ubezpieczenia majątkowe

advertisement
SPIS TREŚCI
ROZDZIAŁ I OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA UBEZPIECZEŃ MIESZKANIOWYCH ......... 2
1. ISTOTA UBEZPIECZENIA ........................................................................................................................ 2
2. ZAGADNIENIA WSTĘPNE UMOWY UBEZPIECZENIA................................................................................. 4
2.1. Stosunki prawne i czynności prawne............................................................................................. 4
2.1.1. Czynności prawne jednostronne i dwustronne. .......................................................................... 7
2.1.2. Czynności prawne jednostronnie i dwustronnie obowiązujące. ................................................. 8
2.1.3. Czynności prawne odpłatne i nieodpłatne oraz wzajemne. ........................................................ 8
2.1.4 Czynności prawne zobowiązujące i rozporządzające. ................................................................ 9
2.1.5.Czynności prawne konsensualne i realne. .................................................................................. 9
3 ZAWARCIE UMOWY. ............................................................................................................................... 9
3. RODZAJE UMÓW GOSPODARCZYCH. .................................................................................................... 12
4. Źródła prawa ubezpieczeń gospodarczych. ................................................................................... 13
1. POJĘCIE I CHARAKTER UMOWY UBEZPIECZENIA .................................................................................. 15
2. STRONY UMOWY UBEZPIECZENIA, ICH PRAWA I OBOWIĄZKI. .............................................................. 17
3. PRZEDMIOT UBEZPIECZENIA MAJĄTKOWEGO. ..................................................................................... 19
4. RYZYKA OBJĘTE OCHRONĄ UBEZPIECZENIOWĄ. ................................................................................. 19
5. OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA. ................................................................................................... 21
2. UMOWA UBEZPIECZENIA ..................................................................................................................... 22
2.1. Formy zawarcia umowy .............................................................................................................. 22
2.2. Strony umowy ubezpieczenia ...................................................................................................... 23
3. CHARAKTERYSTYKA UBEZPIECZEŃ MIESZKANIOWYCH ...................................................................... 24
ROZDZIAŁ II UBEZPIECZENIA MIESZKANIOWE OFEROWANE PRZEZ PZU S.A........... 24
1. CHARAKTERYSTYKA PZU S.A. .......................................................................................................... 24
1.1. Przełomowe daty ......................................................................................................................... 24
1.2. Klienci ......................................................................................................................................... 26
2. OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA MIESZKAŃ. .................................................................................. 27
3. OGÓLNE WARUNKI UBEZPIECZENIA BUDYNKÓW I LOKALI MIESZKALNYCH - NIE ZWIĄZANYCH Z
DZIAŁALNOŚCIĄ GOSPODARCZĄ ............................................................................................................. 56
prace dyplomowe z ubezpieczeń
ROZDZIAŁ I
OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA
UBEZPIECZEŃ MIESZKANIOWYCH
1. Istota ubezpieczenia
Od niepamiętnych czasów działaniom ludzkim zawsze towarzyszyło
i towarzyszyć będzie ryzyko. Definicji ryzyka jest bardzo wiele. Można
pokusić się o stwierdzenie, że ryzyko jest zbyt złożoną i subiektywną
rzeczą, aby można było stworzyć jedną jego definicję.
Najczęściej
przyjmuje
się
(w
ubezpieczeniach,
zarządzaniu
ryzykiem), iż ryzyko to „możliwości wystąpienia innych niż oczekiwany
rezultatów” i „prawdopodobieństwa wystąpienia wyniku innego niż
oczekiwany”. Tak czy tak zawsze będziemy się w stanie zgodzić, iż ryzyko
(w rozumieniu bliższym ubezpieczeń) ma zawsze jakąś przyczynę. Ta
przyczyna nazywana najczęściej niebezpieczeństwem lub zagrożeniem
powoduje, że w ogóle ryzyko występuje. Może to być niebezpieczeństwo
pożaru, zagrożenie kradzieżą, zatruciem, uszkodzeniem lub utratą maszyn,
możliwość
popełnienia
błędu
i
ponoszenia
w
związku
z
nim
odpowiedzialności cywilnej.1 Przez cały czas trwania naszego życia
narażeni jesteśmy na różnego rodzaju niebezpieczeństwa i zagrożenia.
Narażeni jesteśmy na nie osobiście jak również nasze mienie i dobra
materialne. Staramy się swoim działaniem odpowiednio zabezpieczyć
przed negatywnymi skutkami zdarzeń losowych, ale nie zawsze jesteśmy w
stanie osobiście zapewnić należytą i skuteczną ochronę. Dlatego też
powstały wyspecjalizowane instytucje zwane zakładami ubezpieczeń, które
w zamian za składkę płaconą przez ubezpieczającego zobowiązują się do
świadczenia ochrony ubezpieczeniowej. Istotą ubezpieczenia jest więc
1
Marcin Z. Broda, Felietonik. Czynniki ryzyka, Dziennik Ubezpieczeniowy nr 110 (250) - 2001.06.04 i 111 (251) - 2001.06.05
2
prace dyplomowe z ubezpieczeń
odpowiednia
repartycja
skutków
wystąpienia
zdarzenia
losowego
(zaistnienia szkody) na wszystkie podmioty nim dotknięte
Według ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności
ubezpieczeniowej
przez
działalność
ubezpieczeniową
rozumie
się
wykonywanie czynności ubezpieczeniowych, związanych z oferowaniem i
udzielaniem ochrony na wypadek ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń
losowych, w zakresie grup ubezpieczeń zgodnie z załącznikiem do ustawy.
Czynnościami ubezpieczeniowymi określonymi przez ustawę są:
-
zawieranie umów ubezpieczenia, umów reasekuracji oraz umów
gwarancji
ubezpieczeniowych
uprawnionym
pośrednikom
bądź
zlecanie
ich
zawierania
ubezpieczeniowym
w
rozumieniu
przepisów o pośrednictwie ubezpieczeniowym,
-
wypłacanie ustalonych odszkodowań i innych należnych uprawnionym
świadczeń z tytułu umów o których mowa w pkt. 1,
-
przejmowanie i zbywanie przedmiotów lub praw nabytych przez zakład
ubezpieczeń w związku z wykonywaniem umowy ubezpieczenia lub
umowy gwarancji ubezpieczeniowej,
-
ustanawianie w drodze czynności cywilnoprawnych zabezpieczeń
rzeczowych lub osobistych, jeśli są one bezpośrednio związane z
zawieraniem umów o których mowa w pkt. 1.
Do czynności ubezpieczeniowych ustawa włącza także:
-
ocenę ryzyka w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych oraz
umowach gwarancji ubezpieczeniowych,
-
ustalenie wartości przedmiotu ubezpieczenia,
-
ustalenie składek i prowizji ubezpieczeniowych należnych z tytułu
zawieranych umów oraz ich egzekwowanie,
-
kontrola przestrzegania przez ubezpieczających zastrzeżonych w
umowie bądź ogólnych warunków ubezpieczeń obowiązków i zasad
3
prace dyplomowe z ubezpieczeń
bezpieczeństwa odnoszących się do przedmiotów objętych ochroną
ubezpieczeniową,
-
ustalenie przyczyn i okoliczności wypadków ubezpieczeniowych,
-
ustalenie wysokości szkód oraz rozmiaru odszkodowań oraz innych
świadczeń należnych uprawnionym z umów ubezpieczenia lub umów
gwarancji ubezpieczeniowych,
-
prowadzenie postępowań regresowych,
-
marketing
i
reklama
w
zakresie
świadczonych
usług
ubezpieczeniowych, (na głosowaniu dnia 21.06.2001 Sejm przyjął
poprawkę aby ta czynność nie wchodziła w zakres czynności
ubezpieczeniowych).
-
lokowanie środków zakładów ubezpieczeń,
-
inne czynności przewidziane na mocy innych ustaw.2
Główny podział ubezpieczeń to ubezpieczenia osobowe oraz
ubezpieczenia
majątkowe.
Na
potrzeby
pracy
zajmiemy
się
ubezpieczeniami majątkowymi, a konkretnie ubezpieczeniami budynków i
lokali mieszkalnych.
2. Zagadnienia wstępne umowy ubezpieczenia
Opracowano: kwiecień 1999
Opracowanie: mgr Henryk Kordzikowski,
BUTUiP "FAKTOR" - Wrocław
Patrz też:Umowa ubezpieczenia majątkowego
Umowa ubezpieczenia życiowego
2.1. Stosunki prawne i czynności prawne.
Podmioty stosunków cywilnoprawnych mogą w zasadzie dowolnie,
według swego uznania , kształtować te stosunki, zarówno jeżeli chodzi o
ich powstanie, zmianę lub ustanie, jak też w zakresie ustalenia ich treści.
Obowiązujące prawo oddaje w tym celu do ich dyspozycji szczególne
narzędzie, jakim są czynności prawne, pomiędzy nimi zaś przede
2
Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. O działalności ubezpieczeniowej, Rozdział I, art. 1a
4
prace dyplomowe z ubezpieczeń
wszystkim umowa. W związku z tym mówi się o zasadzie swobody
czynności prawnych w tym swobody umów.
Żaden porządek prawny nie realizuje jednak pełnej swobody
czynności prawnych.
Ograniczenia tej zasady zależne są przede wszystkim od ustroju
społeczno-gospodarczego. Mogą obejmować mniejszy lub większy zakres
wyjątków.
Przypadki tych ograniczeń można zestawić w trzech grupach.
Po pierwsze przyjmuje się powszechnie, że różne stosunki w sferze
przepisów prawa rzeczowego można powoływać do życia tylko w postaci
takich praw podmiotowych, jakie wyraźnie zostały przewidziane w
obowiązujących przepisach prawa. Również kształtowanie treści tych
stosunków jest w poważnej mierze wyjęte spod swobody woli stron. Ściśle
określona
lista
rzeczowych
praw
podmiotowych
powoduje,
że
ustanowienie prawa rzeczowego nakłada obowiązki na wszystkie osoby, co
pozostaje w ścisłym związku również z treścią praw rzeczowych.
Po drugie, ograniczenie swobody następuje w związku z ujemną
oceną przez przepisy prawa niektórych zamierzonych skutków prawnych
albo też wyłączenia wolą stron niektórych uważanych przez te przepisy za
niezbędne skutków prawnych. Wobec tego dochodzi do uznania z mocy
prawa całej czynności prawnej lub poszczególnych jej postanowień za
nieważne lub też do zastąpienia pewnych klauzul zawartych w tej
czynności
postanowieniami
ograniczenia
znajdują
obowiązującego
zastosowanie
w
prawa.
Tego
zakresie
rodzaju
stosunków
zobowiązaniowych.
Po trzecie, ograniczenie swobody następuje ze względu na
prowadzoną przez państwo politykę w sferze stosunków gospodarczych,
np. sprzedaż nieruchomości cudzoziemcom.
Jak wyżej wspomniano umowa jest czynnością prawną.
5
prace dyplomowe z ubezpieczeń
Przez czynność prawną należy rozumieć czynność podmiotu
stosunków cywilno-prawnych, mocą której podmiot ten działając w ramach
przyznanej mu przez prawo autonomii doprowadza do nawiązania stosunku
prawnego, jego zmiany albo ustania. Wobec tego należy czynność prawną
określić dokładniej jako stan faktyczny, którego istotną częścią składową
jest co najmniej jedno oświadczenie woli, wywołujące skutki prawne z tej
tylko przyczyny, że były one zamierzone, jak również wyrażone w
oświadczeniu woli. Nie zawsze oświadczenie woli wywołuje zamierzone
skutki prawne. Skutki te następują bowiem dlatego, że norma prawna
wiąże je z czynnością prawną. Wobec tego czynność prawna może
niekiedy wywołać skutki nie zamierzone albo też nie wywołać żadnych
skutków prawnych.
Oświadczenie woli jest zewnętrznym przejawem wewnętrznej
decyzji wywołania skutków prawnych, powstającej pod wpływem tzw.
pobudek, będących pewnego rodzaju wyobrażeniami skłaniającymi do
powzięcia a następnie oświadczenia woli. Zatem rozróżnia się wolę
wewnętrzną oraz jej przejaw czyli wolę zewnętrzną.
Przepisy kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1963 roku,(
Dz. U. nr 16 poz.93 z późniejszymi zmianami) opierają się na zasadzie,
według której rozstrzyga oświadczenie woli, co zapewnia bezpieczeństwo
obrotu i chroni zaufanie do zewnętrznych przejawów, dostępnych dla
innych osób niż składający oświadczenie woli. Wyjątki od tej zasady
dotyczą prawnie skutecznych wad oświadczenia woli, przy których uznaje
się przewagę interesów składającego oświadczenia woli nad interesami
innych osób oraz ogólnie testamentów, przy których wola wewnętrzna
zmarłego spadkodawcy ma zasadnicze znaczenie.
Na gruncie obowiązującego w naszym kraju prawa cywilnego
przyjęto zasadę, że forma oświadczenia woli może być dowolna. Stanowią
o tym przepisy art.60 kodeksu cywilnego, które stanowią iż z
6
prace dyplomowe z ubezpieczeń
zastrzeżeniem wyjątków
w
ustawie przewidzianych,
wola osoby
dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde
zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny.
Od tej zasady istnieją prawem stanowione wyjątki .Dla wielu
rodzajów czynności prawnych ustawodawca nakazuje formy szczególne.
Są nimi:
- forma pisemna,
- forma notarialna.
Forma pisemna czynności prawnej może mieć różny cel .Może być
prawem nakazana :
- do celów dowodowych,
- pod rygorem nieważności,
- do wywołania określonych skutków czynności prawnej.
Czynności prawne dzielimy na różne ich rodzaje, mając na
względzie albo ich treść, decydującą o różnych tzw. typach powstających
stosunków prawnych.
W ten sposób wyodrębnia się np. umowę sprzedaży, umowę
pożyczki, umowę ubezpieczenia, ugodę albo sporządzenie testamentu.
Można mieć też na względzie ogólną postać czynności prawnej. Poniżej
zostaną omówione pokrótce podstawowe rodzaje czynności prawnych.
2.1.1. Czynności prawne jednostronne i dwustronne.
Czynnościami prawnymi jednostronnymi są takie czynności prawne,
które dochodzą do skutku przez oświadczenie woli tylko jednej strony, np.
.oferta.
Oświadczenie woli składa tutaj tylko jedna strona, chociażby
tworzyło ją więcej osób, np. wypowiedzenie umowy najmu przez kilku
współwłaścicieli nieruchomości.
Dwustronne, a ściślej wielostronne czynności prawne dochodzą do
skutku przez złożenie oświadczenia woli przez dwie lub więcej stron.
7
prace dyplomowe z ubezpieczeń
Każda ze stron składa swe oświadczenia woli drugiej stronie lub też
wszystkim innym stronom.
Zgodne zaś co do treści mającego powstać stosunku prawnego
oświadczenie woli stron prowadzi do zawarcia umowy, np. umowa
sprzedaży.
2.1.2. Czynności prawne jednostronnie i dwustronnie obowiązujące.
Dwustronnie obowiązującymi są czynności prawne powołujące do
życia takie stosunki prawne, w których na każdej stronie ciążą pewne
obowiązki i każda strona jest odpowiednio uprawniona. Jednostronnie
obowiązujące czynności prawne rodzą obowiązki prawne tylko jednej ze
stron, druga zaś strona jest jedynie uprawniona ,np. umowa darowizny.
2.1.3. Czynności prawne odpłatne i nieodpłatne oraz wzajemne.
Czynnościami prawnymi odpłatnymi są dwustronne i dwustronnie
obowiązujące czynności prawne, w których świadczenie jednej strony ma
nastąpić za odpłatą przez drugą stronę, np. wynagrodzeniem .Inne
czynności prawne są nieodpłatne. Większość uregulowanych w kodeksie
cywilnym czynności prawnych ma charakter zawsze odpłatny , np.
sprzedaż, najem.
Szczególnym
rodzajem
odpłatności
czynności
prawnych
są
czynności prawne wzajemne. Według przepisów k. c .,"Umowa jest
wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w taki sposób, że świadczenie
jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej"
W nauce prawa cywilnego wyjaśnia się pojęcie "odpowiednika" w
ten sposób, że istnieje tu "równowaga" lub "ekwiwalentność" świadczeń.
Dodać jednak należy, że nie chodzi tu o równowartość czyli
ekwiwalentność świadczeń lecz o stanowisko zajmowane przez strony.
Każda bowiem ze stron zobowiązuje się do świadczenia dlatego, że
jednocześnie druga strona zobowiązuje się wzajemnie do innego
8
prace dyplomowe z ubezpieczeń
świadczenia uważanego za "odpowiednik". Zobowiązanie się z jednej
strony stanowi zatem przyczynę zobowiązania się drugiej strony.
2.1.4 Czynności prawne zobowiązujące i rozporządzające.
Czynności prawne zobowiązujące to czynności polegające na
zobowiązaniu się jednej lub obu stron do określonego świadczenia, np.
umowa zlecenia, umowa najmu.
Czynności prawne rozporządzające to czynności polegające na
rozporządzeniu prawem, czyli takie, których celem i skutkiem jest
przeniesienie,
obciążenie
lub
zniesienie
prawa
podmiotowego
majątkowego. Prawem tym jest najczęściej prawo własności lub
wierzytelność ,rzadziej ograniczone prawo rzeczowe, np. przelew
wierzytelności.
2.1.5.Czynności prawne konsensualne i realne.
Czynnościami prawnymi konsensualnymi są takie czynności, które
dochodzą do skutku przez samo złożenie oświadczenia woli. W przypadku
czynności dwustronnych to złożenie oświadczenia musi być zgodne tzw.
consensus.
Prawie
wszystkie
czynności
prawne
są czynnościami
konsensualnymi
Do dokonania czynności prawnej realnej potrzeba oprócz złożenia
oświadczenia woli również wręczenia rzeczy, np. wręczenie zadatku.
3 Zawarcie umowy.
Zawarcie umowy polega na złożeniu przez dwie lub więcej stron
przyszłego stosunku prawnego zgodnych co do mających powstać skutków
prawnych oświadczeń woli. Treść tych oświadczeń może być różna, jak to
ma miejsce prawie przy wszystkich umowach lub wyjątkowo identyczna co
może mieć miejsce przy umowie spółki. Zawsze jednak treść oświadczeń
woli musi wzajemnie sobie odpowiadać i być skierowana na powstanie
jednolitej całości skutków prawnych. W wypadku braku zgodnego
9
prace dyplomowe z ubezpieczeń
oświadczenia woli umowa nie dochodzi do skutku. Nie ma bowiem
niezbędnego do zawarcia umowy porozumienia, tzw. consensusu.
Do konstytutywnych cech umowy jak zresztą każdej czynności
prawnej należy wyznaczenie skutków prawnych .Pojawia się pytanie jaką
treść powinna umowa zawierać czyli jaki jest zakres consensusu.
Connsensus stron musi objąć pewien minimalny zakres skutków prawnych
określanych jako elementy niezbędne lub konieczne umowy. Przepisy
art.66 kodeksu cywilnego stanowią w tej mierze: "Kto oświadczył drugiej
stronie wolę zawarcia umowy, określając w oświadczeniu jej istotne
postanowienia (oferta),i oznaczył termin, w ciągu którego oczekiwać
będzie odpowiedzi, ten jest ofertą związany aż do upływu oznaczonego
terminu".
Dla oceny powstałego stosunku umownego nie ma żadnego
znaczenia, w jaki sposób dojdzie do zgodności oświadczeń woli. Przepisy
kodeksu cywilnego nie regulują wszystkich możliwych sposobów zawarcia
umowy, regulują natomiast dwa typowe sposoby zawarcia umowy, a
mianowicie przez przyjęcie oferty oraz przez rokowania. Nie są to jednak
tryby rozłączne, albowiem w toku zawierania tej samej umowy można w
poszczególnych stadiach stosować procedurę składania oferty albo
rokowań.
Przez ofertę rozumie się oświadczenie woli zawierające stanowczą
propozycję zawarcia jakiejkolwiek umowy i określające co najmniej
konieczne elementy jej treści (cyt. wyżej art.66 k.c.).Dzięki tym cechom
oferty umowa może dojść do skutku przez proste jej przyjęcie ze strony
innego podmiotu. Przyjęcie oferty jest także oświadczeniem woli. Zawiera
ono wyłącznie zgodę zawarcia umowy o treści określonej w ofercie.
Propozycje, które wyrażają jedynie ogólną dyspozycję podmiotu do
zawarcia umowy lub które nie określają koniecznych elementów
proponowanej umowy, nie są zdatne do doprowadzenia do consensusu
10
prace dyplomowe z ubezpieczeń
stron przez zwykłe przyjęcie i dlatego nie są ofertami, lecz jedynie
zaproszeniami do składania ofert lub do wszczęcia rokowań.
Masowy charakter świadczonych współcześnie usług i towarów
,przeznaczonych zwłaszcza dla indywidualnych konsumentów wymaga
szybkich i stypizowanych sposobów zawierania umów. Treść ich jest
określana przez świadczące owe masowe usługi lub towary wielkie
przedsiębiorstwa, np. Telekomunikacja Polska, PKP, Poczta Polska, MPK,
itp. Przedsiębiorstwa te posiadają dominującą pozycję na rynku a czasem
wręcz pozycję monopolistyczną wobec swoich przyszłych kontrahentów
.Rola tych ostatnich w praktyce sprowadza się do zaakceptowania treści
umowy zaproponowanej przez owe przedsiębiorstwa.
Konsument działa tu pod wpływem presji ekonomicznej gdyż w inny
sposób nie mógłby zaspokoić swoich potrzeb. Stosowany w tych
przypadkach sposób zawierania umów nazywamy adhezyjnym (przez
przystąpienia).Stąd termin określający typ umowy jako umowa adhezyjna.
Nie stanowi ona z punktu widzenia prawnego odrębnej kategorii umów.
Umowy adhezyjne bowiem również dochodzą do skutku przez złożenie
oferty i jej przyjęcie, ale tylko w okolicznościach wyżej wskazanych.
Wywołują one problemy w zakresie kontroli ich treści by dominacja
partnera silniejszego nie została wykorzystana przez niego dla ustalenia
klauzul umownych krzywdzących stronę słabszą. W tej materii działa
Urząd Antymonopolowy.
Drugim uregulowanym w kodeksie cywilnym sposobem zawierania
umów są rokowania. Przepisy art.72 kodeksu cywilnego stanowią, "Jeżeli
strony prowadzą rokowania w celu zawarcia oznaczonej umowy, umowa
zostaje zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej
postanowień, które były przedmiotem rokowań. Znaczy to, że strony w
toku rokowań wymieniają informacje o okolicznościach mogących mieć
wpływ na ich decyzje co do zawarcia umowy, formułują swe oceny co do
11
prace dyplomowe z ubezpieczeń
gospodarczych wartości proponowanych świadczeń oraz progresywnie
uzgadniają treść zawieranej umowy. W praktyce gospodarczej w drodze
rokowań zawierane są zwykle umowy bardziej złożone, o nietypowej
postaci lub dotyczące świadczeń o dużej wartości, np. dostaw
długoterminowych, ubezpieczenia dużych obiektów, itp.
3. Rodzaje umów gospodarczych.
Jak uprzednio zostało powiedziane umowa jest czynnością prawną
stanowiąc podstawowe źródło powstania stosunku cywilno-prawnego
między stronami, które ją zawarły. Jest powszechnie przyjętym sposobem
nawiązywania więzi gospodarczych przez podmioty prawa występujące na
rynku.
W nauce prawa gospodarczego dokonuje się różnych klasyfikacji
tych umów.
Z uwagi na to, że umowy gospodarcze są umowami cywilnoprawnymi stosowane są klasyfikacje przynależne nauce prawa cywilnego.
Wyróżnić można umowy:
konsensualne i realne, zobowiązujące i rozporządzające, odpłatne i
nieodpłatne, kauzalne i abstrakcyjne.
Jeżeli podstawą klasyfikacji jest obowiązek zawierania umów, to
umowy
można podzielić na: dobrowolne i obligatoryjne.
Podstawowym, powszechnie stosowanym rodzajem umów są
umowy dobrowolne.
W obrocie gospodarczym obowiązuje zasada swobody umów, która
pozostaje w ścisłym związku z podstawową zasadą prawa cywilnego jaką
jest zasada autonomii woli stron. Postanowienia przepisów art.353 kodeksu
cywilnego stanowią: "Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek
prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały
się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia
12
prace dyplomowe z ubezpieczeń
społecznego". Zasada ta przejawia się w swobodzie podejmowania decyzji
co do zawarcia umowy, wyboru kontrahentów, ustalania jej treści a także
dokonywania zmiany treści umowy i jej rozwiązaniaUmowy obligatoryjne
to takie umowy gdzie istnieje prawny obowiązek ich zawierania, np.
ubezpieczenie
odpowiedzialności
cywilnej
posiadaczy
pojazdów,
odpowiedzialności cywilnej rolników, itp.
Ze względu na rodzaj działalności, której dotyczą można wyróżnić:
- umowy obrotu towarowego,
- umowy inwestycyjne,
- umowy transportowe,
- umowy ubezpieczeniowe,
- umowy bankowe i inne.
Przyjmując za kryterium podziału czas trwania umowy, można
wyróżnić następujące:
- umowy wieloletnie,
- umowy roczne, umowy krótkoterminowe,
- umowy o świadczenia jednorazowe.
4. Źródła prawa ubezpieczeń gospodarczych.
Problematykę prawną ubezpieczeń gospodarczych regulują w Polsce
liczne i różne pod względem hierarchii akty normatywne. Przepisy prawne
z tej dziedziny znajdujemy w ustawach poświęconych wyłącznie
ubezpieczeniom, kodeksach, rozporządzeniach i zarządzeniach. Dodać
warto, iż akty normatywne dotyczące ubezpieczeń zawierają normy
prawne, które należą do różnych gałęzi prawa, a w szczególności do prawa
cywilnego, handlowego i finansowego.
Omawiając
źródła
prawa
ubezpieczeń
wymienione
zastaną
najważniejsze akty prawne. Należą do nich:
13
prace dyplomowe z ubezpieczeń
1. Ustawa z dnia 28.07.1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.
U. nr 59,poz.344 z póżn. zmianami, -tekst jednolity Dz. U. nr 11 z 1995
r.,poz.62).
Z późniejszych zmian ustawy o działalności ubezpieczeniowej
największe znaczenie ma nowela uchwalona przez Sejm w dniu 8 czerwca
1995 r.(Dz. U. nr 96, poz.478).
2.Przepisy tytułu XVII księgi III kodeksu cywilnego z dnia
23.04.1964 r.(Dz .U nr 16, poz.93, z póżn. zmianami) normujące umowę
ubezpieczenia.
3.Przepisy tytułu VI kodeksu morskiego z dnia 1.12.1961 r.(tekst
jednol. Dz. U. z 1986 r. ,nr 22, poz.112 z póżn. zmianami) poświęcone
umowie ubezpieczenia morskiego.
4.Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27.06.1934 r.Kodeks handlowy (Dz. U. nr 57,poz.502,z póżn. zmianami).
5.Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 4.02.1991 w
sprawie prowadzenia rejestru towarzystw ubezpieczeń wzajemnych (Dz. U.
nr 14, poz.530).
6.Zarządzenie Ministra Finansów z dnia 18.12.1990 r. w sprawie
określenia przypadków dopuszczalności zawierania ubezpieczenia u
ubezpieczycieli nie posiadających zezwolenia na prowadzenie działalności
ubezpieczeniowej w Polsce (M. P. nr 49,poz.379).
7.Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 9.12.1992r. w sprawie w
sprawie
ogólnych
warunków
obowiązkowego
ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za
szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz. U. nr 96,poz.475
z póżn. zmianami).
8.Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30.12.1993 w sprawie
ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności
14
prace dyplomowe z ubezpieczeń
cywilnej rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (Dz. U. nr
134,poz.653).
9.Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21.12.1990 r. w sprawie
ogólnych
warunków
ubezpieczenia
obowiązkowego
budynków
wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń
losowych (Dz. U. nr 92,poz.546 z póżn. zmianami).
10.Zarządzenie Ministra Finansów z dnia 14.11.1995 w sprawie
określenia minimalnego okresu szkolenia osób ubiegających się o
uzyskanie zezwolenia Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń na
wykonywanie
czynności
agenta
ubezpieczeniowego
oraz
zakresu
obowiązujących tematów egzaminu i trybu jego składania (M. P. nr 60,
poz.674).
11. Opracowywane przez zakłady ubezpieczeń tzw. ogólne warunki
ubezpieczeń, które nie będące żródłem prawa, są jednakże o dużym
znaczeniu praktycznym.
Ogólne
warunki
ubezpieczeń
pozostając
w
zgodności
z
całokształtem materiału normatywnego stanowią z reguły część składową
umowy określonego ubezpieczenia.
1. Pojęcie i charakter umowy ubezpieczenia
Ubezpieczenie ze swej istoty jest urządzeniem prawnym. Pomiędzy podmiotami ubezpieczenia wytwarza
się więc więź natury prawnej. Owa więź polega na tym, że zakład ubezpieczeń od ubezpieczającego, a
ubezpieczający od zakładu ubezpieczeń może żądać określonego zachowania. Każda ze stron, do której
kierowane są odpowiednie żądania, winna je spełnić. Ów stan prawnego powiązania istniejący pomiędzy
ubezpieczającym a zakładem ubezpieczeń to prawny stosunek ubezpieczenia. Inaczej stosunkiem
ubezpieczenia nazywamy stosunek prawny wiążący zakład ubezpieczeń z ubezpieczającym, na podstawie
którego zakład ubezpieczeń jest zobowiązany do wypłacenia odszkodowania lub innego świadczenia w
razie wystąpienia określonego zdarzenia losowego zaś ubezpieczający jest obowiązany do przestrzegania
określonych warunków ubezpieczenia oraz opłacenia określonej składki ubezpieczeniowej. Stosunek
ubezpieczenia nie powstaje samoistnie. W aktualnym stanie prawnym źródłem jego powstania nie może
być akt prawny ani akt administracyjny. Aby doszło do nawiązania stosunku prawnego ubezpieczenia
dwa podmioty, gdzie jeden jest zakładem ubezpieczeń a drugi jest ubezpieczającym muszą dokonać
czynności prawnej zwanej umową ubezpieczenia. Zatem umowa kreuje prawny stosunek ubezpieczenia.
Toteż należy traktować umowę ubezpieczenia jako jednorazowy consensus stron, który stwarza stosunek
prawny ubezpieczenia i więź zobowiązaniową na określony okres czasu.
Sprecyzowanie prawne pojęcia umowy ubezpieczenia znajdujemy w przepisach kodeksu cywilnego,
gdzie art.805 stanowi: "Przez umowę ubezpieczenia zakład ubezpieczeń zobowiązuje się spełnić
określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku a ubezpieczający zobowiązuje
się zapłacić składkę".
15
prace dyplomowe z ubezpieczeń
Z tej definicji wynika, że zasadniczym obowiązkiem zakładu ubezpieczeń jest zapłacenie odszkodowania
za szkodę powstałą na skutek przewidzianego w umowie zdarzenia losowego a obowiązkiem
ubezpieczającego jest zapłacenie składki.
W literaturze przedmiotu spotykamy specyficzne cechy umowy ubezpieczenia. Niżej zostaną omówione
główne cechy tej umowy kwalifikujące ją w obrębie ogółu umów.
Charakter zobowiązaniowy umowy ubezpieczenia wynika głównie z tego iż została zamieszczona w
księdze kodeksu cywilnego zatytułowanej "Zobowiązania". Jest ona szczególną umową zobowiązaniową
gdyż z jednej strony musi być wyspecjalizowany podmiot jakim jest zakład ubezpieczeń. Podmiot ten
musi spełniać określone w ustawie o działalności ubezpieczeniowej wymogi formalne.
Ten wymóg ma daleko idące konsekwencje. Z jednej strony istnieje możliwość zastosowania sankcji
karnej w stosunku do osób prowadzących nielegalną działalność ubezpieczeniową. Z drugiej zaś umowa
odpowiadająca treścią umowie ubezpieczenia jest nieważna, jeżeli w roli podmiotu zobowiązanego do
zapłaty świadczenia nie wystąpi uprawniony do prowadzenia działalności zakład ubezpieczeń. Z uwagi
na ten szczególny wymóg w literaturze tę umowę określa się jako kwalifikowaną umowę
zobowiązaniową.
Umowa ubezpieczenia jest typem umowy nazwanej. Wynika to wprost z faktu iż została wyodrębniona w
osobną kategorię przez samego ustawodawcę.
Prawne uznanie istnienia tej umowy jako osobnej instytucji prawa zobowiązań skutkuje w ten sposób, że
określone przepisy kodeksu cywilnego (art.805-834) stosowane są wyłącznie do niej. Przepisy te
stosowane są wprost i mają charakter imperatywny co oznacza, że wola stron nie może ich
obowiązywania wyłączyć ani zmodyfikować. Stanowią o tym przepisy art.807 k.c. "Postanowienia
ogólnych warunków ubezpieczenia lub postanowienia umowy ubezpieczenia sprzeczne z przepisami
niniejszego tytułu są nieważne, chyba że dalsze przepisy przewidują wyjątki".
Wśród prawników występują liczne kontrowersje dotyczące wzajemności umowy ubezpieczenia.
Niektórzy autorzy twierdzą, że umowa ubezpieczenia jest umową wzajemną inni zaś, że jest tej cechy
pozbawiona, gdyż świadczenia pieniężne stron nie są ekwiwalentne. Na potwierdzenie tego drugiego
stanowiska jego zwolennicy przytaczają argument stwierdzający, że ubezpieczający, który płacił przez
wiele lat składki ubezpieczeniowe, może w zamian nie uzyskać żadnego odszkodowania, jeżeli w okresie
ubezpieczenia nie nastąpił wypadek ubezpieczeniowy. Inny ubezpieczający, który zapłacił niewielką
składkę, np. tylko za jeden okres ubezpieczenia ,może otrzymać odszkodowanie równe wielokrotności
zapłaconej składki. Z ekonomicznego punktu widzenia stanowisko kwestionujące wzajemność umowy
ubezpieczenia nie jest słuszne. Wartość świadczeń pieniężnych nie powinna być oceniana jedynie na
podstawie ich nominalnej wysokości, lecz raczej z punktu widzenia ich użyteczności dla osoby
otrzymują- cej świadczenie. Zagadnienie to jest ważne, gdyż równowaga składek i świadczeń
ubezpieczeniowych jest istotną cechą działalności ubezpieczeniowej oraz podsta- wą kalkulacji składek i
budowy taryf ubezpieczeniowych.
Kontrowersje dotyczące wzajemności umowy ubezpieczenia wiążą się z pytaniem co jest właściwie
przedmiotem świadczenia ubezpieczeniowego. W tej sprawie istnieją dwie teorie: teoria świadczenia
pieniężnego oraz teoria ponoszenia ryzyka.
Stosownie do drugiej teorii za ekwiwalent opłaconej składki należy uznać przejęcie i ponoszenie ryzyka
przez zakład ubezpieczeń, a nie sam fakt ewentualnego wypłacenia przezeń świadczenia
ubezpieczeniowego jak to ujmują zwolennicy pierwszej z wymienionych teorii. Teoria o przejęciu i
ponoszeniu ryzyka znalazła wyraz w wydawanych w różnych krajach przepisach prawnych dotyczących
umowy ubezpieczenia. W naszych przepisach prawnych kodeksu cywilnego oraz ustawy o działalności
ubezpieczeniowej teoria ta nie jest explicite wyrażona co prowadzi nadal do kontrowersyjnych poglądów
dotyczących wzajemności umowy ubezpieczenia.
Kolejną cechą umowy ubezpieczenia jest jej konsensualny charakter.
Do zawarcia bowiem umowy ubezpieczenia dochodzi z chwilą złożenia przez strony zgodnych
oświadczeń woli czyli consensusu. W tej mierze nie jest koniecznym wykonanie umowy tj. zapłacenie
składki oraz wydanie dokumentu ubezpieczenia. Osobną kwestią jest natomiast początek okresu
odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, który tylko może być uzależniony od opłacenia składki.
Sam consensus wystarcza bowiem, by zakład ubezpieczeń mógł domagać się od ubezpieczającego
wykonania obowiązku opłacenia składki a ubezpieczający od zakładu ubezpieczeń wydania dokumentu
ubezpieczenia. Formalnym początkiem ubezpieczenia jest więc moment zawarcia umowy. Po złożeniu
zgodnych oświadczeń woli (consensus) nie można uznać ubezpieczenia za niebyłe tylko dlatego, że
ubezpieczający nie zapłacił składki a zakład ubezpieczeń nie wydał dokumentu ubezpieczenia.
Zdaniem wielu ubezpieczeniowców charakterystyczną cechą umowy ubezpieczenia jest jej losowość.
Stanowisko takie jest tylko częściowo słuszne. Faktem jest, że efekt ekonomiczny każdej pojedynczej
umowy ubezpieczenia zależy od nastąpienia lub nienastąpienia określonego zdarzenia losowego.
Ubezpieczający zgadza się na opłacenie składki właściwie po to, aby uniknąć negatywnych skutków
16
prace dyplomowe z ubezpieczeń
takich zdarzeń. Z drugiej strony działalność zakładu ubezpieczeń jest oparta na prawidłowych
podstawach statystyczno-matematycznych, a więc na właściwej kalkulacji składek i obejmująca dużą
zbiorowość ubezpieczeń jest wolna od losowości w wyższym stopniu niż działalność innych jednostek
gospodarczych.
Bezspornym jest, że umowa ubezpieczenia jest umową dwustronnie zobowiązującą. Zarówno zakład
ubezpieczeń jak też ubezpieczający są wzajemnie wierzycielami i dłużnikami. Nie budzą sprzeczności
takie cechy umowy ubezpieczenia jak to, że jest umową odpłatną, kauzalną, umową najwyższego
zaufania oraz umową o świadczenie usług. W dzisiejszej dobie należy uznać, że umowa ta jest umową
masową oraz adhezyjną.
2. Strony umowy ubezpieczenia, ich prawa i obowiązki.
Umowa ubezpieczenia jest umową kwalifikowaną tzn. jedną ze stron musi być podmiot uprawniony do
prowadzenia działalności ubezpieczeniowej jakim jest zakład ubezpieczeń. O uznaniu czy dany podmiot
będący stroną umowy ubezpieczenia jest zakładem ubezpieczeń nie decyduje jego nazwa. Zakładem
ubezpieczeń jest wyłącznie podmiot prowadzący działalność ubezpieczeniową za zezwoleniem
udzielonym przez Ministra Finansów na podstawie art.2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej.
Zgodnie z przepisami art.11 w/w ustawy zakład ubezpieczeń może prowadzić swoją działalność w formie
spółki akcyjnej lub towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. W świetle przepisów art.10 ust.2 ustawy
zakład ubezpieczeń nie może prowadzić jednocześnie działalności w dziale ubezpieczeń na życie i w
dziale pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych.
Prowadzenie działalności ubezpieczeniowej bez zezwolenia jest przestępstwem.
Przepisy art.90 ustawy stanowią, że jeżeli nielegalną działalność ubezpieczeniową prowadzi osoba
fizyczna podlega ona karze pozbawienia wolności do lat 2,ograniczeniu wolności albo grzywny. Tej
samej karze podlega osoba fizyczna działająca w imieniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie
posiadającej osobowości prawnej.
Nazwa "zakład ubezpieczeń" jest nazwą zastrzeżoną. Przepis art.90j ustawy stanowi :"Kto prowadząc
działalność gospodarczą ,nie będąc zakładem ubezpieczeń lub brokerem używa w nazwie zakładu albo do
określenia działalności lub reklamie wyrazów wskazujących na działalność ubezpieczeniową lub
brokerską zakresie ubezpieczeń, podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności
albo grzywny". Tej samej karze podlega, kto dopuszcza się takiego czynu działając w imieniu osoby
prawnej.
Zakład ubezpieczeń jest tą stroną umowy, która w zamian za składkę zobowiązuje się udzielać ochrony
ubezpieczeniowej, a w razie zajścia wypadku ubezpieczeniowego wypłacić umówione świadczenie.
Zakład ubezpieczeń jest koniecznym uczestnikiem prawnego stosunku ubezpieczenia. Jak wcześniej
zaznaczono, gdyby umowę o treści umowy ubezpieczenia zawarła przejmując ryzyko inna niż zakład
ubezpieczeń osoba, umowa ta byłaby z mocy prawa nieważna. Przepisy kodeksu cywilnego w art.58
czynią czynność prawną nieważną jeżeli czynność prawna jest sprzeczna z ustawą albo mająca na celu
obejście ustawy lub jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Nieważnymi zatem będą zarówno
czynności prawne podjęte przez inny podmiot niż zakład ubezpieczeń jak też czynności podjęte przez
zakład ubezpieczeń przekraczające zakres udzielonego zezwolenia na prowadzenie działalności
ubezpieczeniowej.
Problematycznym pozostaje fakt występowania w umowie ubezpieczenia po stronie zakładu ubezpieczeń
dwóch lub więcej podmiotów jako zakładów ubezpieczeń. Ma to miejsce coraz częściej jako, że zakłady
ubezpieczeń przyjmują do ubezpieczenia ryzyka w formie umowy koasekuracyjnej tzn. w przypadku
przyjęcia do ubezpieczenia ryzyka którego wartość przekracza 25% rezerw technicznoubezpieczeniowych i kapitału własnego pojedynczego zakładu ubezpieczeń. Zakład ten w drodze umowy
z drugim zakładem ubezpieczeń dzieli z nim ponoszone ryzyko. W aktualnym stanie prawnym nie ma
regulacji prawnej dopuszczającej zawieranie koasekuracyjnych umów ubezpieczenia. Zgodnie bowiem z
regulacją prawną zawartą w kodeksie cywilnym w umowie ubezpieczenia po stronie przejmującej ryzyko
może występować tylko jeden zakład ubezpieczeń. Na dzisiaj jest to istotny problem prawny szczególnie
dla zakładów ubezpieczeń, które coraz częściej zawierają umowy koasekuracji. Wskazanym jest by w
pracach legislacyjnych nad nowelizacją kodeksu cywilnego ten problem znalazł dokładne unormowanie.
Drugą stroną umowy ubezpieczenia jest ubezpieczający. Ubezpieczającym jest osoba, która we własnym
imieniu zawiera umowę z zakładem ubezpieczeń.
W aktualnym stanie prawnym są to osoby fizyczne oraz osoby prawne. Sporną w nauce jest kwestia
zdolności do czynności prawnych tzw. ułomnych osób prawnych takich jak: spółki cywilne, spółki
komandytowe, spółki jawne. Zgodnie z doktryną te organizmy gospodarcze nie posiadają zdolności do
czynności prawnych.
Praktyka ubezpieczeniowa dopuszcza zawieranie umów ubezpieczenia z tymi jednostkami
gospodarczymi. Ten przypadek jest przykładem na to, że unormowania prawne nie nadążają za bieżącą
17
prace dyplomowe z ubezpieczeń
praktyką gospodarczą. Wskazanym jest zatem postulowanie by prowadzone prace nad nowelizacją prawa
wzięły ten przypadek pod uwagę.
Zawarcie umowy ubezpieczenia jest czynnością prawną wymagająca od osoby fizycznej pełnej zdolności
do czynności prawnych. Zatem stroną umowy ubezpieczenia mogą być osoby pełnoletnie i nie
ubezwłasnowolnione. Ważność umowy ubezpieczenia zawartej przez osoby o ograniczonej zdolności do
czynności prawnych oraz przez osoby częściowo ubezwłasnowolnione zależy od potwierdzenia tej
czynności przez ich przedstawiciela ustawowego. Umowa ubezpieczenia przeważnie jest zawierana na
rzecz samego ubezpieczającego.
Może być jednak zawarta na rzecz innej niż ubezpieczający osoby tzw. osoby trzeciej. Zatem za osobę
trzecią uznać należy taką osobę, której przysługuje prawo do świadczenia mimo, że nie jest ona
ubezpieczającym.
Umowa ubezpieczenia na rzecz osoby trzeciej posiada swoją regulację prawną w art.808 kodeksu
cywilnego. W ubezpieczeniach majątkowych częste są przypadki zawierania umów ubezpieczenia we
własnym imieniu cudzego interesu majątkowego. Przeważnie między ubezpieczającym a osobą trzecią
istnieje inny stosunek prawny, z którego wynika dla ubezpieczającego obowiązek zawarcia takiej umowy
ubezpieczenia np. umowa leasingu, użyczenia, itp.
Jak już uprzednio zostało powiedziane umowa ubezpieczenia jest umową dwustronnie zobowiązującą.
Oznacza to, że treścią zobowiązaniowego stosunku prawnego są obowiązki każdej ze stron umowy i
odpowiadające im uprawnienia drugiej strony. Zarówno zakład ubezpieczeń jak i ubezpieczający są
jednocześnie i dłużnikiem i wierzycielem. Każda ze stron umowy obciążona jest bowiem obowiązkami a
uprawnienia odpowiadające tym obowiązkom mogą być realizowane w drodze przymusu.
Na ubezpieczającym ciąży szereg obowiązków. Pierwszym z nich jest obowiązek występujący jeszcze
przed zawarciem umowy ubezpieczenia. Polega on na podaniu do wiadomości zakładu ubezpieczeń
wszystkich znanych sobie okoliczności ,o które zakład ubezpieczeń zapytywał w formularzu oferty albo
przed zawarciem umowy w innych pismach. Jest to tzw. deklaracja ryzyka.
Z zawarciem umowy ubezpieczający zobowiązuje się do wykonania dalszych obowiązków.
Najważniejszym jest zapłata przez ubezpieczającego składki. Składka winna być zapłacona wyłącznie za
okres, za który zakład ubezpieczeń ponosił odpowiedzialność w wysokości ustalonej przez strony w
umowie. Zapłata składki powinna być dokonana jednocześnie z zawarciem umowy a jeżeli umowa doszła
do skutku przed doręczeniem dokumentu ubezpieczenia - w ciągu 14 dni od dnia jego doręczenia.
Niewykonanie tego obowiązku pociąga za sobą bezpośrednie i dotkliwe konsekwencje. Pierwszą jest
popadnięcie ubezpieczającego w zwłokę.
Dalsze regulują przepisy art.814 kodeksu cywilnego, stanowiąc: "... Jeżeli zakład ubezpieczeń ponosi
odpowiedzialność jeszcze przed zapłaceniem składki, a składka nie została opłacona w terminie, zakład
ubezpieczeń może odstąpić od umowy ze skutkiem natychmiastowym, zawiadamiając o tym jednocześnie
ubezpieczającego i żądać zapłaty składki za okres, przez który ponosił odpowiedzialność. W braku
odstąpienia od umowy, rozwiązuje się ona z końcem okresu, naktóry przypadała nie zapłacona składka".
Nie mniej ważnym niż zapłata składki obowiązkiem ubezpieczającego jest obowiązek zgłaszania w
czasie trwania umowy zmian okoliczności, o które zakład ubezpieczeń zapytywał w ofercie lub innych
pismach przed zawarciem ubezpieczenia. Uchybienie temu obowiązkowi lub podanie fałszywych
informacji o zmianach okoliczności mogą w pewnych warunkach zgodnie z przepisami art. 815 kodeksu
cywilnego uczynić zakład ubezpieczeń wolnym od odpowiedzialności, chyba że okoliczności te nie miały
wpływu na zwiększenie prawdopodo-bieństwa wypadku objętego umową ubezpieczenia. Ubezpieczający
ponadto obowiązany jest do powstrzymania się od działań, które mogą zwiększać ryzyko powstania
wypadku. Dotyczy to jednak okoliczności, o które zakład ubezpieczeń zapytywał w ofercie przed
zawarciem umowy.
W okresie trwania umowy ubezpieczenia ubezpieczający jest zobowiązany do zapewnienia
przestrzegania przez niego i osoby, za które ponosi odpowiedzialność przepisów bezpieczeństwa oraz nie
spowodowanie wypadku przez siebie lub te osoby.
W razie nastąpienia wypadku ubezpieczeniowego ubezpieczający jest zobowiązany do użycia wszelkich i
dostępnych i rozsądnych środków w celu ograniczenia ujemnych skutków tego wypadku. Bez zgody
zakładu ubezpieczeń nie powinien on jednak dokonywać zmian w stanie rzeczy spowodowanym przez
wypadek. Powinien on zezwolić przedstawicielowi zakładu ubezpieczeń na przeprowadzenie dochodzeń
mających na celu ustalenie okoliczności wypadku oraz wysokości roszczeń ubezpieczeniowych. Z tym
obowiązkiem wiąże się obowiązek zawiadomienia przez ubezpieczającego zakładu ubezpieczeń o
wypadku.
Obowiązek ten zmierza do umożliwienia zakładowi ubezpieczeń ustalenia okoliczności wypadku i jego
następstw oraz zapobieżenia jego skutkom. Ponadto ubezpieczający winien przedstawić zakładowi
ubezpieczeń odpowiednią dokumentację i udzielić wszelkich informacji umożliwiających stwierdzenie
faktu powstania szkody, jej okoliczności oraz rozmiarów.
18
prace dyplomowe z ubezpieczeń
Niewykonanie obowiązku zawiadomienia w wyznaczonym umową terminie zakładu ubezpieczeń może
być podstawą odmowy spełnienia świadczenia lub jego zmniejszenia. Jest to bardzo surowa sankcja dla
ubezpieczającego. Jej zastosowanie jest możliwym w przypadku wykazania, że pomiędzy zaniechaniem
ubezpieczającego a ostatecznym rozmiarem wypadku zachodzi związek przyczynowy.
Zgodnie z przepisami art. 819 kodeksu cywilnego zgłoszenie zakładowi ubezpieczeń wypadku przez
ubezpieczającego przerywa bieg terminów przedawnienia roszczeń do zakładu ubezpieczeń o
świadczenie.
Wymienione wyżej obowiązki ubezpieczającego nie wyczerpują całego ich katalogu wymienianego w
ogólnych warunkach ubezpieczenia dotyczących poszczególnych rodzajów ubezpieczeń. Obecnie na
rynku ubezpieczeniowym daje się zauważyć tendencje do poszerzania obowiązków ubezpieczającego
szczególnie w zakresie zabezpieczenia mienia przed kradzieżą z włamaniem.
Z charakteru umowy ubezpieczenia jako umowy dwustronnie zobowiązującej wynikają określone
obowiązki zakładu ubezpieczeń.
Do podstawowego obowiązku zakładu ubezpieczeń należy zgodnie z przepisami art.809 kodeksu
cywilnego potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczenia polisą, legitymacją ubezpieczeniową,
tymczasowym zaświadczeniem lub innym dokumentem ubezpieczenia oraz jego doręczenie
ubezpieczającemu. Ponadto zgodnie z przepisami art.6 ust.5 ustawy o działalności ubezpieczeniowej:
"Przy zawieraniu umowy ubezpieczenia zakład ubezpieczeń ma obowiązek doręczyć, bez wezwania,
stronie ubezpieczającej tekst ogólnych warunków ubezpieczenia, podpisany przez co najmniej dwóch
członków zarządu".
Drugim bardzo ważnym obowiązkiem zakładu ubezpieczeń jest wypłata świadczenia ubezpieczeniowego
w razie zajścia przewidzianego w umowie ubezpieczenia wypadku.
3. Przedmiot ubezpieczenia majątkowego.
Ogólne unormowanie pojęcia ubezpieczenia majątkowego zawierają przepisy art.821 kodeksu cywilnego
stanowiące: "Ubezpieczenie majątkowe może dotyczyć mienia albo odpowiedzialności cywilnej". Zaś
art.822 kodeksu cywilnego stanowi: "Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład
ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody
wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo
osoba, na której rzecz zostaje zawarta umowa ubezpieczenia".
Zatem przedmiotem ubezpieczenia majątkowego może być każda wartość majątkowa, a więc nie tylko
przedmioty i obiekty narażone na szkodę losową, ale również inne dobra majątkowe, w których
uzyskaniu lub zachowaniu zainteresowany jest ubezpieczający. Przedmiotem ubezpieczenia mogą być
więc nie tylko przedmioty materialne, ale również interes majątkowy ubezpieczającego dający się ocenić
w pieniądzach. Ubezpieczenie może zatem chronić ubezpieczającego również od utraty zysku i innych
strat majątkowych powstałych w związku z określonym zdarzeniem losowym.
Przykładem może być ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej, w którym nie ma materialnego
przedmiotu ubezpieczenia, lecz jest interes majątkowy, a mianowicie straty pieniężne, które może ponieść
ubezpieczający w związku z nastąpieniem określonego wypadku losowego i powstaniem z tego tytułu
odpowiedzialności cywilnej ubezpieczającego.
Ubezpieczenie wartości majątkowych w szerokim tego słowa znaczeniu występuje często w
ubezpieczeniach morskich, w których przedmiotem ubezpieczenia może być nie tylko statek i ładunek,
ale również fracht, opłaty za przewóz pasażerów, spodziewany zysk na przewożonym ładunku, udział w
wydatkach na pokrycie awarii wspólnej, zobowiązania powstające z tytułu awarii wspólnej, itp.
4. Ryzyka objęte ochroną ubezpieczeniową.
Najbardziej ogólnie rzecz ujmując, ryzykiem nazywamy możliwość nastąpienia określonego zdarzenia,
wypadku lub szkody losowej. W tym sensie termin ryzyko jest synonimem niebezpieczeństwa
zagrażającego obiektom lub osobom. W praktyce ubezpieczeniowej można spotkać podział ryzyk na
obiektywne i subiektywne. Podział ten wynika z okoliczności związanych z realizacją niebezpieczeństwa.
Ryzyko jest obiektywne, jeżeli źródłem jego istnienia są fizyczne właściwości ubezpieczonego obiektu.
Natomiast ryzyko jest subiektywne, jeśli tkwi ono w osobie właściciela danego obiektu.
Ryzyko może oznaczać również ilościową ocenę stopnia możliwości nastąpienia szkody losowej w
danym obiekcie lub nieszczęśliwego wypadku, z tym że wielkość ryzyka zależy również od oczekiwanej
intensywności działania danego zdarzenia losowego.
Termin "ryzyko" jest często utożsamiany z wszelkim niebezpieczeństwem zagrażającym danym
obiektom lub osobom. Słusznym wydaje się odnoszenie pojęcia ryzyka do takich niebezpieczeństw,
których prawdopodobieństwo nastąpienia oraz oczekiwaną intensywność działania można ocenić.
Najczęściej do tej oceny wykorzystywane są metody statystyczne.
Należy dodać, że w języku ubezpieczeniowym istnieje jeszcze jedno znaczenie terminu ryzyko;
mianowicie pojęcie to stosuje się do określenia zespołu obiektów lub osób, które wskutek jednego
wypadku losowego mogą ulec zniszczeniu lub uszkodzeniu. Podział obiektów objętych daną umową
19
prace dyplomowe z ubezpieczeń
ubezpieczenia na oddzielne ryzyka ma istotne znaczenie przy taryfowaniu ubezpieczeń oraz
podejmowaniu decyzji dotyczących reasekuracji danego ubezpieczenia.
Należy zatem podać definicje pojęć składających się na zbiorcze pojęcie ryzyka.Dotyczy to: zdarzenia,
wypadku i szkody losowej.
Zdarzenie losowe powstaje w wyniku działania przyczyn ubocznych działających odmiennie w każdym
indywidualnym zjawisku w przeciwieństwie do przyczyn głównych, które działają zawsze i w ten sam
sposób w każdym poszczególnym zjawisku.
Wypadek losowy stanowi zdarzenie losowe powodujące bądż szkodę majątkową, bądż utratę życia,
zdrowia lub zdolności do pracy człowieka.
Jako szkodę losowa traktować należy szkodę majątkową powstałą w wyniku wypadku losowego.
Potocznie określana jest mianem nieszczęśliwego wypadku.
Sprawą nie budzącą wątpliwości jest fakt, iż ochrona ubezpieczeniowa dotyczy zdarzeń losowych, a więc
takich, których z góry nie da się przewidzieć.
Z reguły nie są objęte ubezpieczeniem np. straty wynikające z normalnego zużycia przedmiotów lub
takie, które powstały jeszcze przed zawarciem umowy ubezpieczenia. Z ubezpieczenia są wyłączone
również szkody, które nastąpiły wskutek świadomego działania osób ubezpieczonych, chyba że
postępowanie takie miało na celu zmniejszenie innych szkód. Zatem z ubezpieczenia wyłączone są
wszystkie wypadki nielosowe rozmyślnie spowodowane przez ubezpieczonych, a nawet w pewnych
sytuacjach wynikłe wskutek ich rażącego niedbalstwa.
Ponadto w przepisach dotyczących danego ubezpieczenia mogą być wyłączone niektóre obiekty a także
pewne wypadki losowe np. takie, którym odpowiada wyjątkowo wysokie ryzyko, albo dla których
wysokości ryzyka nie da się ustalić.
Wypadki losowe objęte ochroną ubezpieczeniową, a więc wypadki, za które zakład ubezpieczeń na mocy
istniejących przepisów musi wypłacić odszkodowanie lub świadczenie, nazywamy wypadkami
ubezpieczeniowymi.
Systematyka wypadków losowych i związana z nią systematyka wypadków ubezpieczeniowych ma
poważne znaczenie praktyczne. Prawidłowo zbudowana systematyka ułatwia analizę przyczyn
wypadków ubezpieczeniowych, a to z kolei stanowi podstawę do planowania działalności zakładu
ubezpieczeń w zakresie szeroko pojętej prewencji ubezpieczeniowej.
Najczęściej wypadki losowe dzieli się na dwa zasadnicze typy. Jeden to klęski żywiołowe, wynikające z
działania sił przyrody. Drugie zaś to nieszczęśliwe wypadki wynikające z działania człowieka. Ten prosty
podział okazuje się niewystarczający by wyczerpująco określić omawiane pojęcia. Nie wszystkie bowiem
zdarzenia losowe o charakterze przyrodniczym mogą być nazwane klęskami żywiołowymi i odwrotnie.
Liczne wypadki mające źródło w warunkach środowiska lub ustroju społecznego, mogą wywierać skutki
o charakterze klęsk żywiołowych np. katastrofy komunikacyjne, pożary o dużym zasięgu działania.
W nauce wykształcił się następujący podział wypadków losowych:
a) klęski i inne wypadki żywiołowe o dużym zakresie działania,
b) wypadki, których źródłem są konflikty społeczne i czyny niedozwolone,
c) awarie i inne wypadki techniczne,
d) wypadki komunikacyjne,
e) wypadki w zatrudnieniu powodujące śmierć lub trwałe inwalidztwo.
W praktyce ubezpieczenia dzielone są z uwzględnieniem zarówno przedmiotu jaki niebezpieczeństw
objętych ochroną ubezpieczeniową. Biorąc pod uwagę te kryteria rozróżniamy następujące podstawowe
rodzaje ubezpieczeń:
a) ubezpieczenie od ognia i innych zdarzeń losowych,
b) ubezpieczenie transportowe,
c) ubezpieczenie pojazdów samochodowych od uszkodzeń,
d) ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej,
e) ubezpieczenie od kradzieży z włamaniem i rabunku.
Ubezpieczenie od ognia i innych zdarzeń losowych obejmuje prawie wszystkie niebezpieczeństwa, które
mogą dotknąć wszelkich przedmiotów materialnych a więc zarówno ryzyka pożaru, uderzenia pioruna,
różnego rodzaju wybuchy, szkody spowodowane przez huragan, powódź, lawiny, trzęsienie, zapadanie i
osuwanie się ziemi, upadek lub przymusowe lądowanie statku powietrznego. W zakresie
odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń znajdują się z reguły koszty ratunku i uprzątnięcia pogorzeliska,
itp.
W ubezpieczeniach transportowych zakład ubezpieczeń odpowiada za wszelkie szkody losowe jakie
mogą się zdarzyć w czasie transportu lądowego, morskiego, rzecznego, itp. wskutek zderzenia się,
zatonięcia lub najechania na mieliznę środków transportu, pożaru, uderzenia pioruna, kradzieży, itp.
W ubezpieczeniu pojazdów samochodowych od uszkodzeń do zakresu odpowiedzialności zakładu
ubezpieczeń wchodzą wszelkie szkody, jakie mogą dotknąć ubezpieczony pojazd wskutek wypadku
20
prace dyplomowe z ubezpieczeń
losowego. Dotyczy to: pożaru, pioruna, wybuchu, zderzenia, kradzieży, rabunku, uszkodzenia przez inne
osoby.
Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej obejmuje ubezpieczenie OC ogólne. To ubezpieczenie
zawierają przedsiębiorstwa przemysłowe, handlowe, transportowe, zakłady usługowe, właściciele
nieruchomości. Specyficznym ubezpieczenie jest ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów
samochodowych oraz ubezpieczenie OC rolników. Ubezpieczenia te są ubezpieczeniami
obowiązkowymi.
Ze względu na czas trwania umowy ubezpieczenia majątkowego dzielimy na umowy krótkoterminowe,
roczne i długoterminowe. Ponadto występują ubezpieczenia, których czas trwania nie jest z góry ściśle
określony np. ubezpieczenie statku lub ładunku na okres danego rejsu. Tego rodzaju ubezpieczenie trwa
tak długo, jak długo ubezpieczony przedmiot jest narażony na określone niebezpieczeństwo.
Data zawarcia umowy ubezpieczenia nie zawsze pokrywa się z datą rozpoczęcia odpowiedzialności
zakładu ubezpieczeń, która jak już było wspomniane może być
uzależniona od opłacenia składki lub spełnienia innych warunków przez ubezpieczającego. Niektóre
warunki ogólne ubezpieczeń stosują okres wyczekiwania tzw. karencji. Celem stosowania karencji jest
zapobieżenie zawieraniu umów ubezpieczenia w takim momencie, gdy grozi już bezpośrednio
nastąpienie wypadku losowego.
Umowa ubezpieczenia wygasa z upływem terminu na jaki została zawarta.
W niektórych ubezpieczeniach (obowiązkowych) umowy zawarte na czas 1 roku a nie wypowiedziane na
koniec okresu ulegają automatycznemu przedłużeniu na następny okres. Warunek ten nazywany jest
klauzulą prolongacyjną.
Umowa ubezpieczenia może wygasnąć przed upływem terminu na jaki została zawarta wskutek
wypowiedzenia lub odstąpienia od umowy.
Za specyficzny wypadek wygaśnięcia umowy ubezpieczenia uznaje sięabandon, występujący w
ubezpieczeniach morskich. Polega on na zrzeczeniu się przez ubezpieczającego na rzecz zakładu
ubezpieczeń wszelkich praw do przedmiotu ubezpieczenia w zamian za wypłatę pełnej sumy
ubezpieczenia.
W przypadku zmiany właściciela ubezpieczonej nieruchomości umowa ubezpieczenia nie wygasa a
prawa i obowiązki wynikające z tej umowy przechodzą z mocy prawa na nowego właściciela. W
przypadku umowy ubezpieczenia ruchomości w razie zmiany właściciela umowa wygasa z chwilą
przejścia własności na nowego właściciela.
5. Ogólne warunki ubezpieczenia.
Umowy ubezpieczenia należą do umów powszechnie zawieranych. Stąd wynika konieczność
opracowania przez zakłady ubezpieczeń wzorców typowych umów. Następnie wg tych wzorców
zawierane są umowy ubezpieczenia.
Obowiązek opracowywania ogólnych warunków ubezpieczenia wynika z przepisów art.812 kodeksu
cywilnego stanowiącego iż zakład ubezpieczeń obowiązany jest podać w dokumencie ubezpieczenia tekst
ogólnych warunków ubezpieczenia, na których podstawie umowa została zawarta. Bardziej szczegółową
regulację tej materii zawierają przepisy art.6 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, stanowiące:
"Ogólne warunki ubezpieczeń, z wyjątkiem ubezpieczeń wymienionych w art.4, oraz taryfy i wysokość
stawek ubezpieczeniowych ustala zakład ubezpieczeń".
Przepisy ustawy w art.6 ust. 2stanowią, iż" ogólne warunki ubezpieczenia określają w szczególności
przedmiot i zakres ubezpieczenia, sposób zawierania umowy ubezpieczenia, zakres i czas trwania
odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń prawa i obowiązki stron umowy, sposób ustalania wysokości
szkody oraz wypłaty odszkodowań lub świadczeń".
Zgodnie z przepisami art.5 ust.1 ustawy Minister Finansów w drodze rozporządzenia, określa ogólne
warunki ubezpieczeń obowiązkowych.
Ogólne warunki ubezpieczenia są więc przepisami prawnymi dotyczącymi wszystkich ubezpieczeń
danego działu lub rodzaju ubezpieczeń. Ustalają one prawa i obowiązki stron oraz normują ich
postępowanie wynikające z wykonywania umowy ubezpieczenia. Przepisy zawarte w ogólnych
warunkach ubezpieczenia muszą być zgodne z ogólnymi normami prawnymi, które regulują zasady
zawierania umów ubezpieczenia. Dotyczy to szczególnie odnośnych przepisów kodeksu cywilnego,
ustawy o działalności ubezpieczeniowej, kodeksu morskiego.
Typowe, ogólne warunki regulują m.in.:
a) przedmiot ubezpieczenia,
b) zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń,
c) występowanie i rodzaj ograniczeń odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń,
d) sposób zawarcia umowy ubezpieczenia,
e) okres trwania ubezpieczenia,
f) rodzaje świadczeń i sposób ustalania sumy ubezpieczenia,
21
prace dyplomowe z ubezpieczeń
g) sposób ustalania składki ubezpieczeniowej i sposób jej zapłaty,
h) obowiązki ubezpieczającego w czasie trwania umowy ubezpieczenia,
i) obowiązki ubezpieczającego w razie wystąpienia wypadku ubezpieczeniowego,
j) sposób i termin ustalenia wysokości szkody przez zakład ubezpieczeń,
k) termin wypłaty odszkodowania lub świadczenia,
l) okoliczności uzasadniające odmowę uznania roszczeń ubezpieczającego do
zakładu ubezpieczeń.
Ponadto ogólne warunki regulują inne zagadnienia t.j prawo stron do wypowiedzenia umowy
ubezpieczenia, warunki zawierania ubezpieczeń na rzecz osób trzecich, tryb i terminy dochodzenia
roszczeń wzajemnych.
Stwierdzić należy, że ogólne warunki ubezpieczeń obowiązkowych mają charakter aktów normatywnych.
Stanowione są bowiem na podstawie delegacji ustawowej w drodze rozporządzenia Ministra Finansów a
publikowane są w Dzienniku Ustaw. Są więc przepisami prawa a strony umowy mogą je pomijać,
modyfikować wyłącznie w tych przypadkach gdy same ogólne warunki na to pozwalają.
Ogólne warunki ubezpieczeń stanowione przez zakłady ubezpieczeń nie mają waloru przepisów prawa
lecz są postanowieniami umownymi. Strony umowy ubezpieczenia mogą je zmieniać, modyfikować w
dowolnym zakresie.
Ogólne warunki ubezpieczeń powinny być starannie opracowywane przez zakłady ubezpieczeń. W razie
sporu o odszkodowanie, spowodowanego przez dwuznaczne brzmienie przepisów ubezpieczeniowych,
racja przeważnie jest przyznawana ubezpieczającemu. Dowodzi temu praktyka sądowa w zakresie
orzecznictwa w sprawach ubezpieczeniowych.
2. Umowa ubezpieczenia
2.1. Formy zawarcia umowy
Konstrukcja każdego stosunku cywilnoprawnego zakłada istnienie
podmiotów tego stosunku, będących nosicielami praw i obowiązków.
Przepisy prawne obowiązujące w każdym państwie decydują o charakterze
prawnym takich podmiotów. W prawie polskim podmiotami tymi są osoby
fizyczne i osoby prawne. Z treści art. 8 kodeksu cywilnego wynika, że
określenie „osoba fizyczna” odnosi się do każdego człowieka, jako
uczestnika stosunków cywilnoprawnych, przy czym pełna zdolność do
czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.
Osobami prawnymi są natomiast Skarb Państwa i jednostki organizacyjne,
którym szczególne przepisy przyznały osobowość prawną. Osoba prawna
jest w każdym zakresie i pod każdym względem odrębnym podmiotem,
może mieć majątek, prawa i obowiązki, rozporządzać swymi prawami we
własnym imieniu oraz odpowiadać swym majątkiem za niewykonanie
obowiązków. 3 Umowa ubezpieczenia jest podobnie jak większość umów
Zagadnienia prawne. Materiały szkoleniowe dla osób ubiegających się o uzyskanie zezwolenia PUNU na wykonywanie czynności
agenta ubezpieczeniowego. Wybór i opracowanie Jadwiga Borkiet, Robert Ciach, Jakub Kaśnikowski., s. 4
3
22
prace dyplomowe z ubezpieczeń
cywilnoprawnych, umową dwustronną zobowiązaniową. Każdej ze stron
przysługują określone uprawnienia i na każdej ciążą określone obowiązki
przez czas trwania stosunku ubezpieczeniowego.
Zawarcie umowy ubezpieczenia zazwyczaj następuje w trybie
ofertowym lub rokowaniowym. Jeżeli strony prowadzą rokowania, to
umowa zostaje zawarta, kiedy strony dojdą do porozumienia co do
wszystkich jej postanowień, które były przedmiotem rokowań . (art.72
k.c.).
Natomiast w przypadku oferty, umowa będzie zawarta wtedy, gdy
oferta złożona przez ubezpieczającego zostanie przyjęta przez zakład
ubezpieczeń. Przyjęcie oferty z zastrzeżeniem zmian lub uzupełnień
poczytuje się za nową ofertę (art. 68 k.c.).Oferta przestaje wiązać z
upływem czasu, w którym składający ofertę mógł w zwykłym toku
czynności na nią odpowiedzieć bez nieuzasadnionego opóźnienia.
Co do formy zawierania tych umów obowiązuje w dziedzinie prawa
cywilnego reguła, że jeżeli z mocy ustawy lub woli stron nie wynika nic
innego, umowa może być zawarta w dowolnej formie, a więc nawet ustnie,
forma pisemna jest przewidziana jedynie dla celów dowodowych.4
2.2. Strony umowy ubezpieczenia
Stroną umowy zobowiązującej
się
do
udzielenia
ochrony
ubezpieczeniowej może być tylko zakład ubezpieczeń - podmiot
zorganizowany w formie spółki akcyjnej albo towarzystwa ubezpieczeń
wzajemnych i posiadający zezwolenie Ministra Finansów na prowadzenie
działalności
ubezpieczeniowej.
Umowa
ubezpieczenia
zawarta
z
podmiotem nie posiadającym takiego zezwolenia jest nieważna.
Zakład ubezpieczeń zorganizowany w formie spółki akcyjnej
prowadzi działalność na podstawie przepisów kodeksu handlowego
dotyczących takich spółek (art. 307-490 k.h.). Zakład ubezpieczeń jako
4
tamże, s. 13
23
prace dyplomowe z ubezpieczeń
spółka
akcyjna
posiada
osobowość
prawną
(w
stosunkach
cywilnoprawnych jest podmiotem praw i obowiązków), którą nabywa z
chwilą wpisania do rejestru handlowego.
3. Charakterystyka ubezpieczeń mieszkaniowych
Jedną z elementarnych potrzeb ludzkich jest potrzeba, która
sprowadza się do posiadania pomieszczenia zapewniającego schronienie,
ochronę przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi itp., czyli tzw.
potrzeba mieszkaniowa. Oczywiście mieszkanie zapewnia rozwój i
możliwość zaspokojenia innych potrzeb wyższego rzędu, ale jego
podstawowym zadaniem są wspomniane wcześniej funkcje użytkowe.
Właśnie ze względu na te funkcje zabezpieczenie się przed skutkami
realizacji ryzyka dotyczącego lokali mieszkalnych i budynków wydaje się
rzeczą jak najbardziej niezbędną.
ROZDZIAŁ II
UBEZPIECZENIA MIESZKANIOWE OFEROWANE PRZEZ
PZU S.A.
1. Charakterystyka PZU S.A.
1.1. Przełomowe daty
1803 - powstaje Towarzystwo Ogniowe dla Miast w Prusach
Południowych - najsilniejsze i najprężniejsze spośród innych socjetat czyli
towarzystw ogniowych, istniejących wówczas na polskich ziemiach zaboru
pruskiego. Datę powstania Towarzystwa uważa się za początek
działalności polskich towarzystw ubezpieczeniowych - do niej odwołuje się
PZU SA w swoim historycznym rodowodzie.
24
prace dyplomowe z ubezpieczeń
1807 - utworzenie Towarzystwa Ogniowego dla Miast w Królestwie
Polskim - do jego władz weszli przedstawiciele ubezpieczonych, co nadało
mu charakter stowarzyszenia społecznego.
1870 - powstaje Warszawskie Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka
Akcyjna,
które
nawiązało
rozległe
stosunki
reasekuracyjne
z
towarzystwami ubezpieczeniowymi m.in. w Anglii, Austrii, Włoszech i
Stanach Zjednoczonych, jego domeną były ubezpieczenia rolne i
przemysłowe.
1921 - powołanie Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych pierwszej
realnie
ogólnopolskiej
instytucji
samorządowej,
o
wszechstronnej ofercie: na pierwszym miejscu były ubezpieczenia ogniowe
(obowiązkowe), na drugim - komunikacyjne, na trzecim - życiowe.
1927 - przekształcenie Polskiej Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych
w Powszechny Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych- dla milionów Polaków
nazwa towarzystwa stała się wkrótce synonimem pewności i zaufania do
systemu ubezpieczeniowego.
1952 - przekształcenie po II wojnie światowej PZUW w Państwowy
Zakład Ubezpieczeń, który utrzymał państwowy monopol na działalność
ubezpieczeniową oraz portfel ubezpieczeń życiowych (prowadzonych
wcześniej przez Pocztową Kasę Oszczędności).
1991 - zmiana ustroju gospodarczego powoduje przekształcenie
Państwowego Zakładu Ubezpieczeń w jednoosobową spółkę Skarbu
Państwa pod nazwą Powszechny Zakład Ubezpieczeń Spółka Akcyjna oraz
wyłonienie siostrzanej firmy PZU Życie SA, następuje reorganizacja
zakresu działalności: PZU SA utrzymuje pakiet ubezpieczeń majątkowych
i osobowych, PZU Życie SA - przejmuje ubezpieczenia życiowe.
1998 - Minister Skarbu Państwa podpisał umowę z ABN Amro Bank
(Polska) SA, podmiotem wybranym na doradcę MSP przy prywatyzacji
PZU SA
25
prace dyplomowe z ubezpieczeń
1999 - Minister Skarbu Państwa ogłosił zaproszenie do rokowań w
sprawie nabycia pakietu 30 proc. zwykłych imiennych akcji PZU SA.
Przedmiotem
rokowań
objęto
w
szczególności:
cenę
za
akcję,
zobowiązania dotyczące zapewnienia rozwoju Spółki oraz sposób
zabezpieczenia tych zobowiązań. Zgodnie z przyjętą strategią prywatyzacji,
Minister Skarbu Państwa określił w zaproszeniu, iż akcje PZU SA może
nabyć inwestor branżowy lub grupa inwestorów z udziałem inwestora
branżowego, przy czym jeden podmiot nie może nabyć mniej niż 10 proc.
akcji.
5 listopada 1999 r. podpisano umowę o sprzedaży inwestorowi
strategicznemu 30 proc. akcji PZU SA.
Umowa sprzedaży obejmuje pakiet 2.590.569 akcji Powszechnego
Zakładu Ubezpieczeń SA w Warszawie na rzecz Konsorcjum Eureko B.V.
z siedzibą w Amsterdamie w Holandii i BIG Banku Gdańskiego SA z
siedzibą w Warszawie. Akcje będące przedmiotem umowy stanowią 30
proc. kapitału akcyjnego PZU SA. Eureko kupiło 1.727.046 akcji, co
stanowi 20 proc. kapitału akcyjnego PZU SA, BIG Bank Gdański SA kupił
863.523 akcje, czyli 10 proc. kapitału spółki.
1.2. Klienci
Prawie połowa dorosłych Polaków (49%) posiada ubezpieczenia w
PZU SA. Największą pod względem liczebności grupę klientów PZU S.A.
stanowią osoby w wieku 40 - 65 lat (44%).
Klienci PZU S.A. to relatywnie częściej osoby:
 Dojrzałe - w wieku 40-65 lat,
 Wykształcone - z wykształceniem średnim lub wyższym,
 Dość zamożne - o dochodach powyżej 500 PLN na osobę w
rodzinie,
26
prace dyplomowe z ubezpieczeń
Mieszkańcy miast - zamieszkali w dużych i średnich miastach w
Polsce.
Jak klienci oceniają PZU SA?
PZU SA jest powszechnie znany i najczęściej wymieniany na
pierwszym miejscu wśród firm ubezpieczeniowych (91%). PZU SA jest
najczęściej określany jako:
 Firma z największymi tradycjami i doświadczeniem.
 Firma dla zwykłych ludzi.
 Firma godna zaufania.
 Firma znająca potrzeby klienta.
Dodatkowe atrybuty PZU SA to:
 Sprawność i fachowość.
 Oferowanie atrakcyjnych warunków ubezpieczeń.
Reklama PZU SA jest powszechnie zauważana (78% Polaków
zetknęło się z nią). Zdecydowana większość Polaków (71%) miała kontakt
z reklamą PZU SA poprzez telewizję. 5
2. Ogólne warunki ubezpieczenia mieszkań.
zatwierdzone Uchwałą Zarządu Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń
S.A.
Nr UZ/205/99. z dnia 2 września 1999 roku
ROZDZIAŁ I - PRZEPISY OGÓLNE
POSTANOWIENIA OGÓLNE
§ 1.
1. Niniejsze ogólne warunki ubezpieczenia mają zastosowanie do umów
ubezpieczenia
5
mieszkań
zawieranych
przez
Powszechny
Zakład
(Na podstawie raportu "Badanie elementów wizerunku PZU S.A. DEMOSKOP Badania Rynkowe i Społeczne, luty 1999.)
27
prace dyplomowe z ubezpieczeń
Ubezpieczeń Spółka Akcyjna, zwany dalej PZU SA, z osobami
fizycznymi, zwanymi dalej ubezpieczającymi.
2. W sprawach nie uregulowanych niniejszymi warunkami
ubezpieczenia lub nie uzgodnionych dodatkowo przez strony umowy, mają
zastosowanie
przepisy
obowiązującej
ustawy
o
działalności
ubezpieczeniowej oraz przepisy kodeksu cywilnego.
3. Umowa ubezpieczenia mieszkania może zostać zawarta:
- w wariancie standardowym, obejmującym wszystkie ryzyka wymienione
w
§
4
niniejszych
warunków,
- w wariancie, obejmującym wybrane ryzyka oraz grupy mienia
wymienione
w
§
20
-
21
niniejszych
warunków,
- za opłatą dodatkowej składki od ryzyk wymienionych w § 23 niniejszych
warunków.
4. Przez użyte w niniejszych ogólnych warunkach ubezpieczenia
pojęcia należy rozumieć:
1/ ubezpieczający - osoba fizyczna, na rzecz której została zawarta
umowa ubezpieczenia. Przez ubezpieczającego rozumie się także osoby
bliskie
zamieszkałe
i
prowadzące
z
ubezpieczającym
wspólne
gospodarstwo,
2/ osoba bliska - małżonek, dzieci, pasierbowie, dzieci przysposobione albo
przyjęte na wychowanie, rodzice, przysposabiający, rodzeństwo, ojczym,
macocha, teściowie, dziadkowie, zięciowie i synowe, osoby pozostające w
konkubinacie a także pomoc domowa - zamieszkałe i prowadzące z
ubezpieczającym
wspólne
gospodarstwo,
3/ osoba trzecia - każda osoba nie będąca stroną umowy ubezpieczenia,
4/ polisa - dokument potwierdzający fakt zawarcia umowy ubezpieczenia,
5/ suma ubezpieczenia - określona w umowie ubezpieczenia kwota, w
granicach której PZU SA jest zobowiązany wypłacić odszkodowanie,
6/ suma gwarancyjna - kwota, w granicach której PZU SA jest
28
prace dyplomowe z ubezpieczeń
zobowiązany
wypłacić
odszkodowanie
osobie
trzeciej,
7/ mieszkanie - lokal służący zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych,
8/ pomieszczenia gospodarcze poza mieszkaniem - pomieszczenia
przynależne do ubezpieczonego mieszkania tj. piwnica, pralnia domowa,
suszarnia, strych, garaż i inne pomieszczenia gospodarcze. Do pomieszczeń
gospodarczych nie zalicza się zabudowanych korytarzy oraz balkonów, o
ile umowa ubezpieczenia nie wprowadza uregulowań odmiennych,
9/ zamek wielozastawkowy - zamek posiadający przynajmniej dwie
ruchome zastawki służące do blokowania zasuwki zamka. Ilość zastawek w
zamku można ustalić na podstawie nacięć profilowanych w kluczu,
10/ zamek wielopunktowy - zamek powodujący ryglowanie skrzydła drzwi
w
ościeżnicy
w
kilku
odległych
od
siebie
miejscach,
11/ zamek mechaniczno-elektroniczny - zamek, którego uruchamianie
następuje
przy
zastosowaniu
systemu
elektronicznego,
12/ ruchomości domowe, w szczególności:
a/ meble, sprzęt zmechanizowany, dywany, pozostałe urządzenia
domowe, odzież, książki, inne przedmioty osobistego użytku oraz zapasy
gospodarstwa
domowego,
b/ sprzęt audiowizualny, komputerowy, fotograficzny, instrumenty
muzyczne,
c/ wyroby ze srebra, złota i platyny, monety, biżuteria, dzieła sztuki,
znaczki
d/
pieniądze
filatelistyczne,
i
inne
środki
płatnicze,
papiery
wartościowe,
e/ rowery, narzędzia gospodarcze, sprzęt turystyczny i sportowy oraz wózki
inwalidzkie
bez
napędu
mechanicznego,
f/ psy, koty, ptaki, ryby w akwariach oraz inne zwierzęta z wyjątkiem
zwierząt utrzymywanych w celach hodowlanych lub handlowych,
13/ stałe elementy mieszkania: meble wbudowane, antresole, drzwi i
okna wraz z zamknięciami i urządzeniami zabezpieczającymi, piece
29
prace dyplomowe z ubezpieczeń
kuchenne i kominki, elementy urządzeń wodnych, kanalizacyjnych,
ogrzewczych, elektrycznych, gazowych, powłoki malarskie i wykładziny
sufitów, ścian, podłóg, instalacje sygnalizacyjne, łącznie z tymi, które nie
zostały
jeszcze
wbudowane
lub
udowodnienia
zainstalowane,
pod
warunkiem
ich
zakupu,
14/ zdarzenie losowe - zdarzenie w postaci ognia, zalania, powodzi,
huraganu,
uderzenia
powietrznego,
piorunu,
eksplozji,
gradu,
obsuwania
lawiny,
upadku
się
pojazdu
ziemi,
15/ szkoda rzeczowa - szkoda polegająca na uszkodzeniu, zniszczeniu lub
utracie
rzeczy,
16/ szkoda osobowa - szkoda polegająca na spowodowaniu śmierci,
uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia.
5. Za szkody spowodowane przez:
1/ kradzież z włamaniem - uważa się kradzież, w której sprawca
dokonał lub usiłował dokonać zaboru mienia z mieszkania bądź
pomieszczenia poza mieszkaniem po usunięciu, przy użyciu siły i narzędzi,
istniejących zabezpieczeń lub otwarciu zabezpieczeń kluczem oryginalnym
lub innym urządzeniem otwierającym, które sprawca zdobył przez kradzież
z
włamaniem
z
innego
lokalu
bądź
w
wyniku
rabunku,
2/ rabunek - uważa się zabór ubezpieczonego mienia:
a/ z zastosowaniem przemocy fizycznej wobec ubezpieczającego
albo
groźby
natychmiastowego jej użycia lub z doprowadzeniem ubezpieczającego do
nieprzytomności
lub
bezbronności,
b/ przez sprawcę, który z zastosowaniem przemocy fizycznej lub groźby
natychmiastowego jej użycia, doprowadził osobę posiadającą klucze do
mieszkania lub ubezpieczonego pomieszczenia i zmusił ją do otworzenia
mieszkania
lub
pomieszczenia
albo
sam
je
otworzył
kluczami
zrabowanymi,
30
prace dyplomowe z ubezpieczeń
c/ poprzez przywłaszczenie lub wyłudzenie mienia dokonane z użyciem
podstępu wobec osób małoletnich, niedołężnych - będących w podeszłym
wieku lub nie w pełni sprawnych, jeżeli sprawca został zatrzymany i
skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub sam fakt podstępu jest
bezsporny w świetle przedstawionych dowodów.
W przypadku gdy umowa ubezpieczenia obejmuje odpowiedzialność za
ryzyko kradzieży z włamaniem i rabunku, PZU SA odpowiada za szkody
powstałe wskutek rabunku bez względu na to, czy był on dokonany w
mieszkaniu
lub
pomieszczeniu,
czy
poza
nimi,
3/ ogień - uważa się szkody powstałe w wyniku działania ognia, który
przedostał się poza palenisko lub powstał bez paleniska i rozszerzył się o
własnej
sile,
4/ zalanie - uważa się szkody powstałe w wyniku:
a/ działania wody lub innej cieczy pochodzącej z urządzeń wodnych,
kanalizacyjnych lub ogrzewczych jeżeli zalanie nastąpiło w wyniku awarii
tych urządzeń, względnie nastąpiło cofnięcie się wody lub ścieków z
urządzeń kanalizacyjnych, o ile zabezpieczenie podłączenia z nimi nie
należało
do
obowiązków
ubezpieczającego,
b/ nieumyślnego pozostawienia otwartych kranów w urządzeniach
wodnych,
c/
zalania
wodą
pochodzącą
z
urządzeń
domowych,
opadów
atmosferycznych oraz zalania wodą lub innym płynem przez osoby trzecie,
5/ powódź - uważa się szkody powstałe wskutek:
a/ zalania terenów w następstwie podniesienia się wody w korytach
wód
b/
płynących
zalania
terenów
lub
wskutek
stojących,
deszczu
nawalnego,
c/ spływu wód po zboczach lub stokach na terenach górskich i falistych,
31
prace dyplomowe z ubezpieczeń
6/ huragan - uważa się szkody powstałe w wyniku działania wiatru o
prędkości nie mniejszej niż 24,5 m/sek., którego działanie wyrządza
masowe szkody; pojedyncze szkody uważa się za spowodowane przez
huragan wówczas, gdy w najbliższym sąsiedztwie stwierdzono działanie
huraganu,
7/ piorun - uważa się szkody powstałe w wyniku bezpośredniego
wyładowania
atmosferycznego
pozostawiającego
na
bezsporne
ubezpieczony
ślady
przedmiot,
tego
zdarzenia,
8/ eksplozję - uważa się szkody powstałe w wyniku gwałtownej zmiany
stanu równowagi układu z jednoczesnym wyzwoleniem się gazów, pyłów
lub pary, wywołane ich właściwością rozprzestrzeniania się. W odniesieniu
do naczyń ciśnieniowych i innych tego rodzaju zbiorników warunkiem
uznania szkody za spowodowaną wybuchem jest, aby ściany tych naczyń i
zbiorników uległy rozdarciu w takich rozmiarach, iż wskutek ujścia gazów,
pyłów,
pary
lub
cieczy
nastąpiło
nagłe
wyrównanie
ciśnień.
Za spowodowane wybuchem uważa się również szkody powstałe wskutek
implozji, polegające na uszkodzeniu zbiornika lub aparatu próżniowego
ciśnieniem
zewnętrznym,
9/ deszcz nawalny - uważa się szkody powstałe wskutek deszczu o
współczynniku wydajności o wartości co najmniej 4, który ustala Instytut
Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMiGW). W przypadku braku
możliwości ustalenia tego współczynnika przez IMiGW, bierze się pod
uwagę stan faktyczny i rozmiar szkód w miejscu ich powstania, świadczące
wyraźnie
o
działaniu
deszczu
nawalnego,
10/ grad - uważa się szkody powstałe wskutek opadu atmosferycznego
składającego
się
z
bryłek
lodu,
11/ upadek pojazdu powietrznego - uważa się szkody powstałe wskutek
katastrofy,
bądź
przymusowego
lądowania
samolotu
silnikowego,
bezsilnikowego lub innego obiektu latającego, a także spowodowane
32
prace dyplomowe z ubezpieczeń
upadkiem
ich
części
lub
przewożonego
ładunku,
12/ lawinę - uważa się szkody powstałe wskutek gwałtownego zsuwania
się lub staczania mas śniegu, lodu, skał lub kamieni ze zboczy górskich,
13/
obsunięcie
się
ziemi
-
uważa
się
szkody
spowodowane:
- przez zapadanie się ziemi wskutek obniżenia się terenu z powodu
zawalenia
się
podziemnych
pustych
przestrzeni
w
gruncie,
- przez usuwanie się ziemi wskutek ruchów mas ziemi na stokach,
14/ przepięcie - uważa się szkody spowodowane gwałtownym wzrostem
napięcia w sieci elektrycznej w wyniku wyładowań atmosferycznych,
15/ akt terroryzmu - uważa się szkody powstałe w wyniku nielegalnych
akcji
organizowanych
z
pobudek
ideologicznych,
politycznych,
ekonomicznych, socjalnych lub innych, indywidualnych lub grupowych,
skierowanych przeciwko osobom lub obiektom, w celu wprowadzenia
chaosu, zastraszenia ludności i dezorganizacji życia publicznego bądź
zdezorganizowania pracy transportu publicznego, zakładów usługowych
lub wytwórczych.
ROZDZIAŁ II - UBEZPIECZENIE STANDARDOWE
PRZEPISY OGÓLNE
§ 2. 1. Na podstawie standardowej umowy ubezpieczenia
mieszkania, zwanej dalej umową ubezpieczenia, objęte są ubezpieczeniem
ruchomości domowe wraz ze stałymi elementami mieszkania.
2. PZU SA zawiera umowę ubezpieczenia mieszkania z osobą
fizyczną, posiadającą mieszkanie na podstawie odpowiedniego tytułu
prawnego (prawa własności, spółdzielczego prawa do lokalu, decyzji
administracyjnej lub ważnej umowy cywilno - prawnej), która:
1/
zamieszkuje
i
jest
zameldowana
w
tym
mieszkaniu,
2/ nie jest zameldowana, lecz faktycznie w mieszkaniu tym zamieszkuje i
posiada
w
nim
swoje
mienie,
33
prace dyplomowe z ubezpieczeń
3/ nie zamieszkuje na stałe w mieszkaniu, które posiada, względnie
wynajmuje to mieszkanie osobie trzeciej i wyszczególni rodzaj swojego
mienia znajdującego się w mieszkaniu, które chce ubezpieczyć.
3. W razie przeprowadzenia się ubezpieczającego wraz z
ubezpieczonym mieniem do innego mieszkania, prawa i obowiązki
wynikające z umowy ubezpieczenia przechodzą na nowe mieszkanie,
począwszy od dnia powiadomienia PZU SA o zmianie miejsca
zamieszkania - pod warunkiem, że nowe mieszkanie spełnia wymogi
określone w § 18.
4. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 ubezpieczający
obowiązany jest podać PZU SA adres nowego zamieszkania najpóźniej w
terminie 30 dni od daty zamieszkania w nowym mieszkaniu.
5. W przypadku przeprowadzenia się ubezpieczającego do innego
mieszkania,
dotychczasowe
mieszkanie
objęte
jest
ochroną
ubezpieczeniową nie dłużej niż 30 dni od dnia zamieszkania w innym
mieszkaniu i powiadomienia o tym fakcie PZU SA.
PRZEDMIOT UBEZPIECZENIA
§ 3. 1. W ramach umowy ubezpieczenia mieszkania ochroną
ubezpieczeniową objęte są:
1/ ruchomości domowe wraz ze stałymi elementami mieszkania,
znajdujące się w ubezpieczonym mieszkaniu wskazanym w polisie oraz w
piwnicy w domach jednorodzinnych (wolnostojących, szeregowych); przy
czym gdy ubezpieczający zamieszkuje a nie jest zameldowany w
mieszkaniu, ubezpieczone mogą zostać jedynie ruchomości domowe
będące
jego
własnością,
2/ ruchomości domowe - znajdujące się w pomieszczeniach gospodarczych
poza
mieszkaniem,
3/ odpowiedzialność cywilna ubezpieczającego.
34
prace dyplomowe z ubezpieczeń
2. Umową standardową objęte są również ruchomości domowe
znajdujące się czasowo w posiadaniu ubezpieczającego, jeżeli zostały mu
wypożyczone względnie przydzielone do używania pod warunkiem, że fakt
przydzielenia
do
użytku
prywatnego
albo
wypożyczenia
został
udowodniony.
3. Umową ubezpieczenia mieszkania nie są objęte następujące
ruchomości domowe, chyba że strony umowy postanowiły inaczej:
1/
2/
metale
dokumenty
szlachetne
i
w
-
rękopisy,
złomie
i
sztabach,
3/ nie oprawione kamienie szlachetne i syntetyczne - nie stanowiące
wyrobu
użytkowego,
4/
paliwa
napędowe,
5/ dodatkowe wyposażenie samochodów, motocykli i motorowerów oraz
części
zapasowe
do
tych
pojazdów,
6/ przedmioty w ilościach wskazujących, że są przeznaczone na handel,
7/ przedmioty i materiały służące działalności usługowo - produkcyjnej.
4. W przypadku zawarcia umowy ubezpieczenia mieszkania na
warunkach określonych w § 2 ust. 2 pkt 3, umową ubezpieczenia nie są
objęte
następujące
ruchomości
domowe:
- wyroby ze srebra, złota i platyny, monety, biżuteria, dzieła sztuki oraz
znaczki
filatelistyczne,
- pieniądze i inne środki płatnicze oraz papiery wartościowe.
ZAKRES UBEZPIECZENIA
§ 4. Na podstawie umowy ubezpieczenia - zakresem ubezpieczenia
objęte są szkody powstałe w następstwie:
1/
kradzieży
z
włamaniem
i
rabunku,
2/ zdarzeń losowych w postaci ognia, zalania, powodzi, huraganu,
uderzenia piorunu, eksplozji, gradu, upadku pojazdu powietrznego, lawiny,
obsuwania
się
ziemi,
35
prace dyplomowe z ubezpieczeń
3/ zaginięcia ubezpieczonych przedmiotów w czasie zdarzenia losowego
lub w czasie akcji ratowniczej prowadzonej w związku ze zdarzeniem
losowym, z wyłączeniem jednak szkód w postaci zaginięcia w tym czasie
pieniędzy i innych środków płatniczych , papierów wartościowych, dzieł
sztuki, przedmiotów ze srebra, złota i platyny, znaczków filatelistycznych,
monet
oraz
biżuterii,
4/ zdarzenia, w związku z którym ubezpieczony zobowiązany jest do
naprawienia szkody osobowej bądź rzeczowej wyrządzonej osobie trzeciej.
UBEZPIECZENIE
W
RUCHOMOŚCI
POMIESZCZENIACH
DOMOWYCH
GOSPODARCZYCH
POZA
MIESZKANIEM
§ 5. 1. W ramach umowy ubezpieczenia mieszkania ubezpieczone
są: meble, sprzęt zmechanizowany, dywany, pozostałe urządzenia domowe,
odzież, książki, inne przedmioty osobistego użytku oraz zapasy
gospodarstwa
domowego,
rowery,
narzędzia
gospodarcze,
sprzęt
turystyczny i sportowy oraz wózki inwalidzkie bez napędu mechanicznego,
jeżeli
znajdują
się
w
należycie
zabezpieczonej:
- piwnicy, pralni domowej, suszarni na strychu lub innym pomieszczeniu
gospodarczym tego samego budynku, w którym znajduje się ubezpieczone
mieszkanie,
- innych pomieszczeniach gospodarczych położonych na terenie posesji, na
której stoi budynek, w którym znajduje się ubezpieczone mieszkanie,
- garażu - usytuowanym w miejscowości, w której ubezpieczający
zamieszkuje.
2. Ubezpieczeniem objęte są również koszty naprawy zabezpieczeń
pomieszczenia, zniszczonych lub uszkodzonych wskutek usiłowanego bądź
dokonanego włamania.
3. Górną granicę odpowiedzialności PZU SA za ruchomości
domowe znajdujące się w pomieszczeniach poza mieszkaniem stanowi
36
prace dyplomowe z ubezpieczeń
kwota odpowiadająca 5% sumy ubezpieczenia mieszkania ubezpieczonego
w wariancie standardowym łącznie z kosztami naprawy zabezpieczeń,
zniszczonych lub uszkodzonych wskutek usiłowanego bądź dokonanego
włamania.
4. Górną granicę odpowiedzialności PZU SA za ruchomości
domowe oraz stałe elementy mieszkania - znajdujące się w piwnicy w
domu jednorodzinnym (wolnostojącym, szeregowym) stanowi suma
ubezpieczenia mieszkania, z uwzględnieniem ograniczeń o których mowa
w § 12 ust. 7.
5. Pomieszczenie uważa się za należycie zabezpieczone, jeżeli
spełnione zostały łącznie warunki wymienione w § 18 z tym, że drzwi
zewnętrzne prowadzące do pomieszczenia poza mieszkaniem powinny być
zamknięte
co
najmniej
na
zamek
wielozastawkowy lub
kłódkę
wielozastawkową.
6. Przepisy odnoszące się do ubezpieczenia ruchomości domowych
znajdujących się w ubezpieczonym mieszkaniu, stosuje się również do
ubezpieczenia
ruchomości
domowych
w
pomieszczeniach
poza
mieszkaniem, o ile przepisy niniejszego paragrafu nie stanowią inaczej.
PRZEDMIOT
I
ZAKRES
UBEZPIECZENIA
ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ
§ 6. 1. Umowa ubezpieczenia mieszkania obejmuje również
ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej ubezpieczającego oraz osób
bliskich pozostających z ubezpieczającym we wspólnym gospodarstwie
domowym, jeżeli w wyniku zdarzenia objętego umową ubezpieczenia,
osoba trzecia doznała szkody osobowej lub rzeczowej.
2. Ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej objęte są szkody
powstałe na terenie nieruchomości, na której znajduje się ubezpieczone
mieszkanie, spowodowane:
37
prace dyplomowe z ubezpieczeń
1/ wskutek użytkowania mieszkania określonego w polisie oraz
pomieszczeń wymienionych w § 5 ust. 1, w tym za szkody wyrządzone
posiadaczom innych mieszkań w następstwie nieumyślnego pozostawienia
otwartych kranów w urządzeniach wodno- kanalizacyjnych lub zalania z
innych
2/
przyczyn,
wskutek
wykonywania
ubezpieczającego
czynności
lub
życia
przez
codziennego
osoby
przez
bliskie,
3/ przez dzieci oraz innych członków rodziny, za których czyny
ubezpieczający
ponosi
odpowiedzialność
z
mocy
prawa,
4/ przez pomoc domową zatrudnioną na podstawie umowy o pracę,
5/
uprawianiem
6/
używaniem
sportu,
roweru
z
lub
wyłączeniem
wózka
sportu
inwalidzkiego
wyczynowego,
bez
napędu
mechanicznego,
7/ przez posiadane zwierzęta domowe.
3. Z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej PZU SA
udziela ochrony ubezpieczeniowej w granicach sumy gwarancyjnej.
4. Górną granicę odpowiedzialności PZU SA z tytułu ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej stanowi suma gwarancyjna:
1/ odpowiadająca pięciokrotnej wartości sumy ubezpieczenia
mieszkania nie wyższa niż równowartość pieniężna 25.000 USD - jeżeli
umowa
ubezpieczenia
mieszkania
została
zawarta
w
wariancie
standardowym,
2/ określona w dokumencie ubezpieczenia - nie wyższa niż równowartość
pieniężna 25.000 USD.
5. Niezależnie od odszkodowania, o którym mowa w ust. 3 - PZU
SA pokrywa:
1/ niezbędne koszty obrony sądowej i pozasądowej, prowadzonej na
polecenie PZU SA lub za jego zgodą, w związku z wniesionym przez
osobę
trzecią
roszczeniem
o
odszkodowanie,
38
prace dyplomowe z ubezpieczeń
2/ koszty wynagrodzenia rzeczoznawców powołanych przez PZU SA lub
przez ubezpieczającego za zgodą PZU SA, dla ustalenia okoliczności
zdarzenia lub rozmiaru szkody.
6. Uprawniony do odszkodowania w związku z wypadkiem objętym
ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia
bezpośrednio od PZU SA. Jeżeli roszczenie zostanie zgłoszone do
ubezpieczającego, przekazuje on roszczenie do PZU SA, powiadamiając o
tym poszkodowanego.
WYŁĄCZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ
§ 7. Z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wyłączone są
szkody:
1/ wyrządzone umyślnie przez ubezpieczającego lub osobę, za którą
ubezpieczający
ubezpieczającym
ponosi
we
odpowiedzialność
wspólnym
albo
która
gospodarstwie
pozostaje
z
domowym,
2/ wyrządzone przez ubezpieczającego osobom bliskim zamieszkałym i
prowadzącym z ubezpieczającym wspólne gospodarstwo domowe lub
przez
osobę
bliską
ubezpieczającemu,
3/ powstałe wskutek uszkodzenia, zniszczenia lub zaginięcia przedmiotów
przyjętych przez ubezpieczającego do używania, przechowywania lub
naprawy,
4/ rzeczowe, wyrządzone przez powolne działanie temperatury, gazów,
wód odpływowych, pary lub wilgoci, dymu, sadzy i pyłu, wyciekanie,
wstrząsy
oraz
tworzenie
się
grzyba,
5/ wyrządzone w związku z posiadaniem, kierowaniem lub używaniem
pojazdów
mechanicznych,
6/ powstałe wskutek czynności wynikających z wykonywania zawodu lub
prowadzenia
działalności
gospodarczej,
7/ wyrządzone przez pomoc domową czynnościami nie mieszczącymi się
39
prace dyplomowe z ubezpieczeń
w
zakresie
obowiązków
wynikających
z
umowy
o
pracę,
8/ polegające na zniszczeniu, uszkodzeniu lub utracie pieniędzy i innych
środków płatniczych, biżuterii, papierów wartościowych, wszelkiego
rodzaju
dokumentów
oraz
znaczków
filatelistycznych
i
monet,
9/ wynikające z przeniesienia chorób przez ubezpieczającego lub przez
zwierzęta należące do ubezpieczającego, względnie pozostające pod jego
opieką,
10/
powstałe
w
drzewostanie
i
w
środowisku
naturalnym,
11/ wyrządzone pod wpływem alkoholu, narkotyków lub środków
odurzających.
ZAWARCIE UMOWY UBEZPIECZENIA
§
8.
1.
Umowę
ubezpieczenia
zawiera
się
na
wniosek
ubezpieczającego na okres roczny bądź okres krótszy od roku
(ubezpieczenie krótkoterminowe).
2. Umowę uważa się za zawartą z chwilą doręczenia przez PZU SA
ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia, z zastrzeżeniem ust. 3 - 5.
3. Jeżeli przed upływem 14 dni od daty otrzymania wniosku na
piśmie, PZU SA nie doręczył ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia,
umowę uważa się za zawartą z 15-tym dniem od otrzymania wniosku na
podstawie niniejszych ogólnych warunków ubezpieczenia mieszkań.
4. Jeżeli dokument ubezpieczenia zawiera postanowienia, które
odbiegają na niekorzyść ubezpieczającego od treści złożonego przez niego
wniosku lub od ogólnych warunków ubezpieczenia mieszkań, PZU SA jest
zobowiązany zwrócić ubezpieczającemu na to uwagę na piśmie przy
doręczeniu dokumentu ubezpieczenia, wyznaczając mu co najmniej 7 dniowy
termin
zgłoszenia
sprzeciwu.
W razie nie wykonania tego obowiązku przez PZU SA zmiany dokonane
na niekorzyść ubezpieczającego są nieważne.
40
prace dyplomowe z ubezpieczeń
5. W przypadku nie złożenia przez ubezpieczającego sprzeciwu w
terminie określonym w ust. 4, umowę uważa się za zawartą, zgodnie z
treścią
dokumentu
ubezpieczenia,
następnego
dnia
po
upływie
wyznaczonego terminu do złożenia sprzeciwu.
POCZĄTEK ODPOWIEDZIALNOŚCI PZU SA
§ 9. 1. Odpowiedzialność PZU SA rozpoczyna się od dnia
następnego po zawarciu umowy, nie wcześniej jednak niż dnia następnego
po zapłaceniu składki, chyba że w umowie przewidziano inny termin
początku odpowiedzialności.
2.
Okres
ubezpieczenia
liczy
się
od
dnia
rozpoczęcia
odpowiedzialności PZU SA i trwa 1 rok, chyba że umowę ubezpieczenia
zawarto na okres krótszy (ubezpieczenie krótkoterminowe) lub umowa
została wypowiedziana.
3. Ciągłość odpowiedzialności PZU SA dla umów zawartych na
okres roczny zostaje zachowana przez opłacenie składki na następny okres
ubezpieczenia, najpóźniej w ciągu 30 dni (13 miesiąc) po upływie
dotychczasowego okresu ubezpieczenia.
ODSTĄPIENIE
LUB
WYPOWIEDZENIE
UMOWY
UBEZPIECZENIA
§ 10. 1. Ubezpieczający może odstąpić od umowy ubezpieczenia
jeżeli umowa została zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy.
2. Odstąpienie od umowy ubezpieczenia, może być dokonane
najpóźniej w terminie 30 dni od daty zawarcia umowy ubezpieczenia.
3. Odstąpienie od umowy nie zwalnia ubezpieczającego od
obowiązku opłacenia składki za okres, w jakim PZU SA udzielał ochrony
ubezpieczeniowej.
4. Każda ze stron w ciągu miesiąca od daty wypłaty odszkodowania
lub
doręczenia
ubezpieczającemu
pisma
o
odmowie
wypłaty
odszkodowania może wypowiedzieć umowę ubezpieczenia z zachowaniem
41
prace dyplomowe z ubezpieczeń
miesięcznego okresu wypowiedzenia. W razie wypowiedzenia umowy
składka za nie wykorzystany okres ubezpieczenia podlega zwrotowi tylko
wtedy, gdy nie wypłacono odszkodowania, bądź nie zgłoszono szkody.
5. Przy dokonywaniu zwrotu składki potrąca się 20% składki
podlegającej zwrotowi.
KONIEC ODPOWIEDZIALNOŚCI PZU SA
§ 11. Umowa ubezpieczenia rozwiązuje się:
1/ wraz z upływem okresu ubezpieczenia określonego w umowie
(polisie), za wyjątkiem przypadku o którym mowa w § 9 ust. 3,
2/ z 14-tym dniem od daty zawiadomienia ubezpieczającego o wyczerpaniu
sumy
ubezpieczenia
i
nie
zapłacenia
przez
zainteresowanego
uzupełniającej
składki,
3/ wskutek przejścia własności ubezpieczonego mienia na inną osobę,
4/ w razie nie opłacenia raty składki - z upływem terminu płatności raty
składki
określonego
w
polisie.
5/ w przypadkach określonych w § 10 ust. 1-2 i 4.
SUMA UBEZPIECZENIA /WARTOŚĆ UBEZPIECZENIOWA/
§ 12. 1. Sumę ubezpieczenia ustala ubezpieczający w porozumieniu
z PZU SA.
2. W razie podwyższenia sumy ubezpieczenia w ciągu okresu
ubezpieczenia,
podwyższona
odpowiedzialności
PZU
SA
suma
od
dnia
stanowi
górną
następnego
po
granicę
zapłaceniu
uzupełniającej składki.
3. Suma ubezpieczenia ulega pomniejszeniu o kwotę wypłaconego
odszkodowania, o czym PZU SA powiadamia ubezpieczającego.
4. Ubezpieczający może uzupełnić tę sumę po zapłaceniu
dodatkowej
składki;
w
przeciwnym
razie
-
górną
granicę
odpowiedzialności PZU SA za następną szkodę powstałą w danym okresie
42
prace dyplomowe z ubezpieczeń
ubezpieczenia stanowi suma ubezpieczenia jaka pozostała po wypłacie
odszkodowania za wcześniejszą szkodę.
5. W uzasadnionych przypadkach PZU SA może odstąpić od
pomniejszania sumy ubezpieczenia o kwotę wypłaconego odszkodowania.
6. Z tytułu ubezpieczenia ruchomości domowych oraz stałych
elementów mieszkania - PZU SA wypłaca odszkodowanie w kwocie
odpowiadającej wysokości szkody, nie więcej jednak niż wynosi suma
ubezpieczenia, stanowiąca górną granicę odpowiedzialności PZU SA - z
zastrzeżeniem ust.7.
7. W ubezpieczeniu standardowym mieszkań - górną granicę
odpowiedzialności PZU SA za:
1/
sprzęt
audiowizualny,
komputerowy,
fotograficzny
oraz
instrumenty muzyczne, stanowi kwota odpowiadająca 70% sumy
ubezpieczenia,
2/ przedmioty ze srebra, złota i platyny, monety, biżuterię, dzieła sztuki,
oraz znaczki filatelistyczne, stanowi kwota odpowiadająca 40% sumy
ubezpieczenia,
3/ stałe elementy mieszkania, stanowi kwota odpowiadająca 40% sumy
ubezpieczenia,
4/ pieniądze i inne środki płatnicze, stanowi kwota odpowiadająca 5%
sumy
ubezpieczenia,
5/ papiery wartościowe, stanowi kwota odpowiadająca 20% sumy
ubezpieczenia,
6/ rabunek ruchomości domowych poza mieszkaniem, górną granicę
odpowiedzialności stanowi kwota odpowiadająca 10% sumy ubezpieczenia
z tym, że za pieniądze i inne środki płatnicze - 5% sumy ubezpieczenia.
USTALENIE WYSOKOŚCI SZKODY I ODSZKODOWANIA
43
prace dyplomowe z ubezpieczeń
§ 13. 1. Za szkodę uważa się utratę bądź zmniejszenie wartości
ubezpieczonego mienia z powodu zniszczenia, uszkodzenia, zaginięcia lub
zaboru wskutek zdarzeń wymienionych w § 4.
2. Wysokość szkody ustala się według cen z dnia powstania szkody,
za wyjątkiem szkód udokumentowanych rachunkiem naprawy.
3. Wysokość szkody ustala się według udowodnionej przez
ubezpieczającego wartości przedmiotu szkody, a w razie braku takiego
udowodnienia - według przeciętnej wartości przedmiotu tego samego lub
podobnego rodzaju i gatunku, ustalonej na podstawie cen występujących w
handlu.
4. Przy ustalaniu wysokości szkody według zasad określonych w ust.
3, potrąca się określony procentowo stopień faktycznego zużycia
przedmiotu.
5. Wysokość szkody według kosztów naprawy ustala się
odpowiednio do zakresu rzeczywistych uszkodzeń spowodowanych
zdarzeniem losowym, według przeciętnych cen zakładów usługowych lub
udokumentowanych rachunkiem kosztów naprawy - wraz ze specyfikacją
zakresu wykonanych robót - jeżeli rachunek taki zostanie przedłożony w
terminie sześciu miesięcy od daty powstania szkody. Rachunek kosztów
naprawy podlega weryfikacji przez PZU SA co do wysokości kosztów,
zakresu
robót
i
użytych
materiałów.
Przy ustalaniu wysokości szkody nie uwzględnia się kosztów wynikających
z braku części zamiennych lub materiałów potrzebnych do przywrócenia
stanu istniejącego przed szkodą.
6. Wysokość szkody ustalona według kosztów naprawy nie może
przekroczyć rzeczywistej wartości przedmiotu.
7. W razie nie udokumentowania kosztów naprawy uszkodzonego
przedmiotu, jako wysokość szkody przyjmuje się określony procentowo w
44
prace dyplomowe z ubezpieczeń
porozumieniu z ubezpieczającym lub przez rzeczoznawcę ubytek wartości
rzeczywistej przedmiotu.
8. W odniesieniu do kosztów remontu mieszkania po szkodzie - nie
odlicza się stopnia zużycia związanego z okresem użytkowania mieszkania,
wyłącznie w odniesieniu do robót malarskich. W pozostałych przypadkach
stopień zużycia odlicza się w uzgodnieniu z ubezpieczającym, bądź na
podstawie opinii rzeczoznawcy.
9. Wysokość szkody w pieniądzach i innych środkach płatniczych
ustala się według ich nominalnej wartości, a w papierach wartościowych
według ich rzeczywistej wartości, przy czym w papierach wartościowych
będących przedmiotem obrotu giełdowego - według ceny giełdowej w dniu
powstania
szkody,
pomniejszonej
o
prowizję
maklerską.
Pieniądze i inne środki płatnicze stanowiące walutę obcą, przelicza się na
złote polskie - według średniego kursu danej waluty w NBP,
obowiązującego w dniu powstania szkody.
10. Wysokość szkody w monetach ustala się według wartości złomu,
chyba że monety te stanowią prawny środek płatniczy a ich nominalna
wartość jest wyższa od wartości złomu; za wysokość szkody przyjmuje się
wówczas wartość nominalną tych monet.
11. Przy ustalaniu wysokości szkody:
1/ nie uwzględnia się wartości naukowej, kolekcjonerskiej,
zabytkowej
czy
amatorskiej
ubezpieczonego
mienia,
2/ potrąca się 25% tytułem udziału własnego ubezpieczającego jeżeli
szkoda powstała w wyniku włamania dokonanego przez otwarcie
nieatestowanych zamków bez uszkodzenia ich mechanizmów, z wyjątkiem
rabunku o którym mowa w § 1 ust. 5 pkt 2 oraz gdy sprawca otworzył
zabezpieczenie kluczem lub innym urządzeniem otwierającym, które
zdobył przez kradzież z włamaniem z innego lokalu lub w wyniku rabunku.
45
prace dyplomowe z ubezpieczeń
12. Wysokość szkody zwiększa się - w granicach sumy
ubezpieczenia - o udokumentowane koszty uprzątnięcia pozostałości po
szkodzie, w wysokości do 3% sumy ubezpieczenia.
13.
Niezależnie
od
odszkodowania,
PZU
SA
zwraca
ubezpieczającemu:
1/ w granicach sumy ubezpieczenia koszty wynikłe z zastosowania
środków, o których mowa w § 17 ust. 2, podjętych w celu zmniejszenia
szkody lub zabezpieczenia bezpośrednio zagrożonego mienia przed szkodą,
jeżeli środki te były właściwe, chociażby okazały się bezskuteczne,
2/ koszty wynagrodzenia rzeczoznawców powołanych przez PZU SA lub
za jego zgodą przez ubezpieczającego dla ustalenia okoliczności zdarzenia
lub rozmiaru szkody.
14. Jeżeli PZU SA wypłacił odszkodowanie za szkodę polegającą na
uszkodzeniu mieszkania, a przy następnej szkodzie obejmującej ten sam
przedmiot szkody zostanie stwierdzone, iż ubezpieczający nie dokonał
naprawy uszkodzeń, to przysługujące odszkodowanie zmniejsza się o
uprzednio wypłaconą kwotę.
15. Jeżeli PZU SA udzieli obniżki składki z tytułu zastosowania w
mieszkaniu dodatkowych zabezpieczeń - w razie stwierdzenia ich braku,
niesprawności technicznej bądź nie zadziałania w czasie szkody - PZU SA
może zmniejszyć odszkodowanie w granicach udzielonej procentowej
obniżki składki.
WYŁĄCZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI
§ 14. PZU SA nie odpowiada za szkody:
1/ wyrządzone umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa przez
ubezpieczającego
bądź
osobę,
za
którą
ubezpieczający
ponosi
odpowiedzialność, albo która pozostaje z ubezpieczającym we wspólnym
gospodarstwie domowym chyba, że w przypadku rażącego niedbalstwa
zapłata odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach zasadom
46
prace dyplomowe z ubezpieczeń
współżycia
społecznego,
2/ powstałe w przedmiotach ze srebra, złota i platyny, biżuterii, w dziełach
sztuki, pieniądzach i innych środkach płatniczych, w razie gdy mieszkanie
było
nie
zamieszkałe
nieprzerwanie
dłużej
niż
3
miesiące,
3/ elektryczne - powstałe w aparatach lub innych urządzeniach wskutek
działania prądu elektrycznego podczas eksploatacji, chyba że w
następstwie niewłaściwego działania prądu elektrycznego powstał pożar,
4/ powstałe wskutek systematycznego zawilgocenia mieszkania i
pomieszczeń
z
powodu
nieszczelności
urządzeń
wodnych,
kanalizacyjnych, ogrzewczych, niewłaściwej wentylacji lub w wyniku
zalania wodą pochodzącą z opadów atmosferycznych poprzez dach, ściany,
balkony, tarasy okna lub nie zabezpieczone otwory - jeżeli obowiązek
konserwacji tych urządzeń, instalacji czy elementów mieszkania lub
budynku
należał
do
obowiązków
ubezpieczającego,
5/ powstałe w wyniku:
a/ przenikania wód gruntowych lub przemarzania stałych elementów
budynku,
b/ wydostania się wody z urządzeń wodno-kanalizacyjnych wskutek
uszkodzenia spowodowanego zamarznięciem wody i rozsadzeniem rur,
6/
górnicze
7/
w
powstałe
rozumieniu
poza
prawa
granicami
górniczego,
kraju,
8/ powstałe wskutek działań wojennych, trzęsienia ziemi, działania energii
jądrowej,
wewnętrznych
zamieszek
i
rozruchów,
9/ wynikłe z aktów terroryzmu - chyba, że ryzyko to zostało objęte
ubezpieczeniem za opłatą dodatkowej składki.
WYPŁATA ODSZKODOWANIA
47
prace dyplomowe z ubezpieczeń
§ 15. 1. Odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia mieszkania, PZU SA
wypłaca w terminie 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia o szkodzie,
chyba że:
1/ ubezpieczający nie złożył w PZU SA w ciągu 14 dni od daty
zawiadomienia o szkodzie rachunku strat i innych dokumentów
uzasadniających roszczenie; w razie późniejszego złożenia dokumentów
odszkodowanie jest wypłacane w terminie 14 dni po ich dostarczeniu,
2/ wyjaśnienie w 30-dniowym terminie okoliczności koniecznych do
ustalenia odpowiedzialności PZU SA albo wysokości odszkodowania
okazało się niemożliwe; odszkodowanie powinno być wypłacone w ciągu
14 dni od wyjaśnienia tych okoliczności, z tym że bezsporną część
odszkodowania PZU SA wypłaca w terminie 30- dniowym od
zawiadomienia
o
szkodzie,
3/ w sprawie powstałej szkody zostało wdrożone postępowanie karne,
którego
wynik
może
mieć
istotne
znaczenie
dla
ustalenia
odpowiedzialności Zakładu lub wysokości odszkodowania; PZU SA
wypłaca jednak w terminie 30 dni od zawiadomienia o szkodzie bezsporną
część odszkodowania, a pozostałą część - po uzyskaniu wyników
dochodzenia lub uprawomocnienia się wyroku sądowego.
2. Jeżeli odszkodowanie nie przysługuje, PZU SA informuje o tym
na piśmie ubezpieczającego lub osobę zgłaszającą roszczenie w terminie
określonym w ust. 1, wskazując na okoliczności i podstawę prawną
uzasadniającą odmowę wypłaty odszkodowania.
ROSZCZENIA REGRESOWE
§
16.
1.
Z
dniem
wypłaty
odszkodowania,
roszczenie
ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę
przechodzi z mocy prawa na PZU SA do wysokości wypłaconego
odszkodowania.
48
prace dyplomowe z ubezpieczeń
2. Jeżeli PZU SA pokrył tylko część szkody , ubezpieczającemu
przysługuje co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed
roszczeniami PZU SA.
3. Nie przechodzą na PZU SA roszczenia ubezpieczającego
przeciwko osobom, z którymi ubezpieczający pozostaje we wspólnym
gospodarstwie domowym lub za które ponosi odpowiedzialność.
4. Na prośbę PZU SA ubezpieczający zobowiązany jest udzielić
wszelkiej pomocy przy dochodzeniu roszczenia regresowego od osoby
odpowiedzialnej za szkodę, w tym dostarczyć informacji oraz dokumentów
niezbędnych do skutecznego dochodzenia roszczenia.
5. W przypadkach społecznie i gospodarczo uzasadnionych PZU SA
może ograniczyć roszczenie regresowe; nie dotyczy to jednak przypadków,
gdy szkoda została spowodowana umyślnie.
6. Jeżeli ubezpieczający bez zgody PZU SA zrzekł się roszczenia w
części lub w całości przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę,
PZU
SA
może
odmówić
lub
zmniejszyć
odszkodowanie.
Jeżeli zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia zostanie ujawnione po
wypłaceniu odszkodowania, PZU SA może żądać od ubezpieczającego
zwrotu całości lub części wypłaconego odszkodowania.
OBOWIĄZKI UBEZPIECZAJĄCEGO
§ 17. 1. Do obowiązków ubezpieczającego należy:
1/ podanie do wiadomości PZU SA wszystkich znanych sobie
okoliczności, o które PZU SA zapytywał przed zawarciem umowy,
istotnych dla oceny ryzyka, ustalenia zakresu odpowiedzialności i
mających
wpływ
na
wysokość
składki.
Jeżeli PZU SA zawarł umowę mimo braku odpowiedzi ubezpieczającego
na poszczególne pytania, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne,
2/ opłacenie - obliczonej na podstawie obowiązującej taryfy - składki
49
prace dyplomowe z ubezpieczeń
ubezpieczeniowej z góry za cały okres ubezpieczenia, chyba że w umowie
przyjęto
inny
sposób
opłacenia
składki,
3/ powiadomienie PZU SA o zmianie adresu; w przeciwnym razie pismo
PZU SA wysłane pod ostatni znany adres wywiera skutki prawne 7 dnia od
upływu terminu do odbioru w urzędzie pocztowym.
2. W razie powstania szkody ubezpieczający obowiązany jest użyć
wszelkich dostępnych mu środków w celu zmniejszenia rozmiaru szkody
oraz w celu zabezpieczenia bezpośrednio zagrożonego mienia przed dalszą
szkodą.
Jeżeli ubezpieczający dopuścił się rażącego niedbalstwa w wykonaniu
powyższych obowiązków, odszkodowanie się nie należy, chyba że zapłata
całości lub części odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach
zasadom współżycia społecznego.
3. Do obowiązków ubezpieczającego należy również:
1/ niezwłocznie, najpóźniej w terminie 3 dni od powstania szkody
lub uzyskania o niej informacji powiadomić:
a/
PZU
SA
-
o
powstaniu
szkody,
b/ miejscową jednostkę policji - o każdym przypadku kradzieży z
włamaniem, rabunku lub zaginięcia przedmiotów objętych ubezpieczeniem
w czasie trwania zdarzenia losowego albo akcji ratowniczej, podając
rodzaj,
ilość
oraz
wartość
zaginionego
mienia,
c/ administrację budynku - o fakcie zalania ubezpieczonego mieszkania i
uzyskać potwierdzenie o dokonanym powiadomieniu,
2/ pozostawić bez dokonywania zmian miejsce szkody do czasu
oględzin przez przedstawiciela PZU SA, chyba że zmiana stanu
faktycznego spowodowanego zdarzeniem była niezbędna w celu zabezpieczenia mienia pozostałego po szkodzie lub zmniejszenia szkody;
PZU SA nie może powoływać się na ten zakaz, jeżeli nie rozpoczął
czynności likwidacyjnych w terminie 7 dni od daty otrzymania
50
prace dyplomowe z ubezpieczeń
zawiadomienia
o
powstaniu
szkody,
3/ udowodnić fakt zaistnienia zdarzenia objętego odpowiedzialnością PZU
SA,
4/ złożyć w PZU SA najpóźniej w ciągu 7 dni od daty uzyskania informacji
o powstaniu szkody, spis utraconych lub uszkodzonych przedmiotów z
określeniem
ich
wartości
i
roku
nabycia,
5/ udzielić przedstawicielowi PZU SA pomocy w ustalaniu okoliczności
powstania szkody, jej przedmiotu i wysokości oraz potrzebnych wyjaśnień,
zwłaszcza co do liczby, rodzaju i wartości utraconych bądź zniszczonych
przedmiotów.
4. W razie uzyskania informacji o przedmiotach zaginionych,
skradzionych
lub
zrabowanych,
ubezpieczający
obowiązany
jest
zawiadomić o tym niezwłocznie policję i PZU SA oraz uczestniczyć w
czynnościach
zmierzających
do
rozpoznania
i
odzyskania
tych
przedmiotów. Jeżeli ubezpieczający przedmioty te odzyskał po wypłacie
odszkodowania, obowiązany jest zwrócić PZU SA odszkodowanie
wypłacone za te przedmioty lub przedmioty pozostawić w dyspozycji PZU
SA.
5. W razie niedopełnienia przez ubezpieczającego któregokolwiek z
obowiązków wymienionych w ust. 3 pkt 1- 5, ust. 4 , § 2 ust. 5 oraz § 18PZU SA może odmówić odszkodowania w części lub w całości, chyba że
niedopełnienie obowiązku nie miało wpływu na wyjaśnienie okoliczności
powstania szkody lub ustalenie jej rozmiaru i wysokości.
WYMOGI
W
ZAKRESIE
ZABEZPIECZEŃ
ANTYWŁAMANIOWYCH
§ 18. 1. PZU SA odpowiada za szkodę spowodowaną przez kradzież
z włamaniem, pod warunkiem, że mieszkanie lub pomieszczenie było
należycie zabezpieczone.
51
prace dyplomowe z ubezpieczeń
2. Mieszkanie uważa się za należycie zabezpieczone, jeżeli spełnione
zostały łącznie następujące warunki:
1/ drzwi zewnętrzne prowadzące do mieszkania były zamknięte co
najmniej na dwa zamki wielozastawkowe lub na jeden zamek
wielopunktowy,
bądź
na
zamek
mechaniczno-elektroniczny;
drzwi zewnętrzne oszklone nie mogą być zaopatrzone w zamki, które
można otworzyć bez użycia klucza przez otwór wybity w szybie,
2/ drzwi zewnętrzne, drzwi balkonowe i tarasowe, okna oraz zamknięcia
znajdowały się w należytym stanie technicznym i były tak umocowane,
osadzone i zamknięte, że wyłamanie ich lub wyważenie nie było możliwe
bez pozostawienia śladów stanowiących dowód użycia siły lub narzędzi,
3/ w ścianach i stropach nie było otworów umożliwiających wydostanie
przedmiotów bez włamania; nie dotyczy to otworów na kondygnacjach
powyżej parteru - z wyjątkiem drzwi balkonowych - jeżeli nie ma do tych
otworów dostępu z położonych pod nimi lub obok nich przybudówek,
balkonów, tarasów, schodów lub zamontowanych na stałe drabinek,
4/ klucze (przyrządy) od zamków były w wyłącznym posiadaniu
ubezpieczającego lub osoby uprawnionej do ich przechowywania.
ROZDZIAŁ III - UBEZPIECZENIE W WYBRANYM ZAKRESIE
RYZYK I GRUP MIENIA
PRZEPISY OGÓLNE
§ 19. 1. Do ubezpieczeń wybranych ryzyk oraz grup mienia stosuje
się postanowienia rozdziału I i II, o ile przepisy niniejszego rozdziału nie
wprowadzają uregulowań odmiennych.
2. Umowa ubezpieczenia może obejmować:
1/
wybrane
ryzyka,
2/ wybrane grupy mienia.
3. Ubezpieczający określa jakie grupy mienia zgłasza do
ubezpieczenia i od jakich ryzyk oraz określa sumę lub sumy ubezpieczenia.
52
prace dyplomowe z ubezpieczeń
4. W mieszkaniu na parterze lub samodzielnym domu - zawarcie
umowy ubezpieczenia ruchomości domowych oraz stałych elementów
mieszkania od kradzieży z włamaniem i rabunku może zostać uzależnione
od tego aby:
1/ jeden z zamków, o których mowa w §18 był o zwiększonej
odporności na sforsowanie, potwierdzonej atestem/certyfikatem jednostki
badawczej
posiadającej
Certyfikacji.
Za
akredytację
równorzędne
Polskiego
zabezpieczenie
Centrum
uznaje
Badań
się
i
zamek
wielopunktowy względnie drzwi o zwiększonej odporności na włamanie
posiadające
atest/certyfikat
polskiej
jednostki
badawczej,
2/ okna, drzwi balkonowe (tarasowe) i inne części oszklone były
zabezpieczone okiennicami lub żaluzjami lub kratami lub szkłem
antywłamaniowym lub elektronicznymi urządzeniami sygnalizacyjnoalarmowymi.
UBEZPIECZENIE WYBRANYCH RYZYK
§ 20. Ubezpieczający może ubezpieczyć ruchomości domowe wraz
ze stałymi elementami mieszkania w wybranym przez siebie zakresie ryzyk
obejmującym:
-
kradzież
z
włamaniem
i
-
rabunek,
zalanie,
- ogień i pozostałe zdarzenia losowe wymienione w § 4 pkt 2, z
wyłączeniem ryzyka zalania.
UBEZPIECZENIE WYBRANYCH GRUP MIENIA
§ 21 1. Ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia
obejmującą ubezpieczeniem wybrane grupy mienia (rodzaj mienia) a
mianowicie:
1/ stałe elementy mieszkania, urządzenia domowe, odzież, książki i
inne
przedmioty
osobistego
użytku,
2/ sprzęt audiowizualny, komputerowy, fotograficzny, instrumenty
53
prace dyplomowe z ubezpieczeń
muzyczne,
3/ przedmioty ze srebra, złota i platyny, monety, biżuterię, dzieła sztuki,
znaczki filatelistyczne.
2. Ubezpieczeniem mogą zostać objęte szkody powstałe wskutek:
1/
kradzieży
z
włamanie
i
rabunku,
2/ zdarzeń losowych wymienionych w § 4 pkt 2
USTALENIE WYSOKOŚCI SZKODY
§ 22. 1. W przypadku ubezpieczenia wybranych ryzyk (§ 20) ustalenie wysokości szkody następuje z uwzględnieniem zasad określonych
w § 12 ust. 7.
2. Z tytułu ubezpieczenia wybranych grup mienia (§ 21) -PZU SA
wypłaca należne odszkodowanie w kwocie odpowiadającej wysokości
szkody, nie więcej jednak niż wynosi suma ubezpieczenia, określona w
umowie ubezpieczenia (poszczególnej pozycji polisy), stanowiąca górną
granicę odpowiedzialności PZU SA.
3. Górną granicę odpowiedzialności za szkody powstałe wskutek
rabunku poza mieszkaniem - w ruchomościach domowych wymienionych
w § 21 - stanowi kwota odpowiadająca 10% sumy ubezpieczenia,
określonej dla mienia (grupy mienia), ubezpieczonego od kradzieży z
włamaniem i rabunku.
ROZDZIAŁ IV - UBEZPIECZENIA ZA OPŁATĄ DODATKOWEJ
SKŁADKI
PRZEPISY OGÓLNE
§ 23. 1. Do ubezpieczeń za opłatą dodatkowej składki stosuje się
postanowienia rozdziału I, II i III, o ile przepisy niniejszego rozdziału nie
wprowadzaja uregulowań odmiennych.
2. Ubezpieczający może - za opłatą dodatkowej składki ubezpieczyć:
1/ ruchomości domowe wraz ze stałymi elementami mieszkania - od
aktów terroryzmu z tym, że z odpowiedzialności wyłączone są szkody
54
prace dyplomowe z ubezpieczeń
powstałe w mieniu osób przeciwko którym akt terroryzmu został
wymierzony.
2/ aparaty i inne domowe urządzenia elektroniczne od przepięć
spowodowanych wyładowaniami atmosferycznymi,
3/
anteny
telewizyjne
i
radiowe,
elektroniczne
urządzenia
monitorujące - zainstalowane poza mieszkaniem - od kradzieży i
dewastacji oraz zdarzeń losowych wymienionych w § 4 pkt 2,
4/ odpowiedzialność cywilną - pod warunkiem zawarcia umowy
ubezpieczenia w wybranym zakresie ryzyk lub grup mienia.
3. Warunkiem przyjęcia odpowiedzialności za szkodę z tytułu ryzyka
przepięcia jest zawiadomienie PZU SA o powstaniu szkody najpóźniej w
terminie 3 dni roboczych od zaistnienia szkody lub uzyskania o niej
informacji oraz potwierdzenie przez dokonującego naprawy, że przyczyną
szkody było przepięcie.
ROZDZIAŁ V - PRZEPISY KOŃCOWE
POSTANOWIENIA KOŃCOWE
§ 24. 1. W porozumieniu z ubezpieczającym mogą być
wprowadzone do umowy ubezpieczenia postanowienia dodatkowe lub
odmienne od ustalonych w niniejszych ogólnych warunkach ubezpieczenia.
Postanowienia te nie mogą być sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi
przepisami prawa.
2. Tracą moc ogólne warunki ubezpieczenia mieszkań, zatwierdzone
Uchwałą Zarządu Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A. Nr UZ/130/93
z dnia 22 grudnia 1993 roku.
3. Wymienione w ust. 2 ogólne warunki ubezpieczenia stosuje się do
umów zawartych przed wejściem w życie niniejszych ogólnych warunków
- do końca okresu ubezpieczenia, określonego w tych umowach.
4. Niniejsze ogólne warunki ubezpieczenia wchodzą w życie z dniem
30 listopada 1999 r.
55
prace dyplomowe z ubezpieczeń
3. Ogólne warunki ubezpieczenia budynków i lokali mieszkalnych - nie
związanych z działalnością gospodarczą
zatwierdzone Uchwałą Zarządu Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń S.A.
Nr UZ/170/98 z dnia 21 lipca 1998 r.
ROZDZIAŁ I
§ 1. Przedmiot ubezpieczenia
Ubezpieczenie obejmuje określone w umowie ubezpieczeniowej i
stanowiące własność lub będące w posiadaniu osoby fizycznej, zwanej
dalej ubezpieczającym:
1) budynki
a) w trakcie użytkowania/eksploatacji,
b) w trakcie budowy (z wyłączeniem szklarni, cieplarni i wiat),
2) lokale mieszkalne własnościowe, stanowiące odrębne nieruchomości w
budynkach wielomieszkaniowych z tytułem własności potwierdzonym
aktem notarialnym,
3) namioty i tunele foliowe (z wyłączeniem ryzyka huraganu),
4) ogrodzenie posesji.
2. Przedmiotem ubezpieczenia mogą być również, będące w trakcie
budowy:
- budynki w gospodarstwach rolnych,
- domki letniskowe.
3. Warunkiem ubezpieczenia ogrodzenia posesji, namiotów oraz tuneli
foliowych - jest ubezpieczenie w PZU SA budynku mieszkalnego.
4. Przez definicję budynku należy rozumieć obiekt budowlany
umocowany w ziemi lub na ziemi, posiadający ściany lub słupy albo filary
oraz pokrycie dachowe wraz z instalacją (np. wodociągową, kanalizacyjną,
gazową, ogrzewania centralnego, ciepłej wody, elektryczną, odgromową) i
jej wyposażeniem, za które należy uważać między innymi: umywalki,
zlewy, wanny, piece, podgrzewacze ciepłej wody, hydrofory. W ramach
zawartej umowy ubezpieczenia PZU SA odpowiada również za pozostałe
elementy budynku takie jak: tynki, powłoki malarskie, wykładziny na
trwale związane z podłożem (dotyczy podłóg i ścian) oraz meble
wbudowane.
§ 2. Zakres ubezpieczenia - ubezpieczone ryzyka
1.PZU SA odpowiada za szkody w ubezpieczonych obiektach
(wymienionych w § 1 ust. 1 i ust. 2), spowodowane w wyniku:
1) ognia,
2) uderzenia piorunu,
3) gradu,
56
prace dyplomowe z ubezpieczeń
4) huraganu,
5) eksplozji,
6) obsunięcia się ziemi,
7) lawiny,
8) upadku pojazdu powietrznego,
9) uderzenia pojazdu w ubezpieczony obiekt,
10) akcji ratowniczej, prowadzonej w związku ze zdarzeniami
wymienionymi w pkt 1-9.
2. Za szkodę uważa się utratę lub zmniejszenie wartości obiektu objętego
ubezpieczeniem z powodu zniszczenia lub uszkodzenia wskutek zdarzeń
wymienionych w ust. 1.
3. Za szkody spowodowane przez:
1) ogień - uważa się szkody powstałe w wyniku działania ognia, który
przedostał się poza palenisko lub powstał bez paleniska i rozszerzył się o
własnej sile,
2) piorun - uważa się szkody powstałe w wyniku wyładowania
atmosferycznego pozostawiające bezsporne ślady tego zdarzenia na
ubezpieczonym obiekcie,
3) grad - uważa się szkody powstałe wskutek opadu atmosferycznego
składającego się z bryłek lodu,
4) huragan - uważa się szkody powstałe w wyniku działania wiatru o
prędkości nie mniejszej niż 24,5 m/s, którego działanie wyrządza masowe
szkody; pojedyncze szkody uważa się za spowodowane przez huragan
wówczas, gdy w najbliższym sąsiedztwie stwierdzono ślady działania
huraganu,
5) eksplozję - uważa się szkody powstałe w wyniku gwałtownej zmiany
stanu równowagi układu z jednoczesnym wyzwoleniem się gazów, pyłów
lub pary, wywołane ich właściwością rozprzestrzeniania się. W odniesieniu
do naczyń ciśnieniowych i innych tego rodzaju zbiorników warunkiem
uznania szkody za spowodowaną eksplozją jest aby ściany tych naczyń i
zbiorników uległy rozdarciu w takich rozmiarach, iż wskutek ujścia gazów,
pyłów, pary lub cieczy nastąpiło nagłe wyrównanie ciśnień. Za
spowodowane eksplozją uważa się również szkody powstałe wskutek
implozji, polegające na uszkodzeniu zbiornika lub aparatu próżniowego
ciśnieniem zewnętrznym,
6) obsunięcie się ziemi - uważa się szkody spowodowane przez zapadanie
się ziemi oraz usuwanie się ziemi, z tym że:
a) za szkody spowodowane przez zapadanie się ziemi uważa się szkody
powstałe wskutek obniżenia się terenu z powodu zawalenia się
podziemnych pustych przestrzeni w gruncie,
b) za szkody spowodowane przez usuwanie się ziemi uważa się szkody
powstałe wskutek ruchów mas ziemi na stokach,
7) lawinę - uważa się szkody powstałe wskutek gwałtownego zsuwania się
57
prace dyplomowe z ubezpieczeń
lub staczania mas śniegu, lodu, skał lub kamieni ze zboczy górskich,
8) upadek pojazdu powietrznego - uważa się szkody powstałe wskutek
katastrofy bądź przymusowego lądowania samolotu silnikowego,
bezsilnikowego lub innego obiektu latającego, a także spowodowane
upadkiem ich części lub przewożonego ładunku,
9) uderzenie pojazdu w ubezpieczony obiekt - uważa się szkody
spowodowane w wyniku bezpośredniego uderzenia jakiegokolwiek
pojazdu drogowego nie należącego do ubezpieczającego i nie będącego
pod jego kontrolą; odszkodowanie z tego ryzyka wypłacane jest tylko
wtedy gdy nie przysługuje z innego ubezpieczenia.
4. PZU SA nie odpowiada za szkody:
1) nie przekraczające, łącznie w ubezpieczonych obiektach, równowartości
kwoty 80 USD (wg średniego kursu dolara w NBP z dnia powstania
szkody) - wraz z kosztami ratunku oraz uprzątnięcia miejsca szkody,
2) będące następstwem braku konserwacji i okresowych remontów w
ubezpieczonym obiekcie a odnoszące się w szczególności do przypadków
zawalenia się konstrukcji nośnej budynku (na skutek jego złego stanu
technicznego),
3) powstałe wskutek zalania (przez dach, ściany, balkony, tarasy, okna lub
niezabezpieczone otwory) wodą pochodzącą z opadów atmosferycznych
rynien dachowych i rur spustowych,
4) powstałe wskutek przenikania wód gruntowych
5) powstałe wskutek przemarzania elementów konstrukcyjnych budynku,
6) spowodowane obsunięciem się ziemi gdy są to szkody:
a) górnicze w rozumieniu prawa górniczego,
b) powstałe w związku z prowadzonymi robotami ziemnymi,
7) oraz będące bezpośrednim lub pośrednim następstwem:
a) działań wojennych, wszelkiego rodzaju wewnętrznych zamieszek i
rozruchów oraz aktów sabotażu,
b) aktów terroryzmu, o ile ryzyko to nie zostało ubezpieczone za opłatą
dodatkowej składki,
c) trzęsienia ziemi,
d) działania energii jądrowej,
e) umyślnego działania ubezpieczającego lub osób, za które ubezpieczający
ponosi odpowiedzialność lub które pozostają z ubezpieczającym we
wspólnym gospodarstwie domowym,
f) rażącego niedbalstwa osób, o których mowa w pkt. 7, lit. e), chyba że
zapłata odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach zasadom
współżycia społecznego,
g) decyzji administracyjnej wydanej na podstawie innych przepisów,
powodującej konfiskatę lub przejęcie przedmiotu ubezpieczenia.
§3. Wartość ubezpieczeniowa
(suma ubezpieczenia)
58
prace dyplomowe z ubezpieczeń
1. DLA BUDYNKÓW - wartość ubezpieczeniowa (suma ubezpieczenia)
powinna
odpowiadać:
1) wartości rzeczywistej (odtworzeniowej), przy czym za wartość tę
rozumie się wartość budynku w stanie nowym pomniejszoną o stopień
zużycia,
2) wartości ogólnej robót budowlanych, wykonanych i planowanych do
wykonania w okresie ubezpieczenia - w odniesieniu do budynków w
trakcie budowy,
3) wartości ograniczonej - w odniesieniu do budynków przeznaczonych do
rozbiórki lub nie użytkowanych, przy czym wartością ograniczoną jest
osiągalna cena sprzedaży budynku bądź wartość możliwych do odzyskania
materiałów.
2. DLA LOKALI - wartość ubezpieczeniowa (suma ubezpieczenia)
powinna odpowiadać:
1) wartości rzeczywistej (odtworzeniowej), tj. wartości lokalu (substancji
materiałowej: ścian, stropów itp. oraz wyposażenia instalacyjnego) w
stanie nowym. pomniejszonej o stopień zużycia,
2) wartości rynkowej, tj. wartości lokalu możliwej do uzyskania na drodze
transakcji kupna/sprzedaży: cenę 1 m2 powierzchni lokalu określa PZU SA
w porozumieniu z ubezpieczającym.
3. DLA NAMIOTÓW I TUNELI FOLIOWYCH oraz OGRODZEŃ wartość ubezpieczeniowa (suma ubezpieczenia) powinna odpowiadać
wartości rzeczywistej (odtworzeniowej), tj. wartości substancji
materiałowej w stnie nowym, pomniejszonej o stopień zużycia.
4. Na życzenie ubezpieczającego, wyłącznie w odniesieniu do:
- budynków w trakcie użytkowania/eksploatacji,
- lokali mieszkalnych ubezpieczanych w wartości rzeczywistej, których
stopień zużycia w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia nie przekracza 20%
- wartość ubezpieczeniowa (suma ubezpieczenia) może odpowiadać
wartości nowej.
5. Sumę ubezpieczenia odrębną dla każdego obiektu ustala ubezpieczający
z PZU SA.
6.
Suma
ubezpieczenia
może
być
ustalona:
1) na podstawie cenników do szacowania wartości budynków, stosowanych
przez PZU SA, opracowanych przy współudziale jednostek
wyspecjalizowanych
w
zakresie
budownictwa,
2) na podstawie ceny 1 m2 powierzchni lokalu przyjętej przez PZU SA
między innymi z ogólnie dostępnych notowań i publikacji,
3) na podstawie załączonego, powykonawczego kosztorysu budowlanego
sporządzonego, zgodnie zasadami kalkulacji i ustalania cen robót
budowlanych obowiązujących w budownictwie przez osobę posiadającą
uprawnienia w tym zakresie lub wyceny rzeczoznawcy.
7. Stopień zużycia ubezpieczonych obiektów określa PZU SA.
59
prace dyplomowe z ubezpieczeń
§ 4. Zawarcie umowy ubezpieczenia
1. Umowę ubezpieczenia zawiera się na wniosek ubezpieczającego na
okres roczny bądź okres krótszy od roku (ubezpieczenie krótkoterminowe).
2. Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ust. 3-5, umowę uważa się
za zawartą z chwilą doręczenia ubezpieczającemu dokumentu
ubezpieczenia.
3. Jeżeli przed upływem 14-tu dni od daty otrzymania wniosku o
ubezpieczenie na piśmie, PZU SA nie doręczył dokumentu ubezpieczenia,
umowę uważa się za zawartą z 15-tym dniem od otrzymania wniosku na
podstawie niniejszych ogólnych warunków ubezpieczenia.
4. Jeżeli dokument ubezpieczenia zawiera postanowienia, które odbiegają
na niekorzyść ubezpieczającego od treści złożonego wniosku o
ubezpieczenie lub od ogólnych warunków ubezpieczenia, PZU SA
zobowiązany jest zwrócić ubezpieczającemu na to uwagę na piśmie przy
doręczeniu dokumentu ubezpieczenia, wyznaczając mu co najmniej 7dniowy termin zgłoszenia sprzeciwu. W razie nie wykonania tego
obowiązku przez PZU SA, zmiany dokonane na niekorzyść
ubezpieczającego są nieważne.
5. W przypadku nie złożenia przez ubezpieczającego sprzeciwu w terminie
określonym w ust. 4, umowę uważa się za zawartą następnego dnia po
upływie wyznaczonego terminu do złożenia sprzeciwu.
6. Składkę oblicza się za czas trwania odpowiedzialności PZU SA. Jeżeli
nie umówiono się inaczej, składka powinna być zapłacona jednocześnie z
zawarciem umowy ubezpieczenia.
7.
Ubezpieczający
zobowiązany
jest:
1) podać do wiadomości PZU SA wszystkie znane sobie okoliczności
istotne dla ważności umowy i oceny ryzyka, ustalenia zakresu
odpowiedzialności i mające wpływ na wysokość składki, o które PZU SA
zapytywał przed zawarciem umowy. Jeżeli PZU SA zawarł umowę
ubezpieczenia mimo braku odpowiedzi ubezpieczającego na poszczególne
pytania,
pominięte
okoliczności
uważa
się
za
nieistotne,
2) zawiadomić PZU SA o wszystkich zmianach okoliczności, o których
mowa w pkt 1.
8. Jeżeli z indywidualnej oceny ryzyka albo przebiegu ubezpieczenia
wynika, że zgłoszone do ubezpieczenia obiekty są szczególnie narażone na
powtarzające się szkody, PZU SA może odpowiednio podwyższyć składkę,
odmówić przyjęcia ryzyka dodatkowego bądź odmówić zawarcia lub
kontynuacji umowy ubezpieczenia.
§ 5. Początek i koniec odpowiedzialności PZU SA
1. Odpowiedzialność PZU SA rozpoczyna się od dnia następnego po
zawarciu umowy, nie wcześniej jednak niż dnia następnego po zapłaceniu
składki, chyba że w umowie przewidziano inny termin początku
odpowiedzialności.
60
prace dyplomowe z ubezpieczeń
2. Ciągłość odpowiedzialności PZU SA zostaje zachowana:
1) w przypadku umowy zawartej na okres roczny - przez opłacenie składki
na następny okres ubezpieczenia najpóźniej w terminie 30 dni po upływie
dotychczasowego
okresu
ubezpieczenia,
2) w przypadku umowy zawartej na okres krótszy niż rok - przez opłacenie
składki na następny okres ubezpieczenia przed upływem dotychczasowego
okresu ubezpieczenia.
3. Okres ubezpieczenia liczy się od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności
PZU SA i trwa 1 rok, chyba że umowę ubezpieczenia zawarto na okres
krótszy (ubezpieczenie krótkoterminowe) lub że umowa została
rozwiązana.
4. Jeżeli umowa została zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy,
ubezpieczający może odstąpić od umowy ubezpieczenia, nie później jednak
niż w terminie 30 dni od jej zawarcia. Odstąpienie od umowy nie zwalnia
ubezpieczającego od obowiązku opłacenia składki za okres w jakim PZU
SA udzielał ochrony ubezpieczeniowej.
5. Każda ze stron może w ciągu miesiąca od daty wypłaty odszkodowania
lub doręczenia ubezpieczającemu pisma o odmowie, wypowiedzieć umowę
ubezpieczenia z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia. W
razie wypowiedzenia umowy składka za nie wykorzystany okres
ubezpieczenia podlega zwrotowi tylko wtedy, gdy nie wypłacono
odszkodowania.
6. Jeżeli po zawarciu umowy ubezpieczenia własność ubezpieczonych
obiektów przeszła na inną osobę, to prawa i obowiązki z umowy tej
wynikające
przechodzą
na
tę
osobę.
O zmianie właściciela ubezpieczonych obiektów należy bezzwłocznie
powiadomić PZU SA. Jednakże zarówno PZU SA jak i nowy właściciel
(posiadacz) mogą umowę wypowiedzieć w ciągu jednego miesiąca od dnia
przejścia własności ubezpieczonych obiektów na inną osobę.
7. W przypadku rozwiązania umowy ubezpieczenia przed upływem
końcowego terminu określonego w polisie (ust. 4, 5, 6), przy dokonywaniu
zwrotu składki PZU SA potrąca z tytułu poniesionych kosztów kwotę
stanowiącą 20% składki podlegającej zwrotowi.
8. W razie nieopłacenia przez ubezpieczającego kolejnej raty składki, w
terminie określonym w polisie, umowa ubezpieczenia wygasa.
§ 6. Przepisy bezpieczeństwa
1. Ubezpieczający obowiązany jest przestrzegać ogólnie obowiązujące
przepisy bezpieczeństwa mające na celu zapobieganie powstaniu szkody, w
szczególności przepisy o ochronie przeciwpożarowej.
2. W razie stwierdzenia, że szkoda powstała wskutek nieprzestrzegania
przez ubezpieczającego przepisów, o których mowa w ust. 1, albo że
ubezpieczający zezwolił lub dopuścił do naruszenia tych przepisów. PZU
SA może odmówić odszkodowania w części lub w całości.
61
prace dyplomowe z ubezpieczeń
§ 7. Obowiązki ubezpieczającego w przypadku powstania szkody
1. W przypadku szkody ubezpieczający obowiązany jest:
1) o ile zachodzi taka potrzeba, wezwać straż pożarną oraz zawiadomić
organy
dochodzeniowe,
2) użyć wszelkich dostępnych środków w celu ograniczenia rozmiaru
szkody oraz zabezpieczenia bezpośrednio zagrożonych obiektów przed
dalszą
szkodą,
3) niezwłocznie, a najpóźniej w terminie 3 dni roboczych, powiadomić
PZU SA o szkodzie, podając rozmiar i rodzaj szkody,
4) bez dokonywania zmian pozostawić miejsce szkody do czasu oględzin i
likwidacji szkody przez przedstawiciela PZU SA, chyba że:
- zmiana jest niezbędna w celu zabezpieczenia mienia pozostałego po
szkodzie,
wymagają
tego
inne
okoliczności,
5) udzielić przedstawicielowi PZU SA pomocy i wyjaśnień w ustalaniu
okoliczności powstania szkody, jej przedmiotu i wysokości,
6) w ciągu 14 dni od daty zawiadomienia o szkodzie przedłożyć PZU SA
rachunek strat.
2. W razie niedopełnienia przez ubezpieczającego któregokolwiek z
obowiązków wymienionych w ust. 1 pkt 1-5, PZU SA może odmówić
odszkodowania w części lub w całości, chyba że niedopełnienie obowiązku
nie miało wpływu na rozmiar szkody, ustalenie okoliczności powstania
szkody lub jej wysokości.
§ 8. Przejście roszczeń na PZU SA - roszczenia regresowe
1. Z dniem wypłaty odszkodowania PZU SA może dochodzić roszczenia
regresowego od osoby odpowiedzialnej za szkodę do wysokości
wypłaconego odszkodowania. Jeżeli PZU SA pokrył tylko część szkody,
ubezpieczającemu przysługuje co do pozostałej części pierwszeństwo
zaspokojenia przed roszczeniami PZU SA.
2. Nie przechodzą na PZU SA roszczenia ubezpieczającego przeciwko
osobom, z którymi ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie
domowym lub za które ponosi odpowiedzialność.
3. Na prośbę PZU SA ubezpieczający zobowiązany jest udzielić pomocy w
dochodzeniu roszczenia od osoby odpowiedzialnej za szkodę, dostarczając
informacji oraz dokumentów niezbędnych do jego dochodzenia.
4. W przypadkach społecznie uzasadnionych PZU SA może ograniczyć
roszczenie regresowe lub od niego odstąpić; nie dotyczy to jednak
przypadków, gdy szkoda została spowodowana umyślnie.
5. Jeżeli ubezpieczający bez zgody PZU SA zrzekł się roszczenia (w części
lub w całości) przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę, PZU
SA może odmówić odszkodowania lub je zmniejszyć. Jeżeli zrzeczenie się
lub ograniczenie roszczenia zostanie ujawnione po wypłaceniu
62
prace dyplomowe z ubezpieczeń
odszkodowania, PZU SA może żądać od ubezpieczającego zwrotu całości
lub części wypłaconego odszkodowania.
§ 9. Ustalenie wysokości szkody i odszkodowania
1. Po otrzymaniu zawiadomienia o szkodzie PZU SA w okresie 14 dni
przeprowadza postępowanie dotyczące ustalenia stanu faktycznego szkody,
zasadności zgłoszonych roszczeń, wysokości odszkodowania i sposobu
rozliczenia szkody oraz informuje poszkodowanego lub osobę uprawnioną
zgłaszającą roszczenie, jakie dokumenty są potrzebne do ustalenia
odszkodowania.
2. PZU SA ustala należne odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia w kwocie
odpowiadającej wysokości poniesionych strat, nie większej jednak od
kwoty stanowiącej górną granicę odpowiedzialności PZU SA.
3. Górną granicę odpowiedzialności stanowi suma ubezpieczenia dla
poszczególnych obiektów podana w dokumencie ubezpieczenia (polisie).
4.
wysokość
odszkodowania
w
BUDYNKACH:
1) ubezpieczonych w wartości rzeczywistej - przyjmuje się wartość
kosztów odbudowy/remontu, określonych zgodnie z zasadami kalkulacji i
ustalania cen robót budowlanych obowiązujących w budownictwie - przy
uwzględnieniu dotychczasowych wymiarów, konstrukcji, materiałów oraz
faktycznego zużycia zniszczonego lub uszkodzonego budynku,
2) ubezpieczonych w wartości nowej - przyjmuje się wartość kosztów
określonych jak w pkt 1, bez uwzględnienia stopnia zużycia zniszczonego
lub
uszkodzonego
budynku,
3) ubezpieczonych w wartości ograniczonej - przyjmuje się osiągalną cenę
sprzedaży budynku bądź wartość możliwych do odzyskania materiałów
nadających
się
do
dalszego
użytku,
4) ubezpieczonych w wartości ogólnej robót budowlanych - przyjmuje się
wartość kosztów odbudowy lub remontu określonych jak w pkt 1, bez
uwzględnienia stopnia zużycia.
5.
Za
wysokość
odszkodowania
w
LOKALACH:
1) w przypadku szkody całkowitej - przyjmuje się wartość lokalu, nie
większą
niż
suma
ubezpieczenia,
2) w przypadku szkody częściowej - przyjmuje się wartość kosztów
odbudowy/remontu określonych wg zasad ust. 4 pkt 1
a) z pominięciem stopnia zużycia - w odniesieniu do lokali ubezpieczonych
w
wartości
rynkowej,
b) z uwzględnieniem stopnia zużycia-w odniesieniu do lokali
ubezpieczonych
w
wartości
rzeczywistej,
c) z pominięciem stopnia zużycia - w odniesienie do lokali ubezpieczonych
w wartości nowej.
6. Za wysokość odszkodowania w NAMIOTACH I TUNELACH
FOLIOWYCH oraz OGRODZENIACH - ubezpieczonych w wartości
63
prace dyplomowe z ubezpieczeń
rzeczywistej - przyjmuje się wartość kosztów odbudowy/remontu
określonych, zgodnie z zasadami ust. 4 pkt 1.
7.
Wysokość
odszkodowania
ustala
się:
1)
na
podstawie
cenników
do
szacowania
wartości
budynków stosowanych przez PZU SA, opracowanych przy współudziale
jednostek wyspecjalizowanych w zakresie budownictwa; ustalenie
wysokości odszkodowania na podstawie cenników następuje w przypadku:
a) niepodejmowania przez poszkodowanego odbudowy lub remontu
zniszczonego
obiektu,
b) braku kosztorysu powykonawczego, o którym mowa w pkt 2,
2) na podstawie kosztorysu powykonawczego, wystawionego przez
jednostkę dokonującą odbudowy lub remontu określonego, zgodnie z
zasadami podanymi w ust. a pkt 1, przedłożonego przez poszkodowanego
w
terminie
l2
miesięcy
od
dnia
powstania
szkody,
3) dla szkody całkowitej w lokalu - na podstawie ceny 1 m2 powierzchni
lokalu przyjętej do ubezpieczenia wg § 3 ust. 6 pkt 2.
8. PZU SA weryfikuje pod kątem zakresu robót, cen materiałów i usług
oraz zasad przedłożony przez ubezpieczającego kosztorys, o którym mowa
w ust. 7 pkt 2.
9. Przy ustalaniu wysokości odszkodowania uwzględnia się:
- wartość pozostałości, stopień zużycia, wartość odzysku oraz
- udokumentowane koszty uprzątnięcia miejsca szkody w wysokości do 5%
odszkodowania (w granicach sumy ubezpieczenia).
10. PZU SA nie uwzględnia stopnia zużycia przy szkodzie drobnej, której
wartość nie przekracza 5% sumy ubezpieczenia obiektu, w którym
wystąpiła szkoda.
11 . Przy ustalaniu odszkodowania nie uwzględnia się wartości zabytkowej
obiektu.
12. Odszkodowanie ustala się na podstawie cen z dnia powstania szkody chyba, że poszkodowany w terminie 12 miesięcy od dnia powstania
szkody, przedstawi kosztorys powykonawczy.
§ 10. Wypłata odszkodowania
1.
Odszkodowanie
za
ubezpieczony
obiekt
wypłaca
się:
właścicielowi,
- posiadaczowi, który dokonał odbudowy bądź naprawy obiektu, jeżeli
miejsce
pobytu
właściciela
nie
jest
znane,
- spadkobiercom, gdy szkoda powstała w obiekcie należącym do spadku.
2. PZU SA wypłaca odszkodowanie w terminie 3 dni od daty otrzymania
zawiadomienia
o
szkodzie,
chyba
że:
1) ubezpieczający nie złożył w PZU SA w ciągu 14 dni od daty
zawiadomienia o szkodzie - rachunku strat i innych dokumentów
uzasadniających roszczenie; w razie późniejszego złożenia dokumentów
odszkodowanie jest wypłacane w terminie 14 dni po ich dostarczeniu,
64
prace dyplomowe z ubezpieczeń
2) wyjaśnienie w 30-dniowym terminie przyczyn powstania szkody oraz
okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności PZU SA albo
wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, wtedy odszkodowanie
powinno być wypłacone w ciąg:; 14 dni od wyjaśnienia tych okoliczności z
tym, że bezsporną część odszkodowania PZU SA wypłaca w terminie 30dniowym od zawiadomienia o szkodzie, informując ubezpieczającego o
przyczynie wstrzymania wypłaty pozostałej części odszkodowania,
3) w sprawie zaistniałej szkody wdrożone zostało postępowanie
wyjaśniające (dochodzeniowe. sądowe), którego wynik może mieć istotne
znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności i wysokości odszkodowania;
PZU SA wypłaca jednak w terminie 30 dni od zawiadomienia o szkodzie
bezsporną
część
odszkodowania,
a
pozostałą
część
- po uzyskaniu wyników dochodzenia lub wyroku sądowego.
ROZDZIAŁ II
§ 11. Ryzyka dodatkowe
1. Na wniosek ubezpieczającego, za opłatą dodatkowej składki umowa
ubezpieczenia może zostać rozszerzona o następujące ryzyka:
1)
powódź,
2)
następstwa
szkód
wodno-kanalizacyjnych,
3) akty terroryzmu.
2. Do ubezpieczenia od ryzyk dodatkowych mają zastosowanie
postanowienia rozdziału I, o ile niniejsze przepisy nie wprowadzają
uregulowań odmiennych.
§ 12. Ubezpieczenie od ryzyka powodzi
W ramach ubezpieczenia od ryzyka powodzi, PZU SA ponosi
odpowiedzialność za szkody w ubezpieczonych obiektach powstałe
wskutek:
1) zalania terenów w następstwie podniesienia się wody w korytach wód
płynących lub stojących,
2) zalania terenów wskutek deszczu nawalnego,
3) spływu wód po zboczach lub stokach na terenach górskich i falistych.
§ 13. Ubezpieczenie następstw szkód wodno-kanalizacyjnych
1. PZU SA odpowiada za szkody w ubezpieczonych obiektach powstałe
wskutek bezpośredniego działania wody lub innych cieczy, jeżeli
przyczyną
tych
szkód
było:
1) spowodowane awarią wydostania się wody, pary i płynów z prawidłowo
konserwowanych instalacji wodnych i kanalizacyjnej - znajdujących się
wewnątrz
ubezpieczonego
obiektu,
bądź
poza
nim,
2) cofnięcie się wody lub ścieków z instalacji kanalizacyjnej,
3) nieumyślne pozostawienie otwartych kranów lub innych zaworów,
zamontowanych na instalacji - wewnątrz ubezpieczonego obiektu. PZU SA
pokrywa również (z wyjątkiem postanowień ust. 2 pkt 4) koszty naprawy
uszkodzonych - wskutek pęknięcia-elementów instalacji znajdujących się
65
prace dyplomowe z ubezpieczeń
wewnątrz ubezpieczonego obiektu, chyba że szkoda zaistniała wskutek
rażącego niedbalstwa ubezpieczającego.
2.
Ubezpieczeniem
nie
są
objęte
szkody:
1) pośrednie (np. za stratę wody, utracone zyski itp.),
2)
spowodowane
rozlaniem
się
wody
przy
jej
użyciu,
3) powstałe wskutek systematycznego zawilgocenia pomieszczeń z
powodu nieszczelności instalacji wodnych i kanalizacyjnej, pocenia się rur,
tworzenia
się
grzyba
itp.,
4) powstałe wskutek pęknięcia-za przyczyną zamarznięcia wody elementów instalacji wodnych.
3.
Ubezpieczający
obowiązany
jest:
1) dbać o konserwację instalacji wodnych i kanalizacyjnej. Wszelkie
inwestycje i przeróbki - niezbędne w ocenie rzeczoznawców lub w świetle
obowiązujących przepisów, dotyczących właściwej konserwacji i
prawidłowego działania instalacji - muszą być wykonane niezwłocznie.
Ubezpieczający obowiązany jest także w terminie zastosować właściwe
środki ochronne w celu zabezpieczenia przed mrozem instalacji wodnych,
2) zamknąć, opróżnić z wody i utrzymywać opróżnione instalacje wodne w
obiektach
nieużywanych
lub
niedozorowanych.
To samo odnosi się do instalacji czasowo nieczynnych.
W razie niedopełnienia przez ubezpieczającego któregokolwiek z
obowiązków wymienionych w ust. 3, PZU SA może odmówić
odszkodowania w części lub w całości, chyba że niedopełnienie obowiązku
nie miało wpływu na rozmiar szkody, ustalenie okoliczności powstania
szkody lub jej wysokość.
§ 14. Ubezpieczenie od ryzyka aktów terroryzmu
1. PZU SA odpowiada za szkody powstałe w ubezpieczonych obiektach
będące bezpośrednim następstwem nielegalnych akcji (indywidualnych czy
grupowych) organizowanych z pobudek ideologicznych, politycznych,
ekonomicznych czy socjalnych, skierowanych przeciwko osobom lub
obiektom w celu wprowadzenia chaosu, zastraszenia ludności i
dezorganizacji życia publicznego.
2. Ochroną ubezpieczeniową nie są objęte szkody w obiektach należących
do osób, przeciwko którym akt terroryzmu został wymierzony.
ROZDZIAŁ III
§ 15. Postanowienia końcowe
1. W porozumieniu z ubezpieczającym mogą być wprowadzone do umowy
ubezpieczenia postanowienia dodatkowe lub odmienne od ustalonych w
niniejszych ogólnych warunkach ubezpieczenia. Postanowienia te nie mogą
być sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa.
2. W sprawach nie uregulowanych niniejszymi warunkami ubezpieczenia
lub nie uzgodnionych dodatkowo mają zastosowanie przepisy ustawy o
działalności ubezpieczeniowej oraz przepisy kodeksu cywilnego.
66
prace dyplomowe z ubezpieczeń
3. Tracą moc ogólne warunki ubezpieczenia budynków, budowli i lokali
mieszkalnych osób fizycznych od ognia i innych żywiołów zatwierdzone
Uchwałą Zarządu PZU SA z dnia 20 listopada 1992 roku.
4. Wymienione w ust. 3 ogólne warunki ubezpieczenia stosuje się do umów
zawartych przed wejściem w życie niniejszych ogólnych warunków-do
końca bieżącego okresu ubezpieczenia określonego w tych umowach.
5. Niniejsze ogólne warunki ubezpieczenia wchodzą w życie z dniem 1
października 1998 r.
WICEPREZES ZARZĄDU PZU SA
CZŁONEK ZARZĄDU PZU SA
Elżbieta Turkowska-Tyrluk
Wiesław Wiśniewski
67
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards