8. kształcenie uczniów z niepełnosprawnością sprzężoną

advertisement
8. KSZTAŁCENIE UCZNIÓW Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ
SPRZĘŻONĄ
dr Barbara Marcinkowska
Populacja osób z niepełnosprawnością sprzężoną stanowi bardzo zróżnicowaną grupę
ze względu na współwystępowanie rodzajów i stopni składających się na nią niepełnosprawności. Niepełnosprawność sprzężona (nazywana też upośledzeniem sprzężonym, złożonym, wielorakim) nie jest prostą sumą składających się na nią niepełnosprawności, ale stanowi swoistą, odrębną i złożoną jednostkę (por.: Twardowski 1998, Doroszewska
1981, Kirejczyk 1981). Analiza literatury przedmiotu wskazuje na zróżnicowanie pojęć: niepełnosprawność sprzężona i niepełnosprawność złożona:
niepełnosprawność sprzężona – co najmniej dwa rodzaje niepełnosprawności, które są
wywołane tym samym czynnikiem (np. wywołane zapaleniem opon mózgowych –
upośledzenie umysłowe i głuchota),
niepełnosprawność złożona – co najmniej dwa rodzaje niepełnosprawności, lecz wywołane różnymi czynnikami działającymi jednocześnie lub w różnych okresach życia
(pn. np. kilkunastoletnie dziecko z niepełnosprawnością intelektualną na sutek wypadku samochodowego traci sprawność kończyn dolnych).
Nie jest możliwe zatem dokonanie charakterystyki ucznia ze sprzężoną niepełnosprawnością, ponieważ każdy z nich stanowi odrębną, swoistą jednostkę kliniczną. Rozróżnienie to
nie ma wyłącznie charakteru teoretycznego, naukowego. Ma ono wymiar praktyczny. Inaczej
przebiega proces wspomagania i edukacji dziecka, którego niepełnosprawności od urodzenia
występują od wczesnego dzieciństwa, a inaczej u dziecka, u którego niepełnosprawności ujawniły się w różnym okresie rozwojowym. Tak też zupełnie różna w kontekście edukacyjnym jest
sytuacja ucznia, który od wczesnego dzieciństwa jest niewidomy i upośledzony umysłowo
w stopniu umiarkowanym i ucznia, który był niewidomy i na skutek wypadku w wieku 14 lat
doznał uszkodzenia mózgu, czego konsekwencją było upośledzenie umysłowe.
Rozmiar zjawiska można próbować wyobrazić sobie analizując różnorodność kombinacji kilku rodzajów i stopni niepełnosprawności. Zilustrować to można poprzez próbę zestawienia dwóch niepełnosprawności; np. upośledzenia umysłowego i wady wzroku – uszkodzenia ostrości wzroku. Biorąc pod uwagę, że zarówno upośledzenie umysłowe, jak i uszkodzenie
ostrości wzroku wyraża się w kilku stopniach, to kombinacji niepełnosprawności sprzężonych
będzie dwadzieścia cztery, mimo iż w każdym z tych przypadków będzie się określać jedną nazwą – sprzężenie upośledzenia umysłowego i uszkodzenia ostrości wzroku (Schemat 1).
214
Schemat 1. Sprzężona niepełnosprawność – upośledzenie umysłowe i uszkodzenie ostrości wzroku.
W przypadku rozpoznania u ucznia niepełnosprawności sprzężonej lub złożonej zazwyczaj jedna z nich przyjmuje rolę dominującą. Ma to znaczenie dla planowania
i skutecznego przeprowadzenia procesów wspomagania rozwoju, edukacji. W sytuacji współwystępowania upośledzenia umysłowego, uznaje się tę niepełnosprawność za dominującą i to
ona w pierwszej kolejności wyznaczającą dobór odpowiednich metod i form pracy z uczniem.
Uczniowie z współwystępującym upośledzeniem w stopniu umiarkowanym lub znacznym realizują Podstawę programową kształcenia ogólnego dla uczniów z upośledzeniem
umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym, pozostali uczniowie realizują Podstawę
kształcenia ogólnego.
Dla uczniów z niepełnosprawnością sprzężoną, nauczyciele i specjaliści opracowują
IPET.
LITERATURA:
Kirejczyk, K. (red.) (1981). Upośledzenie umysłowe. Warszawa: PWN.
Kościelska, M. (1984). Upośledzenie umysłowe a rozwój społeczny. Warszawa: PWN.
Marcinkowska, B. (2004). Diagnoza umiejętności funkcjonalnych dzieci z niepełnosprawnością intelektualną.
W: Osobowość, samorealizacja, odpowiedzialność, bezpieczeństwo, autonomia. Teoria, empiria i praktyka,
w rehabilitacji osób z niepełnosprawnością umysłową od dzieciństwa do późnej dorosłości, J. Głodkowska,
A. Giryński, (red.). Warszawa: Wydawnictwo APS.
215
Marcinkowska, B. (2009). Diagnoza dla jakości życia osób z niepełnosprawnością intelektualną. W: Pedagogika
specjalna. Różne poszukiwania – wspólna misja. Warszawa: Wydawnictwo APS.
Marcinkowska, B. (2009). Konstruowanie programów indywidualnych (cz. II). Szkoła Specjalna.
Minczakiewicz, E. (1989). Z badań nad zaburzeniami mowy u dzieci upośledzonych umysłowo. W: J.
Speck, O., (2005). Niepełnosprawni w społeczeństwie. Gdańsk: GWP.
Wyczesny J. (2004). Pedagogika upośledzonych umysłowo. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
216
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards