Charakterystyka regionu wodnego Górna Wisła

advertisement
Charakterystyka regionu wodnego
Górna Wisła
I.
Charakterystyka regionu wodnego
1. Położenie geograficzne
Region wodny Górnej Wisły, którego powierzchnia wynosi 43 109 km2, położony jest
w obrębie pięciu województw południowej Polski. Region wodny swoim zasięgiem obejmuje
98,2%
powierzchni
województwa
podkarpackiego,
92,4%
małopolskiego,
64,4%
świętokrzyskiego, 11,2% województwa lubelskiego oraz 10% powierzchni województwa
śląskiego. Do największych miast w obszarze regionu wodnego Górnej Wisły należą: Kraków,
Tarnów, Kielce, Nowy Sącz, Rzeszów, Przemyśl i Krosno.
Wg podziału fizycznogeograficznego Kondrackiego (1998), region wodny Górnej Wisły
położony jest w obrębie 8 podprowincji: Centralne Karpaty Zachodnie, Zewnętrzne Karpaty
Zachodnie, Beskidy Wschodnie, Podkarpacie Wschodnie, Podkarpacie Północne, Wyżyna
Śląsko-Krakowska, Wyżyna Małopolska oraz Wyżyna Lubelsko-Lwowska. Centralne Karpaty
Zachodnie leżą w południowej części regionu wodnego Górnej Wisły i sąsiadują
z Zewnętrznymi Karpatami Zachodnimi, od których różnią się budową i historią geologiczną.
Charakteryzują się mozaikowym krajobrazem z mniej lub bardziej izolowanymi łańcuchami
górskimi o wysokości ponad 2000 m n.p.m., które oddzielone są kotlinami. Zewnętrzne
Karpaty Zachodnie należą do gór średnich, jednak w grupie Pilska i Paśmie Babiogórskim
osiągają wysokość ponad 1500 m n.p.m. Jest to obszar zróżnicowany pod względem
struktury geologicznej i rzeźby terenu. W kierunku wschodnim Zewnętrzne Karpaty
Zachodnie przechodzą w Beskidy Wschodnie. W regionie wodnym Górnej Wisły znajduje się
tylko niewielka część – fragment makroregionu Beskidów Lesistych. Podkarpacie Północne
leży pomiędzy Karpatami Zachodnimi na południu a Wyżyną Małopolską na północy. Na
obszarze Podkarpacia Północnego występują kotliny, które łączą się ze sobą zwężeniami –
tzw. Bramami i mają taką samą genezę jak Karpaty. Podkarpacie Wschodnie leży na południe
od Podkarpacia Północnego i prawie w całości należy do Ukrainy, w obszarze Polski leży
jedynie niewielki fragment Płaskowyżu Sańsko-Dniestrzańskiego. Na terenie płaskowyżu
przebiega dział wód pomiędzy Wisłą a Dniestrem. Wyżyna Lubelsko-Lwowska jest najbardziej
wysuniętą na wschód częścią Wyżyn Polskich i leży na wschód od Wisły. Występują tu pasy
wzniesień i obniżeń z kierunku północno-zachodniego na południowo-wschodni. Wyżyna
Małopolska leży w centralnej części Wyżyn Polskich i jest regionem bardzo zróżnicowanym
pod względem rzeźby terenu. Na obszarze wyżyny przeważają wysokości 200-300 m n.p.m.,
jednak w rejonie Gór Świętokrzyskich przekraczają 600 m n.p.m. W północno-zachodniej
części obszaru przebiega dział wód Wisły i Odry. Wyżynę Małopolską tworzą trzy
makroregiony: Wyżyna Kielecka, Niecka Nidziańska i Wyżyna Przedborska. W regionie
wodnym Górnej Wisły występuje także niewielka południowo-wschodnia część Wyżyny
2
Śląsko-Krakowskiej. Na jej obszarze występują liczne progi denudacyjne i tektoniczne, które
oddzielają wyżynne płaskowyże od obniżeń powstałych w mniej odpornych skałach.
2. Klimat
Region wodny Górnej Wisły cechuje się zróżnicowanymi warunkami klimatycznymi.
Pogoda przez większą część roku jest kształtowana przez powietrze polarno-morskie oraz
polarno-kontynentalne. Północna i środkowa część regionu leży w strefie umiarkowanie
ciepłej o dość śnieżnych zimach, ale długim okresie wegetacyjnym i największym natężeniu
promieniowania słonecznego w Polsce. Część południową regionu cechuje klimat chłodny
z obfitymi opadami deszczu.
W regionie wodnym Górnej Wisły zauważalna jest ogólna tendencja spadku średniej
rocznej temperatury powietrza w kierunku południowym. Najwyższe średnie roczne
temperatury powietrza, ok. 8°C, notuje się na obszarze południowej części Kotliny
Sandomierskiej, a im bardziej na południe regionu wodnego tym temperatury są niższe.
Najniższa średnia roczna temperatura, ok. 5°C, występuje w Tatrach.
Średnia roczna wysokość opadów w regionie waha się od 550 do 1100 mm. Najniższe
opady występują w północnej części Kotliny Sandomierskiej, podwyższone sumy opadów, ok.
600-700 mm odnotowuje się w środkowej części regionu. Najwyższe sumy opadów, nawet
do 1100 mm, występują w Bieszczadach.
3. Obszary chronione przyrodniczo
Ochrona przyrody ma na celu zachowanie stabilności ekosystemów oraz utrzymanie
bioróżnorodności. Działania te realizowane są m.in. poprzez wprowadzanie form ochrony
przyrody o zróżnicowanej randze i ograniczeniach, ustanowione na mocy ustawy
z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 z późn.
zm.).
Na obszarze regionu wodnego Górnej Wisły występują tereny o wybitnych walorach
przyrodniczych oraz turystyczno-krajoznawczych, tj. parki narodowe (tab. 1), parki
krajobrazowe (tab. 2), rezerwaty oraz obszary Natura 2000 (tab. 3, 4, 5).
Parki narodowe w regionie wodnym Górnej Wisły zajmują powierzchnię ok. 880 km2
(ok. 2% powierzchni regionu), natomiast ich otuliny – 665 km2 (ok. 1,5% powierzchni
regionu). Głównymi przedmiotami ochrony tych parków są flora i fauna oraz ekosystemy
górskie.
3
Tabela 1. Parki narodowe występujące w regionie wodnym Górnej Wisły
Lp.
Nazwa
Rok utworzenia
Lokalizacja (województwo)
Parki narodowe leżące w całości w regionie wodnym Górnej Wisły
1
Magurski Park Narodowy
1994
małopolskie, podkarpackie
2
3
4
5
6
Tatrzański Park Narodowy
1954
małopolskie
Bieszczadzki Park Narodowy
1973
podkarpackie
Ojcowski Park Narodowy
1956
małopolskie
Pieniński Park Narodowy
1932
małopolskie
Gorczański Park Narodowy
1980
małopolskie
Parki narodowe leżące częściowo w regionie wodnym Górnej Wisły
7
Roztoczański Park Narodowy
1974
lubelskie
8
Świętokrzyski Park Narodowy
1950
świętokrzyskie
9
Babiogórski Park Narodowy
1955
małopolskie
Źródło: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody
W regionie wodnym Górnej Wisły parki krajobrazowe zajmują powierzchnię 6285 km2
(ok. 15% powierzchni regionu), a ich otuliny 3170 km2 (ok. 7% powierzchni regionu).
Tabela 2. Parki krajobrazowe występujące w regionie wodnym Górnej Wisły
Lp.
1
2
3
4
5
6
Nazwa
Rok utworzenia
Lokalizacja (województwo)
Parki krajobrazowe leżące w całości w regionie wodnym Górnej Wisły
Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy 1981
małopolskie
Chęcińsko-Kielecki Park Krajobrazowy 1996
świętokrzyskie
Ciężkowicko-Rożnowski Park
1995
małopolskie
Krajobrazowy
Cisowsko-Orłowiński Park
1988
świętokrzyskie
Krajobrazowy
Ciśniańsko-Wetliński Park
1992
podkarpackie
Krajobrazowy
Czarnorzecko-Strzyżowski Park
1993
podkarpackie
Krajobrazowy
7
Dłubniański Park Krajobrazowy
1981
małopolskie
8
9
10
11
12
13
Jaśliski Park Krajobrazowy
Kozubowski Park Krajobrazowy
Nadnidziański Park Krajobrazowy
Park Krajobrazowy Doliny Sanu
Park Krajobrazowy Lasy Janowskie
Park Krajobrazowy Pasma Brzanki
Park Krajobrazowy Pogórza
Przemyskiego
1992
1986
1986
1992
1988
1995
podkarpackie
świętokrzyskie
świętokrzyskie
podkarpackie
lubelskie
małopolskie
1992
podkarpackie
15
Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej
1988
lubelskie
16
17
18
19
20
21
Popradzki Park Krajobrazowy
Rudniański Park Krajobrazowy
Szaniecki Park Krajobrazowy
Tenczyński Park Krajobrazowy
Wiśnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy
Żywiecki Park Krajobrazowy
1987
1981
1986
1981
1997
1986
małopolskie
małopolskie
świętokrzyskie
małopolskie
małopolskie
śląskie
14
4
22
23
24
25
26
27
Parki krajobrazowe leżące częściowo w regionie wodnym Górnej Wisły
Jeleniowski Park Krajobrazowy
1988
świętokrzyskie
Krasnobrodzki Park Krajobrazowy
1988
lubelskie
Park Krajobrazowy Beskidu Małego
1998
śląskie
Park Krajobrazowy Beskidu Śląskiego 1998
śląskie
Park Krajobrazowy Dolinki
1981
małopolskie
Krakowskie
Park Krajobrazowy Gór Słonnych
Południoworoztoczański Park
Krajobrazowy
Suchedniowsko-Oblęgorski Park
29
Krajobrazowy
Źródło: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody
28
1992
podkarpackie
1989
podkarpackie, lubelskie
1988
świętokrzyskie
W regionie wodnym Górnej Wisły rezerwaty przyrody zajmują powierzchnię ok.
170 km2 (ok. 0,4% powierzchni regionu) i są to głównie mokradła lub siedliska
hydrogeniczne.
Występują tu także obszary Natura 2000, ustanowione na mocy dyrektyw unijnych –
obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO) i specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO). Obszary
te mają kluczowe znaczenie dla zachowania bioróżnorodności poprzez ochronę zagrożonych
i rzadkich gatunków roślin i zwierząt. W regionie wodnym Górnej Wisły obszary specjalnej
ochrony ptaków zajmują powierzchnię około 6593,3 km2, co stanowi około 15,3%
powierzchni regionu. Specjalne obszary ochrony siedlisk zajmują 5371,5 km2 (ok. 12,5%
powierzchni regionu). Obszary specjalnej ochrony ptaków i specjalne obszary ochrony
siedlisk, których granice całkowicie się pokrywają zajmują 1325 km2 (ok. 3,1% powierzchni
regionu).
Tabela 3. Obszary specjalnej ochrony ptaków w regionie wodnym Górnej Wisły
Lp.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
Kod
Nazwa
Lokalizacja (województwo)
Obszary Natura 2000 leżące całkowicie w regionie wodnym Górnej Wisły
PLB180002
Beskid Niski
małopolskie, podkarpackie
PLB240002
Beskid Żywiecki
śląskie
PLB120005
Dolina Dolnej Skawy
małopolskie
PLB260001
Dolina Nidy
świętokrzyskie
PLB120001
Gorce
małopolskie
PLB060005
Lasy Janowskie
lubelskie, podkarpackie
PLB120008
Pieniny
małopolskie
PLB180001
Pogórze Przemyskie
podkarpackie
PLB120002
Puszcza Niepołomicka
małopolskie
PLB180005
Puszcza Sandomierska
podkarpackie
Obszary Natura 2000 leżące częściowo w regionie wodnym Górnej Wisły
PLB120011
Babia Góra
małopolskie
PLB120004
Dolina Dolnej Soły
śląskie, małopolskie
PLB180003
Góry Słonne
podkarpackie
PLB120006
Pasmo Policy
małopolskie
5
15
PLB060008
Puszcza Solska
16
PLB060012
Roztocze
17
PLB120007
Torfowiska Orawsko-Nowotarskie
Źródło: Wykaz obszarów chronionych Natura 2000, MŚ 2009
podkarpackie, lubelskie
podkarpackie, lubelskie
małopolskie
Tabela 4. Specjalne obszary ochrony siedlisk w regionie wodnym Górnej Wisły
Lp.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
Kod
Nazwa
Lokalizacja (województwo)
Obszary Natura 2000 leżące całkowicie w regionie wodnym Górnej Wisły
PLH120033
Bednarka
małopolskie, podkarpackie
PLH240006
Beskid Żywiecki
śląskie
PLH120090
Biała Tarnowska
małopolskie
PLH180048
Bory Bagienne nad Bukową
podkarpackie
PLH120060
Cedron
małopolskie
PLH120063
Chodów - Falniów
małopolskie
PLH120049
Cybowa Góra
małopolskie
PLH120034
Czerna
małopolskie
PLH120064
Dąbie
małopolskie
PLH180019
Dąbrowa koło Zaklikowa
podkarpackie
PLH120065
Dębnicko-Tyniecki obszar łąkowy
małopolskie
PLH120066
Dębówka nad rzeką Uszewką
małopolskie
PLH260013
Dolina Białej Nidy
świętokrzyskie
PLH120024
Dolina Białki
małopolskie
PLH260014
Dolina Bobrzy
świętokrzyskie
PLH260016
Dolina Czarnej Nidy
świętokrzyskie
PLH180020
Dolina Dolnego Sanu
podkarpackie
PLH060097
Dolina Dolnej Tanwi
lubelskie, podkarpackie
PLH260017
Dolina Górnej Mierzawy
małopolskie, świętokrzyskie
PLH260020
Dolina Mierzawy
świętokrzyskie
PLH120004
Dolina Prądnika
małopolskie
PLH120067
Dolina rzeki Gróbki
małopolskie
PLH120059
Dolina Sanki
małopolskie
PLH260021
Dolina Warkocza
świętokrzyskie
PLH120005
Dolinki Jurajskie
małopolskie
PLH120083
Dolna Soła
małopolskie, śląskie
PLH180053
Dolna Wisłoka z Dopływami
podkarpackie
PLH120085
Dolny Dunajec
małopolskie
PLH180021
Dorzecze Górnego Sanu
podkarpackie
PLH180008
Fort Salis Soglio
podkarpackie
PLH120051
Giebułtów
małopolskie
PLH180031
Golesz
podkarpackie
PLH060007
Gościeradów
lubelskie
PLH120086
Górny Dunajec
małopolskie
PLH260022
Góry Pieprzowe
świętokrzyskie
PLH120053
Grzymałów
małopolskie
PLH180032
Jaćmierz
podkarpackie
PLH120068
Jadowniki Mokre
małopolskie
PLH180011
Jasiołka
podkarpackie
PLH180033
Józefów - Wola Dębowiecka
podkarpackie
PLH120062
Kaczmarowe Doły
małopolskie
PLH120054
Kalina Mała
małopolskie
6
Lp.
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
Kod
PLH120007
PLH180022
PLH180006
PLH120008
PLH120055
PLH120009
PLH180034
PLH180035
PLH240007
PLH180036
PLH180037
PLH120046
PLH260023
PLH120039
PLH120044
PLH120056
PLH180038
PLH180039
PLH180023
PLH180040
PLH260040
PLH180047
PLH180054
PLH120010
PLH180046
PLH120081
PLH120043
PLH120036
PLH120082
PLH180041
PLH180051
PLH120069
PLH180042
PLH120087
PLH180024
PLH180015
PLH120025
PLH180043
PLH120012
PLH180025
PLH120035
PLH120045
PLH120048
PLH120050
PLH120071
PLH180027
PLH260027
PLH120018
PLH180014
PLH260029
PLH180001
Nazwa
Kalina-Lisiniec
Klonówka
Kołacznia
Koło Grobli
Komorów
Kostrza
Kościół w Dydni
Kościół w Nowosielcach
Kościół w Radziechowach
Kościół w Równem
Kościół w Skalniku
Kościół w Węglówce
Kras Staszowski
Krynica
Krzeszowice
Kwiatówka
Ladzin
Las Hrabeński
Las nad Braciejową
Las Niegłowicki
Lasy Cisowsko-Orłowińskie
Lasy Leżajskie
Lasy Sieniawskie
Lipówka
Liwocz
Lubogoszcz
Luboń Wielki
Łabowa
Łąki koło Kasiny Wielkiej
Łąki nad Młynówką
Łąki nad Wojkówką
Łąki Nowohuckie
Łąki w Komborni
Łososina
Łukawiec
Łysa Góra
Małe Pieniny
Mrowle Łąki
Na Policy
Nad Husowem
Nawojowa
Niedzica
Nowy Wiśnicz
Ochotnica
Opalonki
Ostoja Czarnorzecka
Ostoja Gaj
Ostoja Gorczańska
Ostoja Jaśliska
Ostoja Kozubowska
Ostoja Magurska
Lokalizacja (województwo)
małopolskie
podkarpackie
podkarpackie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
podkarpackie
podkarpackie
śląskie
podkarpackie
podkarpackie
małopolskie
świętokrzyskie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
podkarpackie
podkarpackie
podkarpackie
podkarpackie
świętokrzyskie
podkarpackie
podkarpackie
małopolskie
małopolskie, podkarpackie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
podkarpackie
podkarpackie
małopolskie
podkarpackie
małopolskie
podkarpackie
podkarpackie
małopolskie
podkarpackie
małopolskie
podkarpackie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
małopolskie
podkarpackie
świętokrzyskie
małopolskie
podkarpackie
świętokrzyskie
małopolskie, podkarpackie
7
Lp.
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
Kod
Nazwa
Lokalizacja (województwo)
PLH260003
Ostoja Nidziańska
świętokrzyskie
PLH120019
Ostoja Popradzka
małopolskie
PLH180012
Ostoja Przemyska
podkarpackie
PLH260032
Ostoja Sobkowsko-Korytnicka
świętokrzyskie
PLH260033
Ostoja Stawiany
świętokrzyskie
PLH260034
Ostoja Szaniecko-Solecka
świętokrzyskie
PLH120047
Ostoja w Paśmie Brzanki
małopolskie
PLH260035
Ostoja Wierzejska
świętokrzyskie
PLH260036
Ostoja Żyznów
świętokrzyskie
PLH120052
Ostoje Nietoperzy Beskidu Wyspowego
małopolskie
PLH120020
Ostoje Nietoperzy okolic Bukowca
małopolskie
PLH120094
Ostoje Nietoperzy Powiatu Gorlickiego
małopolskie
PLH180044
Osuwiska w Lipowicy
podkarpackie
PLH180028
Patria nad Odrzechową
podkarpackie
PLH120013
Pieniny
małopolskie
PLH120037
Podkowce w Szczawnicy
małopolskie
PLH120026
Polana Biały Potok
małopolskie
PLH120072
Poradów
małopolskie
PLH260037
Przełom Lubrzanki
świętokrzyskie
PLH120073
Pstroszyce
małopolskie
PLH120093
Raba z Mszanką
małopolskie
PLH120077
Rudniańskie Modraszki - Kajasówka
małopolskie
PLH120058
Rudno
małopolskie
PLH180016
Rymanów
podkarpackie
PLH180007
Rzeka San
podkarpackie
PLH180045
Sanisko w Bykowcach
podkarpackie
PLH120079
Skawiński obszar łąkowy
małopolskie
PLH120074
Sławice Duchowne
małopolskie
PLH180050
Starodub w Pełkiniach
podkarpackie
PLH120015
Sterczów-Ścianka
małopolskie
PLH060083
Szczecyn
lubelskie, podkarpackie
PLH060020
Sztolnie w Senderkach
lubelskie
PLH120088
Środkowy Dunajec z dopływami
małopolskie
PLH120089
Tarnawka
małopolskie
PLH180049
Tarnobrzeska Dolina Wisły
podkarpackie, świętokrzyskie
PLH120080
Torfowisko Wielkie Błoto
małopolskie
PLH180018
Trzciana
podkarpackie
PLH120095
Tylmanowa
małopolskie
PLH060031
Uroczyska Lasów Janowskich
lubelskie, podkarpackie
PLH120078
Uroczysko Łopień
małopolskie
PLH120017
Wały
małopolskie
PLH120076
Widnica
małopolskie
PLH180030
Wisłok Środkowy z Dopływami
podkarpackie
PLH180052
Wisłoka z dopływami
małopolskie, podkarpackie
PLH120084
Wiśliska
małopolskie
PLH260041
Wzgórza Chęcińsko-Kieleckie
świętokrzyskie
PLH120057
Źródliska Wisłoki
małopolskie
Obszary Natura 2000 leżące częściowo w regionie wodnym Górnej Wisły
PLH120001
Babia Góra
małopolskie
PLH240023
Beskid Mały
śląskie
PLH240005
Beskid Śląski
śląskie
8
Lp.
Kod
Nazwa
144 PLH060003
Debry
145 PLH180013
Góry Słonne
146 PLH180017
Horyniec
147 PLH260010
Lasy Suchedniowskie
148 PLH260002
Łysogóry
149 PLH060089
Minokąt
150 PLH260025
Ostoja Barcza
151 PLH260028
Ostoja Jeleniowska
152 PLH260004
Ostoja Przedborska
153 PLH060078
Polichna
154 PLH060045
Przełom Wisły w Małopolsce
155 PLH060017
Roztocze Środkowe
156 PLH120016
Torfowiska Orawsko-Nowotarskie
157 PLH060034
Uroczyska Puszczy Solskiej
158 PLH060093
Uroczyska Roztocza Wschodniego
159 PLH060028
Zarośle
Źródło: Wykaz obszarów chronionych Natura 2000, MŚ 2009
Lokalizacja (województwo)
lubelskie
podkarpackie
podkarpackie
świętokrzyskie
świętokrzyskie
podkarpackie, lubelskie
świętokrzyskie
świętokrzyskie
świętokrzyskie
lubelskie
świętokrzyskie, lubelskie
lubelskie
małopolskie
lubelskie, podkarpackie
podkarpackie, lubelskie
lubelskie
Tabela 5. Obszary specjalnej ochrony ptaków i specjalne obszary ochrony siedlisk, których
granice całkowicie się pokrywają w regionie wodnym Górnej Wisły
Lp.
Kod
Nazwa
1
PLC180001
Bieszczady
2
PLC120001
Tatry
Źródło: Wykaz obszarów chronionych Natura 2000, MŚ 2009
Lokalizacja (województwo)
podkarpackie
małopolskie
4. Budowa geologiczna
Region wodny Górnej Wisły charakteryzuje się urozmaiconą budową geologiczną.
W skład jednostek regionalnych wchodzą: Karpaty (wewnętrzne i zewnętrzne), część
zapadliska przedkarpackiego, fragmenty niecki górnośląskiej, monokliny śląsko-krakowskiej,
niecki nidziańskiej, Gór Świętokrzyskich oraz niecki lubelskiej (Stupnicka, 2007; Książkiewicz,
1972).
W skład Karpat wewnętrznych wchodzą trzy główne jednostki geologicznostrukturalne: Tatry, niecka podhalańska i pieniński pas skałkowy, stanowiący granicę
pomiędzy Karpatami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Tatry dzielą się na dwie strefy:
południową – wierchową, oraz północną – reglową. Strefa wierchowa zbudowana jest
z trzonu krystalicznego (gnejsy, łupki, granity) przykrytego od strony północnej osadami
triasowo-jurajsko-kredowymi (zlepieńce, kwarcyty, iły), natomiast strefę reglową tworzą
skały osadowe (m.in. kwarcyty, wapienie, iły, margle), powstałe w okresie od dolnego triasu
do środkowej kredy. Niecka podhalańska zbudowana jest z paleogeńskich utworów
piaskowcowo-łupkowych leżących na mezozoicznych jednostkach tatrzańskich. Pieniński pas
9
skałkowy, oddzielony od niecki podhalańskiej strefą uskoków, zbudowany jest z jurajskokredowo-paleogeńskich skał węglanowych i fliszowych.
Karpaty zewnętrzne zbudowane są ze skał piaskowcowo-łupkowych, tzw. fliszu.
Zróżnicowanie litologiczne osadów paleogeńsko-kredowych (lokalnie jurajsko-kredowych
i paleogeńsko-neogeńskich) oraz rodzaj zaburzeń pozwalają na wyróżnienie w Karpatach
zewnętrznych kilku jednostek tektoniczno-facjalnych, płaszczowin: magurskiej, śląskiej,
podśląskiej,
skolskiej,
stebnickiej,
przedmagórskiej,
grybowskiej
i
dukielskiej.
Na
sfałdowanych utworach fliszowych zachowały się również osady miocenu. Utwory
czwartorzędowe występujące na obszarze Karpat zalicza się do osadów aluwialnych wypełniających doliny rzeczne i kotliny śródgórskie oraz do osadów fluwioglacjalnych zalegających w znacznym nagromadzeniu w Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej, gdzie występują
łącznie z osadami aluwialnymi (Węcławik, 1991).
Na północ od brzegu nasunięcia karpackiego rozciąga się zapadlisko przedkarpackie
wypełnione kompleksem mioceńskich skał osadowych (iły, iłowce, łupki, mułowce
z soczewkami piasków i piaskowców) o znacznej miąższości. Praktycznie na całym obszarze
osady te pokryte są utworami czwartorzędowymi o zmiennej miąższości.
Niecka górnośląska zbudowana jest ze skał paleozoicznych (dewon, karbon)
podścielonych skałami krystalicznymi. W obszarze regionu występuje jedynie jej południowowschodni fragment. W obrębie niecki górnośląskiej czwartorzędowe piaski wypełniają
głębokie rynny dolinne. Płaty wyżynne okrywa cienki i nierówny płaszcz glin lodowcowych,
piasków oraz zwietrzelin.
Monoklinę śląsko-krakowską tworzą skały – od permu po jurę (m.in. zlepieńce,
wapienie, dolomity, iły, piaskowce). Utwory czwartorzędowe reprezentowane są przez piaski
oraz płaty lessów.
Nieckę nidziańską wypełniają utwory górnokredowe (margle, opoki), przykryte na
południu mioceńskimi osadami zapadliska przedkarpackiego. Utwory czwartorzędowe
występują w osi niecki nidziańskiej, w postaci większych płatów glin zwałowych i piasków
polodowcowych.
W Górach Świętokrzyskich wyróżnia się dwa regiony: północny – łysogórski oraz
południowy – kielecki, znajdujący się w obszarze regionu. W południowej części Gór
Świętokrzyskich występują czwartorzędowe pokrywy zwietrzelinowe z gołoborzami
kwarcytowymi na grzbietach. Południowe obrzeżenie regionu świętokrzyskiego wzdłuż
doliny Wisły budują gliny morenowe z iłami warwowymi i piaskami.
Niewielki fragment niecki lubelskiej znajdujący się w obszarze regionu zbudowany
jest z margli i wapieni kredowych. Na osadach kredy leżą we fragmentach wapienie
mioceńskie. Utwory czwartorzędowe reprezentowane są przez pokrywy lessowe, a w strefie
krawędziowej Roztocza – zwietrzeliny wapieni i margli.
10
5. Warunki hydrogeologiczne
5.1 Ogólna charakterystyka
Region
wodny
hydrogeologicznych:
Górnej
karpackim,
Wisły
znajduje
przedkarpackim,
się
w
następujących
śląsko-krakowskim,
regionach
nidziańskim,
środkowomałopolskim i lubelsko-podlaskim (Paczyński, red., 1993, 1995).
Czwartorzędowe piętro wodonośne największe znaczenie użytkowe ma w obszarze
zapadliska przedkarpackiego. Zarówno miąższość, jak i parametry hydrogeologiczne są
zróżnicowane, zależne od sytuacji morfologicznej terenu oraz typu sedymentacji. Największe
nagromadzenie osadów piaszczysto-żwirowych, o miąższości 20-30 m, występuje w dolinie
Wisły oraz w ujściowych odcinkach zasilających ją rzek. W subregionie Karpat zewnętrznych
osady czwartorzędowe występują w postaci pokryw. Tworzą lokalnie zasobne zbiorniki
w kotlinach śródgórskich i dolinach większych rzek.
Mioceńskie piętro wodonośne występuje w obrębie zapadliska przedkarpackiego.
W rejonie Bochni miocen wykształcony jest w postaci piasków i słabozwięzłych piaskowców
bogucickich o współczynnikach filtracji 6∙10-6-8∙10-5 m/s. Natomiast w rejonie Sandomierza
neogeńskie piętro wodonośne występujące w kompleksie margli i wapieni serii chemicznej.
Generalnie słabe parametry hydrogeologiczne i wysoka mineralizacja czynią wody tego
poziomu nieprzydatnymi w celach konsumpcyjnych.
Na obszarze Karpat połączone piętro paleogeńsko-kredowego występuje w tzw.
osadach fliszowych, które budują Karpaty zewnętrzne. Poziomy wodonośne występują
w piaskowcach, zlepieńcach, wapieniach okruchowych, iłowcach, mułowcach i marglach.
Decydującą rolę w krążeniu i zawodnieniu odgrywa szczelinowatość masywu. Osady fliszowe
najczęściej charakteryzują się słabą wodonośnością i niską wydajnością studni wynoszącą
1,0-2,5 m3/h. Najczęściej notowane wartości współczynników filtracji wynoszą 1∙10-61∙10-5 m/s, rzadziej 1∙10-7 czy 1∙10-8 m/s. Wartości wyższe, rzędu 1∙10-4 m/s, występują
sporadycznie (Małecka, Murzynowski, 1978; Oszczypko i in., 1981; Chowaniec i in., 1983,
1985). Dla Karpat fliszowych charakterystyczne jest współwystępowanie wód zwykłych
i mineralnych. Jest to obszar podatny na ascensyjny dopływ wód słonych z podłoża.
Niemal w całej północnej części regionu wodnego Górnej Wisły poziom
górnokredowy jest pierwszym użytkowym poziomem wodonośnym. Tworzą go margle, opoki
i gezy, lokalnie z wkładkami piaskowców, a w spągowej części także piaski i piaskowce.
Przewodnictwo wodne poziomu górnokredowego zmienia się w zależności od wykształcenia
litologicznego i stopnia spękania skał, wynosi średnio 100-500 m2/d. Współczynniki filtracji
wynoszą 1∙10-6-1∙10-3 m/s. Wyższe parametry filtracji i większa miąższość warstwy
wodonośnej występują najczęściej w strefach uskokowych, w dolinach rzecznych
i w obniżeniach morfologicznych terenu (Prażak, 2007).
11
Starsze piętra wodonośne występujące w tym regionie generalnie nie mają znaczenia
użytkowego, występują głównie w rejonie świętokrzyskim i tatrzańskim.
W regionie wodnym Górnej Wisły zlokalizowanych jest w całości lub we fragmentach
40 głównych zbiorników wód podziemnych. Dla 14 GZWP opracowano dokumentację
hydrogeologiczną,
która
została
zatwierdzona
przez
Komisję
Dokumentacji
Hydrogeologicznych, a określa zasoby dyspozycyjne wód podziemnych oraz proponuje
granicę obszaru ochronnego GZWP. Dla pozostałych GZWP planuje się wykonanie takiej
dokumentacji lub jest ona w trakcie opracowywania. 18 GZWP obejmuje utwory
czwartorzędowe, pozostałe 22 GZWP zostały ustanowione w głębszych piętrach
wodonośnych (neogen, paleogen, kreda, jura, trias i dewon).
5.2 Odwzorowanie
położenia
granic
jednolitych
części
wód
podziemnych
z uwzględnieniem rejonów wodnogospodarczych
Zgodnie z podziałem na jednolite części wód podziemnych w regionie wodnym
Górnej Wisły wydzielono 32 JCWPd. Powierzchnie JCWPd są zróżnicowane, od 197 km2
(JCWPd nr 172) do 3 140 km2 (JCWPd nr 136).
W regionie Górnej Wisły wyróżniono 113 rejonów wodnogospodarczych. Rejonem
wodnogospodarczym, który odznacza się największą powierzchnią jest San (K08 G) – ok.
1320 km2, natomiast najmniejszą powierzchnią charakteryzuje się Wisła od Sanu do Sanny
(K10 E), której powierzchnia wynosi ok. 27 km2.
5.3 Identyfikacja presji i oddziaływań zmian zwierciadła wody
Najbliżej powierzchni terenu (0-2 m p.p.t.) zwierciadło wód podziemnych występuje
w środkowej i północnej części zapadliska przedkarpackiego, natomiast najgłębiej
do zwierciadła wód podziemnych (> 10 m p.p.t.) jest w północno-zachodniej części regionu
(Wyżyna Małopolska), a także we wschodniej części zapadliska przedkarpackiego oraz
w Tatrach. Największe amplitudy wahań zwierciadła wód podziemnych występują w Tatrach
oraz w poziomach wodonośnych w obrębie utworów fliszowych na obszarze środkowej
i wschodniej części polskich Karpat. W obszarze regionu wodnego Górnej Wisły dominuje
amplituda zmian położenia zwierciadła wód podziemnych w granicach 1-2 m, a najczęściej
zwierciadło wód podziemnych występuje w przedziale głębokości 2-5 m p.p.t.
Dla wód płytkiego krążenia obserwuje się wyraźne wahania sezonowe oraz szybką
reakcję poziomów wodonośnych na opady atmosferyczne. W przypadku poziomów
wodonośnych zalegających na większych głębokościach wahania sezonowe są również
obserwowane, a reakcja stanów zwierciadła wód podziemnych na opady atmosferyczne jest
nieco opóźniona. Charakterystyczne są wysokie stany w okresie wiosennym (topnienie
12
pokrywy śnieżnej) i w mniejszym stopniu letnim oraz regresja trwająca do końca roku
hydrologicznego (Chowaniec i in., 2007).
Niżówki występują w miesiącach lipiec-sierpień w północno-zachodniej, północnowschodniej i południowo-wschodniej części regionu wodnego Górnej Wisły (Mikulski, 1998).
Na pozostałym obszarze niżówka występuje w miesiącach listopad-grudzień. W części
południowej zagrożenie obserwuje się w czwartorzędowym poziomie wodonośnym. We
fliszowych poziomach wodonośnych takiego zagrożenia nie stwierdzono. Deficyty
w zaopatrzeniu w wodę ekosystemów lądowych zależnych od wód podziemnych mogą
wystąpić w północnej części regionu wodnego Górnej Wisły (Drab i in., 2004).
Obszary występowania podtopień zlokalizowane są w obrębie dolin rzek i mniejszych
cieków powierzchniowych głównie w południowej i środkowej części (Nowicki, red., 2007).
Najmniejsze zagrożenie występuje na obszarze Wyżyny Małopolskiej i Gór Świętokrzyskich.
Strefy zagrożone suszą występują prawie na całym opisywanym obszarze, przy czym
najbardziej zagrożony jest obszar zapadliska przedkarpackiego.
W obrębie siedmiu JCWPd występuje zagrożenie zmiany dynamiki wód podziemnych
na skutek czynników antropogenicznych. Są to leje depresji powstałe najczęściej w wyniku
intensywnej eksploatacji wód podziemnych dla potrzeb komunalnych (JCWPd nr 121),
odwodnienia kopalń (JCWPd nr 125, 147, 148, 149). Stożki represji powstały w wyniku
zatłaczania wód do górotworu w trakcie eksploatacji siarki rodzimej metodą otworową –
JCWPd nr 126 (Chełmicki, 1990). W obszarze regionu wodnego Górnej Wisły istnieją liczne
kopalnie kruszywa naturalnego najczęściej zlokalizowane w obrębie większych dolin
rzecznych. Eksploatacja złóż kruszywa naturalnego nie ma znaczącego wpływu na zmiany
występowania wód podziemnych (Chowaniec i in., 2007).
6. Zarys hydrograficzno-hydrologiczny
6.1 Ogólna charakterystyka
Region wodny Górnej Wisły obejmuje zlewnię Wisły, od przekroju poniżej ujścia
Przemszy, po ujście Sanny włącznie. Ten odcinek Wisły ma długość ok. 290 km, natomiast
całkowita długość sieci hydrograficznej wynosi ok. 23 800 km.
W obrębie regionu wodnego Górnej Wisły wyraźnie zaznacza się podział na część:
lewobrzeżną – mniejszą i prawobrzeżną – większą. Stosunek części lewobrzeżnej do
prawobrzeżnej wynosi 1:2,8. Również rozmieszczenie i parametry morfometryczne głównych
zlewni w regionie wodnym Górnej Wisły nawiązują do ukształtowania terenu. Największe
powierzchnie zlewni posiadają prawobrzeżne dopływy górnej Wisły: San i Dunajec. Zajmują
one prawie połowę obszaru regionu wodnego Górnej Wisły: San – 16 861,3 km2 (w Polsce
14 390,0 km2) i Dunajec – 6 804,0 km2 (w Polsce 4 851,6 km2). Pozostałe ważniejsze
13
prawobrzeżne dopływy to: Wisłoka (4 110,2 km2), Raba (1 537,1 km2), Soła (1 390,6 km2)
i Skawa (1 160,1 km2). W mniej zasobnej w wodę lewobrzeżnej części regionu wodnego
Górnej Wisły, największe powierzchnie zlewni mają: Nida – 3 865,4 km2 i Czarna –
1 358,6 km2.
W regionie wodnym Górnej Wisły wyróżniono pięć typów reżimu rzecznego (rys. 1):
• typ śnieżny silnie wykształcony – średni odpływ miesiąca wiosennego (marca lub
kwietnia) przekracza 180% średniego odpływu rocznego,
• typ śnieżny średnio wykształcony – średni odpływ miesiąca wiosennego wynosi 130180% średniego odpływu rocznego,
• typ śnieżny słabo wykształcony – średni odpływ miesiąca wiosennego nie przekracza
130% średniego odpływu rocznego,
• typ śnieżno-deszczowy – średni odpływ miesiąca wiosennego wynosi 130-180%
średniego odpływu rocznego i wyraźnie zaznacza się wzrost odpływu w miesiącach
letnich, wynoszący co najmniej 110% średniego odpływu rocznego,
• typ deszczowo-śnieżny – średni odpływ miesiąca letniego jest wyższy lub prawie
równy średniemu odpływowi miesiąca wiosennego.
W regionie wodnym przeważają obszary, na których występuje przewaga zasilania
powierzchniowego. W obszarze Karpat udział zasilania powierzchniowego stanowi ponad
65% odpływu całkowitego, w kierunku północnym przewaga zasilania powierzchniowego jest
coraz mniejsza. Na niewielkim obszarze, w północno-zachodniej i północno-wschodniej
części regionu wodnego występuje nawet przewaga zasilania podziemnego (Dynowska,
1994).
Na rysunku 1 przedstawiono również zmienność przepływów dobowych. W obszarze
Karpat jest ona zwykle duża lub bardzo duża, mniejsza – w północnej części regionu
wodnego. Zmienność przepływów dobowych oceniono na podstawie odchylenia decylowego
według wzoru:
gdzie: Q10, Q50, Q90 – przepływ o czasie trwania odpowiednio 10%, 50% i 90% (wraz
z wyższymi).
6.2 Jednostki bilansowe regionu wodnego
Opierając się na zaleceniach zawartych w „Metodyce…” (Tyszewski i in., 2008), dla
potrzeb analiz bilansowych przyjęto podział regionu wodnego na mniejsze jednostki
bilansowe, tj. scalone części wód powierzchniowych, wśród których wyróżnia się zlewnie
źródliskowe oraz różnicowe.
14
W regionie wodnym Górnej Wisły występuje 130 SCWP (65 źródliskowych i 65
różnicowych). Powierzchnie SCWP są bardzo zróżnicowane. Scaloną częścią wód
powierzchniowych regionu wodnego Górnej Wisły, która odznacza się największą
powierzchnią, jest Nida od ujścia Hutki do ujścia (GW0304) – 1044 km2. Natomiast SCWP o
najmniejszej powierzchni jest Dunajec od zb. Czorsztyn do ujścia potoku Grajcarek
(GW0409), której powierzchnia wynosi 23,5 km2. W obszarze regionu wodnego, dla potrzeb
bilansowania przyjęto 130 jednostek.
Rysunek 1. Reżim odpływu rzecznego w obszarze działania RZGW w Krakowie (Dynowska, 1994)
15
6.3 Podział na kategorie wód
Odwzorowanie położenia jednolitych części wód powierzchniowych
Zgodnie z podziałem na jednolite części wód w regionie wodnym Górnej Wisły
wydzielono 763 jednolite części wód rzek, które następnie zostały zagregowane do 130
scalonych części wód.
Silnie zmienione i sztuczne jednolite części wód
W regionie wodnym Górnej Wisły wyznaczono 285 silnie zmienionych i 21 sztucznych
jednolitych części wód rzek.
7. Obszary chronione i wykaz wód
Zgodnie z RDW, rejestr obszarów chronionych prowadzony jest dla ochrony
znajdujących się tam wód powierzchniowych i podziemnych oraz wyznaczonych w celu
zachowania siedlisk i gatunków bezpośrednio uzależnionych od wody. Zapisy RDW dotyczące
m.in. rejestru obszarów chronionych zostały transponowane do prawa polskiego ustawą –
Prawo wodne.
W regionie wodnym Górnej Wisły wyznaczono obszary, które zostały ujęte
w rejestrze obszarów chronionych, w tym:
• obszary przeznaczone do poboru wód powierzchniowych i podziemnych w celu
zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia – wyznaczonych na mocy
dyrektywy 75/440/EWG z dnia 16 czerwca 1975 r. dotyczącej wymaganej jakości wód
powierzchniowych przeznaczonych do pozyskiwania wody pitnej w państwach
członkowskich, transponowanej ustawą z dnia 18 lipca 2001 roku - Prawo wodne (Dz.
U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.); w obszarze regionu wodnego Górnej
Wisły wyznaczono 118 obszarów przeznaczonych do poboru wód powierzchniowych
oraz 24 obszary przeznaczone do poboru wód podziemnych,
• części wód przeznaczone do celów rekreacyjnych, w tym obszary wyznaczone jako
kąpieliska – wyznaczone na mocy dyrektywy 76/160/EWG z dnia 8 grudnia 1975 r.
dotyczącej wody w kąpieliskach (uchylona dyrektywą 2006/7/WE z dnia 15 lutego
2006 r. dot. zarządzania jakością wody w kąpieliskach), transponowanej przez ustawę
- Prawo wodne, a w szczególności przez rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia
16 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda
w kąpieliskach (Dz. U. Nr 183, poz. 1530); w obszarze regionu wodnego Górnej Wisły
wyznaczono 12 części wód przeznaczonych do celów rekreacyjnych,
16
• obszary przeznaczone do ochrony siedlisk lub gatunków, dla których utrzymanie lub
poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie; w tym obszary
wyznaczone na mocy dyrektywy 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie
ochrony dzikich ptaków (z późn. zm.), transponowanej przez ustawę z dnia
16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220),
a w szczególności przez:
o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie
obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 229, poz. 2313),
o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007 r. zmieniające
rozporządzenie w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000
(Dz. U. Nr 179, poz. 1275),
o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 października 2008 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków
Natura 2000 (Dz. U. Nr 198, poz. 1226),
oraz na mocy dyrektywy 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 roku w sprawie ochrony
siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory (z późn. zm.), transponowanej również
przez ustawę o ochronie przyrody, a w szczególności przez nieaktualne już
rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 maja 2005 r. w sprawie typów siedlisk
przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, wymagających ochrony w formie
wyznaczenia obszarów Natura 2000 (Dz. U. Nr 94, poz. 795), uchylone przez
rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 13 kwietnia 2010 r. w sprawie siedlisk
przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty,
a także kryteriów wyboru obszarów kwalifikujących się do uznania lub wyznaczenia
jako obszary Natura 2000 (Dz. U. Nr 77, poz. 510); w obszarze regionu wodnego
Górnej Wisły występuje 4 500 obszarów przeznaczonych do ochrony siedlisk lub
gatunków.
W przypadku wykazu obszarów wrażliwych na substancje biogenne pochodzenia
komunalnego, stanowiącego element wdrażania dyrektywy 91/271/EWG z dnia 21 maja
1991 r. dot. oczyszczania ścieków komunalnych, zasięg występowania obszaru obejmuje
teren całego kraju.
Jednocześnie na podstawie artykułu 113 ust. 3 pkt 5 ustawy - Prawo wodne
sporządza się wykaz wód powierzchniowych przeznaczonych do bytowania ryb, skorupiaków
i mięczaków oraz umożliwiających migracje ryb. Wykaz ten wyznaczono na mocy Dyrektywy
2006/44/WE z dnia 6 września 2006 z w sprawie słodkich wód wymagających ochrony lub
poprawy dla zachowania życia ryb, zmieniającej dyrektywę 78/659/EWG, oraz na mocy
Dyrektywy 79/923/EWG z dnia 30 października 1997 r. o jakości wód wymaganych dla
bytowania skorupiaków i mięczaków, transponowanych ustawą - Prawo wodne,
a w szczególności przez rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 października 2002 r.
17
w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem
życia ryb w warunkach naturalnych (Dz. U. Nr 176, poz. 1455). W regionie wodnym Górnej
Wisły występują 363 cieki przeznaczone do bytowania ryb (435 odcinków cieków o łącznej
długości ok. 27 142 km).
8. Charakterystyka społeczno-gospodarcza
8.1 Demografia
W 2008 r. region wodny Górnej Wisły zamieszkiwało ok. 6,4 mln mieszkańców, co
stanowi
16,7%
mieszkańców
Polski
(GUS,
2009).
Rozmieszczenie
ludności
jest
nierównomierne. 48% ludności regionu wodnego Górnej Wisły (3,1 mln) stanowią
mieszkańcy województwa małopolskiego, które należy do grupy województw o najwyższym
stopniu zaludnienia w skali kraju – blisko 220 osób na km2. Największymi skupiskami ludności
w obrębie województwa małopolskiego są miasta: Kraków, Tarnów i Nowy Sącz.
33% ludności regionu (2,1 mln) stanowią mieszkańcy województwa podkarpackiego.
Średnia gęstość zaludnienia wynosi tu 119 osób na km2. Rozmieszczenie ludności jest
nierównomierne. Największa ilość ludności zamieszkuje centralną i zachodnią część
województwa. Skupia się głównie wokół większych aglomeracji miejskich: Rzeszów i Krosno.
Zdecydowanie najsłabiej zaludniona jest część północno-wschodnia.
13% ludności regionu (0,8 mln) stanowią mieszkańcy województwa świętokrzyskiego.
Gęstość zaludnienia w tym obszarze jest równomierna i waha się w granicach 60-80 osób
na km2. Zagęszczenie ludności jest większe jedynie na terenie powiatu sandomierskiego
(120 osób na km2) oraz w Kielcach (1872 osoby na km2).
Pozostałe 6% ludności regionu (0,4 mln) stanowią mieszkańcy województwa
lubelskiego i śląskiego. Obszar województwa lubelskiego charakteryzuje się najmniejszą
gęstością zaludnienia w całym regionie, w granicach 50-60 osób na km2. Największa ilość
osób, ponad 90 na km2, mieszka w powiecie kraśnickim. Średnia gęstość zaludnienia
w obszarze województwa śląskiego jest bardzo wysoka i wynosi 144 osoby na km2
w powiecie żywieckim i 336 osób na km2 na terenie powiatu bielskiego.
8.2 Profil gospodarczy i użytkowanie regionu wodnego, w tym identyfikacja głównych
obszarów zabudowanych o zaburzonej retencji
Tereny rolne zajmują ok. 25 850 km2, co stanowi 60% powierzchni regionu wodnego
Górnej Wisły. Mimo to zauważyć tu można duże rozdrobnienie gospodarstw rolnych, średnia
wielkość przeciętnego gospodarstwa rolnego o powierzchni większej niż 0,01 km2 (1 ha)
wynosi ok. 0,045 km2 (4,5 ha). Dominującą uprawą są zboża, odchodzi się natomiast od
uprawy ziemniaków i buraków cukrowych. Dobrze rozwinięte jest warzywnictwo,
18
a w szczególności uprawa kapusty, marchwi i cebuli. Wielkość hodowli zwierząt
gospodarskich w regionie wodnym Górnej Wisły wynosi ponad 1 420 000 DJP, czyli średnio
55 DJP/km2 użytków rolnych (0,55 DJP/ha). Wielkość hodowli w obszarze regionu wodnego
jest zróżnicowana, od 6 DJP/km2 (0,06 DJP/ha) użytków rolnych w Biłgoraju (powiat
biłgorajski, województwo lubelskie) do ok. 190 DJP/km2 (1,9 DJP/ha) w gminie Trzciana
(powiat bocheński, województwo małopolskie). Dane o wielkości hodowli zwierząt
gospodarskich pochodzą z Powszechnego Spisu Rolnego 2002 r. (www.stat.gov.pl). Lasy
porastają prawie 15 000 km2, tj. ok. 35% powierzchni regionu wodnego. Tereny
zantropogenizowane stanowią ok. 2 050 km2, tj. poniżej 5% powierzchni regionu wodnego.
Na obszarze regionu wodnego Górnej Wisły koncentrację przemysłu stanowi okręg
krakowski związany głównie z wydobyciem i przetwórstwem rud cynku i ołowiu oraz
hutnictwem.
Dominują
tu
zakłady
przemysłu
metalurgicznego,
wydobywczego,
elektromaszynowego i chemicznego. Duże znaczenie ma również okręg tarnobrzeski dzięki
znajdującym się tam złożom siarki. Znaczne skupisko zakładów przemysłowych występuje w
Dębnie, Rzeszowie oraz Stalowej Woli. Pozostały obszar regionu wodnego (poniżej 0,5%
powierzchni) zajmują tereny wodne oraz strefy podmokłe.
W regionie wodnym Górnej Wisły obszarami o zaburzonej retencji naturalnej są
m. in.: Kraków, Tarnów, Rzeszów i Kielce, w których większość powierzchni pokrywa asfalt
albo beton. Na obszarach tych utrudnione jest wsiąkanie wód opadowych, a spływ
powierzchniowy jest zwiększony. W aglomeracjach współczynnik spływu z dachów wynosi
ok. 0,95, natomiast z asfaltobetonu ok. 0,85.
9. Kierunki
rozwoju
wynikające
z
analizy
wojewódzkich
planów
zagospodarowania przestrzennego w zakresie gospodarki wodnej
Kierunki rozwoju obszaru położonego w granicach regionu wodnego Górnej Wisły
opracowano wykorzystując istniejące wojewódzkie plany zagospodarowania przestrzennego.
Analizie poddano programy i zamierzenia z zakresu gospodarki wodnej i ściekowej, ochrony
wód, gospodarki odpadowej oraz planowanych inwestycji mogących stanowić źródła
zagrożeń dla środowiska wodnego.
Województwo podkarpackie
W
Planie
zagospodarowania
przestrzennego
województwa
podkarpackiego
wyznaczono sześć podstawowych pól strategicznych, które obejmują kluczowe obszary
aktywności społecznej i gospodarczej. Należą do nich obszary wiejskie, przedsiębiorczość,
kultura, turystyka i ochrona przyrody, kapitał ludzki, infrastruktura oraz współpraca
międzynarodowa.
19
Dziedzina gospodarki wodnej zawiera się w kilku z tych obszarów i dotyczy przede
wszystkim:
• rozwoju proekologicznego systemu produkcji rolniczej, z jednoczesnym
powiązaniem z ochroną zasobów środowiska naturalnego,
• rozwoju infrastruktury obszarów wiejskich, w tym budowy wodociągów,
oczyszczalni ścieków wraz z sieciami kanalizacyjnymi, zasad właściwej gospodarki
odpadami,
• poprawy zabezpieczenia przeciwpowodziowego poprzez budowę i modernizację
na terenach zurbanizowanych wałów przeciwpowodziowych, racjonalną regulację
rzek, budowę zbiorników retencyjnych oraz polderów; jako zadania związane
z ochroną przed powodzią wyszczególniono:
o budowę dużych, wielofunkcyjnych zbiorników retencyjnych, przede wszystkim
realizację zbiorników Rudawka Rymanowska na Wisłoku, Krempna na
Wisłoce, Krawce na Łęgu, Niewistka na Sanie, Trzciana na Jasiołce, Niewistka
na Sanie, Ropczyce na Wielopolce,
o budowę zbiorników małej retencji,
o regulację rzek i potoków.
Zasady ochrony wód:
• budowa/modernizacja oczyszczalni ścieków,
• likwidacja istniejących mogilników, które ze względu na swą lokalizację stanowią
zagrożenie dla czystości wód,
• realizacja nowych wodociągów równocześnie z budową kanalizacji,
• inwestycje przemysłowe: lokalizacja ujęcia wody poniżej zrzutu ścieków z własnej
oczyszczalni w przypadku realizacji nowych,
• obowiązek opracowania kompleksowej ekspertyzy obejmującej skutki realizacji
przedsięwzięcia, w tym również na obszarach sąsiednich, zgodnie z przepisami
szczególnymi dla nowych inwestycji zamierzających korzystać z wód w sposób
mogący spowodować ich zanieczyszczenie,
• zalesianie obszarów źródliskowych,
• poprawa jakości wody pitnej oraz zmniejszenie kosztów uzdatniania poprzez
utworzenie stref ochronnych wody w Zwięczycy i Sieniawie dla rz. Wisłok,
rz. Jasiołki w Szczepańcowej, rz. Wisłok w Iskrzyni, San w Zasławiu i Trepczy oraz
Jarosławiu, rz. Wisłoka w Dębicy oraz rz. Wisłoka w Jaśle a także utworzenie stref
ochronnych wody ze zbiornika Solina, potoku Chyrowskiego, rz. Jasiołka
w Trzcianie i rz. San w Przemyślu.
20
W dziedzinie gospodarki odpadami jako podstawowe zadanie określono budowę,
rozbudowę i modernizację składowisk a także likwidację mogilników oraz „dzikich wysypisk
śmieci”. Na terenie województwa funkcjonować będą następujące obiekty gospodarki
odpadami:
• istniejące, rozbudowane, modernizowane i nowe składowiska odpadów, które
przejmować będą z upływem czasu coraz to mniejsze ilości odpadów,
• Zakłady Utylizacji Odpadów tj. spalarnie, kompostownie, sortownie itp.,
• spalarnie odpadów medycznych.
Województwo małopolskie
Plan zagospodarowania przestrzennego województwa małopolskiego zawiera opis
działań z dziedziny gospodarki wodnej (ochrona wód podziemnych, powierzchniowych oraz
ochrona przed powodzią) i dziedziny gospodarki odpadowej.
Do podstawowych kierunków w zakresie ochrony wód podziemnych zaliczono
zadania dotyczące:
• ochrony prawnej Głównych Zbiorników Wód Podziemnych oraz stref ochronnych
wód mineralnych,
• ustanowienia stref ochronnych ujęć oraz ograniczenie zagospodarowania terenu,
• ochrony
ilościowej
zasobów
(wyznaczenie
terenów
źródliskowych
i przeciwdziałanie nadmiernemu zaczerpywaniu źródeł przez lokalne, wiejskie
wodociągi, minimalizacja zużycia zasobów wód podziemnych poprzez weryfikację
udzielonych pozwoleń wodnoprawnych na pobór wód, selektywne użytkowanie
wód podziemnych z wyraźnym priorytetem dla ludności, podniesienie sprawności
systemów wodociągowych),
• ochrony jakości tych wód (klasyfikację źródeł zanieczyszczeń, ustalenie zasad
nawożenia, kontrolę obiektów zagrażających wodom),
• zwiększenia wykorzystania wód geotermalnych na Podhalu i w rejonie Słomnik,
• monitoringu wód podziemnych (wdrożenie regionalnego monitoringu jakości wód
podziemnych dla wspomagania działań ograniczających wpływ czynników
antropogenicznych),
• zlewniowego systemu zarządzania gospodarką wodną.
Aby racjonalnie podejść do ochrony zasobów wód powierzchniowych należy
uwzględnić:
• strefy silnie przekształcone – dostarczenie mieszkańcom wody głównie ze źródeł
spoza niej, a dla przemysłu z wód silnie zanieczyszczonych; w strefie tej należy
21
dążyć do zminimalizowania dopływu z województwa śląskiego ładunków
zanieczyszczeń mineralnych i organicznych do rzeki Wisły,
• strefy o wysokich walorach przyrodniczych – szczególna ochrona zlewni Raby,
Dunajca, Skawy, Ropy, Prądnika, Dłubni i Rudawy.
Głównym celem ochrony przed powodzią powinno być opracowanie studium
określającego granice obszarów bezpośredniego zagrożenia oraz opracowanie planu ochrony
przeciwpowodziowej. Aby ograniczyć wezbrania wody należy dążyć do:
• zwiększenia retencji powierzchniowej, a w szczególności do rozbudowy systemu
zbiorników retencyjnych (inwestycje obejmujące budowę nowych zbiorników
wodnych, w tym szereg tzw. suchych zbiorników przeciwpowodziowych
i zbiorników o niewielkiej pojemności, budowę systemu retencji polderowej na
zawalu Wisły, wybudowanie kanału Ulgi dla zabezpieczenia Krakowa, zwiększenie
naturalnej retencji zlewni przez odpowiednie kształtowanie pokrycia terenu,
pogłębienie i oczyszczenie istniejących zbiorników retencyjnych, takich jak
Czchów, Rożnów, Tresna, Porąbka oraz dokończenie budowy zbiornika „Świnna
Poręba”, budowę zbiornika „Młynne” oraz „Florynka” na Białej Tarnowskiej czy
budowę suchego zbiornika „Szarysz” na potoku Mordarka oraz „Gosprzydowa”
i „Uszew”),
• naprawy i rozbudowy systemu regulacji i zabudowy rzek i potoków; do rzek
wymagających kompleksowej regulacji należy w pierwszym rzędzie Soła, jej
dopływy i Wisła,
• zwiększenia rezerwy powodziowej w zbiornikach kaskady Soły i poprawy
sterowania nimi w czasie wezbrań.
W sektorze gospodarki odpadami należy podjąć działania w zakresie:
• odpadów komunalnych poprzez modernizację składowisk odpadów, a także
eliminację odpadów niebezpiecznych oraz stworzenie systemu unieszkodliwiania
i przekształcania oraz likwidację składowisk nielegalnych oraz rekultywację
istniejących,
• komunalnych osadów ściekowych poprzez wdrożenie systemu kompostowania
odpadów,
• bezodpadowych technologii produkcji oraz budowy i modernizacji składowisk
przemysłowych.
Województwo świętokrzyskie
W Planie zagospodarowania przestrzennego województwa świętokrzyskiego jako
główny cel polityki przestrzennej związanej z dziedziną gospodarki wodnej określono
zapewnienie
bezpieczeństwa
ekologicznego
regionu
obejmującego
mieszkańców,
22
infrastrukturę społeczną i zasoby przyrodnicze. Wyszczególniono w nim również główne
problemy związane z ochroną środowiska, ściśle powiązaną z gospodarką wodną
i odpadową, do których należą:
• poprawa stanu czystości wód powierzchniowych – rozbudowa/modernizacja
kanalizacji i minimalizacja zanieczyszczeń,
• znaczące zwiększenie stopnia retencjonowania wód,
• ochrona przed zanieczyszczeniem GZWP, ujęć wód mineralnych oraz głównych
ujęć wody dla dużych skupisk ludności,
• zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego na obszarach szczególnie
zagrożonych.
Główne kierunki inwestowania:
• proekologiczne inwestycje wpływające na poprawę stanu czystości rzek i cieków
w zlewni Nidy i Wisły,
• budowa
sieci
wielofunkcyjnych
zbiorników
wodnych
i
zabezpieczeń
przeciwpowodziowych,
• zalesienie terenów nie wykorzystywanych rolniczo.
Plan opracowany dla województwa świętokrzyskiego wyszczególnia wiele zadań
służących poprawie stanu środowiska. Są to m.in.:
• ochrona i odtwarzanie naturalnej retencji wody w terenie (zbiorniki wodne,
bagna, torfowiska, nieuregulowane cieki),
• budowa zbiornika Chęciny na Białej Nidzie oraz dokończenie realizacji zbiorników
przeciwpowodziowych w opracowanym dla województwa „Programie małej
retencji” oraz w programach gminnych,
• pełna realizacja programu NIDA 2000 dotyczącego zaopatrzenia w wodę pitną
mieszkańców południowych i wschodnich obszarów województwa, zagrożonych
strukturalnym deficytem wód,
• ochrona wód podziemnych poprzez ustanowienie stref ochronnych ujęć,
• likwidacja zrzutów ścieków oraz ograniczenie stosowania nawozów i środków
ochrony roślin,
• realizacja programu ochrony dolin rzecznych przed powodziami; modernizacja
i utrzymanie
sprawności
przeciwpowodziowych,
technicznej
urządzeń
istniejących
melioracyjnych
zbiorników,
i
innych
wałów
obiektów
hydrotechnicznych,
• wyznaczenie nowych i zaopatrzenie w odpowiednią infrastrukturę istniejących
szlaków wodnych na Wiśle i Nidzie,
23
• stosowanie gospodarki wodooszczędnej.
Jako dodatkowy cel polityki przestrzennej wyszczególniono usprawnienie gospodarki
odpadami. Jako główne kierunki działań określono:
• rozwiązanie problemu utylizacji odpadów medycznych i weterynaryjnych,
• likwidację „dzikich” wysypisk śmieci i mogilników.
Województwo lubelskie
Głównym celem w dziedzinie ochrony środowiska ujętym w Planie zagospodarowania
przestrzennego województwa lubelskiego jest ochrona zasobów i walorów przyrodniczych
oraz krajobrazowych zgodnie z zachowaniem zasady zrównoważonego rozwoju. Celami
operacyjnymi są m.in.:
• ochrona zasobów naturalnych ekosystemów wodnych,
• wzrost retencji wodnej oraz ochrona przed powodzią,
• zapewnienie użytkownikom dostawy czystej wody,
• poprawa stanu sanitarnego i rozwój technicznej infrastruktury ochrony
środowiska w układach osadniczych,
• zminimalizowanie oddziaływania odpadów na środowisko,
• wdrożenie zasad ochrony środowiska do wszystkich branżowych programów
rozwojowych, a szczególnie do komunikacji, rolnictwa, gospodarki wodnej
i energetyki.
Z zagadnieniem ochrony środowiska i jego komponentów w znacznym stopniu powiązana
jest dziedzina gospodarki wodnej, dla której sformułowano następujące cele:
• ocena zasobów wód powierzchniowych i podziemnych oraz ustalenie zasad ich
wykorzystania,
• zwiększenie małej retencji oraz ochrona przed powodzią,
• ograniczenie zanieczyszczenia wód,
• zredukowanie pozaklasowych wód powierzchniowych.
Do głównych zadań z zakresu ochrony przeciwpowodziowej zalicza się:
• odbudowę i modernizację wałów (wały wsteczne rz. Sanny),
• udrożnienie koryt rzecznych rzek: Łada, Wirowa, Tanew,
• budowę zbiorników przeciwpowodziowych małej retencji.
Do głównych zadań z zakresu gospodarki odpadami zalicza się budowę zakładów sortowania
odpadów a także selektywną zbiórkę odpadów oraz recykling.
24
Województwo śląskie
W Planie zagospodarowania przestrzennego województwa śląskiego określono
problemy z dziedziny ochrony środowiska w powiązaniu z gospodarką wodną i odpadową.
Stwierdzono, że poprawa stanu środowiska wymaga podjęcia konkretnych działań,
związanych głównie z unowocześnieniem a także modernizacją i rozbudową infrastruktury
oraz ograniczeniem i zakazem zabudowy na terenach zalewowych.
Jako jeden z celów określono ochronę zasobów środowiska oraz wzmocnienie
systemu obszarów chronionych i rozwój terenów otwartych. Osiągnięciu wyznaczonego celu
służyć powinno wyznaczenie konkretnych kierunków rozwoju - ochrona zasobów wód
podziemnych i powierzchniowych poprzez uregulowanie gospodarki odpadowej i ściekowej
oraz likwidacja źródeł zanieczyszczeń a także zapewnienie dostawy odpowiedniej ilości wody
pitnej. Kierunki powinny być realizowane przez konkretne działania.
Do działań z zakresu ochrony wód powierzchniowych zaliczono:
• zachowanie i wzmocnienie funkcji ochronnych korytarza rzeki oraz ograniczenie
zabudowy na obszarach zalewowych,
• modernizację istniejących sieci wodociągowych w celu zapobiegnięcia awarii oraz
polepszenia jakości produkowanej wody do standardów UE – zbiorowy system
zaopatrzenia w wodę,
• budowę i modernizację oczyszczalni ścieków oraz rozbudowę istniejącej
kanalizacji.
Do działań z zakresu ochrony wód podziemnych zaliczono:
• ochronę Głównych Zbiorników Wód Podziemnych, strefy ochronne ujęć wód,
• ochronę jakości wód.
W sektorze gospodarki odpadami należy podjąć działania w zakresie:
• likwidacji składowisk odpadów nie spełniających wymogów ochrony środowiska,
• rekultywacji składowisk nieczynnych i wyeksploatowanych,
• selektywnej zbiórki odpadów.
10. Ocena stanu jednolitych części wód
10.1 Wody powierzchniowe
Ocena stanu jednolitych części wód powierzchniowych rzek wykonana została
w 2008 roku w oparciu o rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 roku
25
w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. Nr
162, poz. 1008) i opublikowana w pracy pn.: „Ocena stanu wód…” (GIOŚ, 2009).
Zgodnie z rozporządzeniem ocenie poddane zostały wszystkie części wód rzek. Ocenę
stanu ekologicznego, stanu chemicznego i ogólnego stanu wód dla części wód
nie monitorowanych, określono przez porównanie na podstawie wyników uzyskanych dla
innej monitorowanej jednolitej części wód przy założeniu, że należy ona do tej samej
kategorii, ma taki sam typ i znajduje się pod takim samym wpływem, wynikającym
z działalności człowieka. Wyniki oceny, w odniesieniu do jednolitych części wód
powierzchniowych przedstawiono w tabelach 6, 7, 8, 9 i 10.
Tabela 6. Klasyfikacja elementów biologicznych jakości wód na podstawie rozporządzenia Ministra
Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych
części wód powierzchniowych
KLASA
liczba części wód w
regionie wodnym
brak
danych
I
II
III
IV
81
581
15
85
1
V
RAZEM
763
Źródło: Ocena stanu wód w dorzeczach na podstawie wyników monitoringu jednolitych części wód
powierzchniowych w latach 2008 – 2010 – rzeki, GIOŚ, 2009
Tabela 7. Klasyfikacja elementów fizyko-chemicznych jakości wód na podstawie rozporządzenia
Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu
jednolitych części wód powierzchniowych
KLASA
liczba części wód w
regionie wodnym
I
II
III-V
RAZEM
103
109
551
763
Źródło: Ocena stanu wód w dorzeczach na podstawie wyników monitoringu jednolitych części wód
powierzchniowych w latach 2008 – 2010 – rzeki, GIOŚ, 2009
Klasyfikacja elementów hydromorfologicznych stanu wód
Ze względu na brak danych elementy hydromorfologiczne zostały pominięte przy
ocenie stanu/potencjału ekologicznego.
26
Tabela 8. Klasyfikacja stanu/potencjału ekologicznego JCWP rzek na podstawie rozporządzenia
Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu
jednolitych części wód powierzchniowych
STAN/POTENCJAŁ
brak danych
dobry i
powyżej
dobrego
umiarkowany
słaby
zły
RAZEM
liczba części wód
14
191
557
1
763
w regionie
wodnym
Źródło: Ocena stanu wód w dorzeczach na podstawie wyników monitoringu jednolitych części wód
powierzchniowych w latach 2008 – 2010 – rzeki, GIOŚ, 2009
Tabela 9. Klasyfikacja stanu chemicznego JCWP rzek na podstawie rozporządzenia Ministra
Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych
części wód powierzchniowych
STAN
liczba części wód w
regionie wodnym
dobry
nie osiągający
dobrego
RAZEM
669
94
763
Źródło: Ocena stanu wód w dorzeczach na podstawie wyników monitoringu jednolitych części wód
powierzchniowych w latach 2008 – 2010 – rzeki, GIOŚ, 2009
Bardzo istotny jest fakt, iż wyniki oceny stanu sporządzone przez GIOŚ nie są tożsame
z oceną stanu przyjętą w planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy w Polsce.
W ramach PGW ocena stanu została przedstawiona w oparciu o wykonane w ramach
wdrażania RDW dokumenty, tj. „Opracowanie analizy presji...” (IMGW, PIG, IOŚ, 2007).
Ponadto, z uwagi na zmianę rozporządzenia w sprawie klasyfikacji stanu jednolitych części
wód powierzchniowych, w trakcie prac planistycznych, ocena stanu została uszczegółowiona
o dodatkowe materiały przekazane przez GIOŚ, m.in. „Ocenę stanu wód...” (GIOŚ, 2009) oraz
w oparciu o dane pochodzące z regionalnych zarządów gospodarki wodnej poparte
konsultacjami z terenowo odpowiedzialnymi jednostkami WIOŚ.
Przyjęta w ramach PGW ocena stanu była zasadniczym elementem w zakresie
wykonania oceny ryzyka nieosiągnięcia celów środowiskowych przez jednolite części wód
oraz wyznaczenia odstępstw od celów środowiskowych. Zatem wyniki tych prac nie są
adekwatne do wyników oceny stanu z opracowania pn.: „Ocena stanu wód…” (GIOŚ, 2009).
27
Tabela 10. Ocena ogólna stanu JCWP rzek
liczba części wód w regionie wodnym
STAN OGÓLNY
oprac. pn.: "Ocena stanu wód…"
(GIOŚ, 2009)
PGW (KZGW, 2010)
dobry
59
99
zły
623
664
brak danych
81
RAZEM
763
763
Źródło: Ocena stanu wód w dorzeczach na podstawie wyników monitoringu jednolitych części wód
powierzchniowych w latach 2008 – 2010 – rzeki, GIOŚ, 2009; Plan gospodarowania wodami na obszarze
dorzecza Wisły, 2010
Klasyfikacja stanu fizyko-chemicznego wybranych wskaźników jakości wód
W ramach charakterystyki regionów wodnych, opracowano również klasyfikację
stanu fizyko-chemicznego wybranych wskaźników jakości wód wynikającą z konieczności
wykonania jakościowego bilansu wodnogospodarczego.
Podstawę oceny (klasyfikacji) stanu fizyko-chemicznego jakości wód stanowiły dane
pomiarowe z badań wykonanych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska, przez
Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska w 2008 r. w przekrojach pomiarowo –
kontrolnych.
Bazując na zaleceniach zawartych w „Metodyce…” (Tyszewski i in., 2008), przyjęto
następujące założenia:
•
zakres głównych wskaźników jakości wód do analizy obejmuje: BZT5, fosfor ogólny i azot
ogólny,
•
jako stężenia miarodajne wskaźników zanieczyszczeń, przyjęto stężenia odpowiadające
percentylowi 90 % w przypadku co najmniej 12 pomiarów w roku oraz wartości najmniej
korzystne w przypadku liczby pomiarów mniejszej niż 12, zgodnie z wymaganiami
rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji stanu
jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. Nr 162, poz. 1008),
•
jako stężenia graniczne umożliwiające dokonanie klasyfikacji stanu wód przyjęto wartości
graniczne stężeń wskaźników, zgodnie z załącznikiem nr 2 przedmiotowego
rozporządzenia Ministra Środowiska.
28
10.2 Wody podziemne
Ocena stanu (chemicznego i ilościowego) jednolitych części wód podziemnych
wykonana została w 2008 roku w oparciu o klasyfikację wg rozporządzenia Ministra
Środowiska z dnia 23 lipca 2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód
podziemnych (Dz. U. Nr 143, poz. 896) i opublikowana w „Raporcie…” (Hordejuk i in., 2008).
Ocena ta jest sporządzona dla podziału na 161 JCWPd.
Wyniki oceny stanu, w części oceny stanu ilościowego, opublikowane w „Raporcie…”
(Hordejuk i in., 2008) nie są tożsame z oceną stanu ilościowego przyjętą w planach
gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy w Polsce. W PGW ocenę stanu ilościowego
jednolitych części wód podziemnych przyjęto z „Opracowania analizy presji…” (IMGW, PIG,
IOŚ, 2007).
Obecnie obowiązujący jest podział na 172 JCWPd, dla którego nie wykonano oceny
stanu wód podziemnych.
10.3 Obszary chronione
Monitorowanie stanu ochrony obszarów wyznaczonych na mocy Dyrektywy Rady
79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 roku w sprawie ochrony dzikich ptaków i dyrektywy
Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 roku w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz
dzikiej fauny i flory, odbywa się zgodnie z zasadami wskazanymi w krajowym dokumencie
transponującym zapisy w/w dyrektyw tj. Ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie
przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.).
Dla pozostałych obszarów chronionych wymienionych w załączniku IV RDW, tj. dla:
• obszarów wyznaczonych na mocy art. 7 do poboru wody przeznaczonej do picia
przez ludzi,
• części wód przeznaczonych do celów rekreacyjnych, w tym wyznaczonych jako
kąpieliska na mocy dyrektywy 76/160/EWG,
• obszarów wrażliwych na substancje biogenne pochodzenia komunalnego
wyznaczonych na mocy dyrektywy 91/271/EWG,
• obszarów przeznaczonych do ochrony siedlisk lub gatunków, gdzie utrzymanie lub
poprawa stanu wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie
prowadzona jest ocena stanu wód powierzchniowych znajdujących się na ich obszarze.
Zakres i sposób badań oraz kryteria oceny stanu wód rzecznych w regionie wodnym Górnej
Wisły określają rozporządzenia do ustawy - Prawo wodne:
o rozporządzenie MŚ z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód
wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz. U. z 2002 r.
Nr 241, poz. 2093);
29
o rozporządzenie MŚ z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny
odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności
w wodę przeznaczoną do spożycia (Dz. U. z 2002 r. Nr 204, poz. 1728),
o rozporządzenie MŚ z dnia 20 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu
jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 162, poz. 1008),
o rozporządzenie MŚ z dnia 13 maja 2009 r. w sprawie form i sposobu prowadzenia
monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych (Dz. U.
z 2009 r. Nr 81, poz. 685),
o rozporządzenie MŚ z dnia 22 lipca 2009 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego,
potencjału
ekologicznego
i
stanu
chemicznego
jednolitych
części
wód
powierzchniowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 122, poz. 1018).
Jednostką odpowiedzialną za przeprowadzenie przedmiotowych zadań wynikających
z w/w aktów prawnych są służby Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Do tej pory
ocena stanu obszarów chronionych nie została wykonana.
11. Podsumowanie identyfikacji znaczących oddziaływań antropogenicznych
i oceny ich wpływu na stan wód powierzchniowych i podziemnych
11.1 Punktowe źródła emisji zanieczyszczeń
Istotnym zagrożeniem antropogenicznym dla jakości wód są ścieki z punktowych
źródeł zanieczyszczeń. Wśród nich wyróżniamy ścieki komunalne, ścieki gospodarcze
pochodzące z innych rodzajów działalności człowieka oraz z zakładów przemysłowych. Ścieki
te są w różnym stopniu oczyszczane i odprowadzane bezpośrednio do wód lub za
pośrednictwem dopływów.
W obszarze regionu wodnego Górnej Wisły zostało zinwentaryzowanych ok. 4728
punktów zrzutu ścieków posiadających pozwolenia wodnoprawne. Zlokalizowane są one
w zlewniach bilansowych, w następujących ilościach:
• San z Wisłokiem – 1153 punkty,
• Wisła od Przemszy do Nidy – 965 punktów,
• Dunajec – 816 punktów,
• Wisłoka – 482 punkty,
• Soła – 371 punktów,
• Nida – 260 punktów,
• Skawa – 200 punktów,
• Raba – 159 punktów,
• Wisła od Nidy do Wisłoki – 140 punktów,
30
• Wisła od Wisłoki do Sanu – 119 punktów,
• Wisła od Sanu do Sanny – 63 punkty.
Rozpiętość wielkości zrzucanych ścieków jest bardzo wysoka. Największa ilość
zrzucanych ścieków komunalnych jest odprowadzana do potoku Łęg-Zygota (zlewnia
bilansowa – Wisła od Wisłoki do Sanu).
11.2 Rozproszone źródła emisji zanieczyszczeń
W regionie wodnym niekorzystny wpływ na jakość wód wywierają również
niekontrolowane
zrzuty
ścieków
bytowo-gospodarczych,
pochodzące
od
ludności
niepodłączonej do kanalizacji. Na skutek dopływu ścieków nieoczyszczonych do wód
obserwuje się zwiększone stężenia substancji biogennych oraz zły stan sanitarny wód.
Łączna liczba ludności niepodłączonej do kanalizacji w obrębie regionu wodnego
Górnej Wisły wynosi ok. 3 mln 152 tys. osób, co stanowi ok. 49,5% ogólnej liczby
mieszkańców. Mieszkańcy 86 gmin (ok. 20% ogólnej liczby ludności niepodłączonej do
kanalizacji) praktycznie nie są podłączeni do kanalizacji (od 95% do 100% mieszkańców
gminy). Najniższa liczba mieszkańców niepodłączonych do kanalizacji, poniżej 8%,
zamieszkuje gminy: Dukla, Nowa Sarzyna, Mielec (województwo podkarpackie), Andrychów
(województwo małopolskie) i Pińczów (województwo świętokrzyskie). W miastach Kraków
i Rzeszów liczba ludności niepodłączonej do kanalizacji wynosi poniżej 10%, w miastach:
Kielce, Przemyśl, Krosno, Tarnów i Tarnobrzeg – kilkanaście %, w Nowym Sączu – ok. 26%.
Łączna liczba ludności nieobsługiwanej przez oczyszczalnie w obrębie regionu
wodnego Górnej Wisły wynosi ok. 2 mln 861 tys. osób, co stanowi 45% ogólnej liczby
mieszkańców. Mieszkańcy 83 gmin (ok. 21% ogólnej liczby ludności nieobsługiwanej przez
oczyszczalnie) praktycznie w całości nie są podłączeni do oczyszczalni (od 95% do 100%
mieszkańców gminy). W miastach Tarnów, Krosno, Przemyśl, Rzeszów i Kielce ludność
praktycznie w całości jest obsługiwana przez oczyszczalnie, w Nowym Sączu – 2,5% ludności
nie jest obsługiwana przez oczyszczalnie, w Krakowie – ok. 8,5%, a w Tarnobrzegu – ok. 27%.
Procentowy udział mieszkańców niepodłączonych do kanalizacji i nieobsługiwanych
przez oczyszczalnie w poszczególnych SCWP obliczono jako średnią ważoną, gdzie wagą była
powierzchnia terenów, które uznano za zamieszkałe, tj. strefy zurbanizowane (zabudowa
zwarta i luźna), grunty orne poza zasięgiem urządzeń nawadniających, sady i plantacje, łąki,
złożone systemy upraw i działek oraz tereny głównie zajęte przez rolnictwo z dużym
udziałem roślinności naturalnej (CORINE Land Cover) w poszczególnych fragmentach gmin
należących do SCWP. Dane dotyczące ludności zamieszkałej w poszczególnych gminach
pochodzą z Banku Danych Regionalnych z 2008 r.
31
11.3 Obszarowe źródła emisji zanieczyszczeń
Zużycie nawozów sztucznych
Zdecydowanie niskim poziomem nawożenia mineralnego NPK charakteryzują się
gminy zlokalizowane na obszarach górskich, znacznie wyższy poziom utrzymuje się
w powiecie proszowickim, kazimierskim i krakowskim. W tabeli 11 przedstawiono zużycie
NPK w kg na ha użytków rolnych w układzie scalonych jednolitych części wód
powierzchniowych (Twardy i in., 2007).
Tabela 11. Zużycie nawozów mineralnych (NPK) w układzie SCWP
Kod SCWP
GW0101
GW0102
GW0103
GW0104
GW0105
GW0106
GW0107
GW0108
GW0109
GW0110
GW0111
GW0112
GW0201
GW0202
GW0203
GW0204
GW0205
GW0206
GW0207
GW0208
GW0209
GW0210
GW0211
GW0212
GW0213
GW0214
GW0215
GW0216
GW0217
GW0301
GW0302
GW0303
GW0304
Zużycie nawozów mineralnych
w kg na 1 ha użytków rolnych
N
P
K
21,7
14,3
23,0
25,8
20,1
26,8
24,2
19,6
27,0
26,9
19,4
26,0
42,7
31,6
45,2
52,9
34,8
47,2
25,9
19,2
9,8
20,6
14,3
6,4
40,2
14,6
9,5
23,4
12,2
9,6
29,1
16,1
15,5
48,0
35,7
51,9
53,4
35,4
48,3
43,2
29,3
37,0
51,5
41,9
56,7
57,2
35,4
63,3
58,2
41,9
67,1
52,3
41,2
60,6
49,3
45,8
44,5
32,6
25,7
16,9
40,2
27,9
30,0
37,2
22,1
26,3
43,3
27,6
32,8
46,2
39,4
43,9
36,9
22,9
29,1
42,7
21,2
33,4
60,2
46,6
60,1
66,6
53,1
66,0
50,0
39,6
52,1
52,0
43,3
49,3
51,1
42,6
54,1
45,2
37,5
45,3
39,3
39,8
45,6
Kod SCWP
GW0424
GW0501
GW0502
GW0503
GW0504
GW0505
GW0506
GW0601
GW0602
GW0603
GW0604
GW0605
GW0606
GW0607
GW0608
GW0609
GW0610
GW0611
GW0612
GW0701
GW0702
GW0801
GW0802
GW0803
GW0804
GW0805
GW0806
GW0807
GW0808
GW0809
GW0810
GW0811
GW0812
Zużycie nawozów mineralnych
w kg na 1 ha użytków rolnych
N
P
K
47,3
51,7
46,9
55,0
41,2
61,9
47,9
38,8
53,9
47,4
46,6
55,2
41,0
26,5
31,7
39,1
34,1
28,8
38,1
20,2
29,5
48,4
40,4
53,8
47,9
35,5
47,9
49,6
36,9
49,7
55,0
46,0
68,0
54,5
35,8
68,0
48,9
38,5
61,7
50,0
40,5
50,4
33,3
31,0
28,9
40,3
34,0
40,8
50,7
28,9
41,2
52,1
44,4
52,1
57,4
42,4
65,4
58,2
40,6
57,8
52,8
29,3
40,8
43,1
3,2
4,4
34,1
23,1
34,9
15,1
9,1
14,3
30,8
24,7
30,1
28,8
18,8
27,6
32,4
21,7
29,1
34,3
33,4
36,4
18,5
13,6
19,8
34,5
38,2
47,3
34,7
28,7
39,2
43,7
31,8
43,8
18,0
11,8
18,7
32
Kod SCWP
GW0305
GW0306
GW0307
GW0308
GW0309
GW0310
GW0311
GW0312
GW0313
GW0401
GW0402
GW0403
GW0404
GW0405
GW0406
GW0407
GW0408
GW0409
GW0410
GW0411
GW0412
GW0413
GW0414
GW0415
GW0416
GW0417
GW0418
GW0419
GW0420
GW0421
GW0422
GW0423
Zużycie nawozów mineralnych
w kg na 1 ha użytków rolnych
N
P
K
47,8
51,7
57,3
42,0
23,5
37,3
44,4
30,1
41,4
39,0
25,1
34,6
35,7
30,8
37,9
53,9
39,9
54,2
43,6
39,6
38,9
30,4
23,0
23,8
40,3
32,4
36,8
5,0
10,0
10,0
25,2
14,2
17,5
5,0
10,0
10,0
5,0
10,0
10,1
8,6
10,0
12,1
15,7
11,6
16,0
34,0
20,2
21,4
5,0
10,0
11,0
37,1
20,1
20,3
17,0
10,0
15,0
32,3
22,9
28,7
40,2
32,3
34,6
17,7
14,8
14,7
16,8
16,1
16,0
30,6
26,3
30,1
29,4
24,1
25,4
36,3
23,9
40,2
29,9
19,3
24,2
37,4
18,3
24,1
29,5
26,3
20,6
50,9
45,5
60,2
42,2
36,2
47,1
48,2
45,1
51,0
Kod SCWP
GW0813
GW0814
GW0815
GW0816
GW0817
GW0818
GW0819
GW0820
GW0821
GW0822
GW0823
GW0824
GW0825
GW0826
GW0827
GW0828
GW0829
GW0830
GW0831
GW0832
GW0833
GW0834
GW0835
GW0836
GW0837
GW0838
GW0839
GW0840
GW0841
GW0842
GW0843
GW0844
Zużycie nawozów mineralnych
w kg na 1 ha użytków rolnych
N
P
K
36,7
23,0
33,8
57,6
42,1
54,8
35,3
19,5
27,9
27,6
15,1
18,3
33,7
30,0
36,8
48,3
39,0
50,4
34,6
28,9
37,5
48,4
42,1
54,2
54,7
40,7
59,4
46,0
31,7
39,3
54,4
48,0
60,0
51,0
30,7
42,9
45,8
30,7
43,4
50,6
44,3
54,1
43,1
32,5
39,3
42,9
24,7
39,9
48,8
23,4
33,3
50,5
33,7
48,2
48,7
34,9
43,5
43,2
28,0
39,9
50,1
35,6
40,8
43,1
47,7
50,2
48,2
47,5
56,5
39,4
40,2
42,6
66,1
45,2
61,5
56,4
41,9
56,4
59,5
36,0
52,2
49,6
29,6
34,6
52,9
42,3
50,5
60,8
37,5
46,8
51,3
25,7
30,1
54,6
34,7
38,9
Źródło: Wyznaczanie na obszarze działania RZGW w Krakowie, wód wrażliwych na zanieczyszczenia związkami
azotu… (Twardy i In., 2007)
Ze względu na konieczność jednolitego przedstawiania informacji dla wszystkich
regionów wodnych, geobaza zawiera również dane dotyczące zużycia nawozów
azotowych i fosforowych, w przeliczeniu na czysty składnik, opracowane w oparciu
o dane GUS w układzie województw (www.stat.gov.pl). Średnią wielkość zużycia azotu
i fosforu w 2008 r. w SCWP obliczono jako średnią ważoną, gdzie wagą była powierzchnia
użytków rolnych (CORINE Land Cover) w poszczególnych fragmentach województw
należących do SCWP.
33
Depozycja zanieczyszczeń z atmosfery
Roczne obciążenie powierzchniowe regionu wodnego Górnej Wisły ładunkami azotu
ogólnego i fosforu ogólnego, wniesionymi przez opady atmosferyczne w 2008 r.,
opracowano na podstawie danych Inspekcji Ochrony Środowiska uzyskanych w ramach
Państwowego Monitoringu Środowiska. Roczne obciążenie powierzchniowe ładunkami azotu
ogólnego wynosiło 1258 - 2280 [kg N/km2] (12,58 - 22,8 [kg N/ha]), natomiast ładunkami
fosforu ogólnego od 30,2 - 45,2 [kg P/km2] (0,302 - 0,452 [kg P/ha]).
Roczne obciążenie powierzchniowe ładunkami azotu ogólnego i fosforu ogólnego
przedstawiono na rysunku 2 i 3.
Rysunek 2. Roczne obciążenie powierzchniowe ładunkami azotu ogólnego [kg N/ha] wniesionymi
przez opady atmosferyczne w 2008 r. (opracowano na podstawie danych Inspekcji Ochrony
Środowiska uzyskanych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska)
34
Rysunek 3. Roczne obciążenie powierzchniowe ładunkami fosforu ogólnego [kg P/ha] wniesionymi
przez opady atmosferyczne w 2008 r. (opracowano na podstawie danych Inspekcji Ochrony
Środowiska uzyskanych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska)
11.4 Pobory wody wraz z opisem istniejących stref ochronnych ujęć wód oraz
charakterystyką przerzutów wody
Wody powierzchniowe
W obszarze regionu wodnego Górnej Wisły zostało zinwentaryzowanych 1767 ujęć
wód powierzchniowych posiadających pozwolenia wodnoprawne. Zlokalizowane są one
w zlewniach bilansowych, w następujących ilościach:
• San z Wisłokiem – 397 punktów,
• Dunajec – 321 punktów,
• Nida – 203 punkty,
• Soła – 187 punktów,
• Wisła od Przemszy do Nidy – 161 punktów,
• Wisła od Nidy do Wisłoki – 131 punktów,
• Skawa – 113 punktów,
• Wisłoka – 108 punktów,
• Raba – 75 punktów,
• Wisła od Wisłoki do Sanu – 39 punktów,
• Wisła od Sanu do Sanny – 32 punkty.
35
W regionie wodnym występuje wyraźne zróżnicowanie wielkości poboru wód
powierzchniowych.
W celu ochrony zasobów wód powierzchniowych, a także że względu na zapewnienie
odpowiedniej jakości wody ujmowanej do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do
spożycia oraz zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości ustanawia się
strefy ochronne ujęć wód, zgodnie z ustawą - Prawo wodne. W regionie wodnym
ustanowiono 148 stref ochronnych ujęć wód powierzchniowych, w tym:
• 77 obejmujących wyłącznie teren ochrony bezpośredniej,
• 71 obejmujących teren ochrony bezpośredniej i pośredniej.
Strefy ochronne zlokalizowane są w zlewniach bilansowych, w następujących
ilościach:
• Soła – 39,
• Wisła od Przemszy do Nidy – 30,
• Skawa – 28,
• San z Wisłokiem – 17,
• Dunajec – 13,
• Nida – 2,
• Wisłoka – 12,
• Raba – 4,
• Wisła od Wisłoki do Sanu – 2,
• Wisła od Sanu do Sanny – 1.
Do czynników bezpośrednio wpływających na stosunki wodne zaliczyć można także
przerzuty wody między zlewniami. Skutkiem tak prowadzonej działalności antropogenicznej
są zaburzenia reżimu hydrologicznego cieków. Antropogeniczne zaburzenia reżimu
hydrologicznego cieków występują w tej części obszaru, w której stopień urbanizacji
i uprzemysłowienia jest największy, szczególnie w obszarze okręgu krakowskiego.
W obszarze regionu wodnego Górnej Wisły zinwentaryzowano 15 przerzutów
międzyzlewniowych wewnątrz regionu wodnego, 3 przerzuty z regionu wodnego Małej Wisły
do regionu wodnego Górnej Wisły oraz 8 z regionu wodnego Górnej Wisły do regionu
wodnego Małej Wisły. W 3 miejscach (przerzuty z regionu wodnego Małej Wisły) określenie
rzeczywistej ilość pobieranej wody jest niemożliwe z uwagi na skomplikowany system
zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków. Woda z tych trzech miejsc przerzucana jest
na cele komunalne. Charakterystykę przerzutów między scalonymi częściami wód
przedstawiono w tabeli 12.
36
Tabela 12. Przerzuty międzyzlewniowe w regionie wodnym Górnej Wisły
Nazwa właściciela
Nazwa rzeki
Km
biegu
rzeki
Średnia ilość
pobieranej
3
wody [m /d]
Miejsce przerzutu – kod
SCWP (nazwa JCW)
WEWNĄTRZ REGIONU WODNEGO GÓRNEJ WISŁY
Miejskie Przedsiębiorstwo
Wodociągów – Raciborowice
Miejskie Przedsiębiorstwo
Wodociągów – Dobczyce
Miejski Zakład Wodociągów
i Kanalizacji – Sucha Beskidzka
Elektrownia Skawina S.A. –
Skawina
Miejskie Przedsiębiorstwo
Gospodarki – Szczepańcowa
Miejskie Przedsiębiorstwo
Gospodarki – Sieniawa
Zakład Gospodarki Komunalnej
i Mieszkaniowej – Limanowa
Rejonowe Przedsiębiorstwo
Wodociągów – Isep
Zakłady Azotowe w Tarnowie
Tarnowskie Wodociągi Sp. z o.o. –
Zbylitowska Góra
Miejskie Przedsiębiorstwo
Gospodarki – Solina
Gminne Przedsiębiorstwo
Gospodarki – Moszczaniec
Zakład Usług Komunalnych
w Łękawicy - Kocierz Moszczanick
Miejskie Przedsiębiorstwo
Wodociągów – Świnna
Miejskie Przedsiębiorstwo
Gospodarki – Jasło
Dłubnia
GW0203 (Wisła od Skawinki
do Podłężanki)
GW0203 (Wisła od Skawinki
do Podłężanki)
11,0
31 968
60,7
302 400
3,5
4 838
6,2
9 504
Jasiołka
28,6
6 912
Zbiornik
Besko
172,8
12 960
Łososina
33,5
3 802
GW0420
Dunajec
40,6
12 960
GW0214
Dunajec
33,4
79 194
GW0424
Dunajec
35,4
51 840
GW0424 (Wątok)
325,5
14 429
GW0901
0,8
406
GW0806
6,3
1 382
GW0103
Koszarawa
4,3
6 048
GW0102
Wisłoka
108,1
25 920
GW0609 (Jasiołka od
Chlebianki do ujścia)
Zbiornik
Dobczyce
Potok
Stryszawka
Kanał
Łączany
Zbiornik
Solina
Potok
Moszczanka
Potok
Kocierzanka
GW0108
GW0201 (Skawinka od
Głogoczówki do ujścia)
GW0817 (Wisłok od zb.
Besko do Czarnego Potoku)
GW0817 (Wisłok od zb.
Besko do Czarnego Potoku)
Z REGIONU WODNEGO MAŁEJ WISŁY DO REGIONU WODNEGO GÓRNEJ WISŁY
AQUA S.A. Bielsko-Biała
AQUA S.A. Bielsko-Biała
AQUA S.A. Bielsko-Biała
Wapienica
Potok
Żydowski
Zbiornik
Wapienica
16,1
-
GW0105
0,4
-
GW0105
17,8
-
GW0105
Z REGIONU WODNEGO GÓRNEJ WISŁY DO REGIONU WODNEGO MAŁEJ WISŁY
Przedsiębiorstwo Komunalne
"AQUA" – Czaniec
Przedsiębiorstwo Komunalne
"AQUA" – Czaniec
Przedsiębiorstwo Komunalne
"AQUA" – Czaniec
Przedsiębiorstwo Komunalne
"AQUA" – Czaniec
Przedsiębiorstwo Usług
Wodociągowych – Broszkowice
Górnośląskie Przedsiębiorstwo
Wodociągów – Czaniec
Górnośląskie Przedsiębiorstwo
Zbiornik
Czaniec
Zbiornik
Czaniec
Zbiornik
Czaniec
Zbiornik
Czaniec
Soła
Zbiornik
Czaniec
Zbiornik
31
55 296
MW0106
31
55 296
MW0103
31
38 880
MW0106
31
38 880
MW0103
0,75
777 600
MW0209
31
216 000
MW0104
31
216 000
MW0105
37
Wodociągów – Czaniec
Czaniec
Górnośląskie Przedsiębiorstwo
Zbiornik
Wodociągów – Czaniec
Czaniec
Źródło: Opracowanie analizy presji… IMGW, 2007
31
216 000
MW0106
Wody podziemne
W obszarze regionu wodnego Górnej Wisły zostało zinwentaryzowanych 2365 ujęć
wód podziemnych posiadających pozwolenia wodnoprawne. Najwięcej ujęć – 1123 znajduje
się w województwie małopolskim (w tym 203 ujęcia w powiecie krakowskim, 137 w powiecie
nowosądeckim i 133 w powiecie nowotarskim), w drugiej kolejności w województwie
podkarpackim – 733 ujęcia i świętokrzyskim – 323 ujęcia, najmniej ujęć jest w województwie
lubelskim – 94 ujęcia i śląskim – 92 ujęcia. Szczegółowy rozkład ujęć w poszczególnych
powiatach został przedstawiony w tabeli 15.
Zdecydowana większość ujęć bazuje na wodach piętra czwartorzędowego oraz
w drugiej kolejności piętra neogenu/paleogenu. W północnej części regionu istotny udział
w zaopatrzeniu mieszkańców w wodę mają mezozoiczne piętra wodonośne, szczególnie
kredowe i jurajskie. Szczegółowy rozkład wykorzystania wód poszczególnych pięter
wodonośnych wg posiadanych danych przedstawia tabela 13 i rysunek 4.
Tabela 13. Zestawienie ujęć wód podziemnych wg ujmowanego piętra wodonośnego w regionie
wodnym Górnej Wisły.
Ujęte piętro wodonośne
Liczba ujęć
czwartorzędowe
335
czwartorzędowe
i neogeńskie/paleogeńskie
3
neogeńskie/paleogeńskie
136
neogeńskie/paleogeńskie i kredy
7
kredy
50
kredy i jury
2
jury
44
triasu
8
permu
2
karbonu
5
dewonu
1
Źródło: Opracowano na podstawie danych RZGW w Krakowie
38
Rysunek 4. Pobór wód podziemnych wg ujmowanego piętra wodonośnego w regionie wodnym
Górnej Wisły (na podstawie danych przekazanych przez Zamawiającego)
Całkowita wielkość przyznanych pozwoleń wodnoprawnych na średni pobór wód
podziemnych w obszarze rejonu wodnego Górnej Wisły wynosi ponad 221 200 m3/d. Wody
podziemne z całkowitej ilości ujmowanych wód w regionie stanowią około 10 %. W tabeli 14
przedstawiona została charakterystyka danych dotyczących wielkości poboru ujętych
w pozwoleniach wodnoprawnych. Spośród istniejących ujęć wód podziemnych 1832 ujmują
wody podziemne wykorzystywane do celów komunalnych, a 418 do celów przemysłowych.
Tabela 14. Analiza statystyczna ujęć wód podziemnych w obszarze regionu wodnego Górnej Wisły
Qśr
3
[m /s]
Qśr
3
[m /h]
Qśr
3
[m /d]
Qmax
3
[m /s]
Qmax
3
[m /h]
Qmax
3
[m /d]
Ilość danych
0
44
565
14
1939
1637
Suma
b.d.
373,7
221211,2
45,6
60403,4
771261,6
Minimum
b.d.
0,008
0,20
0,002
0,006
0,10
Maximum
b.d.
87,5
21600,0
30,7
2100,0
24960,0
Źródło: Opracowano na podstawie pozwoleń wodnoprawnych
W obszarze regionu wodnego Górnej Wisły występują ujęcia wód podziemnych
o bardzo zmiennej wydajności. Przeważają ujęcia o wydajności do 100 m3/d (ponad 55%
wszystkich ujęć). Ujęcia powyżej 1000 m3/d stanowią 8,5%, natomiast jedynie 3 ujęcia mają
pozwolenie na średniodobowy pobór wód podziemnych w wysokości powyżej 7 500 m3/d. Są
to ujęcia komunalne większych miast (Kielc, Przemyśla, Tarnowa).
Wykorzystanie dostępnych zasobów wód podziemnych w obrębie regionu wodnego
Górnej Wisły zmienia się od 20 % do powyżej 75 % (rys. 5).
39
Rysunek 5. Wykorzystanie zasobów wód podziemnych (Frankowski i in., 2008)
W obrębie regionu wodnego Górnej Wisły funkcjonuje 706 stref ochronnych.
Wielkość stref ochronnych jest zmienna, najmniejsze mają powierzchnię do kilku arów
(strefa obejmująca teren ochrony bezpośredniej), największe prawie 35 km2 (strefa
obejmująca
teren
ochrony
pośredniej).
Rozmieszczenie
stref
ochronnych
jest
nierównomierne. Największa ich liczba znajduje się w północno-zachodniej części regionu,
w pasie od Kielc po Wadowice oraz w okolicach Rzeszowa.
Rozkład stref ochronnych w poszczególnych powiatach zawiera tabela 15. Zdecydowanie
najwięcej stref ochronnych ujęć wód podziemnych znajduje się w powiecie krakowskim.
Tabela 15. Ujęcia oraz strefy ochronne ujęć wód podziemnych w powiatach regionu wodnego Górnej
Wisły
Nazwa powiatu
Liczba
ujęć
Procent ujęć
Liczba stref posiadających
ochronnych
strefy
ochronne
Nazwa
powiatu
Liczba
ujęć
Liczba stref
ochronnych
Procent ujęć
posiadających
strefy
ochronne
bielski
21
5
24
m. Rzeszów
32
0
0
bieszczadzki
29
2
7
m. Tarnobrzeg
1
0
0
biłgorajski
49
9
18
m. Tarnów
6
0
0
bocheński
27
1
4
miechowski
41
36
88
40
brzeski
16
0
0
mielecki
19
10
53
brzozowski
34
0
0
myślenicki
33
7
21
buski
22
14
64
niżański
27
7
26
chrzanowski
34
22
65
nowosądecki
137
29
21
dąbrowski
4
1
25
nowotarski
133
14
11
dębicki
45
3
7
olkuski
8
2
25
gorlicki
51
12
23
opatowski
26
4
15
janowski
25
17
68
oświęcimski
17
10
59
jarosławski
41
16
39
pińczowski
20
18
90
jasielski
46
1
2
proszowicki
8
6
75
jędrzejowski
63
42
67
przemyski
40
12
30
kazimierski
9
5
56
25
14
56
kielecki
108
35
32
27
10
37
kolbuszowski
14
2
14
przeworski
ropczyckosędziszowski
rzeszowski
54
50
93
krakowski
203
115
57
sandomierski
24
3
13
kraśnicki
14
0
0
sanocki
35
1
3
krośnieński
32
0
0
stalowowolski
27
5
19
leski
40
2
5
staszowski
28
21
75
leżajski
33
11
33
strzyżowski
38
3
8
limanowski
79
4
5
suski
40
21
53
lubaczowski
23
12
52
tarnobrzeski
25
3
12
łańcucki
37
18
49
tarnowski
91
5
5
m. Bielsko Biała
1
0
0
tatrzański
37
7
19
m. Kielce
19
5
26
tomaszowski
6
0
0
m. Kraków
66
2
3
wadowicki
44
24
55
m. Krosno
4
1
25
wielicki
28
16
57
m. Nowy Sącz
20
0
0
włoszczowski
4
3
75
m. Przemyśl
5
0
0
żywiecki
70
1
1
Źródło: Opracowano na podstawie danych RZGW w Krakowie
W obrębie regionu wodnego Górnej Wisły najwięcej stref ochronnych przypada na
województwo małopolskie, natomiast największy odsetek stref ochronnych posiadają ujęcia
wód podziemnych w województwie świętokrzyskim (tab. 16).
Tabela 16. Stref ochronne ujęć wód podziemnych w województwach regionu wodnego Górnej Wisły.
Województwo
Liczba stref
ochronnych
Procent ujęć
posiadających
strefy ochronne
lubelskie
26
28
małopolskie
335
30
podkarpackie
182
25
śląskie
6
7
świętokrzyskie
157
49
Źródło: Opracowano na podstawie danych RZGW w Krakowie
41
11.5 Pobory kruszywa
Eksploatacja kruszywa z koryt rzecznych jest formą szczególnego korzystania z wód,
na które wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. W związku z rozwojem budownictwa,
często dochodzi do niekontrolowanego wydobycia złóż. Skutkiem wydobycia materiałów
bezpośrednio z koryt rzecznych i terenów do nich przyległych jest naruszenie równowagi
hydrodynamicznej w rzekach i potokach i nasilający się proces degradacji koryt rzecznych.
W regionie wodnym Górnej Wisły zidentyfikowano (wg IMGW) 252 punkty poboru
kruszywa. Najwięcej poborów kruszywa zlokalizowano w zlewni Wisłoki i Wisłoka –
84 punkty, w zlewni Dunajca Dolnego – 45 punktów, w zlewni Wisły sandomierskiej –
35 punktów i w zlewni Sanu – 32 punkty. W zlewni Raby zidentyfikowano 21 punktów,
natomiast w zlewni Wisły krakowskiej – 20 punktów. Najmniej punktów poboru kruszywa
zlokalizowano w zlewni Dunajca Górnego – 3 punkty oraz w zlewni Soły i Skawy –
12 punktów.
11.6 Obiekty hydrotechniczne służące korzystaniu z wód
Istotny wpływ na stan wód powierzchniowych wywierają zmiany hydromorfologiczne.
Powodowane są przede wszystkim przez obiekty hydrotechniczne służące najróżniejszym
celom, z których najpowszechniejsze to: ochrona przeciwpowodziowa, energetyka wodna,
pobory wód oraz żegluga. Obiekty te przyczyniają się do zmian zarówno w reżimie
hydrologicznym, jak i w warunkach morfologicznych rzek i jezior. Zmiany te są zagrożeniem
dla osiągnięcia celów środowiskowych zgodnie z RDW. Z punktu widzenia osiągnięcia celów
środowiskowych, czyli dobrego stanu bądź potencjału części wód, największe znaczenie mają
budowle poprzeczne. Zaburzają one ciągłość morfologiczną cieków, utrudniając lub
uniemożliwiając migrację organizmów wodnych, w szczególności ryb. Ponadto budowle
piętrzące powyżej których znajdują się zbiorniki retencyjne wpływają na zmiany
w naturalnym reżimie hydrologicznym.
W obrębie regionu wodnego Górnej Wisły zinwentaryzowanych zostało 88 elektrowni
wodnych, w tym 78 małych elektrowni wodnych. Planowana jest budowa 93 natomiast 9 jest
w budowie.
W obrębie regionu wodnego Górnej Wisły zinwentaryzowano następujące obiekty żeglugi:
• 5 portów rzecznych,
• 8 przystani motorowo – wodnych.
W obrębie regionu wodnego zidentyfikowano następujące budowle poprzeczne:
• 916 jazów,
• 1357 korekcji progowych,
42
• 116 progów,
• 2563 stopnie regulacyjne,
• 296 zapór przeciwrumowiskowych,
• 45 zapór zbiorników wodnych.
Ponadto zinwentaryzowano następujące budowle podłużne koryt:
• 44 obiekty portowe żeglugi (np. nabrzeża portowe),
• 2 obiekty sportowo-rekreacyjne wzdłuż cieku (np. tory kajakowe),
• 266 ubezpieczeń dna (np. żłób, korekcja progowa),
• 5990 umocnień brzegu.
43
II.
Literatura
1. Byczkowski A., 1996 – Hydrologia. T. II, SGGW, Warszawa.
2. Chełmicki W., 1990 – Antropogeniczne zmiany zwierciadła wód podziemnych
w Polsce. Przegląd Geograficzny. 62: 75-94.
3. Chowaniec J., Freiwald P., Patorski R., Witek K., 2007 – Identyfikacja oddziaływań
zmian poziomów zwierciadła wód podziemnych w regionie wodnym Górnej Wisły –
etap II, PIG-PSH, Kraków.
4. Chowaniec J., Gierat-Nawrocka D., Witek K., 1985 – Normal waters In flysch strata of
Polish Carpathians. Proc. 13 Congress CBGA. Part. II: 395-397. Kraków.
5. Chowaniec J., Oszczypko N., Witek K., 1983 – Hydrogeologiczne cechy warstw
krośnieńskich centralnej depresji karpackiej. Kwart. Geol., 27, 4: 797-810.
6. Drab E., Bukowiec T., Mączka M., 2004 – Zjawisko suszy na obszarze działania RZGW
w Krakowie. RZGW, Kraków.
7. Dynowska I., 1994 – Odpływ rzeczny. [w:] Najgrakowski M. (red.), Atlas
Rzeczypospolitej Polskiej, Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego
Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego, Warszawa.
8. Fal B., Bogdanowicz E., 1996 – Metody oceny zasobów wodnych rzek jako podstawa
opracowania warunków korzystania z wód dorzecza. VII Ogólnopolskie Seminarium
naukowo-Techniczne Ochrona Jakości i Zasobów Wód „Zasady racjonalnej gospodarki
wodą”, Zakopane.
9. GIOŚ, 2009 – Ocena stanu wód w dorzeczach na podstawie wyników monitoringu
jednolitych części wód powierzchniowych w latach 2008 – 2010 – rzeki, IMGW,
Warszawa.
10. GUS, 2009 – Rocznik demograficzny 2009, Warszawa.
11. Hordejuk T. i in., 2008 – Raport o stanie chemicznym i ilościowym jednolitych części
wód podziemnych dla obszarów dorzeczy zgodnie z wymaganiami RDW, PIG,
Warszawa.
12. IMGW, 1980 – Przepływy charakterystyczne rzek polskich w latach 1951 – 1970,
Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa.
13. IMGW, PIG, IOŚ, 2007 – Opracowanie analizy presji i wpływów zanieczyszczeń
antropogenicznych w szczegółowym ujęciu jednolitych części wód powierzchniowych
i podziemnych
dla
potrzeb
opracowania
programów
działań
i
planów
gospodarowania wodami, Kraków.
14. Kondracki J., 1998 – Geografia regionalna Polski, Warszawa.
44
15. Kostrzewa H., 1977 – Weryfikacja kryteriów i wielkości przepływu nienaruszalnego
dla rzek Polski, Mat. Bad., Seria: Gospodarka Wodna i Ochrona Wód, IMGW,
Warszawa.
16. Książkiewicz M., 1972 – Karpaty. [w:] Budowa geologiczna Polski. T. IV, cz. 3. Wyd.
Geol., Warszawa.
17. KZGW, 2010 – Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły, Warszawa.
18. Małecka D., Murzynowski W., 1978 – Rejonizacja hydrogeologiczna Karpat
fliszowych. Bibl. Wiad. IMUZ, 56: 1-47.
19. Mikulski Z., 1998 – Gospodarka wodna. PWN, Warszawa.
20. Nowicki Z. (red.), 2007 – Mapa obszarów zagrożonych podtopieniami w Polsce. PIG,
Warszawa.
21. Oszczypko N., Chowaniec J., Koncewicz A., 1981 – Wodonośność piaskowców
magurskich w świetle badań wodochłonności. Rocz. Pol. Tow. Geol., 51, 1-2: 273-302.
22. Paczyński B. (red.), 1993 – Atlas hydrogeologiczny Polski 1:500 000. Część I. Systemy
zwykłych wód podziemnych. PIG, Warszawa.
23. Paczyński B. (red.), 1995 – Atlas hydrogeologiczny Polski 1:500 000. Część II. Zasoby,
jakość i ochrona zwykłych wód podziemnych. PIG, Warszawa.
24. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa podkarpackiego, 2002,
Rzeszów.
25. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa świętokrzyskiego, 2002,
Kielce.
26. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa lubelskiego, 2002, Lublin.
27. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa małopolskiego, 2003,
Kraków.
28. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa śląskiego, 2004, Katowice.
29. Prażak J., 2007 – Subregion środkowej Wisły wyżynny część centralna. [w:] Paczyński
B., Sadurski A. (red.), Hydrogeologia regionalna Polski, tom I, Wody słodkie, PIG,
Warszawa.
30. Punzet J., 1981 – Empiryczny system ocen charakterystyk przepływów rzek i potoków
karpackiej części dorzecza Wisły. Wiad. IMGW, t. VII, z. 1-2.
31. Rzeczpospolita Polska Ministerstwo Środowiska 2005 – „Raport dla Obszaru
Dorzecza Wisły z realizacji art. 5 i 6, zał. II, III, IV Ramowej Dyrektywy wodnej
2000/60/WE”, Warszawa.
32. Sapek B., 1996 – Udział rolnictwa w zanieczyszczeniu wody składnikami nawozowymi.
[w:] Sapek B. (red.), Zeszyty edukacyjne 1/96. Wyd. IMUZ, Falenty.
33. Stachy J., 1986 – Atlas hydrologiczny Polski. Wyd. Geol., Warszawa.
34. Stupnicka E., 2007 – Budowa regionalna Polski. Wyd. UW, Warszawa.
45
35. Twardy S., Kopacz M., Kuźniar A., Smoroń S., Kostuch M., Janota D., Kowalczyk A.,
2007 – Wyznaczanie na obszarze działania RZGW w Krakowie, wód wrażliwych na
zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych i obszarów szczególnie
narażonych,
a
także
obszarów
wrażliwych
na
eutrofizację
wywołaną
zanieczyszczeniami pochodzącymi ze źródeł komunalnych wraz z określeniem
sposobów ograniczenia tych zagrożeń – ETAP II. Rs-Eko, Kraków.
36. Tyszewski S., Herbich P., Indyk W., Jarząbek A., Pusłowska-Tyszewska D., Rutkowski
M., 2008 – Metodyka opracowania warunków korzystania z wód regionu wodnego
oraz warunków korzystania z wód zlewni, Warszawa.
37. Węcławik S., 1991 – Budowa geologiczna. [w:] Dynowska I., Maciejewski M. (red.),
Dorzecze górnej Wisły część I, PWN, Warszawa-Kraków.
38. http://www.krakow.rzgw.gov.pl
–
Regionalny
Zarząd
Gospodarki
Wodnej
Główny
Inspektorat
Ochrony
w Krakowie
39. http://www.gios.gov.pl/chemizm/index.html
–
Środowiska
40. http://www.stat.gov.pl – Bank Danych Regionalnych
46
III.
Spis tabel
Tabela 1. Parki narodowe występujące w regionie wodnym Górnej Wisły............................... 4
Tabela 2. Parki krajobrazowe występujące w regionie wodnym Górnej Wisły ......................... 4
Tabela 3. Obszary specjalnej ochrony ptaków w regionie wodnym Górnej Wisły .................... 5
Tabela 4. Specjalne obszary ochrony siedlisk w regionie wodnym Górnej Wisły...................... 6
Tabela 5.Obszary specjalnej ochrony ptaków i specjalne obszary ochrony siedlisk, których
granice całkowicie się pokrywają w regionie wodnym Górnej Wisły ........................................ 9
Tabela 6. Klasyfikacja elementów biologicznych jakości wód na podstawie rozporządzenia
Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu
jednolitych części wód powierzchniowych .............................................................................. 26
Tabela 7.Klasyfikacja
elementów
fizyko-chemicznych
jakości
wód
na
podstawie
rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu
klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych .................................................. 26
Tabela 8.Klasyfikacja
stanu/potencjału
ekologicznego
JCWP
rzek
na
podstawie
rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu
klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych .................................................. 27
Tabela 9. Klasyfikacja stanu chemicznego JCWP rzek na podstawie rozporządzenia Ministra
Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 roku w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych
części wód powierzchniowych ................................................................................................. 27
Tabela 10. Ocena ogólna stanu JCWP rzek .............................................................................. 28
Tabela 11. Zużycie nawozów mineralnych (NPK) w układzie SCWP ........................................ 32
Tabela 12. Przerzuty międzyzlewniowe w regionie wodnym Górnej Wisły ............................ 37
Tabela 13. Zestawienie ujęć wód podziemnych wg ujmowanego piętra wodonośnego w
regionie wodnym Górnej Wisły................................................................................................ 38
Tabela 14. Analiza statystyczna ujęć wód podziemnych w obszarze regionu wodnego Górnej
Wisły ......................................................................................................................................... 39
Tabela 15. Ujęcia oraz strefy ochronne ujęć wód podziemnych w powiatach regionu
wodnego Górnej Wisły ............................................................................................................. 40
Tabela 16. Stref ochronne ujęć wód podziemnych w województwach regionu wodnego
Górnej Wisły. ............................................................................................................................ 41
47
IV.
Spis rysunków
Rysunek 1. Reżim odpływu rzecznego w obszarze działania RZGW w Krakowie (Dynowska,
1994)......................................................................................................................................... 15
Rysunek 2. Roczne obciążenie powierzchniowe ładunkami azotu ogólnego [kg N/ha]
wniesionymi przez opady atmosferyczne w 2008 r. (opracowano na podstawie danych
Inspekcji Ochrony Środowiska uzyskanych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska)
.................................................................................................................................................. 34
Rysunek 3. Roczne obciążenie powierzchniowe ładunkami fosforu ogólnego [kg P/ha]
wniesionymi przez opady atmosferyczne w 2008 r. (opracowano na podstawie danych
Inspekcji Ochrony Środowiska uzyskanych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska)
.................................................................................................................................................. 35
Rysunek 4. Pobór wód podziemnych wg ujmowanego piętra wodonośnego w regionie
wodnym Górnej Wisły (na podstawie danych przekazanych przez Zamawiającego) ............. 39
Rysunek 5. Wykorzystanie zasobów wód podziemnych (Frankowski i in., 2008) ................... 40
48
V.
Spis skrótów
GIOŚ
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska
GIS
Systemy Informacji Geograficznej
GUS
Główny Urząd Statystyczny
GZWP
Główny Zbiornik Wód Podziemnych
JCWP
jednolita część wód powierzchniowych
JCWPd
jednolita część wód podziemnych
KZGW
Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej
MEW
mała elektrownia wodna
MhP
Mapa Hydrogeologiczna Polski
MPHP
Mapa Podziału Hydrograficznego Polski
ONO
obszar najwyższej ochrony
OSO
obszary specjalnej ochrony ptaków (NATURA 2000)
OWO
obszar wysokiej ochrony
PGW
plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza
RDW
dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23
października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania
w dziedzinie polityki wodnej, tzw. Ramowa Dyrektywa Wodna
RZGW
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej
SCW
sztuczna część wód
SCWP
scalona część wód powierzchniowych
SOO
specjalne obszary ochrony siedlisk (NATURA 2000)
SSQ
średnia z przepływów rocznych z wielolecia
SNQ
średnia z najmniejszych przepływów rocznych z wielolecia
SZCW
silnie zmieniona część wód
UE
Unia Europejska
WIOŚ
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska
49
Spis treści
I.
Charakterystyka regionu wodnego ................................................................................ 2
1.
Położenie geograficzne................................................................................................... 2
2.
Klimat.............................................................................................................................. 3
3.
Obszary chronione przyrodniczo.................................................................................... 3
4.
Budowa geologiczna....................................................................................................... 9
5.
Warunki hydrogeologiczne........................................................................................... 11
5.1
Ogólna charakterystyka................................................................................................ 11
5.2
Odwzorowanie
położenia
granic
jednolitych
części
wód
podziemnych
z uwzględnieniem rejonów wodnogospodarczych ...................................................... 12
5.3
Identyfikacja presji i oddziaływań zmian zwierciadła wody......................................... 12
6.
Zarys hydrograficzno-hydrologiczny............................................................................. 13
6.1
Ogólna charakterystyka................................................................................................ 13
6.2
Jednostki bilansowe regionu wodnego ........................................................................ 14
6.3
Podział na kategorie wód ............................................................................................. 16
7.
Obszary chronione i wykaz wód ................................................................................... 16
8.
Charakterystyka społeczno-gospodarcza ..................................................................... 18
8.1
Demografia ................................................................................................................... 18
8.2
Profil gospodarczy i użytkowanie regionu wodnego, w tym identyfikacja głównych
obszarów zabudowanych o zaburzonej retencji .......................................................... 18
9.
Kierunki rozwoju wynikające z analizy wojewódzkich planów zagospodarowania
przestrzennego w zakresie gospodarki wodnej ........................................................... 19
10.
Ocena stanu jednolitych części wód............................................................................. 25
10.1
Wody powierzchniowe................................................................................................. 25
10.2
Wody podziemne.......................................................................................................... 29
10.3
Obszary chronione........................................................................................................ 29
11.
Podsumowanie identyfikacji znaczących oddziaływań antropogenicznych i oceny ich
wpływu na stan wód powierzchniowych i podziemnych ............................................. 30
11.1
Punktowe źródła emisji zanieczyszczeń ....................................................................... 30
11.2
Rozproszone źródła emisji zanieczyszczeń................................................................... 31
11.3
Obszarowe źródła emisji zanieczyszczeń...................................................................... 32
11.4
Pobory wody wraz z opisem istniejących stref ochronnych ujęć wód oraz
charakterystyką przerzutów wody ............................................................................... 35
11.5
Pobory kruszywa........................................................................................................... 42
11.6
Obiekty hydrotechniczne służące korzystaniu z wód................................................... 42
II.
Literatura ...................................................................................................................... 44
50
III.
Spis tabel....................................................................................................................... 47
IV.
Spis rysunków ............................................................................................................... 48
V.
Spis skrótów.................................................................................................................. 49
51
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

2+2=?

2 Cards jogaf85537

Create flashcards