CHOROBY DIETOZALEŻNE (plik ppt)

advertisement
Choroby
dietozależne
Co nas czeka w przyszłości?
„Było tłuściutkie i słodkie, pycha!
Czuję się wyśmienicie!”
Ale jak długo będzie trwało świetne samopoczucie i zdrowie?
Gdy odżywiamy się niezdrowo, tuż pod naszym nosem zachodzą
zmiany, które mogą się okazać zgubne w skutkach. Powoli
w naszym organizmie „dojrzewają” różne choroby i choć często
nie widzimy bezpośredniego związku z naszym sposobem
odżywiania – są to właśnie choroby dietozależne… Jednak nie
jesteśmy na straconej pozycji, możemy zapobiec
chorobom, jeśli zmodyfikujemy nasz sposób
żywienia. Wbrew pozorom nie będzie
on mniej smaczny czy nudniejszy.
Przeciwnie! Będzie kolorowo i ciekawie,
a zarazem smacznie i zdrowo!
Plan prezentacji
• Co to są choroby dietozależne?
• Krótka charakterystyka chorób
– definicja;
– przyczyny;
– skutki;
– profilaktyka;
• Podsumowanie – PROFILAKTYKA!!!
Choroby dietozależne
•
•
•
•
•
•
•
Otyłość
Cukrzyca typu II
Nadciśnienie tętnicze
Choroby układu krążenia
Osteoporoza
Próchnica
Nowotwory
Choroby dietozależne
Najczęstsze przyczyny występowania chorób
dietozależnych:
• dodatni bilans energetyczny diet;
• nadmierne spożycie cukru i soli;
• nadmiar białka w diecie;
• nadmiar tłuszczu w diecie oraz znaczny udział izomerów trans
nienasyconych kwasów tłuszczowych;
• wolne rodniki;
• niedobór błonnika w diecie;
• niewłaściwa mikroflora jelitowa;
• nadmiar toksyn;
Otyłość i nadwaga - definicja
• Nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie człowieka;
• ZAWSZE jest to efekt dodatniego bilansu energetycznego;
• Najczęściej metodą klasyfikowania otyłości i nadwagi jest wskaźnik masy
ciała (Body Mass Index – BMI);
• BMI = masa ciała w kg/(wzrost w m)2 [kg/m2];
Wskaźnik dla
dorosłych
Niedowaga
Norma
Nadwaga
Otyłość
średniego
stopnia
BMI (kg/m2)
< 20,0
20,0 – 24,9
25,0 – 29,9
30,0 – 34,9
Otyłość
znacznego
stopnia
Otyłość
bardzo
znacznego
stopnia
35,0 – 39,9
≥ 40,0
• Otyłość można podzielić ze względu na miejsce odkładania się tkanki
tłuszczowej:
– Otyłość androidalna, czyli brzuszna – typ JABŁKO – typowa dla
mężczyzn;
– Otyłość gynoidalna, czyli udowo-pośladkowa – typ GRUSZKA – typowa
dla kobiet;
Otyłość i nadwaga - przyczyny
• Czynniki genetyczne (wpływ w max. 40%);
• Czynniki biologiczne;
• Czynniki psychologiczne: zaburzenia nastroju, depresja;
• Czynniki środowiskowe (wpływ w 60% - MOŻNA JE MODYFIKOWAĆ!!!):
– Mała aktywność fizyczna (siedząca praca, nieaktywny sposób spędzania
wolnego czasu);
– Nieograniczony dostęp do żywności;
– Wysoka gęstość energetyczna żywności (przeważnie duża zawartość tłuszczu,
cukru i innych węglowodanów);
– Spożywanie dużej ilości słodkich napojów;
– Wzrost znaczenia żywności typu fast-food, słonych przekąsek i słodyczy w
codziennej diecie, zwłaszcza młodych osób (sklepiki szkolne, automaty ze
słodyczami);
Otyłość i nadwaga - skutki
• Stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia. Im dłużej trwa tym większe jest
ryzyko rozwoju innych chorób:
– cukrzycy typu II;
– chorób układu sercowo-naczyniowego (niedokrwienna choroba serca,
nadciśnienie);
– nowotworów (jelita grubego, odbytnicy, trzonu macicy, sutka, prostaty) ,
– chorób dróg żółciowych;
– marskości wątroby;
– zapalenia trzustki;
– zespołu bezdechu w czasie snu;
– kamicy dróg moczowych;
– zaburzeń płodności;
• Największe ryzyko powikłań chorobowych dotyczy częściej otyłości typu
jabłko;
• Inne konsekwencje:
– osłabienie stawów nóg, problemy z kręgosłupem;
– płaskostopie, żylaki;
– obniżona sprawność ruchowa;
Cukrzyca typu II - definicja
• Inaczej cukrzyca insulinoniezależna, cukrzyca dorosłych lub nabyta;
• Zaburzenia przemian węglowodanów w organizmie wynikające z nabytej
insulinooporności (organizm wydziela normalną ilość insuliny, lecz jest ona
niewystarczająca do obniżenia poziomu cukru we krwi);
• Rozpoznanie – podwyższony poziom glukozy we krwi:
– stężenie glukozy we krwi na czczo > 126 mg/dl;
– stężenie glukozy przygodne > 200 mg/dl;
• Cukrzyca typu II ujawnia się najczęściej u ludzi w starszym wieku, obecnie
jednak częstość jej występowania rośnie u dzieci i młodych osób otyłych;
Cukrzyca typu II - przyczyny
• Czynniki genetyczne (spokrewniona osoba chora na cukrzycę – w 20%
zachorowań);
• Czynniki środowiskowe:
– Otyłość – na 100 diabetyków 80 jest otyłych,
– Nieodpowiednia dieta,
– Stres;
Cukrzyca typu II - skutki
• Upośledzenie wzroku, ze ślepotą włącznie;
• Zaburzenia pracy nerek, aż do całkowitej niewydolności;
• Zaburzenia neurologiczne (upośledzenie czynności różnych układów, np.
sercowo-naczyniowego, pokarmowego);
• Zmiany skórne (grzybice, czyraki i owrzodzenia);
• Stopa cukrzycowa;
• Miażdżyca;
Nadciśnienie tętnicze - definicja
• Stan podwyższonego skurczowego i/lub rozkurczowego ciśnienia
tętniczego krwi;
• Najczęściej ujawnia się w 3 lub 4 dekadzie życia (21-40 lat!!!);
Ciśnienie skurczowe
Ciśnienie rozkurczowe
[mmHg]
Ciśnienie prawidłowe
< 120
< 80
120 – 129
80 – 84
130 – 139
i/lub
85 – 89
Nadciśnienie tętnicze
140 – 159
i/lub
90 - 99
160 – 179
i/lub
100 – 109
≥ 180
i/lub
≥ 110
Klasyfikacja ciśnienia
Optymalne
Prawidłowe
Wysokie prawidłowe
Łagodne
Umiarkowane
ciężkie
Nadciśnienie tętnicze - przyczyny
• Czynniki genetyczne – geny warunkują 30-60% zmienności ciśnienia tętniczego
populacji;
• Czynniki psychologiczne – stres i urazy psychiczne;
• Czynniki środowiskowe:
– nadmierne spożycie tłuszczów zwierzęcych (→cholesterolu), soli, alkoholu;
– niedostateczne spożycie potasu, magnezu, wapnia, błonnika pokarmowego i
wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, czyli zbyt małe spożycie warzyw,
owoców, przetworów mlecznych i pełnoziarnistych produktów zbożowych;
– palenie papierosów;
Nadciśnienie tętnicze - skutki
• Choroby układu sercowo-naczyniowego:
– rozwój choroby wieńcowej,
– wzrost ryzyka udaru mózgu i zawałów serca;
•
•
•
•
•
•
•
Bóle i zawroty głowy;
Zwiększona pobudliwość nerwowa;
Chwiejność emocjonalna;
Łatwe wyczerpywanie się i trudność koncentracji;
Bezsenność;
Ogólne osłabienie;
Przyspieszone bicie serca;
Nadciśnienie tętnicze - profilaktyka
Przyzwyczajenie się do mniej słonego smaku
nie jest trudne!!!
Jak ograniczyć spożywanie soli?
• Nie sól gotowych potraw.
• Używaj mało soli podczas gotowania.
• Stosuj świeże i suszone zioła zamiast soli.
• Zastąp zwykłą sól solą sodowo-potasową – zawiera mniej sodu!
• Jedz produkty świeże zamiast przetworzonych (np. kiszone, dania
typu instant).
• Czytaj etykiety – wybieraj produkty mniej słone.
Choroby układu krążenia - definicja
• Schorzenia dotyczące narządów i tkanek wchodzących w skład układu
krążenia, a w szczególności serca, tętnic i żył. Często nazywane chorobami
układu sercowo-naczyniowego;
• Podstawą rozwoju większości chorób układu krążenia są zmiany
miażdżycowe, czyli zgrubienia ścian tętnic powodujące zmniejszenie
światła naczyń i w konsekwencji prowadzących do ich niedrożności;
• Miażdżyca rozwija się powoli, prawdopodobnie zaczyna się już w
dzieciństwie czy młodości;
Choroby układu krążenia - przyczyny
• Czynniki środowiskowe:
– Mała aktywność fizyczna;
– Nieodpowiednia dieta:
• nadmierne spożycie energii, nasyconych kwasów tłuszczowych, cholesterolu, soli,
alkoholu
• zbyt niskie spożycie błonnika pokarmowego, witam antyoksydacyjnych;
– Wysokie ciśnienie tętnicze;
– Zwiększona aktywność pro-zakrzepowa krwi;
– Otyłość androidalna;
Choroby układu krążenia - skutki
• Najczęstszymi powikłaniami miażdżycy są zawały mięśnia sercowego i
udary mózgu;
• W 2008 roku główną przyczyną zgonów w Polsce były choroby układu
krążenia (44%) (GUS, 2009);
Choroby układu krążenia - profilaktyka
• Utrzymanie/obniżenie poziomu cholesterolu w osoczu krwi do stężenia
maksymalnie 200 mg/dl;
• Odpowiednia dieta:
– niskocholesterolowa o kontrolowanej zawartości kwasów tłuszczowych,
– bogata w antyoksydanty,
– ograniczone spożycie białka zwierzęcego (mięso, jaja);
• Odpowiednia aktywność fizyczna i utrzymanie prawidłowej masy ciała;
Próchnica - definicja
• Jest to uszkodzenie szkliwa zębów spowodowane przez kwasy wytwarzane
przez bakterie bytujące w nazębnej płytce bakteryjnej;
• Istotą choroby jest odwapnienie i rozpad organicznych struktur zęba;
Próchnica - przyczyny
• Istnieją cztery czynniki powstawania próchnicy, które muszą wystąpić
jednocześnie:
–
–
–
–
obecność bakterii w postaci płytki nazębnej,
obecność węglowodanów (cukrów) w jamie ustnej,
podatność zębów na próchnicę,
odpowiedni czas (aby nastąpiła demineralizacja i nie rozpoczęła się ponowna
mineralizacja);
• Każdy czynnik jest konieczny, ale niewystarczający do powstania próchnicy;
Próchnica - skutki
•
•
•
•
•
Utrata zębów;
Zapalenie dziąseł;
Ropnie;
Zakażenie krwi i różnych narządów np. serca;
Próchnica zębów stałych (wynik próchnicy zębów mlecznych);
Próchnica - profilaktyka
• Stosuj odpowiednią higienę jamy ustnej (mycie zębów po każdym posiłku,
przynajmniej 2 razy dziennie, stosowanie nici dentystycznych i płynów do
płukania jamy ustnej);
• Używaj bezcukrowych gum do żucia (np. z ksylitolem) jeśli nie możesz
umyć zębów;
• Ograniczaj słodkie napoje i słodycze;
• Ograniczaj liczbę posiłków w ciągu dnia do pięciu;
• Kontroluj zęby u stomatologa;
Osteoporoza - definicja
• Metaboliczna choroba układu szkieletowego, charakteryzująca się
obniżeniem masy i gęstości kości oraz zaburzeniami budowy tkanki kostnej
co w konsekwencji zwiększa kruchość kości i ich podatność na złamania;
• Układ kostny człowieka kształtuje się do 20-25 roku życia, w tym czasie
kości osiągają największą gęstość, która później spada wraz z wiekiem,
dlatego ważne jest dostarczanie wapnia i witaminy D do organizmu
dziecka;
Osteoporoza – przyczyny
• Czynniki genetyczne i demograficzne:
–
–
–
–
płeć żeńska,
rasa biała,
predyspozycje rodzinne,
budowa ciała – wątła budowa i mała masa ciała (poniżej 50kg);
• Czynniki biologiczne:
–
–
–
–
deficyt hormonów płciowych,
zaburzenia miesiączkowania,
nierodzenie
choroby: nadczynność tarczycy, cukrzyca, przewlekłe choroby układu
pokarmowego, przewlekłe choroby kości i szpiku;
• Czynniki środowiskowe:
– mała aktywność fizyczna, unieruchomienie,
– palenie papierosów,
– CZYNNIKI ŻYWIENIOWE – ODPOWIEDZIALNE W 50% ZA ROZWÓJ CHOROBY;
Osteoporoza - skutki
• Złamania występują najczęściej w trzech miejscach: biodrze (kość udowa),
kręgosłupie i nadgarstku;
• Wdowi garb – deformacja klatki piersiowej;
• Bóle kręgosłupa – nawet w spoczynku;
• Stopniowe zmniejszanie wzrostu;
• Spadek wydolności oddechowej poprzez zmniejszenie objętości klatki
piersiowej;
• Zaburzenia trawienia, zaparcia poprzez zmniejszenie objętości jamy
brzusznej;
Osteoporoza - profilaktyka
• Zwiększenie spożycia wapnia, zwłaszcza z produktów mlecznych o
obniżonej zawartości tłuszczu (kefiry, maślanki, jogurty, sery twarogowe,
mleko) oraz pozostałych źródeł (ryby, nasiona, orzechy, warzywa
ciemnozielone liściaste);
• Ograniczenie spożycia fosforu poprzez zmniejszenie spożycia mięsa,
wędlin, gotowych potraw przemysłowych, napojów typu cola;
• Nie dopuszczenie do niedoborów magnezu, potasu, cynku, witaminy A, D,
B6 oraz C;
• Ograniczenie spożycia alkoholu;
• Ograniczenie spożycia tłuszczów i olejów;
Nowotwory - definicja
• Nowotwór to nieprawidłowa tkanka, która rozrasta się w nadmiarze i w
sposób nieskoordynowany z pozostałymi tkankami, a nadmierny rozrost
tkanki występuje dalej pomimo wyeliminowania czynnika, który ją
wywołał;
• Podstawowy podział nowotworów pozwala wydzielić nowotwory łagodne i
złośliwe;
Nowotwory - przyczyny
• Czynniki genetyczne – tylko 5 – 10% chorób nowotworowych jest
dziedziczonych bezpośrednio;
• Czynniki środowiskowe – najważniejsza przyczyna rozwoju choroby
nowotworowej:
– narażenie na specyficzne czynniki, które prowadzą do uszkodzenia
genów:
• palenie tytoniu,
• narażenie na szkodliwe promieniowanie,
• infekcje,
• narażenie na substancje rakotwórcze np. pestycydy;
– mała aktywność fizyczna;
– źle zbilansowana dieta (nadmierne spożycie energii, tłuszczów,
czerwonego mięsa, małe spożycie błonnika pokarmowego, niedobór
witamin i antyoksydantów);
– niewłaściwe przygotowanie potraw (smażenie, wędzenie);
– picie alkoholu;
– stres;
Nowotwory – profilaktyka
• Ograniczenie palenia papierosów i picia alkoholu;
• Zbilansowana i urozmaicona dieta (bogata w antyoksydanty, błonnik
pokarmowy);
• Zwiększenie aktywności fizycznej;
Dietoprofilaktyka chorób
dietozależnych
• Zrównoważony bilans energetyczny (równowaga pomiędzy ilością dostarczanej
energii a wydatkami energetycznymi organizmu);
• Odpowiednia aktywność fizyczna (min. 60 minut dziennie, np. spacer szybkim
krokiem);
• Urozmaicenie diety:
– wzrost znaczenia warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów
zbożowych oraz niskotłuszczowych produktów mlecznych;
– ograniczenie spożycia słodyczy, produktów typu fast-food, słonych
przekąsek;
• Większa ilość mniejszych posiłków w ciągu dnia (5 posiłków);
• Zachować umiar;
• Odpowiednie przygotowanie posiłków (mniej smażonych,
więcej gotowanych, grillowanych, pieczonych, duszonych);
Lepiej ZAPOBIEGAĆ niż
LECZYĆ!!!
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards