Makroekonomia I Ćwiczenia

advertisement
Makroekonomia I Ćwiczenia
Ćwiczenia 2
Karol Strzeliński
1
Rynek Pracy
• Rynek, na którym z jednej strony znajdują się poszukujący pracy i
ich oferty, a z drugiej strony przedsiębiorcy tworzący miejsca pracy i
poszukujący siły roboczej.
• Ludność w wieku produkcyjnym (L, POP) – część ogólnej liczby
ludności zdolna do pracy, w określonym w prawodawstwie danego
kraju bądź przez urzędy statystyczne przedziale wiekowym (między
prawną zdolnością do pracy, a wiekiem emerytalnym, zwykle w
wieku 15-60/65 lat).
• Populacja aktywnych zawodowo – zwana inaczej siłą roboczą
(A, LF) – osoby w wieku produkcyjnym, które pracują lub są
bezrobotne.
LF = E + U
2
Rynek Pracy
• Pracujący (E) – wszyscy, którzy wykonywali pracę przynoszącą
zarobek lub dochód.
Pracujący na własny rachunek – Osoby, które prowadzą własne
gospodarstwo rolne albo prowadzą działalność gospodarczą na
własny rachunek, nie zatrudniając pracowników najemnych.
• Bezrobotni (U) – osoba w wieku 15-74 lat, która: w badanym
tygodniu nie pracowała, jest gotowa podjąć pracę w ciągu
następnych dwóch tygodni (także osoba, która czeka na jej
rozpoczęcie), w ciągu ostatnich czterech tygodni poszukiwała
aktywnie pracy (Definicja zgodna z BAEL oraz EUROSTAT oparta na wytycznych Międzynarodowej Organizacji Pracy).
Bezrobotni zarejestrowani (Definicja GUS 
http://www.stat.gov.pl/gus/definicje_PLK_HTML.htm?id=POJ-7546.htm
3
Rynek Pracy
• Populacja nieaktywnych zawodowo (N) – część ludności w wieku
produkcyjnym, która nie pracuje i nie szuka pracy – np. osoby
uczące się, inwalidzi, renciści i osoby niezdolne do pracy z innych
powodów (pozbawieni wolności, wojskowi, bezdomni itp.).
POP = LF + N
4
5
Rynek Pracy
• Bezrobotni długotrwale – osoby pozostające w rejestrze
powiatowego urzędu pracy łącznie przez okres ponad 12 miesięcy
w okresie ostatnich 2 lat, z wyłączeniem okresów odbywania stażu i
przygotowania zawodowego dorosłych w miejscu pracy.
• Pracodawca – Osoba, która prowadzi działalność gospodarczą na
własny rachunek i zatrudnia, co najmniej jednego pracownika
najemnego.
6
Wskaźniki rynku pracy
• Stopa aktywnośći zawodowej (współczynnik aktywności
ekonomicznej) - stosunek liczby aktywnych zawodowo (A, LF) do
liczby osób w wieku produkcyjnym (L, POP).
a = A/L lub a= LF/POP
• Stopa zatrudnienia – stosunek liczby osób pracujących (E) do
ogółu ludności w wieku produkcyjnym (L, POP).
e = E/L lub e= E/POP
• Stopa bezrobocia – stosunek liczby osób zarejestrowanych jako
bezrobotne (U), do ogółu ludności aktywnej zawodowo (A, LF).
u = U/A lub u= U/LF
7
Przepływy na rynku pracy
Pracujący
Dezaktywizacja
zawodowa
zatrudnieni
Zwolnieni,
odchodzący z pracy
Udany powrót,
wejście
Zniechęceni
Bezrobotni
Nieaktywni
Nieudany powrót, wejście
8
Podaż pracy
• Zasób czasu = praca + odpoczynek
• Popyt na czas wolny jest zdeterminowany przez:
– poziom dochodu,
– ceny czasu wolnego (koszt alternatywny, czyli równowartość płacy),
– preferencje pracownika,
• efekt dochodowy – przy wzroście dochodów (od pewnego poziomu):
– wzrostu popytu na czas wolny,
– (caeteris paribus) spadek podaży pracy,
• efekt substytucyjny – wzrost płacy (do pewnego poziomu):
– spadek popytu na czas wolny)
– wzrost płacy powoduje spadek popytu na czas wolny (wzrost podaży pracy)
9
Podaż pracy
• Wzrost wynagrodzeń powoduje
wystąpienie obu efektów
jednocześnie, ale:
– efekt substytucyjny – silniejszy
przy niższym wyjściowym
poziomie dochodu
– efekt dochodowy – dla
wysokiego poziomu płac
realnych.
10
Popyt na pracę
• Krańcowy produkt pracy
(MPL)
– przyrost produkcji wynikający z
zatrudnienia dodatkowego
pracownika (caeteris paribus)
• MPL > (w/p)
– przedsiębiorstwa zwiększają zyski
zwiększając zatrudnienie
• MPL = (w/p)
– przestają zwiększać zatrudnienie
•
przyrost zasobów innych
czynników produkcji (np. kapitału
rzeczowego)
– przesunięcie się krzywej w górę
– większe zapotrzebowanie na
pracę
11
Popyt na pracę = podaży na pracę
12
Rodzaje bezrobocia ze względu
na przyczynę
• Bezrobocie strukturalne – spowodowane strukturalnym
niedostosowaniem popytu i podaży na rynku pracy. Struktura
podaży pracy, czyli na przykład kwalifikacje, wykształcenie,
doświadczenie, miejsce zamieszkania pracowników poszukujących
pracy - jest inna niż struktura popytu na pracę, czyli oczekiwań
pracodawców. Bezrobocie to wynika z ciągłych zmian struktury
gospodarki.
• Bezrobocie frykcyjne – jego źródłem są ciągle zmiany na rynku
pracy – w każdym momencie czasu ktoś w gospodarce zmienia
pracę (np. piekarz zostaje wyrzucony z pracy i idzie do pracy do
innej piekarni). Za każdym razem upływa jednak pewien czas zanim
znajdą oni następne zajęcie i przez ten czas mały procent osób
aktywnych zawodowo jest przejściowo bezrobotny. Niemożliwy do
obniżenia, minimalny poziom bezrobocia, wchodzi w skład
bezrobocia naturalnego.
13
Rodzaje bezrobocia ze względu
na przyczynę
Ponieważ bezrobocie frykcyjne jest nieuchronne, a wiele
gospodarek boryka się także z problemem bezrobocia
strukturalnego, to pewien poziom bezrobocia w gospodarce
jest rzeczą normalną lub naturalną.
• Naturalna stopa bezrobocia
– rynek pracy znajduje się w stanie równowagi,
– charakter całkowicie dobrowolny.
Bezrobocie naturalne =
= bezrobocie frykcyjne + bezrobocie strukturalne
14
Rodzaje bezrobocia ze względu
na przyczynę
• Bezrobocie keynsowskie lub koniunkturalne – wynika z
niedostatecznego popytu na pracę. Powstaje w sytuacji, gdy
produkcja danej gospodarki nie osiąga swego poziomu
potencjalnego (pełne wykorzystane czynników produkcji).
• Według Keynesa powodem tego jest niedostateczny zagregowany
popyt, któremu towarzyszą sztywne płace realne (np. z powodu
ustalenia płac minimalnych) i ceny: chociaż jest wielu pracowników
chcących zatrudnić się za płacę niższą niż obserwowana na rynku
pracy dla ludzi o podobnych kwalifikacjach, to ofert pracy nie ma.
15
Rodzaje bezrobocia ze względu
na przyczynę
• Bezrobocie klasyczne – wynika ze sztucznego ustalania płac
powyżej poziomu równoważącego popyt z podażą na rynku pracy.
Na skutek działalność związków zawodowych lub ustawodawstwa
określającego płace minimalne.
• Mimo dużej liczby pracowników chcących zatrudnić się za płacę
niższą niż obserwowana na rynku pracy dla ludzi o podobnych
kwalifikacjach, na skutek prawa i nacisków związków zawodowych
nie mogą zostać zatrudnieni.
• Podobne do keynesowskiego, wynika z niezrównoważenia popytu i
podaży pracy. Różne są jednak powody tych rozbieżności.
16
Instytucje na rynku pracy
• płaca minimalna (* oznacza
wartość równowadze)
– (w/p)’ > (w/p)*,
• związki zawodowe
– negocjowanie poziomu w,
(w/p)’
• klin podatkowy
– opodatkowanie dochodu
wpływa na ND,
– przesunięcie krzywej w lewo,
• zasiłki dla bezrobotnych
– zwiększenie POP,
– zmniejszenie chęci podjęcia
pracy,
– wzrost N*.
N’
17
Rynek Pracy
Zadania
18
Krzywa Philipsa
Stopa
inflacji
Długookresowa krzywa Philipsa
Stopa
bezrobocia
Krótkookresowa krzywa Philipsa
19
Prawo Okuna
Y  Y / Y  cU  U 
Gdzie: Y poziom produkcji przy pełnym zatrudnieniu, Y
stan produkcji faktycznej, U naturalna stopa bezrobocia, U
obecny stan bezrobocia, c współczynnik zmienności.
Wzrost produkcji  wzrost zatrudnienia (firmy muszą
zatrudnić dodatkowe osoby, bo inaczej nie mogłyby podnieść
produkcji)
20
Makroekonomia I Ćwiczenia
Dziękuje za uwagę
21
Download