Postęp w leczeniu nieswoistych chorób zapalnych jelit Zaparcie stolca

advertisement
Międzynarodowe czasopismo dotyczące zagadnień terapii i badań biomedycznych przygotowywane
we współpracy z Polskim Towarzystwem Homeopatii i Homotoksykologii
kwiecień-czerwiec 2011
Zeszyt 2 (33-50)
ISSN 1232-5295
2
Postęp w leczeniu nieswoistych chorób
zapalnych jelit
Zaparcie stolca – postępowanie
dietetyczno-farmakologiczne
Terapeutyczne przeciwciała
monoklonalne – zumaby
Ostre zapalenie ucha środkowego
u dzieci – zmiana podejścia do leczenia
Parasomnie u dzieci
Działanie antyoksydacyjne,
antyproliferacyjne i biochemiczne leku
Hepeel na komórki Hep G2
75-lecie firmy Heel
Spis treści
Temat numeru
Zaparcie stolca – postępowanie dietetyczno-farmakologiczne
33
prof. dr hab. n. med. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska, lek. med. Bartosz Romańczuk
Doniesienia naukowe
Postęp w leczeniu nieswoistych chorób zapalnych jelit
39
Opracowano przez lek. med. Anita Bania na podstawie: Postępy w leczeniu nieswoistych chorób zapalnych jelit,
tłum. K. Kurek, Medycyna po Dyplomie, vol. 19/nr 10/październik 2010
Terapeutyczne przeciwciała monoklonalne – zumaby Idea „magicznych pocisków” współczesnej farmakoterapii
40
Opracowano przez lek. med. Anita Bania na podstawie konferencji prasowej pod tym samym tytułem
poprowadzonej przez dr n. farm. Wojciecha Łuszczynę – Rzecznika URPL, 3 marca 2010 r. w siedzibie Urzędu,
przy ul. Ząbkowskiej 41 w Warszawie
Ostre zapalenie ucha środkowego u dzieci – zmiana podejścia do leczenia
41
Opracowano przez lek. med. Anita Bania na podstawie: Jerome O. Klein. Is Acute Otitis Media a Treatable Disease?,
N Eng J Med 2010; 364:168
Parasomnie u dzieci
42
Opracowano przez lek. med. Anita Bania na podstawie: kons. A. Lichniak, Parasomnie u dzieci,
Medycyna Praktyczna – Pediatria 3/2010; 51-60
Otyłość a zmiany klimatyczne
43
Opracowano przez lek. med. Anita Bania na podstawie: G.J. Egger i J.B. Dixon. Obesity and global warming:
are they similar „canaries” in the same „mineshaft”?, MJA 2010; 193:635
Badania naukowe
Działanie antyoksydacyjne, antyproliferacyjne i biochemiczne leku homeopatycznego Hepeel na komórki Hep G2
46
Rolf Gebhardt, Instytut Biochemii, Wydział Lekarski, Uniwersytet Lipski, Lipsk (Niemcy)
Streszczenie badania opracowała lek. med. Anita Bania
Aktualności
Na 75-lecie firmy Heel
48
Anita Bania
Rada Naukowa: Redaktor Naczelna: Rada Redakcyjna: Adres redakcji i wydawcy: prof. dr Hartmut Heine, Baden-Baden; dr farm. Wilfried Stock, Sinzheim
Anita Bania
dr Izabela Fołta, dr Witold Wandel, dr Mieczysław Bąkowski, Aneta Żebrowska, Anna Legun, Katarzyna Miler –
Matuszewska, Katarzyna Mitrowska.
Heel Polska Sp. z o.o., 02-822 Warszawa, ul. Poleczki 21, tel.: (22) 545 07 15; fax: (22) 545 07 18.
„Medycyna Biologiczna” jest kwartalnikiem ukazującym się od 1994 r. MB zamieszcza prace
autorów polskich i zagranicznych, prowadzi wymianę artykułów z „Journal of Biomedical Therapy”. Prace są
recenzowane. ISSN 1232-5295
Drodzy Czytelnicy,
Bieżący numer Medycyny Biologicznej poświęcamy w sporej mierze zagadnieniom gastroenterologii dziecięcej, gdyż ta cechuje się odrębnościami charakterystycznymi dla wieku dziecięcego. Gastroenterologia dziecięca jest jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się
gałęzi medycyny. Ostatnie dziesięciolecie przyniosło szczególnie intensywny jej rozwój w zakresie diagnostyki i leczenia. Wprowadzono nowoczesne metody diagnostyczne, jak 24-godzinną pH-metrię przełyku, manometrię przełyku i odbytnicy, ultrasonografię dopplerowską,
tomografię spiralną, rezonans magnetyczny. Rozwinęła się transplantacja wątroby, wprowadzono nowe metody leczenia farmakologicznego, opracowane zostały standardy postępowania diagnostycznego i leczniczego większości chorób, w tym kryteria diagnostyczne zaburzeń
czynnościowych przewodu pokarmowego u dzieci, choroby refluksowej przełyku, nieswoistych zapaleń jelit, kamicy żółciowej, chorób trzustki i wątroby. I chociaż lista tych osiągnięć
terapeutycznych jest pokaźna i bardzo ważna, to jednak w dalszym ciągu, niczym „gradowa
chmura” jawi się nad wyraz przyziemny problem związany z zaparciami stolca u małych dzieci i postępowaniem dietetyczno-terapeutycznym w tych dolegliwościach, które wielokrotnie
spędzają sen z powiek rodzicom i opiekunom. Prof. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska
w sposób wnikliwy i szczegółowy przedstawia problem zaparć czynnościowych u dzieci. Szczególnie gorąco zachęcam do lektury tego artykułu.
Na łamach naszego pisma poświęcamy sporo uwagi doniesieniom naukowym z zakresu pediatrii, farmakologii klinicznej, otolaryngologii i medycyny ogólnej.
Przytaczamy wnioski z badania podstawowego oceniającego działanie antyoksydacyjne, antyproliferacyjne oraz biochemiczne leku Hepeel na komórki linii Hep G2 ludzkiego wątrobiaka zarodkowego.
Z prawdziwą przyjemnością informujemy Państwa, iż firma Heel świętuje w tym roku swoje
75. urodziny. Przytaczamy treści laudacji powstałych z tej okazji, a zrodzonych pod piórem
naszych długoletnich współpracowników.
Życzę Państwu przyjemnej i owocnej lektury.
Zasyłam także życzenia zdrowych, spokojnych, rodzinnych Świąt Zmartwychwstania Pana.
Z wyrazami szacunku,
Redaktor Naczelna
Anita Bania
Temat numeru
Zaparcie stolca – postępowanie dietetyczno-farmakologiczne
prof. dr hab. n. med. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska, lek. med. Bartosz Romańczuk
Katedra i Klinika Pediatrii, Alergologii i Gastroenterologii
Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
Wstęp
Zaparcie stolca należy do najczęstszych dolegliwości
ze strony przewodu pokarmowego występujących u dzieci
i młodzieży. Szacuje się, że przewlekłe zaparcie stolca dotyczy 8-10% populacji dziecięcej oraz stanowi częstą przyczynę wizyt u lekarza pediatry (3-5% porad) i gastroenterologa dziecięcego (25-30% porad) 1, 2, 3. Dolegliwość ta najczęściej występuje w okresie kontroli wypróżnień (2-4 rok życia), częściej u chłopców niż u dziewczynek. W populacji
wieku rozwojowego dominuje zaparcie o charakterze czynnościowym (90-95%), które należy do grupy zaburzeń
czynnościowych przewodu pokarmowego o ustalonym obrazie klinicznym, lecz bez jednoznacznego czynnika etiologicznego, bez charakterystycznych zmian morfologicznych
oraz laboratoryjnych. Zaparcie o podłożu organicznym występuje u dzieci rzadko (5-10%).
Kryteria diagnostyczne zaparcia czynnościowego stolca
Zaparcie czynnościowe stolca u dzieci i młodzieży rozpo-
znaje się w oparciu o III Kryteria Rzymskie z 2006 roku,
w których populację wieku rozwojowego podzielono na
dwie grupy wiekowe: G7 (dzieci do ukończenia 4. roku życia) i H3a (dzieci starsze i młodzież). Główną różnicę między grupami stanowi czas utrzymywania się objawów klinicznych zaparcia stolca, wynoszący odpowiednio 1 lub 2
miesiące (tabela 1) 4, 5.
Przyczyny zaparcia organicznego stolca
Do najważniejszych przyczyn zaparcia organicznego stolca
w populacji wieku rozwojowego należą:
• choroby przewodu pokarmowego (wady anatomiczne,
zwężenie jelita w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego lub choroby Crohna, choroba Hirschsprunga, mukowiscydoza, szczelina odbytu, zespół zstępującego krocza, wypadanie błony śluzowej lub zwieracza wewnętrznego odbytu);
• choroby układu nerwowego (przepuklina oponowo-rdzeniowa, uszkodzenia rdzenia kręgowego, mózgowe
porażenie dziecięce, upośledzenie rozwoju psychomotorycznego, autyzm);
• choroby tkanki łącznej (twardzina, toczeń trzewny);
• choroby endokrynologiczne (moczówka prosta, niedoTab. 1
Kryteria diagnostyczne zaparcia czynnościowego – Kryteria Rzymskie III
Grupa G7: noworodki, niemowlęta i dzieci
w wieku poniemowlęcym
Grupa H3a: dzieci powyżej 4 lat i młodzież
Występowanie co najmniej przez 1 miesiąc, co najmniej 2
z wymienionych poniżej objawów, co najmniej raz w tygodniu:
Występowanie co najmniej przez 2 miesiące, co najmniej 2
z wymienionych poniżej objawów, co najmniej raz w tygodniu:
1. Nie więcej niż dwa wypróżnienia w tygodniu
2. Co najmniej raz na tydzień epizod popuszczania stolca
u dziecka, które nabyło umiejętność kontroli wypróżnień
3. Wywiad wskazujący na nasiloną retencję stolca
4. Wywiad wskazujący na bolesne wypróżnienia lub zbite stolce
5. Obecność obfitych mas kałowych w odbytnicy
6. Wywiad wskazujący na stolce o dużej objętości
1. Nie więcej niż dwa wypróżnienia w tygodniu w toalecie
2. Co najmniej raz na tydzień epizod popuszczania stolca
3. Wywiad wskazujący na przyjmowanie pozycji ciała
sprzyjającej wstrzymywaniu defekacji lub nasilone
wstrzymywanie stolca
4. Wywiad wskazujący na bolesne wypróżnienia lub zbite stolce
5. Obecność obfitych mas kałowych w odbytnicy
6. Wywiad wskazujący na stolce o dużej objętości
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
33
Temat numeru
czynność tarczycy, nadczynność przytarczyc, niedoczynność nadnerczy);
• zaburzenia gospodarki elektrolitowej (hiperkalcemia, hipokaliemia);
• niepożądane działanie stosowanych przewlekle leków
(opiaty, leki psychotropowe, leki przeciwpadaczkowe,
leki antycholinergiczne) 6.
• brak lub spłycenie lordozy lędźwiowo-krzyżowej,
• płaskie pośladki,
• odbyt przemieszczony do przodu,
• ziejący odbyt,
• wąska, pusta odbytnica i wyczuwalne masy kałowe w badaniu palpacyjnym brzucha,
• gwałtowne oddanie płynnego stolca i gazów przy wyciąganiu palca z odbytnicy,
• krew utajona w stolcu,
• zmniejszone napięcie mięśni i/lub zmniejszenie siły mięśni w kończynach dolnych.
W czynnościowym zaparciu stolca często występuje paniczny lęk dziecka przed badaniem per rectum, czego nie
obserwuje się u pacjentów z organicznym podłożem choroby. W tych przypadkach badanie palpacyjne można zastąpić ultrasonografią jamy brzusznej lub zdjęciem przeglądowym radiologicznym.
Diagnostyka zaparcia stolca
W diagnostyce zaparcia stolca u dzieci i młodzieży wykorzystuje się badanie podmiotowe, badanie przedmiotowe
oraz badania pomocnicze i specjalistyczne. W badaniu
przedmiotowym należy przede wszystkim zwrócić uwagę na
objawy różnicujące zaparcie o podłożu organicznym od
czynnościowego 7. Należą do nich między innymi:
• u pośledzenie rozwoju somatycznego,
•w
zdęcie brzucha,
Ryc. 1
Etapy postępowania diagnostycznego u dzieci i młodzieży z zaparciem stolca
(wg Karausa w modyfikacji Ryżko)
wywiad, badanie przedmiotowe,
proste testy laboratoryjne
dieta bogatoresztkowa
przez miesiąc
brak poprawy
poprawa
kolonoskopia lub RTG,
wlew kontrastowy, czas
pasażu jelitowego
dalsze przestrzeganie diety
czas pasażu jelitowego
skuteczna
pasaż zwolniony
czynnościowe zaczopowanie
w okolicy rectum
próba leczenia (np. laktulozą)
defekografia, manometria,
EMG zwieracza
nieskuteczna
rozważenie kolektomii,
ocena pasażu przez jelito cienkie
34
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
Temat numeru
W badaniach pomocniczych wykonuje się: morfologię
krwi, OB, stężenie białka C-reaktywnego, elektrolitów
(sodu, potasu, wapnia, fosforu), hormonów tarczycy, witaminy D3 oraz poziom glikemii.
W celu poszerzenia diagnostyki zaleca się wykonanie badań specjalistycznych (rektoskopia, kolonoskopia, wlew
kontrastowy, czas pasażu jelitowego, defekografia, manometria anorektalna, elektromiografia mięśni miednicy, endosonografia odbytu) 8.
Etapy postępowania diagnostycznego u dzieci i młodzieży
z zaparciem stolca przedstawiono na Rycinie 1. 9
Leczenie zaparcia czynnościowego stolca
Leczenie zaparcia stolca w populacji dziecięcej jest kompleksowe i wymaga odpowiedniego postępowania niefarmakologicznego i farmakologicznego. Zbyt późne rozpoczęcie terapii wiąże się z ryzykiem rozdęcia i obniżenia czucia wypełnienia odbytnicy, z powodu zmniejszenia napięcia
mięśni gładkich odbytnicy i esicy. Niejednokrotnie w proces leczenia zaparcia stolca u dzieci powinni być zaangażowani, oprócz lekarza pediatry i gastroenterologa dziecięcego, dietetyk oraz psycholog lub psychiatra dziecięcy.
Na początku terapii należy przeprowadzić edukację pacjenta i jego opiekunów z poinformowaniem o przewlekłym i nawrotowym charakterze dolegliwości. Zaleca się
prowadzenie treningu defekacyjnego polegającego na zachęcaniu małego pacjenta do regularnego uczęszczania do
toalety o stałych porach dnia, głównie po posiłkach. Należy jednak postępować w sposób zrównoważony i delikatny,
ponieważ wymuszanie wypróżnienia u dziecka może wywołać efekt odwrotny od zamierzonego i nasilić retencję stolca. Czynność defekacji należy sprowadzić do poziomu normalnej codziennej czynności (np. mycia czy ubierania się).
Ponadto dobre efekty przynosi system nagradzania dziecka.
Nie należy zapominać o codziennej aktywności fizycznej,
która pobudza motorykę jelita grubego, co znacznie ułatwia defekację. U dzieci współpracujących skuteczna jest
terapia behawioralna (tzw. biofeedback), która polega na
ćwiczeniach relaksacyjnych mięśni zwieraczy odbytu w formie zabaw obrazkowych pod kontrolą aparatu manometrycznego. Celem terapii jest wytworzenie odpowiedniej
kontroli czynności defekacyjnych 10.
Niekiedy podłoże zaparcia czynnościowego stanowi tło psychogenne (np. zmiana miejsca zamieszkania, zmiana szkoły,
trudności w nauce, problemy rówieśnicze lub rodzinne).
Z tego powodu dziecko i jego opiekunowie powinni zostać
otoczeni opieką psychologa lub psychiatry dziecięcego.
Dieta bogatobłonnikowa
U większości dzieci zaparcie stolca wywołane jest nieprawidłowymi nawykami dietetycznymi, dlatego niezmiernie
ważnym elementem leczenia niefarmakologicznego jest
modyfikacja diety polegająca na wprowadzeniu diety bogatoresztkowej, bogatej w błonnik pokarmowy. Posiłki, najlepiej 5 dziennie, powinny być podawane o stałych porach
dnia. W przerwach między spożywaniem pokarmów zaleca
się przyjmowanie zwiększonej ilości płynów (napojów niegazowanych, kompotów czy soków). Niedobór płynów przy
dużej podaży błonnika może doprowadzić do powstania
zbitych mas kałowych i tym samym nasilać zaparcie stolca.
Błonnikiem (tzw. włóknikiem pokarmowym) określamy zespół ścian komórkowych roślin nietrawionych i niewchłanialnych w przewodzie pokarmowym człowieka. Dzieli się on
na frakcje rozpuszczalne (pektyny, gumy, śluzy, glukomannan i częściowo hemicelulozy) i nierozpuszczalne w wodzie
(celuloza, ligniny). Produkty bogate w błonnik nasilają fermentację i zwiększają ilość wody w dolnym odcinku przewodu pokarmowego, co znacznie ułatwia oddawanie stolca
i poprawia rytm wypróżnień. U dzieci zdrowych zaleca się
spożywanie błonnika w ilości 0,5 g/kg mc. (ale nie więcej niż
35 g/dobę) 11. W leczeniu zaparcia stolca jego podaż może
być nawet trzykrotnie wyższa. W przypadku nieprzestrzegania diety przez pacjenta istnieje możliwość podawania błonnika z innych źródeł (preparaty farmakologiczne).
Produkty wskazane i niewskazane w zaparciu czynnościowym stolca przedstawiono w Tabeli 2.
Leczenie farmakologiczne
Leczenie farmakologiczne zaparcia stolca składa się z 3 faz:
odklinowania jelit, leczenia podtrzymującego oraz odstawienia leków. Ze względu na mechanizm działania leki
można podzielić na:
• osmotyczne: laktuloza, makrogole;
• poślizgowe: płynna parafina, dokuzan sodowy, śluz siemienia lnianego;
• drażniące: bisakodyl, sennozydy;
• pęczniejące: metyloceluloza, babka lancetowata.
W populacji wieku dziecięcego preferowaną drogą podawania preparatów jest droga doustna. Ze względu na duży dyskomfort i lęk dzieci przed manipulacją w okolicy odbytu podawanie leków doodbytniczych (wlewki fosforanowe, czopki glicerynowe, bisakodyl, Viburcol compositum) powinno
być ograniczone do wyjątkowych sytuacji (np. niepokój, lęk u dziecka, zaleganie dużych ilości zbitych mas kałowych z towarzyszącym silnym bólem brzucha czy nieprzyjmowanie przez pacjenta preparatów doustnych).
Celem pierwszego etapu leczenia zaparcia stolca u dzieci
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
35
Temat numeru
Tab. 2
Produkty wskazane i przeciwwskazane w zaparciu czynnościowym stolca u dzieci i młodzieży
Grupy produktów
Produkty wskazane
Produkty niewskazane
pieczywo
czerstwe, razowe, żytnie, pełnoziarniste, graham,
pieczywo chrupkie, pieczywo z dodatkiem otrąb,
pumpernikiel
pieczywo świeże, jasne, pszenne bułki, pieczywo
cukiernicze, rogale
mąka
mąka z niskiego przemiału – żytnia, razowa
mąka z wysokiego przemiału – pszenna,
kukurydziana, ziemniaczana
kasze, makarony
kasze gruboziarniste: gryczana, jaglana, jęczmienna-pęczak, ryż brązowy, otręby, płatki jęczmienne,
owsiane, makarony z mąki razowej
kasze drobne: manna, krakowska, kukurydziana,
jęczmienna-perłowa, ryż biały, makaron z mąki
pszennej
mięso, wędliny
chude mięsa (gotowane, duszone lub smażone bez
tłuszczu) – wołowina, cielęcina, królik, chudy drób
(indyk, kurczak), chuda szynka (wołowa, drobiowa)
i polędwica
tłuste (smażone na oleju, margarynach twardych)
mięsa (wieprzowe, wołowe, baranina, gęś,
kaczka), tłuste wędliny (baleron, boczek, pasztety,
tłuste kiełbasy)
jaja
gotowane na miękko, na parze
smażone na tłuszczu
ryby
gotowany dorsz, sandacz, szczupak, leszcz
węgorz, ryby smażone
mleko i przetwory
mleczne
chude mleko (0-2% tłuszczu), kefiry, jogurty
z odtłuszczonego mleka, chudy ser twarogowy
tłuste mleko (>2%), kefiry i jogurty z tłustego
mleka, śmietany, sery typu „fromage”, sery
topione, śmietanka kremowa
owoce
wszystkie gatunki, szczególnie zawierające drobne
pestki (tj. agrest, winogrona, kiwi, poziomki,
truskawki, świeże czarne jagody), owoce suszone,
niskosłodzone dżemy
wysokosłodzone dżemy, konfitury, suszone czarne
jagody w formie naparu
warzywa
wszystkie warzywa, w postaci surówek lub gotowane
(brokuł, buraki, pomidor, papryka, szpinak, sałata,
pietruszka), dynia, marchew surowa
warzywa smażone (frytki), wzdymające (groch,
fasola, bób, kapusta, cebula, kalafior, świeży
ogórek), gotowana marchew
cukier, miód,
słodycze,
przekąski
galaretki przygotowane z owoców, musy,
pestki słonecznika, dyni, orzechy laskowe,
pistacjowe, migdały, miód (w ograniczonych
ilościach)
czekolada, kakao, torty, kremy, lody tradycyjne,
kisiele, ciastka, cukier (biały, brunatny, owocowy,
gronowy, słodowy)
napoje
napoje niegazowane, kompoty, soki (jabłkowy,
winogronowy, gruszkowy), nektary owocowe, napary
owocowe
bardzo słodkie napoje, wody gazowane, napoje
czekoladowe, kawa prawdziwa, mocna herbata
przyprawy
wszystkie ziołowe przyprawy (głównie: koperek,
kminek, ziele angielskie, liść laurowy, majeranek,
anyż, cynamon)
duże ilości ostrych przypraw, ocet, musztarda, sól
i młodzieży (faza odblokowania lub odklinowania jelit)
jest oczyszczenie jelita grubego z zalegających mas kałowych. W leczeniu stosowane są najczęściej dokuzan sodowy, płynna parafina i makrogole.
Dokuzan sodowy jest związkiem zmniejszającym napięcie
powierzchniowe oraz zwiększającym wydzielanie elektrolitów i wody przez ścianę jelita. Powoduje to zwiększenie objętości i zmianę konsystencji mas kałowych, co znacznie
ułatwia defekację. Dokuzan nie wpływa na perystaltykę jelit, ani na czas pasażu treści pokarmowej w jelitach. Lek
działa po 1-3 dniach stosowania.
36
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
Płynna parafina działa po kilkunastu godzinach od podania. Związek powleka błonę śluzową jelita grubego, hamuje
zwrotne wchłanianie wody z jelita oraz rozmiękcza masy kałowe. Lek może upośledzać wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach oraz podawanych doustnie leków.
Makrogole to substancje niewchłaniające się w przewodzie pokarmowym człowieka. W świetle jelita działają
osmotycznie, zapobiegając nadmiernej resorpcji wody i zagęszczaniu stolca. W leczeniu zaparcia stolca skuteczne są
makrogole o niskiej masie cząsteczkowej (3350-4000).
W fazie odklinowania jelit powinny być podawane w daw-
Temat numeru
ce 1,5 g/kg mc./dobę w 3-4 dawkach 7. Czas podawania
leku nie powinien przekraczać 4 dni. Przy dłuższym podawaniu makrogole mogą powodować biegunkę, bóle brzucha i podrażnienie odbytnicy.
Nieskuteczność leczenia lub konieczność szybkiego usunięcia mas kałowych z megarectum (np. podczas silnego
bólu brzucha) są wskazaniami do wykonania wlewki doodbytniczej (np. z parafiny, soli fizjologicznej lub roztworu hipertonicznych fosforanów).
Wysoką skuteczność wykazują wówczas hipertoniczne roztwory fosforanów, które działają osmotycznie w świetle jelita, zapobiegają wchłanianiu wody, zmiękczają masy kałowe,
zwiększają ich objętość i pobudzają odruch defekacji. Wlewki fosforanowe działają kilka minut po podaniu. Ze względu
na ryzyko urazu mechanicznego ściany odbytnicy związki te
nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 2. roku życia.
W przypadku ciężkiego zaparcia stolca, przy nieskuteczności wlewki doodbytniczej, konieczna jest ręczna ewakuacja
mas kałowych z odbytnicy.
Drugi etap leczenia farmakologicznego zaparcia stolca
u dzieci i młodzieży można zacząć dopiero po skutecznym
odblokowaniu jelit z zalegającego stolca. Faza leczenia
podtrzymującego trwa różnie długo, nawet do kilku lat.
Jej celem jest podtrzymywanie ewakuacji stolca i przywracanie prawidłowego napięcia dolnego odcinka przewodu
pokarmowego. W leczeniu najczęściej wykorzystywane są:
laktuloza, płynna parafina oraz makrogole.
Laktuloza jest disacharydem składającym się z cząsteczki galaktozy i fruktozy. Dwucukier rozkładany jest przez ekosystem mikrobiontów przewodu pokarmowego do dwutlenku
węgla i kwasów organicznych. Substancje te na drodze osmotycznej zwiększają ilość wody w jelicie grubym i pobudzają
jego perystaltykę. Laktuloza jest łagodnym lekiem przeczyszczającym, którego działanie występuje po 24-48 godzinach
od podania doustnego. W fazie leczenia podtrzymującego
preparaty laktulozy powinno podawać się w ilościach zapewniających regularne, codzienne wypróżnienia (najczęściej
1-3 ml/kg mc./24 godziny w dawkach podzielonych) 12.
W wieku poniemowlęcym lub późniejszym, w fazie leczenia
podtrzymującego, można stosować makrogole. Zaleca się
stopniowe zwiększanie dawki od ¼ lub ½ saszetki jednego
z preparatów makrogoli, aż do osiągnięcia dawki skutecznej, przy której oddawane stolce są papkowate lub uformowane i oddawane bez wysiłku 7.
Niekiedy istnieje konieczność podawania dwóch leków
równocześnie (laktuloza z dokuzanem sodowym lub makrogolem).
Po uzyskaniu u pacjenta regularnych i prawidłowych defekacji można rozpocząć ostatni etap leczenia zaparcia stolca
(faza odstawienia leków). Warto zaznaczyć, że zbyt szybkie przerwanie terapii może doprowadzić do nawrotu choroby, szczególnie przy nieprzestrzeganiu przez dziecko diety
bogatobłonnikowej.
Adres do korespondencji:
prof. dr hab. n. med. Mieczysława Czerwionka-Szaflarska
Katedra i Klinika Pediatrii, Alergologii i Gastroenterologii
ul. M. Skłodowskiej-Curie 9, 85-094 Bydgoszcz
tel. (052) 585 48 50, fax (052) 585 40 86
e-mail: [email protected]
Piśmiennictwo
1.Leung A.K., Chan P.Y., Cho H.Y.: Constipation in children. Am. Fam. Physician 1996, 54, 2, 611-618, 627.
2.Loening-Baucke V.: Constipation in early childhood:
patient characteristics, treatment and longterm follow
up. Gut 1993, 34, 10, 1400-1404.
3.Baker S.S., Liptak G.S., Colletti R.B. i wsp.: Constipation in infants and children: evaluation and treatment.
J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr. 1999, 29, 612-626.
4.Hyman P.E., Milla P.J., Benninga M.A. i wsp.: Child­
hood functional gastrointestinal disorders: neonate/
toddler. Gastroenterology, 2006, 130, 1519-1526.
5.Rasquin A., di Lorenzo C., Forbes D i wsp.: Child­hood
functional gastrointestinal disorders: child/adolescent. Gastroenterology 2006, 130, 1527-1537.
6.Jończyk-Potoczna K., Krawczyński M.: Zaparcia stolca
u dzieci w codziennej praktyce lekarza podstawowej
opieki medycznej. Przew. Lek. 2001, 4, 12, 25-30.
7.Ryżko J., Dądalski M.: Zaparcie i choroba Hirschsprunga. Med. Prakt. Pediatr. 2008, 0 (1 wyd. sp), 87-93.
8.Bijoś A., Czerwionka-Szaflarska M., Mazur A.: Diagnostyka i leczenie czynnościowego zaparcia stolca
u dzieci ze szczególnym uwzględnieniem czynnościowej retencji stolca. Pediatr. Pol. 2007, 82 (8), 642-646.
9.Ryżko J.: Zaparcia stolca u dzieci – postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne. Standardy Medyczne
1999, 1, 10-14.
10.Mierzwa G., Czerwionka-Szaflarska M., Bała G.: Ocena skuteczności ćwiczeń biofeedback u dzieci i młodzieży z zaparciami i (lub) z zanieczyszczaniem się stolcem – wstępne wyniki badań własnych. Pediatr.
Współcz. 2006, 8 (1), 17-20.
11.Ryżko J., Olek A., Stolarczyk A.: Żywienie w zaparciach
stolca u dzieci. Standardy Medyczne 2001, 12 (3), 16 -25.
12.Romańczuk W., Korczowski R.: Duphalac (laktuloza)
w leczeniu przewlekłych zaparć stolca u dzieci. Wiad.
Lek. 1995, 48, 96-99.
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
37
Doniesienia naukowe
Postęp w leczeniu nieswoistych chorób zapalnych jelit
Opracowano przez lek. med. Anita Bania na podstawie: Postępy w leczeniu nieswoistych chorób zapalnych jelit, tłum. K. Kurek,
Medycyna po Dyplomie, vol. 19/nr 10/październik 2010
Częstość występowania nieswoistych chorób zapalnych jelit stale rośnie. W samej Wielkiej Brytanii każdego roku
rozpoznaje się około 10 tysięcy nowych przypadków. Pogłębienie wiedzy na temat etiopatogenezy nieswoistych
chorób zapalnych jelit przyczyniło się do opracowania nowych leków. Leczenie przeciwciałami przeciwko czynnikowi martwicy nowotworów (tumor necrosis factor – TNF-alfa) zastosowano dotychczas u ponad 350 tys. pacjentów z nieswoistą chorobą zapalną
jelit na świecie. Leki z tej grupy znalazły zastosowanie zarówno we
wrzodziejącym zapaleniu jelita
grubego, jak i w chorobie
Leśniowskiego-Crohna. Ich skuteczność jest niepodważalna, jednak to, co ogranicza ich dostępność, to wysoki
koszt leczenia. Leczenie skojarzone z wykorzystaniem leków immunomodulujących i biologicznych o działaniu anty-TNF budzi obawy dotyczące bezpieczeństwa takiej kuracji. Obawy te dotyczą głównie zwiększonego ryzyka zakażeń, także zakażeń oportunistycznych, rozwoju aktywnych postaci gruźlicy, powikłań dermatologicznych oraz rozwoju nowotworów wywodzących
się z układu limfatycznego, na przykład chło-
niaków. W niedawno opublikowanych badaniach oceniano wskazania do jednoczesnego stosowania immunosupresji u osób leczonych za pomocą anty-TNF-alfa.
Z leków biologicznych, np. natalizumab – przeciwciało
skierowane przeciw alfa-4 integrynie, o dowiedzionej skuteczności w chorobie Leśniowskiego-Crohna jest już dostępne w USA dla osób, u których wcześniejsza
terapia anty-TNF zakończyła się niepowodzeniem.
W ostatnich latach w leczeniu nieswoistych
chorób zapalnych jelit sięga się także po metody naturalne. I tak wykazano skuteczność
aloesu zwyczajnego (Aloe vera), jaj włosogłówki
(Trichuris suis) oraz wielu probiotyków w leczeniu
nieswoistych chorób zapalnych jelit. Są one
przeznaczone głównie dla pacjentów
z chorobą o łagodnym przebiegu.
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
39
Doniesienia naukowe
Terapeutyczne przeciwciała monoklonalne – zumaby
Idea „magicznych pocisków” współczesnej farmakoterapii
Opracowano przez lek. med. Anita Bania na podstawie konferencji prasowej pod tym samym tytułem poprowadzonej
przez dr n. farm. Wojciecha Łuszczynę – Rzecznika URPL, 3 marca 2010 r. w siedzibie Urzędu, przy ul. Ząbkowskiej 41 w Warszawie
Minione stulecie przyniosło dwa niezwykle ważne wydarzenia dotyczące biotechnologii leków: pierwsze, w połowie lat czterdziestych uruchomiono wielkoprzemysłową
produkcję pierwszego antybiotyku naturalnego – penicyliny G, a w ślad za nim opracowano nowe technologie biosyntezy kolejnych antybiotyków. Drugie wydarzenie to
jednocześnie początek nowoczesnej biotechnologii:
w roku 1982 wprowadzono do lecznictwa pierwszy lek
otrzymany metodą inżynierii genetycznej – rekombinowaną ludzką insulinę. W roku 1984 Milstein i Kohler
otrzymali nagrodę Nobla za metodę produkcji przeciwciał monoklonalnych,
otwierając nowy rozdział w dzie-
40
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
jach farmakoterapii, który można określić jako „leczenie
szyte na miarę”.
„Leki biologiczne to ogromny skok jakościowy w lecznictwie. Stosowane są często w mikroilościach, a ratują życie, przedłużają je, pozwalają wrócić chorym do normalnej aktywności” – twierdzi prof. Roman Kaliszan, kierownik Katedry i Zakładu Biofarmacji i Farmakodynamiki
GUM. Wiek XXI – to niewątpliwie era zumabów, czyli terapeutycznych przeciwciał monoklonalnych II generacji,
(o znacząco zredukowanej lub wyeliminowanej immunogenności w porównaniu z I generacją). Era ta została zapoczątkowana w roku 1994 przez abcyksymab (ReoPro).
Kilka lat później wprowadzono biofarmaceutyki blokujące czynnik martwicy
nowotworów TNF-alfa i interleukinę-1 (IL-1), które stały się prawdziwym przełomem w hamowaniu postępu reumatoidalnego
zapalenia stawów (RZS) oraz
innych bardzo złożonych schorzeń ogólnoustrojowych – choroby Leśniowskiego-Crohna,
astmy, osteoporozy, AMD (zależna od wieku degeneracja
plamki żółtej oka), a szczególnie
chłoniaków i nowotworów.
Doniesienia naukowe
Ostre zapalenie ucha środkowego u dzieci
– zmiana podejścia do leczenia
Opracowano przez lek. med. Anita Bania na podstawie: Jerome O. Klein. Is Acute Otitis Media a Treatable Disease?,
N Eng J Med 2010; 364:168
Przed erą antybiotykoterapii ostre zapalenie ucha środkowego u dzieci
było ciężką chorobą obarczoną wieloma powikłaniami. New England
Journal of Medicine porusza aktualne trendy w leczeniu ostrego zapalenia ucha środkowego u dzieci. Już w latach 80. dwudziestego wieku sugerowano, że niektóre dzieci z ostrym zapaleniem ucha środkowego, zanim włączymy antybiotyk, mogą być obserwowane, leczone
lekami przeciwbólowymi i kroplami. Antybiotyk włączyć należy dopiero przy braku poprawy, po trzech lub więcej dniach. Podejście to
praktycznie zrewolucjonizowało dotychczas obowiązujące schematy
leczenia ostrego zapalenia ucha środkowego u dzieci, a zmieniało
się ono z biegiem lat z kilku powodów. Przede wszystkim zwiększał
się dostęp pacjentów do lekarza, a więc większe było prawdopodobieństwo rozpoznania łagodnej postaci choroby niewymagającej antybiotykoterapii. Aktualnie diagnozuje się zapalenia
ucha za pomocą otoskopu, co z kolei może prowadzić do zbyt
pochopnego postawienia rozpoznania u pewnej grupy dzieci,
u których objawy otoskopowe są nie w pełni wyrażone. Zmieniła się także świadomość pacjentów. Nie mówiąc już o nieustających modyfikacjach flory bakteryjnej odpowiedzialnej za
zapalenia ucha u dzieci. Obecnie powikłania zapalenia
ucha środkowego występują prawie wyłącznie u dzieci,
które żyją w regionach o ograniczonym dostępie do
opieki medycznej. W takiej sytuacji pojawiła się
potrzeba przeprowadzenia badania weryfikującego realne korzyści kliniczne antybiotykoterapii
u dzieci z potwierdzonym zapaleniem ucha
środkowego. W randomizowanym badaniu
fińskich autorów wykazano znaczną korzyść ze stosowania amoksycyliny z kwasem klawulanowym w porównaniu z placebo u dzieci diagnozowanych otoskopowo przez doświadczonych laryngologów (choć stan wielu dzieci z grupy
otrzymującej placebo również się poprawił). A zatem dzieci z pewnym
rozpoznaniem ostrego zapalenia
ucha środkowego zdrowieją szybciej, jeśli dostaną odpowiedni antybiotyk.
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
41
Doniesienia naukowe
Parasomnie u dzieci
Opracowano przez lek. med. Anita Bania na podstawie: kons. A. Lichniak, Parasomnie u dzieci, Medycyna Praktyczna – Pediatria
3/2010; 51-60
Parasomnie to epizodyczne zjawiska zakłócające przebieg
snu. Zaburzenia te najczęściej dotyczą dzieci w wieku
przedszkolnym, z czasem dochodzi do ich redukcji, a nawet całkowitego ustąpienia. U większości dzieci parasomnie ustępują przed ukończeniem drugiej dekady życia.
W czasie snu zjawiska te najczęściej manifestują się jako
wybudzenie z dezorientacją, lęki nocne lub somnambulizm. Podczas zasypiania mogą się przejawiać pod postacią
mioklonii przysennych, porażenia przysennego lub wykonywania różnych ruchów.
Lęki nocne występują u dzieci w wieku 3-10 lat. Epizody
pojawiają się w ciągu pierwszej 1/3 snu nocnego. Dziecko
budzi się nagle z przerażającym krzykiem, pobudzone, zlane potem, ma tachykardię. Pociecha zachowuje się tak,
jakby chciała wyskoczyć z łóżka i pragnęła uciec przed olbrzymim zagrożeniem. W przypadku tego zaburzenia istnieje silna predyspozycja genetyczna. W badaniach EEG
można wówczas stwierdzić dużą amplitudę fal delta i theta. Lęki nocne u większości dzieci ustępują samoistnie.
Czasami trwa to kilka miesięcy, czasami całe lata. U niektórych dzieci występują łącznie lęki nocne i somnambulizm. Chociaż zazwyczaj dominuje jedno z zaburzeń. Epizody somnambulizmu o łagodnym nasileniu bywają zwykle niezauważone przez domowników. Niektóre dzieci stają się jednak pobudzone i mogą biegać po domu. Opisywano różne przypadki, gdy mały pacjent
doznał w czasie somnambulicznego epizodu urazu,
42
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
nieświadomie podejmując niebezpieczne zachowania.
Koszmary senne natomiast pojawiają się zwykle we wczesnych godzinach porannych. Dzieci, które już dobrze mówią, potrafią doskonale zrelacjonować treść snu. Do parasomnii zalicza się także moczenie nocne oraz bruksizm.
Nawracające epizody moczenia się w nocy dotyczą około
4-15% dzieci w wieku szkolnym. Zazwyczaj w okresie
przedpokwitaniowym moczenie nocne występuje około
2 razy częściej u chłopców niż u dziewczynek. Bruksizm to
mimowolne, silne zaciskanie zębów, zgrzytanie lub tarcie
zębami. Parasomnie są bardzo częste w wieku przedszkolnym, co najmniej jedno z tych zaburzeń występuje u 88%
dzieci w tym właśnie wieku. Na szczęście parasomnie
rzadko wpływają na jakość snu. Mimo ich występowania,
dzieci zwykle budzą się wypoczęte. W większości przypadków parasomnie ustępują samoistnie i nie wymagają leczenia. Podstawą postępowania jest uspokojenie rodziców
i dziecka, poinformowanie o łagodnym charakterze zaburzenia oraz przestrzeganie higieny snu. Sporadycznie w leczeniu stosuje się leki, które jednak mogą negatywnie
wpływać na procesy skupiania uwagi i na uczenie się
dziecka.
Doniesienia naukowe
Otyłość a zmiany klimatyczne
Opracowano przez lek. med. Anita Bania na podstawie: G.J. Egger i J.B. Dixon. Obesity and global warming: are they similar „canaries” in the same „mineshaft”?, MJA 2010; 193:635
Jeden z komentarzy redakcyjnych w Medical Journal of Australia porusza kwestię patogenezy otyłości. Konkluzja odnośnie otyłości jest taka, iż po przekroczeniu pewnych zasobów energii, zmagazynowanej w postaci tłuszczów, pojawiają się
wtórne zaburzenia, takie jak przewlekły proces zapalny, któremu nadano miano „zapalenia metabolicznego”. Skutkiem
tego jest nasilenie zmian o charakterze miażdżycowym i ich klinicznych konsekwencji w postaci zawałów mięśnia sercowego czy udarów mózgu.
Autorzy komentarza porównują te procesy ze zmianami klimatycznymi, jakie dokonały się na przestrzeni ostatniego stulecia. Również one są efektem nadmiernej akumulacji produktów spalania
i ciągłego wytwarzania energii, których nie jest w stanie przyswoić
system ekologiczny Ziemi.
Skutkiem tego jest znany
nam efekt cieplarniany,
który może doprowadzić
do zagłady niektóre
obszary naszego globu. Można mówić
zatem o swoistym
procesie zapalnym
w systemie ekologicznym.
Egger i Dixon postawili śmiałą hipotezę, że efekt
cieplarniany i otyłość mają wspólne
podłoże. Autorzy
wskazują na dominujący w cywilizacji ludzkiej trend do stałego
wzrostu ekonomicznego,
łączącego się ze wzrostem
uprzemysłowienia i wzrostem
populacji. Obecnie wzrost ekonomiczny i konsumpcja nie mają już tak
wyraźnego korzystnego wpływu na wskaźniki zdrowia społecznego jak to było jeszcze 50 lat
temu, a wręcz przeciwnie, powiązane są z ewidentnie negatywnymi wpływami na stan zdrowia populacji ludzkiej.
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
43
przynosi
rozwiązanie
• działa przeciwwirusowo,
likwidując przyczynę
przeziębienia1
• aktywuje i wspiera
endogenne mechanizmy
obronne organizmu,
co pozwala zredukować
objawy i przyspieszyć
proces zdrowienia
w przebiegu infekcji
wirusowych2,3,4
Skuteczność
Równowaga
Bezpieczeństwo
Engystol, Tabletki. Homeopatyczny produkt leczniczy ze wskazaniami leczniczymi
Skład: Substancje czynne: 1 tabletka zawiera: Vincetoxicum hirundinaria D6 75 mg, Vincetoxicum hirundinaria D10 75 mg, Vincetoxicum hirundinaria D30 75 mg, Sulfur D4
37,5 mg, Sulfur D10 37,5 mg. Zawiera laktozę. Wskazania: Wspomagająco w infekcjach górnych dróg oddechowych takich jak przeziębienie. Dawkowanie i sposób
podawania: Dorośli i dzieci od 12 roku życia: Zwykle stosowana dawka: po 1 tabletce 3 razy dziennie. Tabletki należy powoli rozpuścić w ustach. Dzieci od 6 do 12 roku życia:
O stosowaniu może zdecydować jedynie lekarz. Zwykle stosowana dawka: po 1 tabletce 2 razy dziennie. Tabletki należy powoli rozpuścić w ustach. Lek należy przyjmować
pomiędzy posiłkami. Nie należy przekraczać zalecanej dawki. Przeciwwskazania: Nie są znane. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: Lek
nie powinien być stosowany dłużej niż 14 dni bez konsultacji z lekarzem. Lek zawiera laktozę. Nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną
nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lappa) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Brak odpowiednio udokumentowanych danych, dlatego nie zaleca
się stosowania produktu u dzieci poniżej 12 lat. Nie stosować poniżej 6 lat ze względu na możliwość zakrztuszenia. U dzieci w wieku 6-12 o stosowaniu może zdecydować
jedynie lekarz. Działania niepożądane: Niekiedy, po zastosowaniu leku Engystol, może wystąpić wysypka. W takich przypadkach należy zaprzestać podawania leku. Podmiot
odpowiedzialny: Biologische Heilmittel Heel GmbH, Niemcy. Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: IL-2498/LN-H. Rodzaje opakowań: Pojemnik polipropylenowy
zawierający 50 tabletek.
Heel Polska Sp. z o.o.
ul. Poleczki 21, 02-822 Warszawa
tel.: 22 545 07 00
www.heel.pl
Warszawa, wrzesień 2010
1. M. Oberbaum et al., „Antiviral activity of Engystol®: an in vitro analysis”, J Alt Complement Med 2005; 11(5): 855-862.
2. H. Wagner et al., „Influence of Homeopathic Drug Preparations on the Phagocytosis Capability of Granulocytes”, Biological Therapy 1993; XI(2): 43-49.
3. K.H. Ricken, „The Treatment of Infection Predisposition with Biotherapeutic Medication”, Biological Therapy 1993; XI(2): 50-54.
4. H. Enbergs, „Effects of the Homeopathic Preparation Engystol® on Interferon-γ Production by Human T-lymphocytes”, Immunol Invest 2006; 35: 19-27.
Badania naukowe
Działanie antyoksydacyjne, antyproliferacyjne
i biochemiczne leku homeopatycznego Hepeel
na komórki Hep G2
Rolf Gebhardt, Instytut Biochemii, Wydział Lekarski, Uniwersytet Lipski, Lipsk (Niemcy)
Streszczenie badania opracowała lek. med. Anita Bania
Streszczenie badania
Stres oksydacyjny jest kluczowym czynnikiem w rozwoju
wielu chorób u ludzi. Reaktywne formy tlenu (ROS) posiadają zdolność uszkadzania kwasów nukleinowych, białek
i błon biologicznych. Gdy zawiodą komórkowe mechanizmy obronne, może dojść do poważnych zaburzeń czynności lub do śmierci komórek – zdarzeń stanowiących pierwsze ogniwa łańcucha patogenetycznego. Pojawia się coraz
więcej dowodów na to, że substancje antyoksydacyjne pochodzenia roślinnego mogą łagodzić stres oksydacyjny lub
zapobiegać jego wystąpieniu, a tym samym korzystnie
wpływać na stan zdrowia u zwierząt i ludzi. Na przykład
wiadomo, że polifenole, obecne między innymi w czerwonym winie, obniżają ryzyko wystąpienia miażdżycy. Oprócz
zapobiegania procesom patogenetycznym na poziomie komórkowym i narządowym, wiele substancji roślinnych,
a wśród nich głównie flawonoidy i niektóre alkaloidy,
wzmacnia mechanizmy regeneracyjne i/lub hamuje nieskoordynowane mnożenie się komórek, które ma miejsce
w procesie nowotworzenia.
Ponadto dobrze wiadomo, że związki pochodzenia roślinnego mogą oddziaływać na poszczególne etapy szlaków
metabolizmu leków. W szczególności, często prowadzą one
do podniesienia wydajności mechanizmów detoksykacji,
w tym reakcji koniugacji zależnych od glutationu (GSH),
co zapewnia dodatkową ochronę komórek przed wolnymi
rodnikami. Zdarza się, iż nie znamy mechanizmu działania
preparatów pochodzenia roślinnego, a względny udział poszczególnych składników preparatów roślinnych złożonych
nadal wymaga oceny w odpowiednich warunkach eksperymentalnych. Co więcej, związki te mogą działać niezależnie, przeciwnie – mogą wzajemnie modyfikować swój sposób działania.
Niniejsze badanie skupia się na porównaniu siedmiu nalewek roślinnych tworzących preparat homeopatyczny Hepeel. Preparat ten stosowany jest często do pobudzania
czynności wątroby, zarówno w stanach ostrych, jak i prze-
46
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
wlekłych, np. w zapaleniu dróg żółciowych czy zapaleniu
pęcherzyka żółciowego. Zbadano działanie poszczególnych
nalewek osobno (przygotowanych zgodnie z farmakopeą
homeopatyczną) oraz ich różnych kombinacji w odniesieniu do ich potencjału antyoksydacyjnego i antyproliferacyjnego, jak również ich ewentualny wpływ na aspekty biochemiczne biotransformacji linii komórkowej HepG2 ludzkiego wątrobiaka zarodkowego. Szczególny nacisk położono na kwestię ewentualnej modyfikacji działania badanych
nalewek przez ich seryjne rozcieńczanie lub przez łączenie
poszczególnych nalewek w kombinacje.
Hepeel to lek homeopatyczny, który składa się z rozcieńczonych wyciągów z następujących roślin: Chelidonium majus (glistnik jaskółcze ziele), Carduus marianus/Silybum marianum (ostropest plamisty), Veratrum album (ciemiężyca
biała), Citrullus colocynthis (kolokwinta), Lycopodium clavatum (widłak goździsty), Myristica fragrans (muszkatołowiec korzenny), Nux moschata (gałka muszkatołowa) oraz
China/Cinchona pubescens (chinowiec – kora chinowa).
Badano działanie antyoksydacyjne, antyproliferacyjne
i biochemiczne seryjnych rozcieńczeń wyżej wymienionych nalewek roślinnych – oddzielnie i w różnych kombinacjach – na komórki linii HepG2 wątrobiaka zarodkowego. Po uszkodzeniu komórek wodoronadtlenkiem tetra-butylu najsilniejsze działanie antyoksydacyjne – w porządku malejącym – wykazywały nalewki: Carduus marianus, China i Nux moschata. Stosując te trzy nalewki w rozcieńczeniach D4, uzyskano zahamowanie wytwarzania ponad 95% całkowitej produkcji malonylodialdehydu. Dla
pełnej kombinacji wymienionych nalewek tworzących badany preparat homeopatyczny wykazano skutki odpowiadające skojarzonemu działaniu poszczególnych nalewek.
Stwierdzono znamienne (p<0,01), ale słabe działanie antyproliferacyjne badanych nalewek, mierzone wpływem
na wbudowywanie 3H-tymidyny do DNA zwyczajnych
komórek HepG2, w następującym malejącym porządku:
Carduus marianus, Chelidonium, Colocynthis i Veratrum. In-
Badania naukowe
dukcję koniugacji 3,4-dichloronitrobenzenu z glutationem stwierdzono tylko dla Carduus marianus i kombinowanych rozcieńczeń, podczas gdy wszystkie pozostałe nalewki nie wykazywały takiego działania. Dla badanych rozcieńczeń nie stwierdzono działania cytotoksycznego ani
w przypadku poszczególnych nalewek, ani w przypadku
ich kombinacji.
W celu ustalenia potencjału antyoksydacyjnego poszczególnych wyciągów, komórki HepG2 potraktowano wodoronadtlenkiem t-butylu. Wynikiem tego było nasilenie peroksydacji lipidów mierzonej produkcją malonylodialdehydu (MDA) w komórce, która wzrosła około 2,5-krotnie
w ciągu 1 godziny. Pełna kombinacja badanych nalewek
odpowiadająca preparatowi homeopatycznemu powodowała znamienny spadek produkcji MDA.
W odniesieniu do proliferacji komórek, dla preparatu pełnego, gdzie nalewki są już bardzo rozcieńczone, zaobserwowano niewielki stopień zahamowania wzrostu komórek.
Zdolność koniugacji z glutationem indukowana była jedynie przez nalewkę Carduus marianus. Działanie antyoksydacyjne leku wydaje się mieć charakter addytywny. Połączenie dwóch lub trzech najbardziej skutecznych nalewek powodowało nie tylko zahamowanie produkcji MDA indukowanej t-BHP, ale także produkcji podstawowej tego związku. Przeciwne wyniki uzyskano dla działania antyproliferacyjnego: mimo że działanie antyproliferacyjne kombinacji
było silniejsze od działania pojedynczych nalewek, to jednocześnie zwykle było ono słabsze od sumy wartości uzyskanych dla nalewek stosowanych
osobno.
Wyniki przedstawione w niniejszej publikacji wskazują na
silne działanie antyoksydacyjne i antyproliferacyjne badanego preparatu homeopatycznego oraz kilku wchodzących
w jego skład nalewek roślinnych na linię ludzkich komórek
HepG2 wątrobiaka zarodkowego w warunkach in vitro.
Obserwacje dotyczące silnego działania antyoksydacyjnego
nalewek z Silybum marianum są zgodne z innymi doniesieniami, a szczególnie z doniesieniami opisującymi działanie
sylibininy i sylimaryny, związków należących do flawonolignanów, w różnych układach testów antyoksydacyjnych.
Po połączeniu najbardziej aktywnych nalewek okazało się,
że ich działanie antyoksydacyjne ma charakter addytywny,
co powoduje prawie całkowite zahamowanie produkcji
MDA, w tym produkcji podstawowej. Podobne wyniki uzyskano dla wyciągów z karczocha posiadających silne właściwości antyoksydacyjne. Jest to zgodne z poglądem, że
większość substancji antyoksydacyjnych dzieli odpowiednie właściwości funkcjonalne, zatem działają one addycyjnie. Rzeczywiście, uwzględniając różne potencje nalewek
wchodzących w skład preparatu złożonego, działanie antyoksydacyjne tego preparatu wydaje się być sumą działań
antyoksydacyjnych poszczególnych nalewek.
Dobrze wiadomo, że flawonoidy i alkaloidy w wysokich stężeniach mogą mieć szkodliwy wpływ na komórki. Istotny
jest fakt, że wszystkie trzy testy cytotoksyczności nie wykazały żadnego negatywnego wpływu badanych nalewek na
komórki HepG2. Wskazuje to, że żadna z nalewek nie zawiera związków w stężeniach mogących wpływać na żywotność hodowli komórkowych. Ponadto ich połączenie
w preparacie Hepeel nie prowadzi do podwyższonej cytotoksyczności.
Fakt ten potwierdza wcześniejsze doniesienia o bezpieczeństwie preparatu, jak również wskazuje na wysoce swoisty wpływ jego poszczególnych składników na badane funkcje komórek, co może zapewniać różne korzyści zdrowotne.
Uzyskane wyniki wskazują, że zarówno poszczególne badane nalewki, jak i ich pełna
kombinacja w badanym preparacie homeopatycznym wykazują swoiste działanie
antyoksydacyjne, antyproliferacyjne i biochemiczne na komórki HepG2, co wskazuje na potencjalne
działanie hepatoprotekcyjne i hamujące
nowotworzenie.
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
47
Aktualności
Na 75-lecie firmy Heel
Anita Bania
Dr Hans-Heinrich Reckeweg
Herba est ex luce
Ciekawa jest etymologia słowa „Heel”. Otóż nazwa ta pochodzi od pierwszych liter łacińskiej sentencji „Herba est
ex luce” – „Zioła wywodzą się ze światła”. Hans-Heinrich
Reckeweg, fundator firmy Heel, podczas swojego niezwykle aktywnego, twórczego i pracowitego życia wdrożył
w życie wiele cennych pomysłów, próbował także połączyć
homeopatię z medycyną akademicką. Reckeweg, będąc lekarzem, stworzył niezależną naukę o chorobach i metodach ich kompleksowego leczenia, którą nazwał homotoksykologią. Ta dała początek medycynie bioregulacyjnej.
Pierwotnie firma Heel została założona w Tribergu, gdzie
doktor Reckeweg prowadził swoją małą klinikę oraz aptekę. W 1949 roku do Tribergu przyjechał Egon Hochmann,
przyjaciel Reckewega z czasów wojny. Został on pierwszym
przedstawicielem farmaceutyczno-medycznym firmy Heel.
Jego środkiem transportu był mały motor. Hochmann odwiedzał aptekarzy oraz lekarzy i przekazywał im informacje
o lekach. Ten model pracy dał bardzo szybkie rezultaty.
48
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
I już w 1950 roku firma osiągnęła spore rozmiary. W 1954
roku rodzina Reckewegów nabyła dom w Baden-Baden
i tutaj także przeniosła swoją firmę. Urządzono zakłady
produkcyjne, biura, magazyny, pomieszczenia wysyłkowe,
liczne laboratoria, prywatny gabinet dr Reckewega, jak
również pomieszczenia mieszkalne. Pierwsza grupa pracowników liczyła 15 osób. Firma podjęła produkcję pełną
parą. Niestety nie dysponowali wystarczająco dużymi pomieszczeniami produkcyjnymi, a zapotrzebowanie na leki
stawało się coraz większe. Doktor Reckeweg skonstruował
specjalne maszyny, które można było zainstalować
w mniejszych pomieszczeniach, wykorzystując praktycznie
każdy wolny metr kwadratowy. Podstawowe składniki mieszanek lekowych były przygotowywane ręcznie, rozlewane
do butelek i mieszane w odpowiednich recepturowych
kombinacjach. Hans-Heinrich Reckeweg był niezwykłym
człowiekiem o wielu talentach i uzdolnieniach. Można
o nim powiedzieć, iż był człowiekiem renesansu. Stworzył
około 2500 receptur lekowych, które wdrożył do produkcji. W 1963 roku firma Heel przeniosła się do swojej obecnej siedziby w Baden-Oos. W tym czasie Reckeweg otrzymał energiczne wsparcie ze strony swojego zięcia, prawnika doktora Friedricha Doerpera. Był on najpierw doradcą
prawnym firmy, następnie prowadził dział kupna i przedstawicielstwa, rozwijał koncepcje marketingowe, i organizował kongresy naukowe. Ostatecznie przejął kierownictwo w firmie w ścisłej współpracy z doktorem Reckewegiem. W roku 1977 Reckeweg sprzedał rodzinne przedsiębiorstwo Towarzystwu Przemysłu i Planowania, obecnemu
holdingowi DELTON w Bad Hamburg. W latach 1979,
1985 i 1992 uruchomiono dalsze zakłady produkcyjne
i zbudowano biurowce. Firma Heel jest dzisiaj największym przedsiębiorstwem grupy ERGO-PHARM.
Jedwabna rocznica już za nami
Historia firmy Heel w Polsce liczy sobie 12 lat. Staramy się
iść z duchem czasu, mając na uwadze ciągły rozwój kluczowych obszarów naszej działalności. Świętując 75-lecie naszej firmy, pozwoliliśmy sobie na przytoczenie kilku mniej
lub bardziej oficjalnych laudacji powstałych pod piórem naszych współpracowników i konsultantów. Oto kilka z nich:
Aktualności
„75-lecie firmy Heel to ważna rocznica. Tak długie utrzymywanie się firmy na rynku wskazuje na dobrą jakość proponowanych leków i duże zainteresowanie klientów.
Moja kilkunastoletnia współpraca z firmą Heel potwierdza
tę opinię.
Cenię Firmę Heel za staranny dobór leków potrzebnych
dla pacjentów, bardzo dobrą i kompetentną współpracę
z jej przedstawicielami, dobrze przygotowaną reklamę oraz
osiągane wyniki.
Życzę zespołowi firmy Heel dalszych sukcesów jeszcze przez
wiele lat.”
Z poważaniem,
prof. dr hab. med. Danuta Gryczyńska
„Od kilkunastu lat stosuję preparaty firmy Heel. Dzięki
uczestnictwu w licznych szkoleniach i sympozjach mogłem poznać tajniki homeopatii i homotoksykologii. Ta
niezwykle praktyczna wiedza przyniosła mi wiele satysfakcji i sukcesów terapeutycznych w leczeniu często bardzo
trudnych zespołów chorobowych, ku zadowoleniu moich
pacjentów, którzy od tej pory pozostali moimi wiernymi
pacjentami. Moja współpraca z firmą od lat układa się
bardzo dobrze. Szkoda, że ilość dostępnych w Polsce leków zmniejsza się, co zmusza mnie do zakupów na terenie
Niemiec. Jestem gotów sprowadzać je nawet z „końca
świata” dla dobra moich pacjentów, którzy poznali ich dobroczynne działanie.”
Mieczysław Bąkowski
pediatra, neonatolog,
lekarz medycyny naturalnej
„Moja współpraca z firmą Heel trwa już kilkanaście lat.
W tym czasie wielokrotnie byłem zapraszany na szkolenia
w Polsce i w Niemczech.
Były to spotkania na najwyższym profesjonalnym poziomie
organizacyjnym, a przede wszystkim merytorycznym.
Od wielu lat stosuję Państwa preparaty z bardzo dobrym
skutkiem terapeutycznym.
Do tej pory szeroki asortyment leków umożliwiał efektywne leczenie setek moich pacjentów.
Z przykrością zauważam znikanie wielu wartościowych
preparatów z naszego rynku.
W znacznej mierze ograniczy to skuteczność prowadzonych przeze mnie terapii.
Mając na uwadze dobro naszych wspólnych pacjentów, li-
czę na dalszą obecność firmy Heel na polskim rynku farmaceutycznym i na dalszą owocną współpracę.”
lek. med. Jacek Giovanoli-Jakubczak
VEGA MEDICA
„Moja współpraca z firmą Heel trwa już 5 lat. Rozpoczęła
się ona od wizyty przedstawiciela firmy, który podarował mi
książkę „Homotoksykologia kliniczna” Franza Schmida.
Mimo że homeopatia była mi zupełnie nieznana (Uniwersytety Medyczne w Polsce nie prowadzą zajęć z homeopatii), książkę tę przeczytałam z wielkim zainteresowaniem.
Potem wraz z gronem profesorów zostałam zaproszona na
konferencję do Baden-Baden połączoną ze zwiedzaniem
supernowoczesnej fabryki leków homeopatycznych.
Od tej pory zaczęła się moja współpraca z firmą Heel-Polska.
W czasie tej wieloletniej współpracy, która trwa do dnia
dzisiejszego brałam udział w wielu forach dyskusyjnych na
łamach czasopism medycznych, gdzie stawiano zagadnienie „czy lekarzowi wolno stosować metody leczenia, których nie poznał na studiach” oraz „leczenie homeopatią
jako problem etyczny”. Przytaczając te fakty, chcę podkreślić, że w Polsce firma propagująca leki homeopatyczne
musi pokonać bardzo wiele problemów różnej natury.
Dlatego fakt, że firmie Heel-Polska udało się skupić wielu
profesorów, kierowników Klinik Uniwersyteckich w swojej
Radzie Naukowej uważam za wielki sukces. Firma postawiła na szkolenie pediatrów w szerokim zakresie. Utworzona
internetowa Platforma Edukacyjna – Akademia Heel ze
względu na swój poziom otrzymała jako jedyna w Polsce
prawo posługiwania się logotypem Polskiego Towarzystwa
Pediatrycznego.
W 2010 roku Firma zorganizowała szereg autorskich Konferencji Naukowych w uniwersyteckich miastach w Polsce. Organizacja perfekcyjna, w pięknej oprawie sprawiła,
że konferencje zgromadziły bardzo wielu słuchaczy. Tematyka dotyczyła homeopatii, jak również zagadnień immunologicznych oraz stanu psychicznego pacjentów oraz
efektów leczenia. Jako moderator naukowy otrzymałam
liczne maile z wyrazami uznania dla organizatorów i wykładowców.
Dział Naukowy firmy ma liczne nowe pomysły na tematykę wykładów, które często dotyczą najbardziej aktualnie
nurtujących problemów.
Uważam, że działalność firmy Heel w Polsce pełni wielką
rolę dla zapoznania naszego społeczeństwa i wielu lekarzy
z problematyką homeopatii i jej rozpowszechniania w naszym kraju.
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
49
Aktualności
Chciałabym podkreślić doskonały poziom merytoryczny
przedstawicieli medycznych firmy, ich kulturę osobistą,
punktualność, dotrzymywanie nawet najmniejszych podjętych zobowiązań. Pragnę zaznaczyć, że właśnie dzięki tym
cechom udało się firmie Heel w Polsce pozyskać do współpracy edukacyjnej grupę profesorów o znanych nazwiskach.
Na uwagę zasługują miłe, gościnne, pięknie udekorowane
kwiatami stoiska firmy, obecne na większości ważnych
i istotnych naukowo konferencjach i spotkaniach.
Stwierdzam, że Heel w Polsce prowadzi działania marketingowe w najlepszym stylu z najwyższą kulturą w tym zakresie.
Gratulacje na 75-lecie !”
Maria Korzon
prof. zwycz. dr hab. med.
„Z perspektywy około dwu dekad trudno mi dziś odnaleźć
wszystkie źródła mojego zainteresowania homeopatią. Takiego problemu nie mam jednak w przypadku kilkunastoletniego stosowania w terapii leków firmy Heel. Szeroki
asortyment to bez wątpienia ważki powód; znacznie ważniejsze jest jednak działanie leków, które dzięki dostosowywaniu się do potrzeb organizmu prawidłowo regulują jego
funkcje, stymulują odporność, wspomagają oczyszczanie
organizmu z toksyn. Równie ważne są sporadycznie występujące skutki uboczne. Jednocześnie warto zwrócić uwagę
na znakomite wyniki łączenia kuracji homeopatycznej ze
stymulacją akupunkturą. Tak jest w przypadku leczenia zespołów bólowych kręgosłupa szyjnego przy wykorzystaniu
Gelsemium Homaccord czy odcinka lędźwiowego z wykorzystaniem Colocynthis Homaccord oraz Traumeelu
w punktach akupunkturowych. Nie inaczej jest z Zeelem
i Traumeelem w przypadku chorób stawów kolanowych.
Interniści najczęściej spotykają się z różnego rodzaju infekcjami, szczególnie wiosną, jesienią i zimą. Wykonanie stymulacji, podanie leków w punkty akupunkturowe lub wykonanie nebulizacji w takich przypadkach powodują lepsze
wchłanianie leków, a w konsekwencji – szybszy powrót do
zdrowia. Znamiennym jest fakt, że wielu lekarzy, zapisując
np. Engystol, Traumeel, Lymphomyosot w przypadkach infekcji czy przerostu migdałów u dzieci, nie orientuje się, że
są to leki homeopatyczne o znacznie szerszym spektrum zastosowania. Być może wpływa na to brak szkoleń. Warto
przy tym pamiętać, że szkolenia to nie tylko informacje
50
Medycyna Biologiczna, kwiecień-czerwiec 2011, zeszyt 2
o lekach i ich działaniu, ale również okazja do wymiany
spostrzeżeń, doświadczeń i refleksji tak pomiędzy lekarzami, jak i lekarzy z pracownikami firmy Heel.
Stosowanie terapii oczyszczającej opracowanej przez firmę
Heel świetnie się sprawdza w terapiach alergii skórnych,
trądziku, zaburzeniach przewodu pokarmowego i układu
moczowego. Nux Vomica Homaccord i Lymphomyosot
w kroplach doskonale sprawdzają się zarówno w terapii
małopłytkowości, jak i nadpłytkowości krwi, gdyż regulują
funkcje organizmu.
Ignatia Homaccord znakomicie sprawdza się w przypadkach wysokiego ciśnienia tętniczego wywołanych silnym
stresem bądź silnymi emocjami, np. żałobą po stracie bliskiej osoby. Rzecz jasna nie zwalnia to z konieczności kontrolowania ciśnienia tętniczego.
Wiele schorzeń pojawia się w efekcie doznanych urazów
czy przebytych operacji. U jednego pacjenta po operacji
kolana wystąpił przewlekły kaszel, który utrzymywał się
przez cztery lata. Stymulacja Traumeelem sprawiła, że kaszel definitywnie ustąpił, bez nawrotów. Dzieciom po urazach mózgowych oraz osobom, cierpiącym na stwardnienie
rozsiane w normalnym funkcjonowaniu pomaga Cerebrum
compositum, zaś w połączeniu z Coenzymem compositum
u osób po udarach mózgu wspiera ich powrót do normalnej
aktywności życiowej. Nie ma leków, które mogłyby te preparaty zastąpić.
Lekarze, którzy zdecydują się na stosowanie homeopatii
i współpracę z firmą Heel mogą liczyć na regularne odwiedziny przedstawicieli firmy, takich jak Cezary Górzkowski.
W trakcie tych spotkań lekarzom dostarczane są szczegółowe informacje dotyczące leków i ich wykorzystywania
w terapii.”
Pozdrawiam serdecznie,
lekarz medycyny Izabela Borowiecka
Centrum Medyczne Verde
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards