PROGRAM ZDROWOTNY

advertisement
MINISTER ZDROWIA
„NARODOWY PROGRAM OCHRONY
ANTYBIOTYKÓW”
OKRES REALIZACJI 2011-2015
Podstawa prawna art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.).
Warszawa 2011 r.
Spis treści
I.
II.
Streszczenie
Zdefiniowanie problemu, określenie potrzeby
III.
Uzasadnienie
IV.
Opis programu
V.
VI.
VII.
Kosztorys
Realizatorzy programu
Kontynuacja działań podjętych w programie
2
I. Streszczenie
1. Skrótowy opis celów i podstawowych elementów programu.
Jednym z największych wyzwań dla współczesnej medycyny i zdrowia publicznego jest
pojawianie się, selekcja i rozprzestrzenianie się opornych na antybiotyki szczepów
kluczowych bakterii chorobotwórczych człowieka co skutkuje brakiem możliwości terapii
zakażeń przez nie wywoływanych. W ostatnich latach problem lekooporności drobnoustrojów
narasta w zatrważającym tempie stawiając wiele doraźnych i strategicznych pytań
o charakterze klinicznym i epidemiologicznym, ale także społeczno-ekonomicznym
i politycznym.
Powyższa sytuacja powoduje, że bezpieczeństwo chorego jest coraz mniejsze, bowiem jest
on coraz częściej narażony na nieskuteczną terapię i dodatkowe działania niepożądane
antybiotyków i zwiększoną śmiertelność z powodu zakażeń.
Narodowy Program Ochrony Antybiotyków jest wypełnieniem Rekomendacji Rady Unii
Europejskiej 2002/77/EC w sprawie racjonalnego stosowania antybiotyków, wzbogaconych
w czerwca 2009 roku przez kolejną Rekomendację Rady Unii Europejskiej 2009/C 151/01
w sprawie bezpieczeństwa pacjentów, w tym profilaktyki i kontroli zakażeń związanych
z opieką zdrowotną oraz ustawę z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu
zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz.1570, z późn. zm.).
Narodowy Program Ochrony Antybiotyków jest jedynym w Polsce programem realizującym
tzw. międzysektorowy mechanizm (ang. intersectorial co-ordinating mechanism ICM)
zgodnie z Zaleceniem Komisji Europejskiej (European Commission. Communication From
The Commission On A Community Strategy Against Antimicrobial Resistance, Brussels,
20.06.2001, COM(2001) 333 final, Volume 1) i służący koordynacji wdrażania krajowej
strategii zapobiegania antybiotykooporności, wymianie informacji i koordynacji z Komisją
Europejską, Europejskim Centrum ds. Kontroli i Zapobiegania Chorób (ECDC - ang.
European Centre for Disease Prevention and Control) oraz państwami członkowskimi.
Podstawowe cele programu:
3
1. utworzenie szerokiej koalicji na rzecz realizacji wielosektorowego programu racjonalnej
polityki antybiotykowej w Polsce,
2. koordynacja regionalnych i ogólnopolskich programów prowadzonych przez uczelnie
medyczne i koordynatorów regionalnych Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków
na
temat
monitorowania
lekooporności
i
zużycia
leków
przeciwbakteryjnych
w medycynie i w działach gospodarki poza medycyną,
3. analiza zużycia leków przeciwbakteryjnych w powiązaniu z lekoopornością w różnych
środowiskach,
4. opracowywanie analiz i raportów na potrzeby ośrodków krajowych m.in. szpitali,
zespołów
ds.
kontroli
zakażeń
szpitalnych,
lekarzy
praktyków,
pracowni
mikrobiologicznych, uczelni medycznych, inspekcji sanitarnej i sieci międzynarodowych
m.in. Europejskiej Sieci Monitorowania Konsumpcji Antybiotyków (ESAC - ang.
European Surveillance of Antimicrobial Consumption), Europejskiej Sieci Monitorowania
Lekooporności Drobnoustrojów (EARS-Net - ang. European Antimicrobial Resistance
Surveillance Network),
Europejskiego Centrum ds. Kontroli i Zapobiegania Chorób
(ECDC - ang. European Centre for Disease Prevention and Control) bowiem zjawisko
oporności
na
antybiotyki
nie
ograniczone
jest
barierami
geograficznymi
(administracyjnymi),
5. optymalizacja
diagnostyki
mikrobiologicznej,
terapii
i
profilaktyki
zakażeń,
wprowadzanie i promowanie zasad racjonalnej terapii zakażeń i chorób zakaźnych,
6. edukacja i promocja zasad racjonalnego stosowania antybiotyków wśród profesjonalistów
i społeczeństwa prowadząca do redukcji lekooporności w Polsce.
Docelowe wyniki Programu obejmują ograniczenie nadużywania antybiotyków w medycynie
i obszarach pozamedycznych, a tym samym spowolnienie narastania lekooporności w Polsce.
W trakcie realizacji programu konieczne jest aktualizowanie wiedzy na temat zagrożeń
ze strony patogenów wielooprnych w oparciu o epidemiologiczne dane krajowe oraz
podejmowanie działań w celu wdrożenia zasad racjonalnej antybiotykoterapii zgodnych
z dyrektywami Rady Europy.
2. Określenie wysokości środków niezbędnych na realizację programu,
w tym środków z budżetu Ministerstwa Zdrowia, w kolejnych latach
realizacji.
Wysokość planowanych środków finansowych z budżetu Ministra Zdrowia na kolejne lata:
4
Plan finansowy na rok
Kwota w pln
2011
800 000
2012
820 000
2013
850 000
2014
875 000
2015
900 000
* Wysokość środków na lata 2011-2015 może ulec zmianie, gdyż budżet na programy
zdrowotne finansowane z rozdziału 85149-Programy Polityki Zdrowotnej planowany jest
na okres jednego roku. Wobec powyższego wysokość środków finansowych przewidzianych
do wydatkowania w ramach programu w latach 2011-2015 uzależniona jest od corocznych
decyzji Kierownictwa Ministerstwa Zdrowia.
3. Spodziewane efekty i korzyści wynikające z potencjalnego wdrożenia
programu, w tym określenie głównych mierzalnych/niemierzalnych
korzyści i kosztów
Realizacja programu ma na celu eliminację nadużywania antybiotyków w medycynie
i
obszarach
pozamedycznych,
zahamowanie
narastania
lekooporności
w
Polsce.
II. Zdefiniowanie problemu, określenie potrzeby
1. Opis problemu
Jednym z największych wyzwań dla współczesnej medycyny i zdrowia publicznego
jest pojawianie się, selekcja i rozprzestrzenianie się opornych na antybiotyki szczepów
kluczowych bakterii chorobotwórczych człowieka, co skutkuje brakiem możliwości terapii
zakażeń przez nie wywoływanych. Od końca lat dziewięćdziesiątych problem lekooporności
drobnoustrojów narasta w zatrważającym tempie stawiając wiele doraźnych i strategicznych
pytań o charakterze klinicznym i epidemiologicznym, ale także społeczno-ekonomicznym
i politycznym. Przyszłość skutecznego leczenia i zwalczania powszechnie występujących
zakażeń bakteryjnych, staje się coraz mniej realna. Jednym z najważniejszych zadań staje się
5
więc podjęcie działań zmierzających do przeciwdziałania narastaniu lekooporności
drobnoustrojów poprzez racjonalną politykę antybiotykową.
Program realizowany jest celem wypełnienia szeregu Rekomendacji Rady Unii Europejskiej,
w tym Council Recommendation of 15 November 2001 on the prudent use of the
antimicrobial agents in the human medicine (Official Journal of the European Communities,
2002/77/EC), Council Recommendation of 9 June 2009 on patient safety, including the
prevention and control of healthcare associated infections (2009/C 151/01) EN 3.7.2009
Official Journal of the European Union C 151/1), zaleceń Europejskiego Centrum ds. Kontroli
i Zapobiegania Chorób (ECDC - ang. European Centre for Disease Prevention and Control)
www.ecdc.europa.eu a także krajowej sytuacji w zakresie antybiotykooporności.
Antybiotyki i chemioterapeutyki przeciwbakteryjne, wprowadzane sukcesywnie od lat 40. XX
wieku, z czasem tracą swą skuteczność w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Jednocześnie brak
jest obecnie nowych leków do terapii zakażeń, a w trakcie badań klinicznych i naukowych
niewiele jest związków przeciwdrobnoustrojowych, które budziłyby nadzieje porównywalne z
sytuacją z I połowy lat 1980., kiedy to wprowadzono kolejne grupy nowych leków, w tym
tzw. cefalosporyny III generacji. W chwili bieżącej musimy uczynić wszystko, aby utrzymać
efektywność tych antybiotyków, które już posiadamy. Przeciwdziałanie skutkom narastania
lekooporności drobnoustrojów wymaga szeregu środków i działań wielosektorowych. Są to
działania o charakterze edukacyjnym skierowane zarówno do społeczeństwa, jak też do
personelu medycznego głównie lekarzy i innych grup zawodowych związanych z ochroną
zdrowia (farmaceuci, pielęgniarki) i działania o charakterze epidemiologicznym, ujmowane w
procedury operujące zarówno na poziomie opieki nad konkretnym pacjentem, w skali
pojedynczego szpitala, miasta, regionu, kraju oraz w wymiarze międzynarodowym.
Pojawianie się nowych mechanizmów oporności na leki u bakterii ma charakter ciągły, a czas,
jaki upływa od pierwszej izolacji patogenu z nowym mechanizmem do sytuacji jego
szerokiego rozprzestrzenienia się, jest coraz krótszy. I tak np. pierwsze szczepy gronkowca
złocistego opornego na meticylinę (MRSA) tj. opornego na wszystkie antybiotyki
beta-laktamowe (penicyliny, cefalosporyny, leki z inhibitorami i karbapenemy) izolowano
na początku lat 1960., natomiast ich globalne rozprzestrzenienie wystąpiło w latach 1980.
Natomiast
pierwszy
szczep
pałeczki
Klebsiella
pneumoniae
wytwarzający
tzw. karbapenemazę KPC wyizolowano w USA w 1996 r. i już na przełomie lat 1999. i 2000.
drobnoustrój ten stał się endemiczny w wielu szpitalach tego kraju, atakując następnie Izrael
(epidemia o zasięgu krajowym w 2005-2006r., obecnie endemia), Grecję i kolejne kraje
6
Europy, Ameryki Łacińskiej i Azji. Niezwykłe tempo rozprzestrzeniania się pałeczek KPC
doskonale ilustruje sytuacja w naszym kraju, gdzie pierwszy szczep K. pneumoniae KPC
zidentyfikowano w maju 2008 r. w Warszawie, w 2009 r. doszło do regionalnej epidemii
w aglomeracji warszawskiej i pierwszych przeniesień do innych miast, a do chwili obecnej
potwierdzono już przypadki zakażenia lub kolonizacji 263 pacjentów z 39 szpitali, 10 POZ
i 2 domów opieki społecznej na obszarze kraju (dane z grudnia 2010 r.). Obecnie
„najgorętszym”
tematem
w
dziedzinie
epidemiologii
zakażeń
bakteryjnych
jest rozprzestrzenianie się szczepów K. pneumoniae wytwarzających karbapenemazę NDM.
W opublikowanej elektronicznie w sierpniu 2010 r. pracy (Kumarasamy i wsp., The Lancet
Infectious Diseases) udokumentowano ich „wszechobecność” w Indiach i innych krajach
regionu oraz liczne przypadki ich przeniesienia do Wielkiej Brytanii wraz z pacjentami
poddającymi się zabiegom medycznym w Indiach. Sytuacje takie potwierdzono już także
w USA, Belgii i Francji. Doniesienia te stały się przyczyną poważnych napięć
międzynarodowych, znacznie wykraczających poza obszar medycyny i epidemiologii,
a dotyczących sfery społeczno-ekonomicznej. Olbrzymie poruszenie, jakie wywołuje
rozprzestrzenianie się pałeczek Enterobacteriaceae z karbapenemazami KPC i NDM bierze
się
stąd,
że
ich
wielooporność
pozostawia
nieliczne
opcje
terapeutyczne
do zastosowania (polimyksyna, glicylcyklina, niekiedy aminoglikozyd), z których żadna
nie posiada udowodnionej naukowo skuteczności. Co więcej, nabycie przez bakterie
oporności na te leki nie stanowi dla nich problemu, jak wielokrotnie donoszono w literaturze
(Hall AR i wsp., Genetics. 2011, Foucault ML i wsp. Proc Natl Acad Sci USA.
2010;107:16964-9, Perron GG i wsp.Am Nat. 2010 Sep;176(3):303-11). Dlatego też często
w środkach masowego przekazu na całym świecie stosowane jest określenie „superbakterie”
w odniesieniu do tych drobnoustrojów.
Oporność na antybiotyki dotyczy wszystkich drobnoustrojów i wszystkich antybiotyków,
ale najgroźniejsza jest w grupie tzw. patogenów alarmowych, które są również objęte
rozporządzeniem Ministra Zdrowia (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11.03.2005 r. w
sprawie rejestrów zakażeń zakładowych oraz raportów o występowaniu tych zakażeń, Dz. U.
Nr 54 poz. 484, obecnie trwają prace nad nowym rozporządzeniem Ministra Zdrowia w
sprawie listy czynników alarmowych, sposobu prowadzenia rejestru zakażeń szpitalnych i
czynników alarmowych, udostępniania danych nim objętych oraz okresu ich przechowywania
oraz wzorów i sposobu sporządzania raportów o bieżącej sytuacji epidemiologicznej szpitala,
które daje delegacja art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz
7
zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, Dz. U. Nr 234, poz. 1570, z późn. zm.);
należą do nich Staphylococcus aureus oporny na meticylinę (MRSA), Enterococcus faecium i
Enterococcus faecalis oporne na wankomycynę (VRE), Streptococcus pneumoniae oporny na
cefalosporyny III generacji, a z bakterii Gram-ujemnych: pałeczki Enterobacteriaceae
wytwarzające beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL) i –
wspomniane wyżej – wytwarzające różnego rodzaju karbapenemazy. Do listy tej należy
dołączyć pałeczki niefermentujące Pseudomonas aeruginosa i Acinetobacter spp. oporne na
wiele grup leków, włącznie z karbapenemami. Te ostatnie stanowią problem endemiczny w
wielu oddziałach polskich szpitali.
Zjawisko wielooporności doprowadziło do powstania nowych definicji, i tak:
1. za szczepy MDR (multidrug-resistant) uważa się takie, które są niewrażliwe na trzy
lub więcej grup antybiotyków,
2. za szczepy XDR (extensively-drug-resistant) – szczepy wrażliwe jedynie na jeden lub dwa
antybiotyki,
3. za szczepy PDR (pandrug-resistant) – szczepy oporne na wszystkie dostępne leki.
Do niedawna uważano, że problem oporności dotyczy jedynie zakażeń szpitalnych. Obecnie
jest to także problem zakażeń pozaszpitalnych, a także tych występujących w domach opieki.
Wszystkie typy oporności zidentyfikowano w Polsce.
W sytuacji dynamicznie narastającej oporności brak jest nowych leków przeciwbakteryjnych
i nie należy się ich spodziewać w ciągu najbliższych 5-10 lat. Z powyższych powodów coraz
częściej mówimy o końcu „ery antybiotykowej”.
Dlatego
należy
podejmować
wszystkie
możliwe
działania,
które
pozwolą
na jak najdłuższe utrzymanie aktywności dostępnych dzisiaj antybiotyków.
W związku z tym, powstało szereg wytycznych Komisji Europejskiej oraz Światowej
Organizacji Zdrowia (patrz strona nr 40-42), z których najważniejsze to:
1. monitorowanie antybiotykooporności kluczowych patogenów bakteryjnych, zarówno
w środowisku szpitalnym, jak i pozaszpitalnym,
2. monitorowanie zużycia antybiotyków i jej struktury,
3. wprowadzenie polityki antybiotykowej poprzez tworzenie receptariuszy szpitalnych
i
pozaszpitalnych
opartych
na
medycynie
opartej
na
dowodach
naukowych
(EBM Evidence based medicin),
8
4. szeroko pojęta edukacja lekarzy i promocja zaleceń terapeutycznych opartych
na wynikach badań naukowych,
5. edukacja społeczeństwa,
6. współpraca między ośrodkami krajowymi i międzynarodowymi.
Wśród krajów Unii Europejskiej Polska należy do grupy państw o wysokim zużyciu
antybiotyków 20.69 DDD na 1000 mieszkańców na dzień (ESAC Yearbook 2008). To w dużej
części przekłada się na wysoki i rosnący odsetek lekoopornych szczepów bakteryjnych
odpowiedzialnych za najważniejsze zakażenia szpitalne i pozaszpitalne. Wszystkie
z opisanych na świecie rodzajów mechanizmów oporności (MRSA, VRE, PRP, ESBL,
AmpC, KPC, MBL, MLSB, a także oporność na aminoglikozydy, fluorochinolony, linezolid,
tetracykliny) obserwuje się wśród czynników etiologicznych zakażeń w Polsce.
Odnotowywany jest wysoki udział szczepów S. pneumoniae opornych na leki tzw. ostatniej
szansy: cefalosporyny III generacji, meropenem, rifampicyna. Poważna sytuacja panuje
w wielu szpitalach, np. w związku z rozprzestrzenianiem się opornych na wankomycynę
enterokoków (VRE), w ostatnim czasie także opornych na linezolid. W szpitalach pojawiły
się
szczepy
pałeczek
z
rodziny
Enterobacteriaceae
beta-laktamazy ESBL, a ostatnio, od maja 2008 r.
wytwarzających
– jak częściowo wspomniano
wyżej – zmagamy się z szybko narastającym problemem pałeczek wytwarzających
karbapenemazy, zwłaszcza KPC. Na oddziałach intensywnej opieki medycznej alarmująca
jest sytuacja obecności wieloopornych szczepów pałeczek niefermentujących Acinetobacter
spp. i P. aeruginosa,).
Problem wzrostu lekooporności jest nierozerwalnie sprzężony z zakażeniami związanymi
z opieką zdrowotną, których liczba w Polsce jest wysoka (orientacyjne szacunki około
300.000 do 500.000 - brak dokładnych danych). Oporność na antybiotyki znacząco
ją podnosi.
Dlatego ostatnie Rekomendacje Rady Unii Europejskiej 2009/C 151/01 z 9 czerwca 2009 r.
w sprawie bezpieczeństwa pacjentów, w tym profilaktyki i kontroli zakażeń związanych
z opieką zdrowotną porusza oba te problemy łącznie. Ponadto, jak już wspomniano, istotną
przyczyną pojawiania się, selekcji i szerzenia wieloopornych drobnoustrojów jest wysokie
zużycie antybiotyków, często nieuzasadnione (szczególnie w praktyce ambulatoryjnej),
podawanie tej grupy leków w zakażeniach ewidentnie wywołanych przez wirusy, a także
niewykorzystywanie
w
doborze
antybiotykoterapii
diagnostyki
mikrobiologicznej,
9
pozwalającej
na
podjęcie
bezpiecznej
i
skutecznej
terapii
celowanej.
Częste
niepodporządkowywanie się lekarzy zaleceniom terapeutycznym, a także wskazaniom
rejestracyjnym dla poszczególnych leków, prowadzi do chaosu w receptariuszach
i stosowaniu leków we wskazaniach, w których ich przydatność nie została udowodniona
(informacje pochodzą z przeglądu historii chorób, ekspertyz dla sądu, konsultacji pacjentów,
pytań stawianych w trakcie edukacji lekarzy).
2. Przyczyny istnienia problemu.
Główne przyczyny istnienia problemu:
1. brak nowych leków skutecznych w leczeniu zakażeń. W ostatnich 20-latach wprowadzono
jedynie dwie nowe cząsteczki i to o bardzo wąskich wskazaniach terapeutycznych
(linezolid, daptomycyna),
2. nadużywanie i niewłaściwe stosowanie antybiotyków,
3. brak standardów terapii zakażeń opartych o medycynę opartą na dowodach naukowych
(EBM Evidence based medicin),
4. ograniczony dostęp do diagnostyki mikrobiologicznej, zwłaszcza szybkiej diagnostyki,
5. nie
dostrzeganie
w
wystarczającym
stopniu
problemu
przez
profesjonalistów
medycznych,
6. stosowanie antybiotyków poza medycyną ludzką.
3. Waga problemu dla społeczeństwa.
Powyższa sytuacja powoduje, że chory jest coraz częściej narażony na nieskuteczną terapię
i dodatkowe działania niepożądane, łącznie z jej najgroźniejszymi konsekwencjami w postaci
wysokiej śmiertelności. Jak podają publikacje z USA (www.cdc.gov), z powodu oporności
na antybiotyki umiera obecnie na świecie więcej pacjentów, niż z powodu AIDS
(www.cdc.gov). Bieżąca sytuacja powoduje, że coraz więcej zakażeń będzie niepodatnych
na leczenie antybiotykami. Zaczynamy już nie tylko mówić, ale doświadczać tzw. „ery
poantybiotykowej”.
4. Dotychczasowe próby rozwiązania problemu.
Jednym z działań mających na celu rozwiązanie omawianego problemu jest Narodowy
Program Ochrony Antybiotyków. Dotychczasowa realizacja programu zaowocowała
szeregiem osiągnięć, z których na szczególne podkreślenie zasługują:
10
1. prowadzenie działalności edukacyjnej wśród lekarzy weterynarii i służb weterynaryjnych
na temat zagrożeń wynikających z nadużywania antybiotyków w medycynie
weterynaryjnej,
2. prowadzenie szerokiej działalności edukacyjnej środowiska medycznego w zakresie zasad
racjonalnej antybiotykoterapii,
3. promowanie wśród lekarzy rodzinnych, lekarzy pediatrów i lekarzy innych specjalności
szybkich metod diagnostycznych,
4. prowadzenie działalności edukacyjnej odnośnie oceny prawdopodobieństwa etiologii
S. pyogenes w zapaleniu gardła wg skali Centora/McIssaca,
5. opracowanie i wdrożenie w praktyce lekarzy rodzinnych „Rekomendacji diagnostyki
i leczenia zakażeń dróg oddechowych”,
6. prowadzenie szerokiej działalności edukacyjno-popularyzatorskiej w społeczeństwie
polskim na rzecz racjonalnego stosowania antybiotyków (organizacja Europejskich Dni
Wiedzy o Antybiotykach o bogatym i różnorodnym programie informacyjno-medialnym),
7. opracowanie i wdrożenie programu kontroli zakażeń wywoływanych przez wielooporne
szczepy pałeczek Gram-ujemnych, wytwarzających karbapenemazy KPC (szczegółowe
zalecenia dotyczące diagnostyki i kontroli zakażeń, rozległa działalność edukacyjna
w środowisku medycznym) – Rekomendowane przez Ministra Zdrowia Zalecenia
dotyczące postępowania w przypadku identyfikacji w zakładach opieki zdrowotnej
szczepów bakteryjnych Enterobacteriaceae wytwarzających karbapenemazy typu KPC,
Warszawa 2010 r. www.antybiotyki.edu.pl, www.korld.edu.pl,
8. opracowanie rekomendacji postępowania w przypadku wykrycia bądź podejrzenia
szczepów Klebsiella pneumoniae KPC+, które po uzyskaniu akceptacji Ministra Zdrowia
stały się dokumentem rekomendowanym we wszystkich zakładach opieki zdrowotnej
w Polsce,
9. adaptacja i wdrożenie do rutynowej diagnostyki mikrobiologicznej w Polsce metod
genotypowych
wykrywania
szczepów
KPC;
szeroka
działalność
edukacyjna
w środowisku mikrobiologów klinicznych,
10. prowadzenie szczegółowych badań epidemiologicznych z wykorzystaniem metodyki tzw.
epidemiologii molekularnej wszystkich potwierdzonych w Narodowym Instytucie Leków
przypadków wystąpienia szczepów KPC.
W obecnej sytuacji epidemiologicznej, a także na skutek legislacji Rady Unii Europejskiej,
zwłaszcza
ostatnich
Rekomendacji
Rady
Unii
Europejskiej
2009/C
151/01
11
z dnia 9.06.2009 roku, problem antybiotykooporności jest nierozerwalnie powiązany
z kontrolą zakażeń związanych z opieką zdrowotną.
5. Przedstawienie trudności w uzyskaniu świadczeń.
Brak szybkich testów diagnostycznych np. do diagnozowania anginy paciorkowcowej
w gabinecie lekarza pierwszego kontaktu. Brak szybkich testów diagnostycznych
do rozpoznawania zapalenia płuc wywołanego przez Streptococcus pneumoniae i Legionella
pneumophila.
W ramach realizacji programu w latach 2008-2010 prowadzono warsztaty szkoleniowe dla
lekarzy rodzinnych i innych praktykujących w lecznictwie otwartym na temat zasad
racjonalnej antybiotykoterapii, metod leczenia i diagnozowania najczęściej występujących
zakażeń pozaszpitalnych w wybranych województwach (opolskie, warmińsko-mazurskie,
śląskie). Szczególną uwagę w szkoleniach zwrócono na zagadnienia leczenia i diagnostyki
zakażeń układu oddechowego, z uwagi na to, że są one przyczyną największego nadużywania
antybiotyków. Podstawowym materiałem edukacyjnym na którym opierały się warsztaty była
początkowo wersja wstępna, a obecnie opublikowana Rekomendacji postępowania
w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego’2010 (www.antybiotyki.edu.pl).
W ramach warsztatów przeprowadzano szkolenie na temat posługiwania się szybkim testem
diagnostycznym w zakresie etiologii bakteryjnego zapalenia gardła i migdałków
podniebiennych (Streptococcus pyogenes).
III. Uzasadnienie
1. Dlaczego realizacja programu powinna zostać sfinansowana
(dofinansowana) przez ministra właściwego do spraw zdrowia,
w tym należy wskazać odpowiednie wskaźniki i mierniki (w relacji
z innymi ważnymi z punktu widzenia polityki zdrowotnej programami).
Problem antybiotykooporności został uznany przez Światową Organizację Zdrowia
i Komisję Europejską. za jedno z najważniejszych wyzwań w obszarze zdrowia publicznego.
Zgodnie z przyjętymi w listopadzie 2001 r. przez Komisję Europejską Rekomendacjami
(Council Recommendation of 15 November 2001 r. on the prudent use of the antimicrobial
12
agents in the human medicine (Text with EEA relevance), Official Journal of the European
Communities, 2002/77/EC, European Commission. Communication From The Commission
On A Community Strategy Against Antimicrobial Resistance, Brussels, 20.06.2001, COM
(2001) 333 final, Volume 1) wszystkie kraje członkowskie Unii Europejskiej zostały
zobowiązane do podjęcia intensywnych działań i utworzenia odpowiednich strategicznych
programów międzysektorowych (intersectorial mechanizm), które zapewnią racjonalizację
stosowania
antybiotyków
i
będą
obejmowały
monitorowanie
oporności
wśród
drobnoustrojów i jej genetycznych podstaw, monitorowanie zużycia antybiotyków,
opracowanie wskaźników kontroli i prewencji lekooporności, propagowanie standardów
postępowania w zakażeniach oraz programy edukacyjne. Działania te mają doprowadzić
do ograniczenia zjawiska powstawania i rozprzestrzeniania się antybiotykoopornych
szczepów bakteryjnych. Realizacja Rekomendacji z 2001 r. podlega co 3 lata kontroli
w państwach członkowskich UE.
Również przyjęte przez Radę Unii Europejskiej w 2009 r. Rekomendacje w sprawie
bezpieczeństwa pacjentów, w tym profilaktyki i kontroli zakażeń związanych z opieką
zdrowotną zalecają państwom członkowskim przyjęcie i wdrożenie krajowej strategii
profilaktyki i kontroli zakażeń związanych z opieką zdrowotną w ramach dążenia m.in. do:
1. ograniczenia zakażeń związanych z opieką zdrowotną,
2. poprawy profilaktyki i kontroli zakażeń na poziomie instytucji opieki zdrowotnej,
3. promowania kształcenia i szkoleń pracowników opieki zdrowotnej na poziomie państwa
członkowskiego oraz na poziomie instytucji opieki zdrowotnej,
4. poprawę informacji przekazywanych pacjentom. Zwiększenia świadomości i wiedzy
pacjentów na temat skuteczności i działania antybiotyków (głównie poprzez działania
podejmowane w ramach ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej Europejski Dzień Wiedzy
o Antybiotykach).
Zgodnie z ww. Rekomendacjami państwa członkowskie powinny stworzyć międzysektorowy
mechanizm służący koordynacji wdrażania krajowej strategii dotyczącej zapobiegania
i rozprzestrzeniania się antybiotykoopornych szczepów bakterii, a także wymianie informacji
i koordynacji z Komisją Europejską, Europejskim Centrum ds. Kontroli i Zapobiegania
Chorób (ECDC - ang. European Centre for Disease Prevention and Control) i innymi
państwami członkowskimi przede wszystkim Wielką Brytanią, Holandią, Niemcami,
Republiką Czeską, Szwecją, Danią.
13
2. Zdefiniowanie potrzeby społecznej, której zaspokojeniu ma służyć
realizacja programu.
Realizacja Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków służy przede wszystkim
bezpieczeństwu pacjenta poprzez zaspokojeniu następujących potrzeb społecznych:
1. ograniczenie rozprzestrzeniania się antybiotykoopornych patogenów wywołujących coraz
trudniejsze w leczeniu zakażenia,
2. zabezpieczenie pacjentów w skuteczne leki,
3. obniżenie zachorowalności i śmiertelności,
4. szeroką edukację społeczeństwa mającą na celu podnoszenie świadomości
na temat
zagrożeń wynikających z niewłaściwego stosowania antybiotyków w tym m.in.:
niepodporządkowywania się preskrypcji lekarskiej, sięgania po pozostałości leków
tej grupy, za krótki okres stosowania leków, niewłaściwe odstępy pomiędzy dawkami.
Wydaje się w obecnej sytuacji, że program powinien być realizowany w długiej perspektywie
czasowej, a monitorowanie oporności i zużycia antybiotyków powinno być realizowane na
bieżąco.
3. Efektywność ekonomiczna.
Problem antybiotykooporności stał się alarmujący i objął swym zasięgiem wszystkie kraje
na świecie. Stanowi nie tylko przyczynę zwiększonej śmiertelności, ale także istotny problem
ekonomiczny. Na skutek lekooporności drobnoustrojów musimy sięgać po leki „ostatniej
szansy”, stosować leczenie skojarzone a więc kosztowniejsze. Antybiotykooporność zwiększa
niepowodzenia terapii, przedłuża czas leczenia, pobytu w szpitalu, jak również zwiększa
ryzyko powikłań. Powyższe czynniki wpływają na wydłużenie czasu niezdolności do pracy.
4. Nowatorstwo zaproponowanych rozwiązań.
Narodowy Program Ochrony Antybiotyków jest jedynym w Polsce programem realizującym
międzysektorowy
mechanizm
służący
koordynacji
wdrażania
krajowej
strategii
(tj. monitorowania rekomendacji terapeutycznych i edukacji), wymianie informacji i
koordynacji wszystkich elementów programu z Komisją Europejską, Europejskim Centrum
ds. Kontroli i Zapobiegania Chorób (ECDC - ang. European Centre for Disease Prevention
and Control) oraz państwami członkowskimi.
14
1. Wielospecjalistyczny zakres programu pozwala na jednoczasową realizację kilku
wytycznych i rekomendacji Komisji Europejskiej.
Narodowy Program Ochrony Antybiotyków posługuje się standardowym protokołem
przygotowanym przez Komisję Europejską Template for reporting of member states on the
implementation of the council rekommendation of 15 november 2001 (2002/77/EC) on the
prudent use of antimicrobial agents in human medicine modyfikowanym w ramach NPOA
w
zależności
od
uzyskiwanych
w
poprzednim
okresie
wyników,
co
pozwala
na porównywanie wyników między krajami i ośrodkami, a także generowanie danych
europejskich. Umożliwia próbę korelacji między zużyciem antybiotyków np. w medycynie
ludzkiej w danym kraju, a procentem izolowanych od ludzi szczepów opornych.
Realizując Program wprowadzane są różne narzędzia promocji, a tym samym obejmuje on
swym zasięgiem coraz szersze grupy społeczeństwa.
5. Wykorzystanie dotychczasowych doświadczeń.
1. Stworzenie wielospecjalistycznego ogólnokrajowego zespołu realizującego zadania
programu na różnych poziomach oraz w różnych sektorach, obejmujących m.in.:
zakażenia pozaszpitalne, zakażenia szpitalne, współpraca z farmaceutami (aptekarzami),
weterynarią.
2. Pozyskanie do współpracy w podnoszeniu wiedzy ogółu społeczeństwa mediów
w szczególności TV, radia, prasy.
3. Stworzenie dróg propagowania programu i jego haseł edukacyjnych w społeczeństwie,
szeroka współpraca z instytucjami i organizacjami zajmującymi się problematyką
zdrowotną w tym współpraca z uczelniami medycznymi, samorządami lokalnymi,
towarzystwami oświatowymi, stowarzyszeniami.
4. Pozyskanie do współpracy inspekcji sanitarnej (w tym m.in.: wojewódzkich stacji
sanitarno-epidemiologicznych np. z : Warszawy, Łodzi, Katowic, Olsztyna, Opola,
Bydgoszczy, Gorzowa Wielkopolskiego, Poznania, Wrocławia).
5. Stworzenie
różnorodnych
narzędzi
edukacyjnych
dostosowanych
do
potrzeb
społeczeństwa oraz profesjonalistów.
6. Wykorzystanie istniejących środków.
15
Program zakłada wdrożenie go przez realizatora, który dysponuje m.in.:
1. doświadczoną kadrą specjalistów z różnych dziedzin jak: medycyna, mikrobiologia,
genetyka, informatyka, promocja zdrowia,
2.
dostępem do bazy naukowej i wyników badań z zakresu mikrobiologii,
3.
dostępem do opracowań i zaleceń organizacji międzynarodowych: WHO, UE,
4.
dostępem do laboratorium analitycznego oraz Kolekcji MIKROBANK,
5. aparaturą badawczą wymaganą do przeprowadzania badań epidemiologicznych,
6. infrastrukturą informatyczną niezbędną do gromadzenia, analizy i przekazywania
wyników przeprowadzonych badań.
7. Promowanie współpracy między różnymi instytucjami i organizacjami.
W ramach realizacji Programu zasadna jest współpraca z:
1. Naczelną Izbą Lekarską
2. Narodowym Funduszem Zdrowia
3. Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi
4. Głównym Inspektoratem Weterynaryjnym
5. Głównym Inspektoratem Sanitarnym
6. Naczelną Izbą Aptekarską
7. Krajową Izbą Diagnostów Laboratoryjnych
8. Państwowym Instytutem Weterynaryjnym-Państwowym Instytutem Badawczym
9. Biurem Łącznika WHO
10. Urzędem Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych
11. Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego
12. wyższymi uczelniami medycznymi
13. towarzystwami naukowymi
16
14. zakładami opieki zdrowotnej
15. podmiotami działającymi w obszarze zdrowia m.in.: organizacjami pozarządowymi
i samorządami lokalnymi.
8. Możliwość ponownego wykorzystania programu
lub kontynuowania jego realizacji przez inne jednostki.
w
przyszłości
Problem antybiotykooporności stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia
i życia pacjentów, a jego charakter globalny powoduje, że stał się zagadnieniem zdrowia
publicznego. Ze względu na charakter problemu i jego ścisły związek z zakażeniami,
zwłaszcza szpitalnymi musi być programem ciągłym, a uzyskiwane propozycje rozwiązań
powinny być
wdrażane
w
działaniach
profesjonalistów
(lekarzy,
epidemiologów,
farmaceutów, mikrobiologów) w tym przede wszystkim w dziedzinach takich jak: intensywna
terapia, chirurgia, neonatologia, ginekologia. Niezmiernie istotna jest również edukacja
całego społeczeństwa.
Zgodnie z Zaleceniami Rady Unii Europejskiej z czerwca 2009 r. realizacja programu
wymaga specjalistycznego zespołu składającego się m.in.: z lekarzy, mikrobiologów,
epidemiologów, lekarzy weterynarii, edukatorów w zakresie promocji zdrowia, w celu
wdrożenia międzysektorowego mechanizmu służącego koordynacji krajowej strategii, a także
wymianie informacji i koordynacji z Komisją Europejską, Europejskim Centrum ds. Kontroli
i Zapobiegania Chorób (ECDC - ang. European Centre for Disease Prevention and Control)
oraz innymi państwami członkowskimi.
IV. OPIS PROGRAMU
1. Określenie, czy program stanowi kontynuację z lat ubiegłych.
Narodowy Program Ochrony Antybiotyków został powołany przez Ministra Zdrowia
w 2004 r. z inicjatywy Pionu Mikrobiologii Klinicznej i Profilaktyki Zakażeń
w Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego (obecnie Narodowy Instytut Leków). Program
jest odpowiedzią na Zalecenia Rady Unii Europejskiej 2002/77/EC w sprawie racjonalnego
stosowania antybiotyków, wzbogacone w czerwcu 2009 roku przez kolejne Zalecenia Rady
Unii Europejskiej 2009/C 151/01 w sprawie bezpieczeństwa pacjentów, w tym profilaktyki
17
i kontroli zakażeń związanych z opieką zdrowotną oraz ustawę z dnia 5 grudnia 2008 r.
o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz.
1570, z późn. zm.).
Program był realizowany w sposób ciągły w latach 2004-2010.
2. Cele ogólne i szczegółowe.
Narodowy Program Ochrony Antybiotyków zgodnie z rekomendacjami Unii Europejskiej
(wymienionymi szczegółowo na str. 40-42) ma charakter interdyscyplinarny, dotyczy oceny
i
zasadności
stosowania
szczególności
a
w
i
zakresu
antybiotyków
w
w
medycynie.
antybiotykooporności
podejmując
różnych
Służy
dziedzinach
gospodarki,
rozpoznawaniu
ukierunkowane
poziomu
działania
naprawcze
takie jak: zmiany w receptariuszach, rekomendacjach terapeutycznych i diagnostycznych,
a także szerokie programy edukacyjne.
Zadaniem Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków jest opracowanie i wdrożenie
kolejnych ogniw kompleksowego systemu mającego na celu poprawę bezpieczeństwa
pacjentów poprzez działania na rzecz
powstrzymania utraty skuteczności antybiotyków
w leczeniu zakażeń i chorób zakaźnych na skutek powstawania i rozprzestrzeniania się
lekooporności drobnoustrojów oraz wdrożenie zasad racjonalnego stosowania antybiotyków.
W związku z tym realizacja strategii przeciwdziałania antybiotykooporności zgodnie
z Rekomendacją Komisji Europejskiej wymaga działań w następujących obszarach:
1. opracowywanie i prowadzenie monitorowania antybiotykooporności u kluczowych
patogenów bakteryjnych, tworzenie/wzmacnianie odpowiednich systemów kontroli
i nadzoru nad drogami rozprzestrzeniania wieloopornych patogenów i determinant
antybiotykooporności; monitorowanie zużycia antybiotyków w medycynie i weterynarii,
a także projektowanie odpowiednich działań interwencyjnych i ocenę ich skuteczności.
2. profilaktykę i kontrolę chorób zakaźnych i zakażeń, racjonalizację stosowania
i konsumpcji antybiotyków (ukierunkowaną ściśle na ograniczanie stosowania
i
konsumpcji
antybiotyków,
opracowywanie
rekomendacji
postępowania
diagnostycznego, terapeutycznego i profilaktycznego w oparciu o zasady EBM).
3. wspieranie badań naukowych w kierunku poszukiwania nowych leków, szczepionek,
produktów oraz alternatywnych metod terapii i profilaktyki zakażeń i chorób zakaźnych.
18
4. współpracę międzynarodową - współpracę i konsultacje z Komisją Europejską, ECDC,
krajami członkowskimi Unii oraz innymi krajami, organizacjami zajmującymi się
zagadnieniami
antybiotykooporności
i
konsumpcji
antybiotyków
na
poziomie
międzynarodowym, a także współpracę między instytucjami rządowymi i pozarządowymi
oraz utworzenie centralnie koordynowanego programu nadzoru i redukcji użycia
antybiotyków
w
medycynie,
gospodarce,
rolnictwie
i
weterynarii
wynikającą
z rekomendacji Komisji Europejskiej (str. nr 40-42).
Wśród ogólnych celów programu wyznaczono:
1. utworzenie i ciągłe rozszerzanie koalicji na rzecz realizacji wielosektorowego programu
racjonalnej polityki antybiotykowej w Polsce,
2. koordynację regionalnych i ogólnopolskich programów na temat lekooporności i zużycia
leków przeciwbakteryjnych w medycynie,
3. analizę zużycia leków przeciwbakteryjnych i powiązanie zużycia antybiotyków
z lekoopornością w różnych środowiskach,
4. opracowywanie analiz i raportów na potrzeby ośrodków krajowych m.in.: szpitali,
zespołów
ds.
kontroli
zakażeń
szpitalnych,
lekarzy
praktyków,
pracowni
mikrobiologicznych, uczelni medycznych, inspekcji sanitarnej i sieci międzynarodowych
m.in. Europejskiej Sieci Monitorowania Konsumpcji Antybiotyków, Europejskiej Sieci
Monitorowania Lekooporności Drobnoustrojów obecnie koordynowanej przez ECDC,
Europejskiego Centrum ds. Kontroli i Zapobiegania Chorób (ECDC).
5. edukację i promocję zasad racjonalnego stosowania antybiotyków,
6. edukację i promocję diagnostyki mikrobiologicznej i schematów diagnostycznych.
Docelowe wyniki Programu obejmują ograniczenie nadużywania antybiotyków w medycynie
i
obszarach
pozamedycznych,
zahamowanie
narastania
lekooporności
w
Polsce
oraz wdrożenie programów ICM (intersectorial co-ordinating mechanism) Komisji
Europejskiej i Europejskiego Centrum ds. Kontroli i Zapobiegania Chorób (ECDC - ang.
European Centre for Disease Prevention and Control) (www.ecdc.eu), w tym zakresie
zgodnie z dyrektywami Rady Europy (pkt.1,2,4,7,9,15,16 strona 40-42).
3. Plan działań – opis działań, które mają doprowadzić do osiągnięcia celów.
19
Realizacja Programu ma na celu racjonalizację stosowania antybiotyków w medycynie
i obszarach pozamedycznych a tym samym zahamowanie narastania lekooporności w Polsce
oraz wdrożenie programów w tym zakresie zgodnie z dyrektywami Rady Europy
(pkt. 1,2,4,7-13,16, strona 40-42).
Działania zaplanowane w ramach realizacji Narodowego Programu Ochrony
Antybiotyków w latach 2011-2015:
I.
Promowanie kształcenia i szkolenia pracowników opieki zdrowotnej
1. Edukacja lekarzy na temat racjonalnego stosowania antybiotyków:

warsztaty na temat racjonalnej polityki antybiotykowej w praktyce lekarza
pierwszego kontaktu.

wdrażanie
rekomendacji
terapeutycznych
zakażeń
układu
oddechowego,
moczowego, pokarmowego, skóry i tkanki podskórnej w praktyce pozaszpitalnej.
2. Edukacja lekarzy w praktyce szpitalnej:
Opracowanie programu wspierającego szpitale w zakresie wdrażania programu szpitalnej
polityki antybiotykowej i programu kontroli zakażeń szpitalnych, obejmującego:

szkolenia dla zespołów ds. kontroli zakażeń szpitalnych,

szkolenia dla szpitalnych zespołów ds. antybiotykoterapii,

konsultacje w zakresie wdrażania programu w szpitalach,

konsultacje procedur zapobiegania zakażeniom,

prowadzenie warsztatów w wybranych szpitalach,

pomoc w analizie sytuacji epidemiologicznej szpitala,

wsparcie w ocenie czynników ryzyka zakażeń.
3. Edukacja personelu pielęgniarskiego na temat zakażeń szpitalnych i zapobiegania im.
4. Wprowadzenie do strony internetowej Programu (zakładka) możliwości zadawania
pytań i uzyskiwania konsultacji w zakresie antybiotykoterapii oraz rozwiązywania
problemów z tym związanych.
20
II.
Opracowywanie rekomendacji terapeutyczno-diagnostycznych w wybranych
jednostkach chorobowych/zakażeniach
1. Zakażenia układu oddechowego: szpitalne zapalenie płuc (nierespiratorowe).
2. Zakażenia łożyska krwi.
3. Bakteryjnego zapalenia wsierdzia.
4. Gorączki nieznanego pochodzenia w szpitalu i poza szpitalem.
5. Postępowania w przypadku niepowodzenia leczenia pierwszorzutowego i jego
przyczyny.
6. Profilaktyki zakażeń Streptococcus agalactiae.
7. Postępowania w inwazyjnych zakażeniach wywołanych przez Streptococcus
pyogenes.
III.
Monitorowanie zużycia antybiotyków
1. poprzez współpracę z Narodowym Funduszem Zdrowia (w tym oddziałami
regionalnymi),
2. poprzez współpracę z Urzędem Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów
Medycznych i Produktów Biobójczych,
3. poprzez analizę zużycia antybiotyków,
4. poprzez analizę struktury zużycia poszczególnych grup leków.
IV.
Monitorowanie występowania wielolekoopornych szczepów bakteryjnych (XDR
extensively-drug-resistant, PDR pandrug-resistant)
1. w wybranych szpitalach,
2. w wybranych domach opieki (próba pilotażowa Point Prevalence Surveys PPS) program prowadzony, a następnie analizowany w zależności od uzyskanych wyników
przez okres 5 lat; jednodniowe punktowe badanie nosicielstwa szczepów Klebsiella
pneumoniae w przewodzie pokarmowym
rezydentów domów opieki (wymazy
z odbytu).
V.
Promocja zdrowia w społeczeństwie
1. publikacja artykułów w prasie ogólnodostępnej,
21
2. audycje radiowe,
3. coroczna organizacja, zgodnie z wytycznymi ECDC, ogólnopolskiej kampanii
informacyjnej „Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach”,
4. rozbudowa strony internetowej Programu www.antybiotyki.edu.pl
VI.
Koordynacja i rozbudowa sieci regionalnej programu
1. pozyskiwanie do współpracy nowych jednostek samorządowych,
2. współpraca z
konsultantami wojewódzkimi w dziedzinie mikrobiologii, chorób
zakaźnych, pediatrii, neonatologii, chirurgii.
VII.
Współpraca krajowa i międzynarodowa
1. współpraca krajowa

organizacja
spotkań
zespołu
wykonawczego,
podzespołów
tematycznych
i komitetu sterującego, w tym planowane jest powołanie nowych zespołów
w zależności od uzyskiwanych wyników.

współpraca z zakładami opieki zdrowotnej
2. współpraca międzynarodowa

współpraca z Europejskim Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób,

współpraca z ICM (intersectorial co-ordinating mechanism) innych krajów
Unii Europejskiej,

współpraca ze Światową Organizacją Zdrowia,

współpraca z Europejskimi sieciami monitorowania i nadzoru epidemiologicznego
ECDC EARS-Net (sieć monitorowania lekooporności drobnoustrojów) i ESAC
(sieć monitorowania konsumpcji antybiotyków).
VIII. Upowszechnianie wyników realizacji programu.
1. Publikacja wyników realizacji programu w formie raportów, artykułów w prasie
ogólnodostępnej i profesjonalnej.
22
2. Promocja racjonalnego stosowania antybiotyków w prasie codziennej, radiu i telewizji
adresowana
do
społeczeństwa
oraz
w
prasie
medycznej
adresowana
do profesjonalistów.
4. Sposób realizacji zadań.
W ramach dotychczasowego schematu funkcjonowania Programu, jego podstawowe cele
i kierunki działań są wyznaczane, dyskutowane i oceniane podczas spotkań Zespołu
Koordynującego
z
przedstawicielami
Ministerstwa
Zdrowia
oraz
Koordynatorami
i reprezentantami poszczególnych podzespołów tematycznych. Ustalanie planu działań
i konkretnych zadań Programu odbywa się w ramach prac w podzespołach tematycznych.
Organizowane były również spotkania podsumowujące podjęte działania, na które zapraszani
byli wszyscy uczestnicy Programu oraz konferencje służące wymianie doświadczeń
z udziałem ekspertów i przedstawicieli Europejskiego Centrum ds. Kontroli i Zapobiegania
Chorób (ECDC - ang. European Centre for Disease Prevention and Control).
Ze względu na fakt, że program jest wypełnieniem zaleceń Rady Unii Europejskiej
zobowiązującej do stworzenia ICM (ang. intersectorial co-ordinating mechanism ICM) jego
realizatorzy są zobowiązani do przedstawiania postępu jego wdrażania co dwa, trzy lata do
Komisji Europejskiej i Rządu RP. Zadanie jest realizowane od wejścia Polski do Unii
Europejskiej w 2004 roku.
Zgodnie wymogami stawianymi krajom unijnym (Council Recommendation of 15 November
2001 on the prudent use of the antimicrobial agents in the human medicine Official Journal
of
the
European
Communities,
2002/77/EC.)
w
zakresie
kontroli
zjawiska
antybiotykooporności drobnoustrojów przez Europejskie Centrum Prewencji i Kontroli
Chorób w Sztokholmie (ECDC - ang. European Centre for Disease Prevention and Control)
Kierownik Programu sprawozdaje wyniki realizacji przed ECDC.
Realizacją Programu zajmuje się międzyresortowy zespół wykonawczy, na który
składają się:
Zespół Koordynujący Program – zespół Zakładu Epidemiologii i Mikrobiologii Klinicznej
w Narodowym Instytucie Leków.
23
Podstawowe zadania Zespołu Koordynującego obejmują harmonizację podejmowanych
działań oraz koordynowanie pracy Podzespołów.
Podzespoły Tematyczne, w których biorą udział specjaliści z zakresu medycyny, weterynarii
i rolnictwa.
Podstawowe zadania Podzespołów Tematycznych polegają na realizacji programu w zakresie
przypisanych zadań (szczegółowy opis zadań podzespołów tematycznych strona 25-28).
Zespół Doradców, w którym biorą udział specjaliści z kraju i zza granicy z zakresu
medycyny i promocji zdrowia.
Zadaniem Zespołu jest merytoryczne wsparcie realizacji Programu.
Planowane działania Zespołu Koordynującego Program:
1. Stworzenie
efektywnego
punktu
konsultacyjnego
pracy
Podzespołów
(pytania
do konsultantów NPOA poprzez internet) :

możliwość bieżących kontaktów drogą telefoniczną i poprzez pocztę elektroniczną,

organizowanie spotkań Podzespołów.
2. Zestawienie wyników inwentaryzacji poziomu zużycia antybiotyków w obszarach
nadzorowanych w ramach Programu.
3. Weryfikacja
metod
działania
i
analiza
wyników
pracy
podzespołów:
ocena
pozyskiwanych danych (metodologia, mierniki), a także wiarygodności uzyskiwanych
danych.
4. Formułowanie wniosków do Ministra Zdrowia odnośnie ewentualnej konieczności
podjęcia działań interwencyjnych (z poziomu Podzespołów, Ośrodka Koordynującego:
ocena wyników pracy Podzespołów celem wychwycenia sytuacji niepokojących
(np. podwyższony poziom konsumpcji antybiotyków w analizowanych obszarach).
5. Poszukiwanie,
weryfikacja
analiz
i
opis
korelacji
pomiędzy
lekoopornością
drobnoustrojów a konsumpcją antybiotyków.
6. Współpraca z Europejskimi sieciami monitorowania i nadzoru epidemiologicznego
Europejskim Centrum ds. Kontroli i Zapobiegania Chorób (ECDC - ang. European
Centre for Disease Prevention and Control), Europejską Siecią Monitorowania
24
Konsumpcji Antybiotyków (ESAC - ang. European Surveillance of Antimicrobial
Consumption), Europejską Siecią Monitorowania Lekooporności Drobnoustrojów
(EARS-Net - ang. European Antimicrobial Resistance Surveillance Network).
7. Publikacje wyników pracy Zespołu w czasopismach medycznych.
8. Podsumowanie, w postaci rocznych raportów, danych nt. zużycia antybiotyków
w medycynie przekazywanych do Europejskiej Sieci Monitorowania Konsumpcji
Antybiotyków (ESAC - ang. European Surveillance of Antimicrobial Consumption) oraz
Europejskiego Centrum ds. Kontroli i Zapobiegania Chorób (ECDC - ang. European
Centre for Disease Prevention and Control),
9. Coroczna i doraźna weryfikacja celowości i skuteczności podejmowanych przez Zespół
działań dokonywana przez Zespół Koordynujący.
10. Ocena skuteczności i zasadności rekomendowanych działań i interwencji.
11. Promowanie wiedzy na temat racjonalnej terapii antybiotykowej i przekazywanie
aktualnych
informacji
profesjonalistów
(w
wynikających
dziedzinie
z
realizacji
medycyny,
Programu
weterynarii
i
w
środowiskach
rolnictwa),
a
także
w środowiskach pozamedycznych drogą specjalnych programów szkoleniowych i poprzez
środki masowego przekazu.
Podzespoły działające w ramach Programu :

podzespół ds. antybiotyków w medycynie (lecznictwo otwarte),

podzespół ds. antybiotyków w medycynie (lecznictwo zamknięte),

podzespół ds. antybiotyków w medycynie weterynaryjnej,

podzespół ds. monitorowania oporności,

podzespół ds. informacji o lekach przeciwdrobnoustrojowych i ich zużyciu,

podzespół
ds.
edukacji
i
promocji
racjonalnego
stosowania
leków
przeciwdrobnoustrojowych.

podzespół ds. współpracy z farmaceutami, weterynarzami, mikrobiologami i sanepidem
Planowane działania podzespołów tematycznych w ramach Programu:
Podzespół ds. antybiotyków w medycynie (lecznictwo otwarte)
25
Zadania podzespołu:
1. planowanie interwencji w celu racjonalizacji stosowania antybiotyków
2. opracowywanie
rekomendacji
nt.
stosowania
antybiotyków
w
poszczególnych
zakażeniach
3. przygotowywanie metod kontroli/oceny przestrzegania wytycznych antybiotykoterapii
4. przygotowywanie materiałów informacyjnych dla pacjentów
5. opracowywanie programów edukacyjnych dla lekarzy.
Członkowie podzespołu: przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Naczelnej Izba Lekarska,
Narodowego Funduszu Zdrowia, Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Centrum Medycznego
Kształcenia Podyplomowego, Konsultanci Krajowi i Wojewódzcy
Podzespół ds. antybiotyków w medycynie (lecznictwo zamknięte)
Zadania podzespołu:
1. wprowadzanie zasad racjonalnej antybiotykoterapii w oparciu o receptariusz szpitalny
2. przygotowywanie rekomendacji terapeutycznych w różnych zakażeniach szpitalnych
3. opracowywanie programów edukacji dla lekarzy w zakresie stosowania antybiotyków
4. przygotowywanie programów wdrażania i oceny zakażeń szpitalnych (PPS)
5. opracowywanie programów edukacyjnych dla lekarzy różnych specjalności
6. opracowywanie programów edukacyjnych dla pielęgniarek
Członkowie podzespołu: przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Naczelnej Izba Lekarska,
Narodowego Funduszu Zdrowia, Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Centrum Medycznego
Kształcenia Podyplomowego, Konsultanci Krajowi i Wojewódzcy
Podzespół ds. antybiotyków w medycynie weterynaryjnej
Zadania podzespołu:
26
1. monitorowanie szczepów opornych na antybiotyki szczególnie istotnych w zakażeniach
u ludzi: pałeczki Gram-ujemne (Salmonella sp, Campylobacter sp), Staphylococcus
aureus oporny na meticylinę izolowany od zwierząt gospodarskich.
2. monitorowanie
najczęstszych
mechanizmów
odpowiedzialnych
za
oporność
na antybiotyki.
3. edukacja lekarzy weterynarii w zakresie
polityki
antybiotykowej, dostępności
antybiotyków, oporności na leki stosowane w medycynie człowieka.
Członkowie podzespołu: przedstawiciele Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Głównego
Inspektoratu Weterynaryjnego, Krajowej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej, Państwowego
Instytutu Weterynaryjnego-Państwowego Instytutu Badawczego, Instytutu Żywności i
Żywienia
Podzespół ds. monitorowania oporności
Zadania podzespołu:
1. ustalanie kluczowych gatunków bakteryjnych, które muszą być poddane monitorowaniu
2. ustalanie optymalnych metod laboratoryjnych monitorowania
3. ustalanie
zakresu
badań
nad
drogami
rozprzestrzeniania
genów
oporności
(ze szczególnym uwzględnieniem transmisji oporności między ekosystemami)
4. podsumowywanie sytuacji epidemiologicznej ze wskazaniem ryzyka nabywania
oporności przez bakteryjne patogeny człowieka
4. analiza trendów epidemiologicznych w odniesieniu do patogenów alarmowych
i mechanizmów oporności
5. przygotowywanie wytycznych do rekomendacji
6. ustalenie listy patogenów alarmowych dla weterynarii
7. opracowywanie
metod
kontroli
rozprzestrzeniania
się
patogenów
alarmowych
i mechanizmów oporności
Członkowie
podzespołu:
przedstawiciele
Krajowego
Ośrodka
Referencyjnego
ds. Lekowrażliwości Drobnoustrojów w Narodowym Instytucie Leków, Państwowego
Instytutu Weterynaryjnego-Państwowego Instytutu Badawczego, Narodowego Instytutu
27
Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny, laboratoriów mikrobiologicznych na
terenie kraju
Podzespół informacji o lekach przeciwbakteryjnych
Zadania podzespołu:
1. analiza danych nt. zużycia antybiotyków.
2. przygotowanie zasad stosowania antybiotyków strategicznych w oparciu o aktualną
sytuację epidemiologiczną.
3. wspieranie badań nad nowymi lekami, na podstawie badań epidemiologicznych
wskazywane są kierunki badań.
4. wspieranie opracowywania szybkich i wiarygodnych testów diagnostycznych.
Członkowie podzespołu: przedstawiciele Departamentu Polityki Lekowej w Ministerstwie
Zdrowia, Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego, Naczelnej Izby Aptekarskiej, Urzędu
Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.
Podzespół
ds.
edukacji
i
promocji
racjonalnego
stosowania
leków
przeciwdrobnoustrojowych - dotyczy przede wszystkim leków przeciwbakteryjnych,
wszystkich związków zarejestrowanych w Polsce.
Zadania podzespołu:
1. tworzenie programów edukacyjnych dla lekarzy z zakresu racjonalnej antybiotykoterapii,
zasad kontroli chorób zakaźnych i zakażeń, a także mechanizmów antybiotykooporności
drobnoustrojów
2. upowszechnianie racjonalnej antybiotykoterapii u lekarzy i aptekarzy
3. organizowanie
kampanii
informacyjnych
nt.
racjonalnego
stosowania
środków
przeciwbakteryjnych w środowiskach pozamedycznych
4. upowszechnianie informacji nt. podstawowych zasad higieny (higiena rąk) i profilaktyki
poprzez szczepienia
Członkowie podzespołu: przedstawiciele Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego,
Polskiego Towarzystwa Oświaty Zdrowotnej, Biura Łącznika WHO, Uczelni Medycznych
28
i Weterynaryjnych, Zakładu Epidemiologii i Mikrobiologii Klinicznej Narodowego Instytutu
Leków, Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych, Naczelnej Izby Aptekarskiej.
Podzespół ds. współpracy z farmaceutami, weterynarzami, mikrobiologami i sanepidem
Zadania podzespołu:
1. przygotowywanie materiałów informacyjnych dla dziedzin spoza medycyny
2. promowanie edukacji na temat racjonalnej antybiotykoterapii
Członkowie
podzespołu:
Podyplomowego,
Naczelnej
przedstawiciele
Izby
Centrum
Aptekarskiej,
Medycznego
Polskiego
Kształcenia
Towarzystwa
Nauk
Weterynaryjnych, Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego, Głównego Inspektoratu
Weterynaryjnego, Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
5. Źródła finansowania:
a) budżet ministra właściwego do spraw zdrowia,
Program finansowany z budżetu ministra właściwego do spraw zdrowia z części 46 –
Zdrowie, dział 851 – Ochrona Zdrowia, rozdział 85 149 – Programy Polityki Zdrowotnej.
b) udział własny realizatorów - brak
c) inne - brak
29
30
6. Wskaźniki monitorowania oczekiwanych efektów.

monitorowanie poziomu zużycie antybiotyków i jego struktury,

monitorowanie poziom oporności na antybiotyki,

monitorowanie występowania poszczególnych fenotypów oporności i genów za nie
odpowiedzialnych,

monitorowanie wypełnianie przez lekarzy zaleceń zawartych w rekomendacjach
terapeutycznych,

przeprowadzanie badania opinii publicznej – badanie o charakterze ankietowym, mające
na celu ocenę wpływu prowadzonych działań edukacyjnych na poziom wiedzy
Polaków.
Planowana jest coroczna analiza każdego wskaźnika w formie raportu.
31
V. Kosztorys
Szczegółowy zakres zadań do realizacji wraz z kosztorysem w ramach
wydatków bieżących
Lp.
Zadanie/działanie
Środki bieżące
2011
2012
2013
2014
2015
1.
Utrzymywanie i dalsza
rozbudowa
strony
internetowej Programu.
50 000 zł
50 000 zł
60 000 zł
60 000 zł
60 000 zł
2.
Objęcie
badaniem 130 000 zł
pilotażowym
wybranego
jednego województwa.
130 000 zł
130 000 zł
130 000 zł
130 000 zł
3.
Edukacja lekarzy na temat 60 000 zł
racjonalnego
stosowania
antybiotyków.
60 000 zł
60 000 zł
65 000 zł
65 000 zł
4.
Zużycie antybiotyków
40 000 zł
40 000 zł
40 000 zł
40 000 zł
40 000zł
5.
Organizacja Europejskiego
Dnia Wiedzy o
Antybiotykach – 18
listopada
Monitorowanie
występowania
wielolekoopornych
szczepów bakteryjnych.
220 000 zł
240 000 zł
260 000 zł
260 000 zł
285 000 zł
40 000 zł
40 000 zł
40 000 zł
50 000 zł
50 000 zł
7.
Opracowanie
rekomendacji
postępowania
i
antybiotykoterapii
w
wybranych zakażeniach
bakteryjnych.
75 000 zł
75 000 zł
75 000 zł
75 000 zł
8.
Opracowanie zaleceń
dotyczących postępowania
w przypadku zachorowań
sporadycznych i ognisk
epidemicznych wywołanych
przez patogeny alarmowe.
60 000 zł
60 000 zł
60 000 zł
60 000 zł
6.
75 000 zł
60 000 zł
32
9.
Wzmocnienie sieci
regionalnej Programu.
10.
Współpraca
krajowa
międzynarodowa
11.
50 000 zł
i
50 000 zł
50 000 zł
50 000 zł
50 000 zł
45 000 zł
45 000 zł
45 000 zł
55 000 zł
55 000 zł
Publikacja wyników
realizacji Programu.
30 000 zł
30 000 zł
30 000 zł
30 000 zł
30 000 zł
RAZEM
800 000 zł
820 000 zł
850 000 zł
875 000 zł
900 000 zł
Szczegółowy plan rzeczowo – finansowy Narodowego Programu Ochrony
Antybiotyków na rok 2011
Lp.
Zadanie planowane
1.
Utrzymywanie
Opis zadania
i
Koszt w pln
Biuletynu
dalsza 1.Opracowywanie
Aktualności 11.000
rozbudowa strony internetowej NPOA (kwartalnik).
Programu.
2.Rozbudowa i aktualizacja działu Europejski 9.000
Dzień Wiedzy o Antybiotykach.
3.Rozbudowa
i
aktualizacja
informacyjnej
dla
platformy
specjalistów
10.000
i społeczeństwa.
i
4.Rozbudowa
najczęściej
działu: 10.000
aktualizacja
zadawane
pytania
dotyczące
antybiotyków i antybiotykooporności.
5.Wprowadzenie
do
strony
internetowej
Programu (zakładka) możliwości zadawania
10.000
pytań i uzyskiwania konsultacji w zakresie
antybiotykoterapii
i
rozwiązywania
problemów z tym związanych.
2.
Objęcie badaniem pilotażowym 1. Zorganizowanie warsztatów (ok. 5 edycji 50.000
województwa lubelskiego.
warsztatów)
i
dla
lekarzy
rodzinnych
innych praktykujących w lecznictwie
33
otwartym
(200
racjonalnej
leczenia
osób)
na
temat
antybiotykoterapii,
i
diagnozowania
zasad
metod
najczęściej
występujących zakażeń pozaszpitalnych.
2.Przygotowanie ankiet do wypełnienia przed 25.000
rozpoczęciem
warsztatów
i
po
ich
zakończeniu celem oceny zdobytej wiedzy
(sformułowanie oceny w formie raportu).
3.Przeprowadzenie interwencji polegającej na
przekazaniu lekarzom szybkich testów (1000 30.000
sztuk) diagnostycznych w kierunku zakażeń
paciorkowcami grupy A wraz z instrukcją
oceny
prawdopodobieństwa
etiologii
Streptococcus pyogenes w zapaleniu gardła
wg skali Centora/McIssaca.
4.Analiza wpływu działań edukacyjnych 25.000
i powyższych interwencji na strukturę i liczbę
zużytych
antybiotyków
(sformułowanie
oceny w formie raportu).
3.
Edukacja
lekarzy
racjonalnego
na
temat 1.Warsztaty
(5
edycji
warsztatów, 25.000
stosowania przeszkolenie 300 osób) na temat racjonalnej
antybiotyków.
polityki antybiotykowej.
2.Wdrażanie
Rekomendacji
diagnostyki
10.000
i leczenia zakażeń dróg oddechowych.
3.Warsztaty
(5
edycji
przeszkolenie
300
osób
nt
w
układzie
pokarmowym
1.Monitorowanie
zużycia
antybiotyków 20.000
zakażeń
warsztatów,
lekarzy
POZ) 25.000
(biegunki)
4.
Zużycie antybiotyków.
w praktyce pozaszpitalnej (raport w 2011)
34
2.Analiza struktury zużycia poszczególnych 20.000
grup leków (raport w 2011).
5.
Organizacja
w
2011
roku 1.Przygotowanie
Europejskiego Dnia Wiedzy o ogólnopolskiej
Antybiotykach – 18 listopada dotyczącej
2011 r.
o
i
przeprowadzenie 70.000
kampanii
informacyjnej
Europejskiego
Antybiotykach
Dnia
Wiedzy
ustanowionego
przez
Komisję Europejską na dzień 18 listopada.
2.Przygotowanie materiałów edukacyjnych 50.000
zgodnie z wytycznymi European Centre for
Disease Prevention and Control na rok 2011
–plakaty
i
ulotki
skierowane
do społeczeństwa oraz do profesjonalistów,
rozpowszechnienie ww. materiałów w zozach, placówkach oświatowych
Opracowanie, druk i dystrybucja:
-200.000 sztuk
ulotek informacyjnych dla
społeczeństwa
-20.000
sztuk
plakatów
informacyjnych
skierowanych do społeczeństwa,
-50.000
sztuk
ulotek
informacyjnych
skierowanych do lekarzy,
-10.000
sztuk
plakatów
informacyjnych
skierowanych do lekarzy,
- 5 sztuk dodruk wystawy tematycznej
(wystawa
składa
się
z
16
plakatów
edukacyjnych),
3.Przygotowanie materiałów informacyjnych
dla prasy. (1 pakiet prasowy, 2 artykuły 5.000
tematyczne )
4.Przygotowanie materiałów informacyjnych
35
dla radia i TV
5.Organizacja
(5
sympozjów
10.000
sympozjów
regionalnych
regionalnych)
z
okazji
Europejskiego Dnia Wiedzy o Antybiotykach
50.000
z udziałem specjalistów z różnych dziedzin
medycyny.
6.Organizacja
konferencji
(2
prasowe)
konferencje
z
prasowej 5.000
udziałem
Kierownictwa Ministerstwa Zdrowia
7. Przygotowanie i przeprowadzenie badania
ankietowego mającego na celu badanie opinii 30.000
publicznej na temat wiedzy w zakresie
antybiotykooporności (przygotowanie raportu
z wyników badania ankietowego)
6.
Monitorowanie
występowania 1.Moniotorowanie występowania Klebsiella 20.000
wielolekoopornych
bakteryjnych
szczepów pneumoniae w zakażeniach w wybranych
szpitalach, (przygotowanie raportu)
2.Moniotorowanie występowania
nosicielstwa Klebsiella pneumoniae w
20.000
wybranych domach opieki (próba pilotażowa,
przygotowanie raportu)
7.
Rekomendacje postępowania w 1.Opracowanie
zakażeniach
zaleceń
diagnostycznych 25.000
bakteryjnych i profilaktycznych zakażeń ośrodkowego
ośrodkowego układu nerwowego układu nerwowego.
2.Wydanie drukiem i dystrybucja
rekomendacji (wśród lekarzy i
40.000
epidemiologów) na temat postępowania
diagnostyczno-terapeutycznoprofilaktycznego w zakażeniach
ośrodkowego układu nerwowego (10.000
36
sztuk)
10.000
3.Wdrożenie do realizacji Rekomendacji we
współpracy
z
konsultantami
krajowymi
wojewódzkimi w dziedzinie pediatrii, chorób
zakaźnych oraz lekarzy POZ.
8.
Opracowanie
dotyczących
zaleceń 1.Przygotowanie
postępowania
przypadku
definicji 30.000
w epidemiologicznych,
charakterystyki
zachorowań drobnoustrojów, wywoływanych przez nie
ognisk zakażeń, mechanizmów oporności,
sporadycznych
i
epidemicznych
wywołanych ich wykrywania.
metod
przez Gram ujemne pałeczki z 2.Przygotowanie i wdrożenie zaleceń 30.000
rodziny Enterobacteriaceae
w społeczeństwie, wśród lekarzy oraz
zespołów zakażeń szpitalnych (informacja na
stronie internetowej, warsztaty dla lekarzy)
9.
Wzmocnienie sieci regionalnej 1.Koordynacja
Programu
Zespołów
Regionalnych 5.000
Programu
przedstawicieli
Programu,
działania
(spotkania
Regionalnych
sprawozdania
z
Zespołów
realizacji
podjętych działań, wytyczne w zakresie
planowanych i podejmowanych kolejnych
działań)
2.Organizacja
spotkań
szkoleniowych
(4 spotkania) w różnych regionach kraju dla
25.000
lekarzy różnych specjalności.
3.Zwiększenie
zaangażowania
(sposób
sprawdzenia efektów- warsztaty edukacyjne) 10.000
epidemiologów w reagowaniu na patogeny
alarmowe, zwłaszcza w pojawiających się
ogniskach epidemicznych.
4.Zaangażowanie
samorządów
lokalnych
37
w
akcję
podnoszenia
świadomości
5.000
społeczeństwa na temat niebezpieczeństw
jakie niesie nadużywanie antybiotyków.
5.Dalsze
propagowanie
racjonalnego
zagrożeń
stosowania
wystawy
antybiotyków
związanych
antybiotykoopornością
nt.
i 5.000
z
(planowane
jest
propagowanie wystawy na terenie całej
Polski w ramach współpracy z WSSE i
samorządem lokalnym m.in.: w placówkach
POZ, placówkach oświatowych w tym
szkoły, przedszkola, domy kultury oraz w
sanatoriach na terenie Polski południowej.
10.
Współpraca
międzynarodowa
krajowa
i 1.Organizacja
spotkań
zespołu 10.000
wykonawczego (4 spotkania), podzespołów
tematycznych i komitetu sterującego.
2. Współpraca międzynarodowa (sposób
współpracy: udział w posiedzeniach oraz
35.000
pisemna forma współpracy) w zakresie
realizacji programu, w szczególności z :
- Komisją Europejską, Europejskim Centrum
Kontroli i Prewencji Chorób - sieciami
monitorowania epidemiologicznego.
- udział w obchodach Światowego Dnia
Zdrowia
dotyczącego
tematu
antybiotykooporności w dniu 7.04.2011 r
11.
Publikacja wyników realizacji 1.Publikacje tematyczne: (3 publikacje) w 15.000
Programu
czasopismach
wyników
medycznych
realizacji
(publikacja
programu
w
czasopismach medycznych planowana w
2011 r. m. in.: Polski Merkuriusz Lekarski,
38
Lekarz Rodzinny, Nowa Klinika)
2.Promocja
racjonalnego
stosowania 15.000
antybiotyków wśród społeczeństwa (prasa,
telewizja, radio) m. in.: wywiady w radio i
TVP, udział w
tematycznych programach
radiowych i telewizyjnych, propagowanie
tematu w prasie codziennej, tygodnikach,
miesięcznikach.
Razem
800.000
Zakres zadań oraz wysokość ich finansowania może ulec zmianie, gdyż budżet
na programy zdrowotne finansowane z rozdziału 85149 – Programy Polityki Zdrowotnej
planowany jest na okres jednego roku. Wobec powyższego zakres zadań
i wysokość środków finansowych przewidzianych do wydatkowania w ramach Programu
uzależniona jest od corocznych decyzji Kierownictwa Ministerstwa Zdrowia.
VI. Realizatorzy programu
Program może być realizowany przez instytuty badawcze lub ośrodki akademickie, które:

zapewnią kontynuację realizowanego Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków,

posiadają doświadczenie w realizacji i monitorowaniu programów zdrowotnych,

posiadają odpowiednie zaplecze merytoryczne i wykonawcze do realizacji ww. programu,

zagwarantują obsługę administracyjno-księgową programu.
VII. Kontynuacja działań podjętych w programie
Działania podjęte w programie powinny być kontynuowane ze względu na konieczność
ograniczenia narastającego problemu lekooporności drobnoustrojów wywołujących poważne
39
konsekwencje o charakterze klinicznym i epidemiologicznym, ale także społecznoekonomicznym i politycznym.
Program powinien być realizowany w sposób ciągły, a po każdym okresie finansowania,
analiza wskaźników efektywności opartych o międzynarodowe standardy, powinna dawać
podstawę do opracowania następnych planów działania. „Narodowy Program Ochrony
Antybiotyków” powinien mieć charakter kontrolowanych działań wieloletnich obejmujących
kompleksowe rozwiązania zmierzające do ograniczenia nadużywania antybiotyków
w medycynie i obszarach pozamedycznych, a tym samym spowolnienie narastania
lekooporności w Polsce. Konieczne jest pozyskiwanie bieżącej wiedzy na temat zagrożeń ze
strony patogenów wieloopornych w oparciu o epidemiologiczne dane krajowe oraz wdrożenie
programów racjonalnej antybiotykoterapii w tym zakresie zgodnie z dyrektywami Rady Unii
Europejskiej.
40
Wykaz aktów prawnych związanych z realizacją programu.
1. Council Recommendation of 9 June 2009 on patient safety, including the prevention and
control of healthcare associated infections (2009/C 151/01) EN 3.7.2009 Official Journal
of the European Union C 151/1
2. Council Recommendation of 15 November 2001 on the prudent use of the antimicrobial
agents in the human medicine (Text with EEA relevance), Official Journal of the
European Communities, 2002/77/EC.
3. Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń
i chorób zakaźnych u ludzi (Dz U. 2008, nr 234 poz.1570)
4. Decision No 1350/2007/EC of the European Parliament and of the Council of 23 October
2007 establishing a second programme of Community action in the field of health (200813). (Text with EEA relevance)
5. Stanowisko Rządu RP z 3 marca 2006 r. w sprawie implementacji Rekomendacji Komisji
Europejskiej
(2002/77/EC)
w sprawie
racjonalnego
stosowania
antybiotyków
w medycynie ludzkiej.
6. The Council of European Communities. Programme of Community action in the field of
public health (2003 to 2008), Official Journal of the European Union L 271 of 9 October
2002
7. The Council of European Communities. Council Resolution of 8 June 1999 on antibiotic
resistance “A strategy against the microbial threat” (1999/C 195/01), Official Journal of
the European Communities.
8. The Council of European Communities. Council Regulation (EC) No 2821/98 of 17
December 1998 amending, as regards of the authorisation of certain antibiotics, Directive
70/524/EEC concerning additives in feedingstuffs,
Official Journal of the European
Communities.
9. Decision No 2119/98/EC of the European Parliament and of the Council of 24 September
1998 setting up a network for the epidemiological surveillance and control of
communicable diseases in the Community.
41
10. The European Parliament and the Council. Directive 2003/99/EC of 17 November 2003
on the monitoring of zoonozes and zoonotic agents, amending Council Decision
90/424/EEC and repealing Council Directivre 92/117/EEC.
11. The European Parliament and the Council. Regulation (EEC) No 2377/90 of 26 June 1990
laying down a Community procedure for the establishment of maximum residue limits of
veterinary medicinal products in foodstuffs of animal origin.
12. The European Parliament and the Council. Regulation (EC) No 2160/2003 of 17
November 2003 on the control of salmonella and other specified food-borne zoonotic
agents.
13. The European Commission. Commission regulation (EC) No 2788/98 of 22 December
1998 amending Council Directive 70/524/EEC concerning additives in feedingstuffs as
regards the withdrawal of authorization for certain growth promoters..
14. World Health Organization 2005. Fifty-Eighth World Health Assembly, Geneva, 16-25
May 2005, Resolutions and Decisions Annex, Geneva 2005.
15. European Commission. Communication From The Commission, Follow-up to the high
level reflection process on patient mobility and healthcare developments in the European
Union. Brussels, 20.04.2004, COM(2004) 333 final.
16. European Parliament. Decision No 2119/98/EC of the European Parliament and of the
Council of 24 September 1998 setting up a network for the epidemiological surveillance
and control of communicable diseases in the Community.
Zalecenia:
1.
Technical report “Improving patient safety in the EU” prepared for the European
Commission, published 2008 by the RAND Corporation
2. International Forum on Antibiotic Resistance (IFAE): Colloquium 2002 Report.
3. WHO Global Strategy for Containment of Antimicrobial Resistance, WHO 2001.
4. The Microbial Threat, Progress Report on Antimicrobial Resistance, Socialstyrelsen, The
National Board of Health and Welfare, Visby, Sweden, June 13-15, 2001.
5. The Council of European Communities. Template for reporting of Members States on the
Implementation of the Council Recommendation of 15 November 2001 (2002/77/EC) on
the Prudent Use of Antimicrobial Agents in Human Medicine.
42
6. Communication From The Commission On A Community Strategy Against Antimicrobial
Resistance, Commission of the European Communities (Brussels, 20.06.2001,
COM(2001) 333 final, Volume 1)
7. The Copenhagen Recommendations, Report from the Invitational EU Conference on The
Microbial Threat, Copenhagen, Denmark, 9-10 September 1998, Ministry of Health,
Ministry of Food, Agriculture and Fisheries, Denmark (Edited by: Vibele Thamdrup
Rosdahl, Division Director, Statens Serum Institut and Knud Pedersen, Director, Danish
Veterinary Laboratory).
43
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards