finanse publiczne

advertisement
FINANSE PUBLICZNE
dr Piotr Stanisławiszyn
1.
Pojęcie i funkcje finansów publicznych, podstawowe pojęcia
finansów publicznych
FINANSE – zjawiska społeczne i gospodarcze związane z gromadzeniem,
zarządzaniem i wydatkowaniem środków pieniężnych
PUBLICZNE – związane z własnością publiczną przynależną do podmiotów
publicznych (bądź też własność publiczna to własność jednostek posiadających
status podmiotów prawa publicznego)
FINANSE
PUBLICZNE
–
wszelkie
operacje
finansowe
podmiotów
publicznoprawnych polegające na gromadzeniu dochodów i dokonywaniu
wydatków
CECHY FINANSÓW PUBLICZNYCH – jedną ze stron stosunku prawnego
jest podmiot publicznoprawny, za którym stoi władztwo i przymus państwowy,
podejmujący działania w interesie publicznym, którego działania (prawa i
obowiązku) są wysoce reglamentowane przez przepisy prawa
FUNKCJE FINANSÓW PUBLICZNYCH
redystrybucyjna – wtórny podział dochodu narodowego
alokacyjna – państwo aktywny uczestnik procesów gospodarczych
stabilizacyjna- stymulowania rozwoju zjawisk gospodarczych
kontrolna – kontrola przepływów pieniężnych
fiskalna – zapewnienie środków dla prawidłowego funkcjonowania państwa
2. Budżet i zasady budżetowe
2
BUDŻET - instytucja finansowoprawna rozumiana jako zespół norm
prawnych służących do planowej organizacji zasobów pieniężnych
podmiotu publicznoprawnego
BUDŻET - plan finansowy podmiotu publicznoprawnego ujmujący
jego dochody i wydatki w pewnym odcinku czasowym
USTAWA BUDŻETOWA – akt prawny stanowiony wedle określonej
procedury przez kompetentny organ i opublikowany w dzienniku
urzędowym którego elementem obligatoryjnym jest budżet
ZASADY BUDŻETOWE – postulaty doktryny nie mają charakteru
normatywnego, dynamiczny charakter, katalog otwarty; najważniejsze
z nich to zasada zupełności budżetu, jedności budżetu, szczegółowości
budżetu, jawności budżetu, jasności, równowagi budżetowej
RODZAJE BUDZETU – jednoroczne i wieloletnie; zwyczajne i
nadzwyczajne, budżety państwa i jednostek samorządu terytorialnego
3
Finanse publiczne w Konstytucji RP
Finanse publiczne w Konstytucji zostały umiejscowione w rozdziale X w
art. 216-227 i zagadnienia te można podzielić na cztery grupy przyjmując za
kryterium przedmiot regulacji.
Pierwsza grupa regulacji to art. 216 i 218 w których ustawodawca
nakreślił podstawowe zasady związane z prawidłowym funkcjonowaniem
finansów publicznych tj. środki finansowe na cele publiczne są gromadzone i
wydatkowane w sposób określony w ustawie, nabywanie, zbywanie i obciążanie
nieruchomości, udziałów lub akcji oraz emisja papierów wartościowych przez
Skarb Państwa, Narodowy Bank Polski lub inne państwowe osoby prawne
następuje na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Szczególnie istotne jest
przyjęcie w ustawie zasadniczej iż nie wolno zaciągać pożyczek lub udzielać
gwarancji i poręczeń finansowych, w następstwie których państwowy dług
publiczny przekroczy 3/5 wartości rocznego produktu krajowego brutto.
Dodatkowo wskazał ustrojodawca w art. 218 Konstytucji iż organizację Skarbu
Państwa oraz sposób zarządzania majątkiem Skarbu Państwa określa odrębna
ustawa.
Druga grupa regulacji została zawarta art. 217 Konstytucji (jest
dodatkowo wzbogacona o liczne orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego) w
którym wskazano iż nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie
podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad
przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od
podatków następuje w drodze ustawy.
Trzecia grupa regulacji zawartej w Konstytucji dotyczy zagadnieniem
związanych z budżetem. Budżet państwa jest przedmiotem najszerszej regulacji
rozdziału X Konstytucji RP. W Konstytucji budżet ujęty jest w art. 219 – 226.
Czwarta grupa regulacji w Konstytucji a odnosząca się do finansów
publicznych zawarta jest w art. 227 Konstytucji i dotyczy banku centralnego,
któremu przysługuje wyłączne prawo emisji pieniądza oraz ustalania i
realizowania polityki pieniężnej. Nadto podkreślono iż Narodowy Bank Polski
odpowiada za wartość polskiego pieniądza
4
Formy Organizacyjno Prawne Sektora Finansów Publicznych
Budżet Centralny
Jednostka Budżetowa
- nie ma os prawnej
- nie odpłatnie
- tworzony minister,
organy stanowiące JST
- metoda brutto
Zakład Budżetowy
- bez os prawnej
- tworzy minister / w JST
organy stanowiące
- świadczy usługi częściowo
odpłatnie
- metoda netto
- przy wypracowanym zysku
nadwyżkę odprowadza
- zakład
budżetowy
otrzymuje dotacje do 50%
wydatków
Fundusze
motywacyjne
- nie mają os prawnej
- wyodrębnia się na
specjalnym koncie
bankowym,
- źródło pochodzenia
przepadek rzeczy bądź
korzyści majątkowych
- przeznaczenie tych
środków - nagrody
Fundusze Celowe
(para budżetowe)
- mają osobowość prawną
- otrzymują środki
- posiadają własne budżety
które służą zaspokajaniu
ściśle określonych zadań w
formie planu finansowego.
-Dochód < Wydatki
-W wydatków
przyp. niedoboru ZB są
finansowane
przez państwo
dotowane z budżetu.
centralnego.
Dochód > Wydatki
Nadwyżka odprowadzana do
budżetu centralnego
Gospodarstwo Pomocnicze
- specjalistyczne formacje
jednostek budżetowych
- odpłatnie świadczą usługi na
zewnątrz, dla J.B. które go
stworzyły świadczą usługi po
kosztach własnych
- nie ma osobowości prawnej
- 50% zysku odprowadza do
budżetu centralnego.
5
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

Create flashcards