partnerska, spółka jawna itd.
Nie może prowadzić działalności jako spółka cywilna.
Jeżeli działalność prowadzi wyodrębniona organizacyjnie jednostka banku – biuro maklerskie, a pozostałe
podmioty to domy maklerskie. Komisja Nadzoru Finansowego czuwa nad działalnością.
Strona 34
z 39
Czynności domów maklerskich

Wykonują zlecenia kupna-sprzedaży instrumentów finansowych, robi się to na rachunek pomiotu, który
zleca taką transakcję, mogą również dokonywać tych transakcji na własny rachunek

Prowadzi rachunki papierów wartościowych

Prowadzi rachunki pieniężne, które służą do obsługi rachunków papierów wartościowych (należy posiadać
2 rachunki)

Może udzielać pożyczek pieniężnych na dokonanie transakcji zakupu papierów wartościowych (papiery
stanowią zabezpieczenie zwrotu pożyczki)

Doradztwo inwestycyjne w zakresie instrumentów finansowych czy papierów wartościowych jak również
w zakresie struktury kapitałowej przedsiębiorstwa, przejmowanie przedsiębiorstw itd.
Dom maklerski jest członkiem giełdy i musi wyznaczyć osoby, które w jego imieniu będą działać na giełdzie –
maklerzy giełdowi oraz makler nadzorujący, który czuwa nad prawidłowością działań.
INDEKSY GIEŁDOWE pokazują efektywność inwestowania na rynku papierów wartościowych.
Liczbowe odzwierciedlenie zmian cen rynkowych papierów wartościowych na rynku publicznym oraz liczbowe
odzwierciedlenie koniunktury giełdowej. Są 2 rodzaje:

Dochodowe

Cenowe
Różnią się sposobem liczenia.
Dochodowe – licząc indeks uwzględniamy i ceny akcji i dochody jakie te akcje przynoszą ze sobą np. WIG,
subindeksy do WIGu – budownictwo, chemia, WIG PL.
Strona 35
z 39
Cenowe – przy liczeniu bierzemy tylko ceny akcji np. WIG20, mWIG40, sWIG80.
Swój indeks mają również alternatywne systemu obrotu:
 NewConectIndex – wszystkie akcje notowane na NewConect, data bazowa 30 sierpnia 2007roku, wartość
bazowa 100 funtów, indeks o charakterze dochodowym
RYNEK INSTRUMENTÓW POCHODNYCH – DERYWATY
DERYWATY – instrumenty finansowe, których wartość zależy od innych instrumentów (np. papierów
wartościowych), na które zostały wystawione. Złożona forma instrumentów prostych typu akcje czy obligacje. Nie
mogą one samoistnie funkcjonować, mimo że obrót nimi dokonuje się w oderwaniu od instrumentów
podstawowych.
Rodzaje instrumentów pochodnych na rynku kapitałowym:

Opcje

Kontrakty terminowe (forward, futur es)

Swapy

Waranty
Cechy kontraktu futures:

Występują na giełdzie

Są wystandaryzowane
Strona 36
z 39

Termin dostawy jest określony w danych przedziale czasowym (można wybrać dowolny dzień z tego
przedziału)

Zazwyczaj brak jest dostawy przedmiotu kontraktu (rozliczenie różnicy cen)

Strony muszą wnieść depozyt zabezpieczający wykonanie transakcji
Cechy kontraktu forward:

Występują w obrocie pozagiełdowym

Są niestandaryzowane

Dostawa instrumentu następuje w konkretnym dniu

Następuje dostawa przedmiotu kontraktu

Nie ma obowiązku wnoszenia depozytu zabezpieczającego
Swapy – operacje wymiany przyszłych strumieni finansowych między stronami kontraktu, ich wartość i termin są z
góry ustalone. Wykonanie zobowiązań jednej strony zależy od realizacji zobowiązań drugiej strony kontraktu

Walutowy

Procentowe – zamiana płatności odsetkowych

Rzeczywiste (faktyczna zamiana jednego instrumentu bazowego na drugi) i nierzeczywiste (formalnie nie
zamieniamy przedmiotu kontraktu tylko różnice)

Spot forward – najpopularniejszy, kupno bądź sprzedaż instrumentu bazowego na rynku
natychmiastowych i odsprzedanie na rynku terminowym

Forward forward – 2 operacje dokonywane na 2 przyszłe terminy
Strona 37
z 39

Czyste(2 strony kontraktu) i kombinowane (3 strony kontraktu: strona A zawiera transakcję ze stroną B,
przy równoczesnym zawarciu transakcji przeciwnej ze strona C
Warrant - Instrument pochodny który daje prawo zakupu Papeów wartościowych po określonej cenie w
przyszłości bądź daje prawo do subskrypcji przyszłych emisji akcji. Ma charakter spekulacyjny, jeżeli cena
instrumentu podstawowego np. akcji wzrośnie ponad umówiona cenę rozliczeniową inwestor osiąga zysk, gdy
cena spadnie tedy inwestor ponosi stratę finansową.
Subskrybcja akcji – forma zwykłego podwyższenia kapitału zakładowego w spółce akcyjnej.
Warranty subskrypcyjne – zgodnie z kodeksem spółek handlowych art. 453, w ramach tzw. Docelowego
podwyższania kapitału zakładowego oraz w ramach tzw. Warunkowego kapitału zakładowego, spółka akcyjna
może wyemitować papiery wartościowe uprawniające ich posiadacza do objęcia akcji z wyłączeniem prawa
poboru.
Na GPW w Warszawie notowane są kontrakty terminowe futur es na WIG20 i mWIG40, kontrakty terminowe na
waluty: euro dolar, frank szwajcarski, kontrakty terminowe na akcje spółek z WIG20, opcje na WIG20.
Strona 38
z 39
Strona 39
z 39
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

2-2=0

2 Cards jogaf85537

Create flashcards