Chapter 1 - Katedra Ekonomii Politycznej

advertisement
Wykład XIII
Beata Łopaciuk-Gonczaryk
Wstęp do ekonomii podsumowanie.
Wstęp do ekonomii - podsumowanie
• Cel wykładu
• Informacja o egzaminie i przykładowe
pytania egzaminacyjne
• Podsumowanie najważniejszych wątków
wykładu
2
Cel wykładu
• wprowadzenie do kolejnych kursów lub kurs
„orientacyjny” dla osób nie studiujących ekonomii
• pokazanie, że ekonomia jest istotna i ciekawa
• pokazanie sposobu, w jaki ekonomiści tłumaczą świat
• przegląd różnych nurtów współczesnej ekonomii
• przegląd różnych istotnych problemów
ekonomicznych i pokazanie ich przez pryzmat teorii
ekonomicznych
• odniesienie teorii ekonomicznych do istotnych
problemów współczesnego świata
3
Informacje dotyczące egzaminu
• dwa terminy do wyboru jako termin pierwszy (25 I – Długa
– osoby zapisane, lub 5 II – Krakowskie Przedmieście –
pozostałe osoby)
• identyczna forma egzaminu, wyniki z obu powyższych
terminów będą podane w tym samym czasie
• egzamin składa się z 11 pytań testowych (należy wybrać
jedną, najlepszą odpowiedź) – 5 pkt za dobrą odpowiedź
na pytanie, łącznie 55 pkt i z 3 pytań otwartych (należy
wybrać 3 z 4 podanych pytań i na nie odpowiedzieć, max
pół strony na pytanie, dobrze widziana zwięzłość, można
odpowiedzieć w punktach) – max 15 pkt za odpowiedź na
jedno pytanie, łącznie max 45 pkt.
• czas pisania egzaminu – 60 minut
4
Egzamin - pytania zamknięte
• rozumienie modeli ekonomicznych (tych, które pojawiły
się na wykładzie) w oparciu o analizę graficzną
• rozumienie pojęć
• szczegółowe
• trzeba uważnie czytać odpowiedzi!
5
Pytania zamknięte – przykłady (1)
• Co się stanie z ilością i ceną równowagi na rynku, gdy
popyt wzrośnie ze względu na zmianę preferencji, a podaż
wzrośnie ze względu na zmianę technologii produkcji?
– nie zmienią się
– zarówno ilość jak i cena wzrosną
– ilość wzrośnie, a cena pozostanie bez zmian
– ilość wzrośnie, a cena może albo wzrosnąć, albo
pozostać bez zmian, albo spaść
– żadna z powyższych odpowiedzi nie jest poprawna
6
Pytania zamknięte – przykłady (2)
• Co to są opcje?
– rodzaj akcji
– rodzaj obligacji
– rodzaj instrumentów pochodnych
– rodzaj papierów wartościowych
– więcej niż jedna odpowiedź jest poprawna
7
Pytania zamknięte – przykłady (3)
• Na czym polega paradoks Leontieffa?
– kraje rozwinięte powinny wg teorii specjalizować się w
dobrach kapitałochłonnych, a eksport amerykański jest
bardziej pracochłonny niż import
– diamenty są droższe niż woda, mimo że ich użyteczność
jest niższa
– istnieje zjawisko stagflacji, podczas której inflacji
towarzyszy recesja
– bezrobocie jest wyższe niż to wynika z modelów
równowagi rynkowej
– zwiększanie opodatkowania od pewnego momentu
8
zmniejsza dochody do budżetu
Pytania zamknięte – przykłady (4)
• Jaka wielkość zanieczyszczeń środowiska jest optymalna?
– taka, do której prowadzi równowaga osiągana na rynku
doskonale konkurencyjnym
– równa zero, gdyż musimy wziąć pod uwagę
konsekwencje dla kolejnych pokoleń
– towarzysząca produkcji, dla której społeczne koszty
krańcowe są równe społecznym korzyściom krańcowym
– najwyższa, jaką uda się wynegocjować w ramach
porozumień międzynarodowych
– żadna wielkość zanieczyszczeń nie może zostać
9
nazwana optymalną
Egzamin - pytania otwarte
• warto przypomnieć sobie pytania przedstawione na początku z
każdego wykładu (szczególnie te zaznaczone dalej na czerwono)
• pytania szczegółowe dotyczące wykładu, np..: „W jaki sposób
teoria ekonomii może być zastosowana do tłumaczenia decyzji
odnoszących się do posiadania dzieci?”, „Co to są instrumenty
pochodne i jakie znaczenie ma rynek instrumentów pochodnych
dla światowej gospodarki?”
• pytania wymagające pogłębienia w oparciu o wskazane
rozdziały z podręcznika, np. : „Na czym polega niezależność
banku centralnego i dlaczego jest ona ważna?”, „Na czym
polega model równowagi konsumenta?”
10
Egzamin - pytania otwarte (c.d.)
• pytania wymagające pogłębienia w oparciu o literaturę zalecaną
inną niż podręcznik, np. : „Terapia szokowa a reformy
gradualne”, „Czy ekonomia jest piękna?”
• pytania wymagające odniesienia się do realiów gospodarczych
Polski i świata, np. : „Jakie są obecnie najważniejsze problemy
makroekonomiczne gospodarki europejskiej?”, „Jakie teorie
odnoszące się do wolnego handlu tłumaczą handel
międzynarodowy w przypadku Polski?”
11
Obszar zainteresowań ekonomii
• efektywne wykorzystanie rzadkich zasobów w celu
zaspokojenia nieograniczonych potrzeb
• Co produkować? Dla kogo produkować? Jak
produkować?
• problematyka wyboru, koszty alternatywne
• problematyka optymalizacji
• proces gospodarowania
• system gospodarczy
• potencjał produkcyjny i wzrost gospodarczy
• rola rynku i rola państwa, rola pieniądza, rola instytucji, w
tym instytucji nieformalnych
12
• mikroekonomia i makroekonomia
Obszar zainteresowań ekonomii - pytania
•
•
•
•
•
•
•
Dlaczego warto studiować ekonomię?
Czym zajmuje się ekonomia?
Co to jest gospodarowanie i ekonomizacja?
Od czego zależy potencjał produkcyjny społeczeństwa?
Dlaczego możliwy jest wzrost gospodarczy?
Dlaczego gospodarka jest systemem?
Po co jest rynek, państwo, pieniądz, jaką rolę odgrywają
instytucje nieformalne?
• Czym zajmuje się mikroekonomia i makroekonomia?
• Jakiego rodzaju nauką jest ekonomia?
• Czy ekonomia jest etyczna? Czy ekonomia jest piękna?
13
Metodologia ekonomii
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
modele i założenie ceteris paribus
rachunek marginalny, pojęcie równowagi
ekonometria
teoria gier
analiza systemowa, porównawcza analiza instytucjonalna
inne metody odpowiednie dla poszerzającego się obszaru
zainteresowań ekonomii
ekonomia normatywna i pozytywna
precyzja versus złożoność
ekonomia a polityka ekonomiczna
ekonomia i ekonomia polityczna
współczesne nurty ekonomii i nowe tendencje
14
Metodologia ekonomii - pytania
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Jakiego rodzaju nauką jest ekonomia?
Na czym polega i czemu służy weryfikacja hipotez?
Jaką rolę w ekonomii spełniają modele?
Jakimi narzędziami posługują się ekonomiści?
Na czym polega poszerzanie przedmiotu i metod
ekonomii?
Czym różni się ekonomia normatywna od pozytywnej?
Jaki jest związek ekonomii z polityką ekonomiczną?
Dlaczego ekonomiści nie zgadzają się ze sobą?
Czym różni się ekonomia od ekonomii politycznej?
Jakie są różne współczesne nurty ekonomii?
Jakie nowe tendencje obserwujemy w ekonomii?
15
Zachowanie i wybór konsumenta
•
•
•
•
•
•
•
•
•
racjonalność wyboru
preferencje
ograniczenie budżetowe
znaczenie czasu i informacji
użyteczność i użyteczność krańcowa
maksymalizacja użyteczności
równowaga konsumenta
ekonomiczna teoria przestępczości
ekonomiczna teoria rodziny
16
Zachowanie i wybór konsumenta - pytania
•
•
•
•
•
•
•
Co oznacza racjonalność wyboru?
Jak opisujemy preferencje konsumentów?
Przed jakimi ograniczeniami stoi konsument?
Na czym polega maksymalizacja użyteczności?
Co to jest krańcowa użyteczność?
Co to jest równowaga konsumenta?
Jakie mogą być zastosowania ekonomicznej teorii
zachowań konsumenta?
17
Rynek
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
rynek jako mechanizm koordynacyjny
rola ceny
równowaga rynkowa
reguły gry
rodzaje rynków
prawo popytu i podaży
czynniki kształtujące popyt i podaż
przesunięcia krzywych popytu i podaży
elastyczność popytowa i podażowa popytu i podaży
specyfika rynku żywności
18
Rynek - pytania
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Co to jest rynek i na czym polega jego rola?
Jakie są rodzaje rynków?
Jakie czynniki kształtują popyt?
Na czym polega prawo popytu?
Jakie czynniki kształtują podaż?
Na czym polega prawo podaży?
Jak dochodzi do równowagi na rynku?
Co się dzieje, gdy popyt i podaż się zmieniają?
Co to jest elastyczność popytu i podaży?
Na czym polega specyfika rynku żywności?
19
Teoria przedsiębiorstwa
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
istota przedsiębiorstwa i przedsiębiorczości
różne formy przedsiębiorstwa
zasoby przedsiębiorstwa
optymalizacja produkcji – minimalizacja kosztów i
maksymalizacja zysków
równowaga krótko i długo okresowa w sytuacji doskonałej
konkurencji
przewaga doskonałej konkurencji nad monopolem
cele przedsiębiorstwa
problem agencji
znaczenie kosztów transakcyjnych
nowe teorie przedsiębiorstwa a teoria neoklasyczna
20
Teoria przedsiębiorstwa - pytania
• Co to jest przedsiębiorstwo i na czym polega przedsiębiorczość?
• Jakie są różne rodzaje przedsiębiorstw ze względu na formę
własności?
• W jaki sposób przedsiębiorstwa zdobywają fundusze na swoją
działalność i jakimi zasobami dysponują?
• W jaki sposób przedsiębiorstwa optymalizują produkcję?
• Czym różni się okres krótki od okresu długiego?
• Dlaczego doskonała konkurencja jest bardziej efektywna
ekonomicznie niż monopol?
• Jakie cele realizują przedsiębiorstwa?
• Na czym polega problem agencji?
• Dlaczego istnieją przedsiębiorstwa?
• Co wnoszą nowe teorie przedsiębiorstwa do teorii neoklasycznej?21
Transformacja systemowa
• co to znaczy transformacja „systemowa”
• dlaczego system rynkowy jest lepszy od gospodarki
centralnie planowanej (problem koordynacji i
motywacji)
• jakie są różne możliwe ścieżki transformacji i na czym
polegają różnice między różnymi wzorcami
transformacji: terapia szokowa czy reformy gradualne,
kolejność reform
• znaczenie instytucji
• jakie problemy są związane z transformacją
• jakie są efekty transformacji w Polsce na tle innych 22
krajów
Transformacja systemowa - pytania
• Co to jest transformacja systemowa?
• Czym charakteryzują się współczesne transformacje?
• Jakie są główne cechy systemu centralno-nakazowego i
rynkowo-kapitalistycznego?
• Dlaczego system gospodarki centralnie planowanej był
nieefektywny?
• Przed jakimi dylematami stają kraje transformujące się?
• Na czym polega stabilizacja sytuacji makroekonomicznej?
• Jakie problemy są związane z transformacją?
• Jaką rolę w trakcie transformacji odgrywają instytucje?
• Jak przebiegała transformacja systemowa w Polsce?
• Jakie są pozytywne i negatywne efekty transformacji w Polsce?
23
• Jak przebiegała transformacja w innych krajach?
Rola państwa
•
•
•
•
•
•
•
•
•
funkcje państwa
sektor publiczny
przekonanie o wyższości rynku nad państwem
dlaczego podatki i subsydia prowadzą do straty społecznej
państwo a niedoskonałości rynków: monopole, dobra
publiczne, efekty zewnętrzne, asymetria informacji
(negatywna selekcja i pokusa nadużycia), dysproporcje
społeczne, niestabilność
efektywność a równość, rola państwa w kryzysie
zawodność państwa
udział państwa we współczesnych gospodarkach
silne państwo, dobre rządzenie
24
Rola państwa - pytania
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Jakie są funkcje państwa w gospodarce?
Co to jest sektor publiczny?
Na czym opiera się przekonanie o wyższości rynku nad państwem?
W jakich obszarach mechanizm rynkowy jest zawodny i dlaczego?
Jakie są ekonomiczne uzasadnienia interwencji państwa w
gospodarkę?
Czym uzasadniona jest redystrybucja i jakie się wiążą z nią problemy?
Czy państwo powinno walczyć z recesją?
Na czym polega zawodność państwa?
Jaki jest udział państwa we współczesnych gospodarkach?
Jak się zmienia spojrzenie ekonomistów na rolę państwa z
perspektywy ostatnich kryzysów gospodarki światowej?
Czym jest silne państwo?
25
Kiedy państwo jest „dobrze rządzone”?
Podstawy analizy makroekonomicznej
• najważniejsze wskaźniki makroekonomiczne, PKB, PNB
• podejście keynesowskie a ekonomia klasyczna
• naturalna stopa bezrobocia i bezrobocie
koniunkturalne, rodzaje bezrobocia, prawo Okuna
• budżet państwa, deficyt budżetowy i dług publiczny
• różne podatki i różne systemy podatkowe
• krzywa Laffera
• unikanie płacenia podatków, szara strefa
• stabilność pieniądza, niezależność banku centralnego
• rodzaje inflacji, krzywa Philipsa
26
• polityka fiskalna i monetarna
Podstawy analizy makroekonomicznej pytania
• Czym zajmuje się makroekonomia, jakie są przykłady problemów i wskaźników
makroekonomicznych?
• Jak się mierzy produkt krajowy brutto i czym różni się on od produktu
narodowego brutto?
• Czym różni się podejście keynesowskie od podejścia ekonomii klasycznej?
• Co to jest bezrobocie? Jakie są rodzaje bezrobocia? O czym mówi prawo
Okuna?
• Na czym polega polityka fiskalna i jakie są jej cele?
• Co to są budżet państwa, deficyt budżetowy i dług publiczny?
• Jakie są różne systemy i rodzaje podatków?
• O czym mówi krzywa Laffera? Dlaczego ludzie unikają płacenia podatków?
• Co to jest szara strefa i na jakim poziomie się kształtuje?
• Na czym polega polityka monetarna i jakie są jej cele?
• Jakie funkcje pełni bank centralny i dlaczego jest ważna jego niezależność?
• Co to jest inflacja i jakie są jej rodzaje? Jakie są związki inflacji z bezrobociem?
27
Wzrost gospodarczy
•
•
•
•
•
•
•
•
wzrost i rozwój gospodarczy
PKB per capita i HDI
zróżnicowanie między krajami
czynniki wzrostu (zwiększanie zasobów i zwiększanie
ich produktywności)
skąd kraje rozwijające się mogę czerpać kapitał
znaczenie czynników instytucjonalnych
różne „recepty” na wzrost; konsensus waszyngtoński
najważniejsze ekonomiczne modele wzrostu
28
Wzrost gospodarczy - pytania
• Czym różni się wzrost od rozwoju gospodarczego?
• Jakie są wskaźniki rozwoju gospodarczego?
• Jak kształtują się te wskaźniki w przypadku różnych
przykładowych krajów?
• Jakie są czynniki wzrostu gospodarczego?
• Skąd kraje rozwijające się mogę czerpać kapitał?
• Jakie znaczenie mają czynniki instytucjonalne?
• Dlaczego różne kraje rozwijają się w różnym tempie?
• W jaki sposób można stymulować wzrost i rozwój
gospodarczy?
• Jakie są najważniejsze ekonomiczne modele wzrostu?29
Rynek finansowy
• rola pieniądza w gospodarce
• kreacja pieniądza przez banki
• rynek finansowy i instrumenty finansowe (akcje,
obligacje, instrumenty pochodne)
• rynek kapitałowy: pierwotny i wtórny
• główni gracze na rynku finansowym
• spekulacje na rynku finansowym
• organizacja rynku kapitałowego w Polsce
• oszustwa finansowe
• kryzysy finansowe
• globalizacja na rynkach finansowych, znaczenie transakcji
30
instrumentami pochodnymi
Rynek finansowy - pytania
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Jaka jest rola pieniądza w gospodarce?
Jak banki kreują pieniądz?
Co to jest rynek finansowy?
Jakie instrumenty są przedmiotem obrotu na rynku finansowym?
Jacy są główni gracze na rynku finansowym?
Na czym polegają spekulacje na rynku finansowym? Co to jest arbitraż i
hedging?
Na czym polega funkcjonowanie rynku kapitałowego?
Jak jest zorganizowany rynek kapitałowy w Polsce?
Na czym polegają oszustwa na rynku finansowym?
Jakie są przyczyny i skutki współczesnych kryzysów na rynkach
finansowych?
Czym przejawia się globalizacja na rynkach finansowych?
31
Handel międzynarodowy
•
•
•
•
•
•
•
•
liderzy handlu międzynarodowego, pozycja Polski
korzyści z wolnego handlu
przewaga komparatywna w produkcji dobra
klasyczna i neoklasyczna teoria handlu (Ricarda i
Heckschera-Ohlina)
nowa teoria handlu i handel wewnątrzgałęziowy
protekcjonizm i bariery handlowe, ich uzasadnienia i
krytyka
efekty ceł, ograniczeń importowych i subwencji
produkcyjnych
32
działalność WTO
Handel międzynarodowy - pytania
• Jakie kraje mają największy udział w światowym eksporcie i czy to
się zmienia w przeciągu ostatnich lat?
• Jak kształtuje się handel zagraniczny Polski?
• Jakie korzyści przynosi handel międzynarodowy?
• Na czym polega przewaga komparatywna w produkcji jakiegoś
dobra?
• Co mówi teoria handlu D. Ricardo, a co wyjaśnia neoklasyczna
teoria handlu międzynarodowego (Heckschera-Ohlina)?
• Jak nowa teoria handlu tłumaczy handel między krajami
wysokorozwiniętymi?
• Dlaczego ekonomiści są przeciwni protekcjonizmowi i
ograniczeniom handlu międzynarodowego?
• Jakie są uzasadnienia protekcjonizmu?
33
• Na czym polega działanie Światowej Organizacji Handlu (WTO)?
Globalizacja. Nierówności między krajami.
Ekonomia ekologii.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
globalizacja i globalna integracja gospodarcza
specyfika współczesnej gospodarki światowej
korzyści i zagrożenia związane z procesami globalizacji
skala nierówności rozwojowych między krajami
problemy demograficzne i teoria transformacji
błędne koło ubóstwa
dlaczego jedne kraje weszły na ścieżkę wzrostu a inne nie
zanieczyszczenia środowiska jako efekty zewnętrzne
optymalny poziom zanieczyszczenia i konstrukcja podatku Pigou
związek wzrostu gospodarczego i liberalizacji handlu z
degradacją środowiska – uzasadnienie krzywej Kuznetsa
34
Globalizacja. Nierówności między krajami.
Ekonomia ekologii. - pytania
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Co to jest gospodarka światowa i na czym polega globalizacja?
Jakie są cechy współczesnej gospodarki światowej?
Jakie są zagrożenia związane z globalną gospodarką światową?
Czym przejawiają się nierówności rozwojowe między krajami?
Co hamuje rozwój gospodarczy w niektórych częściach świata?
Jaka jest recepta na rozwój krajów najbiedniejszych?
Jaki jest związek działalności gospodarczej z zanieczyszczeniami środowiska?
Jaki jest optymalny poziom zanieczyszczeń?
Jakie instrumenty ekonomiczne można wykorzystać dla ochrony środowiska?
Czy wzrost gospodarczy jest związany ze zwiększaniem degradacji środowiska?
Czy handel międzynarodowy jest związany ze zwiększaniem degradacji
środowiska?
• Czy wzrost gospodarczy i handel międzynarodowy prowadzą do zwiększania
degradacji środowiska?
35
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

2+2=?

2 Cards jogaf85537

Create flashcards