id20968-elementy soc.. - WZ UW

advertisement
Elementy socjologii
Katedra Psychologii i Socjologii Zarządzania
Zakład Socjologii Organizacji i Historii Biznesu
zespół socjologiczny: mgr Maria Korolczuk, mgr Michał Kozłowski,
stała współpraca: mgr Karolina Stangret
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
Kierownik Zakładu
Tomasz Ochinowski
dr psychologii, dr hab. zarządzania
pracownik Wydziału Zarządzania UW
Katedra Psychologii i Socjologii Zarządzania
Kierownik Zakładu Socjologii Organizacji i Historii Biznesu
trener umiejętności społecznych („Trener roku 2006” zdaniem klientów firmy Institute for International Research. Polska)
i doradca biznesowy;
historyk historiografii oraz historyk biznesu, wykorzystujący perspektywę historiograficzną do szukania odpowiedzi na pytania o
to, co przeszłość robi z organizacjami i ich otoczeniem oraz co organizacje i ich otoczenie robią z przeszłością; poszukujący w
tradycjach biznesowych inspiracji dla innowacyjnych działań obecnych firm i instytucji;
członek redakcji rocznika „Polska Kilo”, Instytut Historii PAN;
także wykładowca w Instytucie Historycznym UW
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
Jak zaliczyć przedmiot?
1. obecność na zajęciach
a) dopuszczalne 2 nieobecności – nadwyżkę można zaliczyć na dyżurze
2. aktywność:
a) lektura tekstów zadawanych na poszczególne zajęcia
i.
należy przygotować przed zajęciami odpowiedzi na pytania do tekstu
b) opracowanie studiów przypadków (czasem są o charakterze badań
terenowych) przewidzianych na poszczególne zajęcia
c) omówienie pojęć kluczowych dla danych zajęć
d) udział w projekcie badawczym
3. Egzamin ustny (to rzecz najważniejsza)
a) można korzystać z własnoręcznych notatek, zalecana literatura dodatkowa
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
Aleksander Matejko
(1924- 1999)
in memoriam
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
socjologa interesuje funkcjonowanie miejsca pracy „jako
organizacji techniczno- ekonomicznej i równocześnie jako
społeczności ludzkiej”
(wg. A. Matejki, Więź i konflikt w zakładzie pracy. Warszawa: 1969. KiW, s. 210)
Zarządzanie
(rys. ze strony yeti.jpg)
ekonomia
+
socjologia
Temat 1: A po co mi to?
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
UPRZEDZENIA
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
Zrozumieć socjologię
„Studenci uważają czasem idee i dane socjologiczne za trudne
do zrozumienia. Moim zdaniem wynika to po części z tego,
że socjologia wymaga zdecydowanego odłożenia na bok
osobistych poglądów i przekonań, kiedy analizuje się
wyniki badań i teorie”
Anthony Giddens
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
Wyobraźnia socjologiczna
„…pozwala nam dostrzec, jak wiele zdarzeń,
na pozór dotyczących tylko jednostki,
w rzeczywistości odzwierciedla szersze kwestie”
Anthony Giddens
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
Wyobraźnia organizacyjna
„…zdolność do czynienia niezwyczajnych związków między
ludźmi, rzeczami, perspektywami i doświadczeniami (…), która
rozkwita poprzez otwarcie się na poczucie zdziwienia oraz
poprzez bycie w kontakcie z tym, co inspiruje”
Kociatkiewicz, J. i Kostera, M. (2012). Sherlock Holmes and the adventure
of the rational manager: Organizational reason and its discontents.
Scandinavian Journal of Management, 28, pp. 162–172.
Monika Kostera i Jerzy Kociatkiewicz
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
Wiedza o socjologii
Potoczna wiedza o społeczeństwie
• oparta na spostrzeżeniach przypadkowych i osobistych
• fragmentaryczna i niespójna
• apodyktyczna
(nie stroni od zdecydowanych ocen, zaleceń,
sądów wartościujących)
Piotr Sztompka
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
„Prehistoria” - Ibn Chaldun 1332-1406
Historia Powszechna, Kilab al- ’ba (1374- 1378);
„Prolegomena”, „Wstęp”, „Muqaddima” (1377)
• teoria dynamiki świata społecznego i jego struktur
• teoria pracy jako kreatywnej siły kształtującej w określonych warunkach stosunki społeczne
1.
2.
3.
4.
5.
’umran: nauka o zbiorowości ludzkiej
Człowiek jest istotą społeczną (por. Arystoteles )
Zorganizowanie się ludzi w społeczeństwo odpowiada naturalnym potrzebom człowieka
Realizacja potrzeb i obrona przed agresją wymaga udziału i współpracy większej liczby ludzi
Dlatego: społeczeństwo konieczne dla rodzaju ludzkiego
W każdej społeczności konieczna jest władza zaradcza - waz’i – broni zbiorowości,
a zarazem hamuje agresję jednych członków zbiorowości wobec drugich
asabia (asabijja)
• „solidarność grupowa”, więzy krwi, emocjonalna identyfikacja
• wzmacniana lub nawet współtworzona przez wspólnie wyznawaną religię
• obok czynników ekonomicznych w znaczący sposób warunkuje życie społeczne
• wyznacza duchowe zasady rządzenia
• posługiwanie się zasadami „asabia” legitymizuje władzę; zatracenie „asabia” w sposób konieczny
powoduje utratę dominującej pozycji danego narodu, która przechodzi do innych podmiotów
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
Ibn Chaldun
Nazwa „socjologia” – August Comte
1838 rok
„Przekonanie, że metody naukowe można i powinno się
stosować do badania zjawisk dotyczących człowieka
w tej samej mierze co do wyjaśniania zjawisk natury,
było w istocie jedną z cech charakterystycznych
zachodzących w tym okresie przemian.
W efekcie – obok ekonomii i etnografii – pojawiły się
socjologia, antropologia, geografia człowieka,
nauki polityczne i wreszcie psychologia i psychiatria.”
Norman Davis
„Rozciągnięcie na świat społeczny nowoczesnej perspektywy
naukowej, stosowanej już od XVII w. w odniesieniu
do świata przyrody – w astronomii, fizyce, chemii, biologii –
dało początek naukowej socjologii”
Piotr Sztompka
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
August Comte
„Współczynnik humanistyczny”
• wszelkie fakty społeczne, w odróżnieniu od przyrodniczych zawsze wiążą się
z działalnością konkretnych ludzi
• są faktami „czyimiś, a nie niczyimi”
• mieszczą się w zakresie życiowych doświadczeń jednostek ludzkich lub zbiorowości
• podmioty (jednostki lub zbiorowości) stykają się z faktami społecznymi, postrzegają je,
doznają, przeżywają, interpretują i oceniają = fakty społeczne mają z natury zawarty w
sobie „współczynnik humanistyczny”
• fakty społeczne można badać tylko z perspektywy ludzi, w których doświadczeniu
wspomniane fakty występują
• należy postawić się w położeniu wspomnianych ludzi, „patrząc na świat ich oczami,
rozszyfrowując ich hierarchie wartości, systemy reguł jakimi się posługują” (P. Sztompka,
Socjologia i Społeczeństwo. W: Szlachta, B. [red.], Słownik społeczny. Kraków 2004, s.
1227)
• należy badać społeczeństwo zawsze z uwzględnieniem „współczynnika
humanistycznego”, „ a nie w drodze oderwanej, zewnętrznej obserwacji” (jak wyżej).
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
Florian
Znaniecki
Wiliam
Thomas
…a za tydzień…
Organizacje w
perspektywie
socjologicznej
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
Na następne zajęcia
Lektura: * Kostera, M. i Zawadzki, M. (2015). Zarządzanie dla ludzi, Dziennik Opinii. Krytyka Polityczna, nr 105, 2015,
dostępne w : http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/opinie/20150415/kostera-zawadzki-zarzadzanie-dla-ludzi
[pobrane 11.02. 2015].
Proszę scharakteryzować dwa ujęcia organizacji przedstawione w tym tekście.
*Kostera, M. (2012). Organizations and Archetypes. Chetltenham, Northampton: Edward Elgar, chapter 1. “A
humanistic manifesto for sustainable management” , pp. 3- 15.
Proszę czytać ten tekst tak, by uzyskać odpowiedź na pytanie: do czego lektura prac socjologicznych może się przydać
praktykom zarządzania na przykładzie myśli Zygmunta Baumana, Richarda Sennetta i Georga Ritzera ? Grupa
ćwiczeniowa zostanie podzielona na trzy podgrupy. Każda z podgrup zajmie się jednym z wymienionych naukowców.
Studium przypadku: *Matejko, A. (1969). Więź i konflikt w zakładzie pracy. Warszawa: KiW, rozdz. VIII: „Społeczny
mechanizm zakładu pracy”, s. 210- 223 Proszę na podstawie tego tekstu ułożyć projekt analizy socjologicznej
Uniwersytetu Warszawskiego.
Pojęcia kluczowe: Organizacja (s. 116- 121), Biurokracja (s. 99- 103) oraz Refleksyjność (s. 61- 65). W: Giddens, A. i
Sutton, Ph. W. (2014). Socjologia. Kluczowe pojęcia, tłum. Siara, O. i Tomanek, P. Warszawa: PWN.
główne podmioty otoczenia społecznego T. Ochinowskiego
trzy metafory społeczeństwa
trzy socjologie
(Piotr Sztompka)
1.
•
Orientacja systemowa i rozwojowa
Auguste Comte (1798- 1857, Francja), Herbert Specner (1820- 1903, Wlk.
Brytania) , Talcott Parsons (1902- 1979, USA)
•
metafora biologiczna: społeczeństwo to swoisty organizm, całość złożona z
wielu elementów; coś więcej niż cechy jej składników; wykazuje swoiste
cechy rozwoju
•
dziś: w analizach i teoriach globalizacji, postępu technologicznego i
cywilizacyjnego, modernizacji
trzy metafory społeczeństwa
trzy socjologie
(Piotr Sztompka)
2. Orientacja indywidualistyczna
• Max Weber (1864- 1920, Niemcy), Anthony Giddens (ur. 1938, Wlk. Brytania)
• metafora fizyczna (podejście atomistyczne): społeczeństwo to konglomerat
działań jednostkowych; zadaniem socjologii jest ich wnikliwa analiza i
„rozumiejąca interpretacja”; prawidłowości i prawa społeczne dotyczą
ludzkich działań
• dziś: badanie zmian społecznych i historycznych, „stawania się” społeczeństwa
trzy metafory społeczeństwa
trzy socjologie
(Piotr Sztompka)
3. Orientacja relacyjna
• Georg Simmel (1858- 1918, Niemcy) Herbert Mead (1863- 1931, USA), Pierre Bourdieu
(1930- 2002, Francja),
Michel de Certeau (1925- 1986, Francja), Michael Billig (ur. 1947, Wlk. Brytania)
• metafora matematyczna (geometryczna): jednostki ludzkie wchodzą ze sobą w
rozmaite relacje, które przybierają różne formy społeczne; cechy
i
prawidłowości całości społecznych dają się wywieść z konfiguracji jednostek, a
cechy i prawidłowości działań jednostkowych – z lokalizacji jednostek
w sieciach relacji międzyludzkich; wspomniane konfiguracje i sieci nieustannie
zmieniają się; społeczeństwo nie jest bytem, ale procesem – nieustannie staje się
metafora „przestrzeni międzyludzkiej”
(P. Sztompka, za J. Tischnerem)
1.
2.
3.
4.
ludzie zawsze żyją i działają w otoczeniu innych, pozostając z nimi w relacjach (realnych/
wyobrażonych/ wirtualnych…)
nawet gdy człowiek jest sam, treścią jego życia pozostaje odniesienie do innych (kieruje się
„wewnętrzną konwersacją”, Archer)
przestrzeń międzyludzka podlega procesowi ciągłego stawania się dzięki coraz to innym
konfiguracjom relacji międzyludzkich; zbiorowości zmieniają się, bo sieci relacji w nich bogacą
się lub rozpadają, jednostki zmieniają się, bo ich „osobista” sieć włącza nowe elementy, a
pozbywa się innych
całości społeczne istnieją realnie tylko o tyle i dopóty, o ile
i dopóki wypełnia je jakaś
przestrzeń międzyludzka
przestrzeń międzyludzka
istotne relacje i wzajemne odniesienia między członkami całości społecznych (grup,
wspólnot, stowarzyszeń, instytucji, państw narodowych, społeczeństwa globalnego)
Peter Worsley: dopiero w naszych czasach ludzkość istnieje naprawdę, a nie tylko w
fantazji poetów i filozofów; proces globalizacji umożliwił wytworzenie rzeczywistych
relacji, zależności, powiązań między ludźmi ponad wszystkimi granicami
„społeczeństwo jest wszystkim tym, co dzieje się pomiędzy ludźmi”
(P. Sztompka)
orientacja relacyjna c.d
•
dziś:
@ interakcjonizm symboliczny: życie społeczne jest konstytuowane przez interakcje i komunikowanie się
ludzi; wszystko, co specyficznie ludzkie, tworzy się w interakcjach i komunikacji
z innymi (H. Mead)
@ podejście retoryczne/ dyskursywne: psychika i życie społeczne są konstytuowane przez specyficznie
ludzką zdolność argumentowania; są wynikiem zewnętrznej lub wewnętrznej dyskusji (M. Billig)
„odkrywcy codzienności”
Georg Simmel (1858- 1918, Niemcy)
i
Michel de Certeau (1925- 1986, Francja)
socjologia życia codziennego:
praktyki codzienności
Co robią „zwykli ludzie” ?
co robią „zwykli ludzie” ?
Michel de Certeau
(1990/ 2008):
strategie a taktyki
„strategia” = „rachunek sił możliwy z chwilą, gdy
w jakimś ‘środowisku’ można wyodrębnić
podmiot woli lub władzy”
„taktyka” = „taki rachunek, który nie może liczyć
na to, co własne”; dążenie do „chwytania”
możliwości zysku; rozgrywanie zdarzeń tak, by
uczynić z nich „sposobności”
pracownicy jako „użytkownicy społecznych
kodów” zmieniają je w „metafory i elipsy
własnych poszukiwań”
„Panujący porządek wspiera owe niezliczone
produkcje; uniemożliwiając jednocześnie
dostrzeżenie tej twórczości
(tak na przykład dzieje się z „szefami’, którzy nie
potrafią dostrzec, co innego powstaje
w ich przedsiębiorstwach)
perspektywa socjologii codzienności w badaniu rzeczywistości organizacyjnej:
perspektywa socjologii codzienności w badaniu rzeczywistości organizacyjnej:
perspektywa socjologii codzienności w badaniu rzeczywistości organizacyjnej:
„zapis i refleksja”
identyfikacja faktu społecznego oraz „obarczenie zbiorowości ludzkiej
odpowiedzialnością za taki, a nie inny kształt faktu w różnych jego fazach życiowych”
Kurczewski, J. (1988), Z pamiętnika życia codziennego, Res Publica,
nr 10, s, 7
- kanoniczne dla tej perspektywy badania w Polsce: „Umowa o kartki”, Kurczewski, J.
(red.) (1985/ 2004);
- 1984- 1986 seminarium „Pamiętnik życia codziennego” w warszawskim środowisku
socjologicznym
główne kategorie socjologii codzienności:
fakt społeczny,
odpowiedzialność zbiorowości ludzkiej
za kształt tego faktu w różnych jego fazach życiowych
 przestrzeń międzyludzka
Perspektywa mająca na celu zaradzenie narzekaniu na oderwanie się socjologii od życia.
„Jest w tym (…) oczywiście tendencja dialektyczna. Albo zarzuca się zbyt wiele teorii i
spekulacji, albo za dużo detalu bez uogólnień. Tymczasem najlepiej jest dbać o jedno i
drugie.”
Kurczewski, J. (1988). Z pamiętnika życia codziennego, Res Publica,
nr 10, s. 7.
marzenie Maxa Webera
biurokracja = racjonalna organizacja
jej cele i reguły pomagają zwiększyć wydajność oraz pozwalają uniknąć zła, jakie wynika z
faworyzowani pracowników na podstawie subiektywnych cech osobistych (wg. R. Kocha)
biurokracja idealna
(http://www.netencyclo.com/pl/Biurokracja)
• „Zatrudnieni w urzędzie podlegają władzy jedynie w zakresie swoich oficjalnych
obowiązków o bezosobowym charakterze. Posiadają więc wolność osobistą.
• Hierarchia urzędów w jakich działają jest jasno zdefiniowana.
• Każdy urząd odznacza się jasno zdefiniwanym zakresem kompetencji.
• Sprawowanie urzędu powiązane jest z dobrowolnie zawartą umową.
• Bardzo istotną rolę przy wyborze kandydata odgrywają jego kwalifikacje
zawodowe.
biurokracja idealna
c.d.
(http://www.netencyclo.com/pl/Biurokracja)
• Pobory biurokratów odznaczają się ustaloną wysokością, wypłacaną w gotówce,
pracownicy nabywają uprawnienia emerytalne. Jednak w niektórych przypadkach
organ ma prawo do odwołania mianowanego urzędnika, natomiast ten ma zawsze
prawo do rezygnacji.
• Sprawowany urząd jest traktowany jako jedyne lub główne zatrudnienie danej
osoby.
• Zwierzchnicy mogą urzędnikowi przyznać awans uwarunkowany stażem pracy,
osiągnięciami.
• Urzędnik pracuje w całkowitym oderwaniu od własności środków
administrowania i nie ma prawa do "zawłaszczenia" swojego stanowiska.
• Jest on poddany ścisłej, systematycznej dyscyplinie i kontroli. ”
Analiza socjologiczna Wydziału Zarządzania UW
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
Prawo Parkinsona
Pracy przybywa tyle, ile potrzeba do zapełnienia czasu przeznaczonego
dla jej wykonania
Work expands so as to fill the time available for its completion
Organizacja typu MP3 (Richard Sennett)
•
•
•
•
•
Procesor (nowa jakość nadzoru)
Liczy się wynik : wewnętrzna KONKURENCJA
Celowe skrajne nierówności materialne („the winner takes it all”)
Peryferia z procesorem łączą transakcje a nie relacje (G.Soros)
„Wola korporacji jest realizowana” konsultanci (np. Jeffrey Sachs w Polsce
w 1989r.) – unikanie odpowiedzialności
• Brak więzi powodem trudności z utrzymanie autorytetu nieformalnego
(częste zmiany kierownictwa, dystans, „zarządzanie e-mailem”)
• Dystans : peryferia są „daleko” od centrum
Krzysztof Goś
Mateusz Sezonow
Trzy deficyty społeczne
I. Mała lojalność wobec organizacji
II. Zmniejszanie się zaufania między pracownikami
III. Zubożenie wiedzy instytucjonalnej
Krzysztof Goś
Mateusz Sezonow
Jak w tym wszystkim znajduje się współczesny człowiek?
Krzysztof Goś
Mateusz Sezonow
Nowa rzeczywistość...?
•
•
•
•
•
•
•
brak stabilności
rzetelny pracownik stracił swoją „widownię”
ograniczenie długofalowego planowania na rzecz teraźniejszości
„Chcę tu i teraz” - brak gotowości do poświęceń
zwycięzca bierze wszystko
Lotus Notes – technologia a człowiek
zmiana oczekiwań wobec stanowiska
Może więc za szybko pogrzebano Webera?
Krzysztof Goś
Mateusz Sezonow
…a za tydzień…
Gdy nie wiadomo o co chodzi…
Pieniądz, giełda, inwestowanie oczyma
socjologa
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
Na przyszłe zajęcia
Lektura: *Zelizer, V. A. (2008). (Prze)znaczenie pieniądza, tłum. Korzewski, M. W: Sztompka, P. i Bogunia –
Borowska, M. (red.), Socjologia codzienności. Kraków: Znak, s. 288 – 317.
Proszę wypisać wszystkie zmienne występujące w tekście oraz słowa klucze, a także poszukać w nim
odpowiedzi na tradycyjne pytanie: „czy pieniądze dają szczęście ?”
Studium przypadku: *Statman, M. (2012). Czego naprawdę chcą inwestorzy, tłum. Markiewicz, M. Warszawa:
Wydawnictwa Fachowe CeDeWu, rozdział 5 „Przyłączamy się do stad i pompujemy bańki”, s. 81- 94. oraz
*Grochowska, M. (2016). Big short, Kino, nr 1, s. 75.
Proszę obejrzeć film Adama McKay „BigsShort” i poszukać w nim przykładów zjawisk opisanych przez
Statmana
Pojęcia kluczowe: Ryzyko (s. 85- 89), Nowoczesność (s. 17- 26) , Ponowoczesność (s. 26- 30) oraz Metody
ilościowe/jakościowe (s. 48- 53). W: Giddens, A. i Sutton, Ph. (2014). Socjologia. Kluczowe pojęcia, tłum.
Siara, O. i Tomanek, P. Warszawa: PWN
Temat 3:
Wszystko na sprzedaż ?
Zjawisko komercjalizacji życia
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
klient – nasz...?
Zygmunt Bauman i in.
KOSNUMERYZM
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
Zygmunt Bauman
„postawa konsumencka”
(wg A. Aldridga)
1. pojmowanie życia „jako zespołu problemów, które można odseparować,
mniej czy bardziej określić i w tym wyizolowaniu - rozwiązać”
-nasze życie bardziej życiem decyzji niż przypadku, przeznaczenia lub losu
-trzeba zarządzać własnym życiem tak jakbyśmy prowadzili niewielkie
przedsiębiorstwo
-gdy duży sukces to zostaje się gwiazdą wielkiej nowoczesnej korporacji
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
Zygmunt Bauman
„postawa konsumencka” c.d.
2. „takie podejście rodzi poczucie powinności: jeśli nie staramy się rozwiązać
jakiegoś problemu, ciąży na nas wina i wstyd”
-oczekiwanie społeczne, że konsumpcję będzie się traktować jak pracę oraz
praktykować ją jako obowiązek wobec społeczeństwa i siebie samego
-konsumpcja jako powołanie ze strony społeczeństwa, które jest bardziej
wymagające niż Bóg
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
Zygmunt Bauman
„postawa konsumencka” c.d.
3. przeświadczenie: „na każdy kłopot jest jakiś sposób - trzeba tylko pójść w
odpowiednie miejsce i nabyć właściwy przedmiot lub usługę”
a) optymizm: każdy problem ma rozwiązanie; menedżerskie przekonanie: nie
ma problemów, są jedynie szanse i możliwości
b) wiara w ekspertyzę
-głęboki związek konsumeryzmu i profesjonalizmu: suwerenny konsument
potrzebuje stałego doradztwa i pomocy -
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
Zygmunt Bauman
„postawa konsumencka” c.d.
4. istotne przekonanie: „jeśli nie możemy zapłacić w tej właśnie chwili, to
przygotowano najróżniejsze systemy ratalne i kredytowe, między którymi
możemy wybierać w zależności od stanu naszych dochodów”
-utowarowienie kultury
-Bocock: konsumeryzm = aktywna ideologia, mówiąca, iż „życie opiera się na
kupowaniu rzeczy i przeżywaniu dostarczanych w pakietach doświadczeń” - problemy produkowane po to, by można było sprzedawać na nie rozwiązania-
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
Zygmunt Bauman
„postawa konsumencka” c.d.
5. „ w ramach postawy konsumenckiej sztuka życia to umiejętność wyszukiwania
odpowiednich dóbr oraz wchodzenia w ich posiadanie, a więc umiejętność
kupowania i gromadzenia nieodzownych po temu zasobów”
-postawa konsumencka - częścią istnienia człowieka
-tworzy te same lęki i frustracje, które pozornie uśmierza
-ludzie nie tylko konsumują, ale stali się po prostu konsumentami
-skutek: przeżywanie zubożonych duchowo życiorysów
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
Zygmunt Bauman
3 fazy motywowania konsumentów
• „kupuj, bo jest Ci to potrzebne”
• „kupuj, bo możesz wybierać (bądź sobą)”
• „kupuj, bo nic nie musisz”
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
Raymond Williams (wg. A. Aldridga)
klient a konsument
• klient
-ktoś, kto posiada trwałą relację
interpersonalną z dostawcą
-ma potrzeby, które sam niezależnie
sobie wybrał; są one zaspakajanie przez
sprzedawców
• konsument
-abstrakcyjna postać na bezosobowym
rynku
-ma potrzeby tworzone prze ludzi,
którzy je następnie zaspakajają
-zamieszkuje „świat nasycony
reklamą”, która staje się „podstępnym
mechanizmem tworzenia potrzeb”
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
konsumeryzm
-inne rozumienie pojęcia(np. Nowa Encyklopedia Powszechna PWN)
• ruchy na rzecz ochrony konsumentów i reprezentacji ich interesów wobec
producentów
• od pomocy klientom w dokonywaniu racjonalnych transakcji handlowych do
kwestionowania konsumpcyjnego charakteru współczesnej cywilizacji
• główne cele organizacji tego typu:
-działanie w charakterze grup nacisku
-bycie źródłem informacji dla ludzi, którzy szukają jakości i wartości w
nabywanych produktach/usługach
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
ale
• Raymond Williams: ironia organizacji konsumenckich - roztropni
nabywcy określani tak samo jak konsumenci (teoretycznie
przeciwieństwo)
• Adrian Aldridge: Consumers’ Association „dostarcza utowarowionej
informacji indywidualnym konsumentom, ale nie jest w stanie
wytworzyć dobrze poinformowanej społeczności”
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
Theodore Zeldin
były kierownik jednego z najważniejszych programów
badawczych Komisji Europejskiej „Przyszłość pracy”
(...) ewolucja ludzkości nie wiedzie wprost ku społeczeństwu
konsumpcyjnemu choć obfitość dóbr dla każdego i ogólna pomyślność to
cele niemal uniwersalne. Drugą stroną owej ewolucji jest dążenie ku
społeczeństwu usług, w którym podstawę stanowi osobista wiedza i
niemal intymny kontakt z klientem, przeciwnie niż w społeczeństwie
konsumpcyjnym, gdzie zakupu dokonuje się anonimowo, nie zamieniając
ani słowa z kasjerem. Musimy dziś tak przebudować instytucje
ekonomiczne, by przykładały więcej uwagi do naszych pragnień.”.
*
Zygmunt Bauman: to tylko miłe marzenie.
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
Badanie zwyczajów zakupowych
na Wydziale Zarządzania
Podzielmy się na grupy i zbadajmy trzy punkty sprzedaży
• I piętro
• II piętro
• III piętro
1. Pytania do sprzedawców:
a.
b.
Czym się kierują klienci przy zakupie?
W jaki sposób sprzedawca reklamuje swoje produkty?
2. Pytania do klientów (min. 5 osób)
a.
b.
Co zdecydowało o tym, że wybrałeś/wybrałaś właśnie ten produkt?
Jakie znasz reklamy tego produktu?
3. Opis otoczenia
a.
b.
Jakie reklamy są obecne w otoczeniu?
Co zachęca klientów do zakupu? Co odstrasza?
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW 2017
Kapitał społeczny
Pierre Bourdieu
(za Wikipedią, ale tym razem ma rację)
zbiór rzeczywistych i potencjalnych zasobów, jakie związane są z posiadaniem
trwałej sieci mniej lub bardziej zinstytucjonalizowanych związków wspartych
na wzajemnej znajomości i uznaniu – lub inaczej mówiąc z członkostwem w
grupie – która dostarcza każdemu ze swych członków wsparcia w postaci
kapitału posiadanego przez kolektyw, wiarygodności, która daje im dostęp do
kredytu w najszerszym sensie tego słowa.
("The Forms of Capital", 1985).
Robert Putnam
(za Wikipedią)
Kapitał społeczny odnosi się tu do takich cech organizacji społeczeństwa, jak zaufanie, normy i powiązania, które
mogą zwiększyć sprawność społeczeństwa ułatwiając skoordynowane działania.Tak jak i inne postaci kapitału,
kapitał społeczny jest produktywny, umożliwia bowiem osiągnięcie pewnych celów, których nie dałoby się
osiągnąć, gdyby go zabrakło [...] Na przykład grupa, której członkowie wykazują, że są godni zaufania i ufają
innym będzie w stanie osiągnąć znacznie więcej niż porównywalna grupa, w której brak jest zaufania [...] We
wspólnocie rolników [...], w której rolnikowi inni pomagają ułożyć w stogach siano i gdzie narzędzia są
powszechnie pożyczane, kapitał społeczny pozwala każdemu z farmerów na wykonywanie swojej pracy z
mniejszym nakładem kapitału fizycznego w formie narzędzi i wyposażenia. Spontaniczna współpraca jest
łatwiejsza dzięki społecznemu kapitałowi.
(Demokracja w działaniu" 1983/1995, s. 258).
Bethnal Green
modelowa wspólnota tradycyjne klasy robotniczej; swoista idylla klasy robotniczej;
„raj”
• w „raju”:
-wspólnota homogeniczna,
-stabilna międzypokoleniowo,
-sąsiedzka; solidarystyczna,
-kolektywistyczna,
- bez dążeń statutowych (ważniejszy charakter)
-etyka wzajemności i bezinteresowna pomoc
(efektywne mechanizmy społecznej kontroli
wewnętrznej) równoważą bark zaufania do obcych
i do oficjalnych instytucji
-przywiązanie do lokalnych wartości i poszerzony
system pokrewieństwa (matka-córka)
• przeprowadzka do „Greenleigh” (nowe osiedle na
obrzeżach Londynu) = „upadek”
-odizolowanie od krewnych,
-wyobcowanie od nowych sąsiadów
-koncentracja raczej na domu niż na ludziach,
-stosunki z sąsiadami: mieszanka dumy i zawiści,
-ludzie nie znają się na tyle dobrze, by móc oceniać
się nawzajem po charakterze = status określany
przez stan posiadania
Targówek
warszawskie Bethnal Green ?
http://www.targowek.waw.pl/targowek/drewniane.htm
Struktura pracy badawczej z zakresu nauk społecznych
według propozycji
Jerzego Brzezińskiego, Metodologia badań psychologicznych. Warszawa
1996
z uwzględnieniem jakościowych modeli badań
1. Problem
• Przegląd podstawowej literatury związanej
z problemem
• ważniejsze ustalenia badawcze
• kontrowersje, sprzeczne wyniki, niejasne interpretacje
• Sformułowanie problemu (pytania badawczego)
• zdefiniowanie zmiennych lub zjawisk
• uzasadnienie
• Sformułowanie hipotez [lub uzasadnienie: dlaczego w pracy nie ma
hipotez?]
Zmienne w badaniach
Zmienne zależne
Zmienne niezależne
Kierunek związku przyczynowego
(Uwaga ! Do uchwycenia tylko w eksperymentach
i badaniach typu historycznego)
oprac. Magdalena Popielewicz
2. Metoda
• 2.1. Osoby badane lub / i źródła materiału badawczego (sposób doboru/
uzyskania z uzasadnieniem)
• 2.2. Model badania: pomiar zmiennych/ „uchwycenie” zjawisk • model badań jakościowy czy ilościowy ? - uzasadnienie
• operacjonalizacja zmiennych –czyli skonstruowanie wskaźników zmiennych
lub zjawisk
Dwa podstawowe paradygmaty współczesnych badań społecznych
badania ilościowe:
zaangażowane badania jakościowe:
zmienne i weryfikacja hipotez
dotyczących populacji
triangulacja i analiza dynamiki
zjawisk w celu nowego
naświetlenia problemu poprzez
poszukiwanie wzorców
Kociatkiewicz, J. i Kostera, M. (2014), Zaangażowane
badania jakościowe, Problemy zarządzania, nr 1 (vol.
12), s. 9- 17.
2. Metoda c.d.
• 2.3. Model analizy wyników
• jakościowy czy ilościowy? - uzasadnienie
• jeśli jakościowy - to jakie reguły analizy są w nim przewidziane?
• jeśli ilościowy - to jakie operacje statystyczne są
w nim przewidziane ?
[testy parametryczne czy nieparametryczne?, jakie?, czy są przewidziane
bardziej złożone techniki analizy ilościowej? jakie?]
• ewentualne programy komputerowe przewidziane przy analizie wyników
• 2.4. Schemat i plan badania
• 2.5. Przebieg badania
podstawowe metody stosowane w naukach społecznych
• obserwacja,
• wywiad,
• badania sondażowe,
• eksperymenty,
• metody historyczne i etnograficzne,
• podejście fenomenologiczne i retoryczne
Obserwacja
• Nieuczestniczącaola badacza w sposób dla wszystkich
– „(…) rola badacza w sposób dla wszystkich jednoznaczny określona jest jako nie mająca
udziału w sytuacji społecznej, która jest badana.”
– Badacz obserwuje (nie interpretuje) wydarzenia mające miejsce w kręgach związanych z
tematyką badań.
– Badacz prowadzi notatki z obserwacji.
Źródło: Kostera, M. (2003), Antropologia organizacji. Metodologia badań terenowych. Warszawa:
Wydawnictwo Naukowe PWN, oprac. Magdalena Popielewicz.
Źródło: Kostera, M. (2003), Antropologia organizacji. Metodologia badań terenowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
oprac. Magdalen
•
Badacz obserwuje (nie interpretuje) wydarzenia mające miejsce w kręgach związanych z tematyką badań.
•
Badacz prowadzi notatki z obserwacji.
Źródło: Kostera, M. (2003), Antropologia organizacji. Metodologia badań terenowych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
oprac. Magdalena Popie
Obserwacja – „z czym to się je” ? (wg. rad dr. Tadeusza Kowalewskiego)
Żeby nie była „zawracaniem głowy”,
ale miała charakter naukowy (wprawdzie rym częstochowski, lecz przypomina o rzeczach ważnych):
 cel
 kryteria = obserwowane zmienne/ zjawiska
wskaźniki zmiennych/ zjawisk (im więcej, tym lepiej w granicach rozsądku)
dzienniczek !
interpretacja
Ilustracje: http://meteomodel.pl/forum2/index.php?topic=857.600; http://www.pracownik-obslugi-klienta.pl/obserwacjaklientow
I
/
Elementy Socjologii. Wydział Zarządzania UW.
© Michał Kozłowski, 2017
Pytania używane w badaniach etnograficznych przeprowadzanych metodą „kluczowych
informatorów” (według Spradleya)
1. PYTANIA OPISOWE (często pełnią rolę wprowadzającą)
-pytania typu „grand tour ” – próba wywołania bogatych w treści
opowiadań, które są w pełni kierowane przez informatora:
mogą dotyczyć typowych sytuacji: „Proszę opisać mi swój typowy
dzień”;
mogą być bardziej specyficzne: „Co zdarzyło się wczoraj?” („w
poniedziałek...);
mogą kierować uwagę informatora na jakąś konkretną działalność
lub zadanie;
Pytania opisowe c.d.
-pytania typu „mini-tour” – skupiają uwagę na mniejszych elementach doświadczeń (np. na
rozmowie z szefem, spotkaniach integracyjnych, wypoczynku w dniu wolnym):
np. „Czy może mi Pani/ Pani dać przykład czegoś, co może stać się przedmiotem rozmowy z
szefem?” „Czy może Pani/ Pan opisać kilka sytuacji, które mogą doprowadzić do konfliktu w Pani/
Pana firmie?;
mogą być prośbą o doświadczenia informatora, które miał odnośnie konkretnych
elementów badanej rzeczywistości: np. „Proszę opowiedzieć mi o swojej ostatnie rozmowie z
szefem”, „Proszę opisać mi ostatni konflikt w Pani/ Pana firmie, w który była Pani/ był Pan
zaangażowany”.
Uwaga: warto pamiętać o różnicach językowych, mogących występować między badaczem a
informatorem.
Pytania używane w badaniach metodą „kluczowych informatorów” (według
Spradleya)
2. PYTANIA STRUKTURALNE = pytania włączające, rozszerzające i uwydatniające
opis
danego obszaru zainteresowań badacza:
pytania weryfikujące - mają za zadanie:
potwierdzić lub zweryfikować rozumienie przez badacza tego, jakie aspekty zawiera
jego obszar zainteresowań, np. „Czy istnieją różne rodzaje spotkań
integracyjnych w Pani/ Pana firmie?” l
sprawdzić, czy dany termin usłyszany przez badacza mieści się w obszarze jego
zainteresowań, np.
„Czy ‘ danie komuś kopa’ oznacza jakiś rodzaj
motywowania?”
Pytania strukturalne c.d.
-pytania uwydatniające bogactwo opisu obszaru zainteresowań:
„ramowe pytania zastąpienia”, np. po usłyszeniu zdania „Gdy jestem
zdenerwowany w pracy idę do bufetu”, badacz powtarza część pierwszą i prosi o
dokończenie przy pomocy innego stwierdzenia
„pytania sortujące” – badacz podaje informatorowi zestaw terminów, każdy na
oddzielnych kartkach i prosi o przyporządkowanie ich do danej kategorii, np. „
które z podanych stwierdzeń odnoszą się do motywowania pracowników?”
-itp
Pytania używane w badaniach metodą „kluczowych informatorów” (według
Spradleya) c.d.
3. PYTANIA KONTRASTOWE – wyłączające oraz zwiększające ilość typów relacji w obszarze
zainteresowań badacza:
-prośba do informatora, by zweryfikował przeczucie badacza na temat istnienia różnych kategorii
danego zjawiska, np. „Czy mam rację, iż jest różnica między spotkaniami integracyjnymi w
ramach szkoleń, a tymi,, które organizowane są jako nagrody i tymi, które mają miejsce w
okolicach świąt Bożego Narodzenia?”
pytania wynikające z wiedzy badacza, np. „Powiedział mi Pan, iż gdy ma Pan zły nastrój do idzie Pan
na siłownię. Czy może Pan wskazać inne powody, dla których Pan chodzi na siłownię, a w
jakich wypadkach siłownia nic Panu nie daje?”
prośby o wskazanie różnicy między znaczeniem terminów, np. „Jak jest różnica między
motywowaniem a nagradzaniem?”
Pytania kontrastowe
„potrójne pytania kontrastowe” – badany otrzymuje trzy terminy i pytanie „Które
są podobne/ jednakowe, a które różnią się miedzy sobą?” „Czy ‘dać czadu’ i ‘dać
powera’ oznacza to samo, podczas gdy ‘dać kopa’ znaczy coś innego/ coś
jeszcze?’”
„kontrastowe pytania sortujące”- prośba o podzielnie na mniejsze/ inne grupy według kryteriów informatora- terminów pogrupowanych wcześniej przez
badacza
Pytania kontrastowe c.d.
pytania oceniające: nastawione na odkrycie wartości przypisywanych
przez informatora wewnątrz kategorii ustalonych przez badacza, np. „
Jaki jest najlepszy rodzaj spotkań integracyjnych? A jaki najgorszy?”
ZASADY WYWIADÓW ETNOGRAFICZNYCH
Różne typy pytań powinny być zadawane równocześnie i powtarzać
się
Warto zadawać to samo pytanie w różnych momentach wywiadu
(ułatwi to ujawnienie wszystkich możliwych przykładów, podobieństw
i różnić związanych z danymi zdarzeniami lub terminami)
ZASADY WYWIADÓW ETNOGRAFICZNYCH
Należy wyjaśniać dlaczego zadaje się dane pytanie i osadzać je w kontekście
Nieetycznym jest ukrywanie głównej problematyki badań, ale wobec różnych
osób należy w różny sposób ujawniać szczegóły tej problematyki
Warto osadzać pytania w kontekście kulturowym i osobistym informatora, np.
„Opisał Pan korzystanie z coachingu, gdy awansował Pan na wyższe stanowisko.
Czy istnieją inne sytuacje, w których także mógłby Pan skorzystać z coachingu?
Czy większość pracowników w Pana/ Pani firmie chce korzystać z coachingu w
wypadku awansu?”
Funkcja pytań etnograficznych:
poszerzać i wzbogacać rozumienie przez badacza tego,
co informator opisał.
RZETELNOŚĆ/ WIARYGODNOŚĆ
1.SPRAWDZENIE PRZEZ INFORMATORA - powtórne spotkanie z
informatorem i zebranie jego komentarzy do badań
RZETELNOŚĆ/ WIARYGODNOŚĆ
c.d.
2. SZUKANIE DOWODÓW NIE POTWIERDZAJĄCYCH WINIOSKÓW
• Celowe testowanie próbek wypowiedzi (ocena przez innych informatorów, może
ujawnić potencjalną stronniczość informatorów ze względu na ich cele lub
pozycję w organizacji)
• Przedłużone zaangażowanie ( pytanie os odczucia informatorów w czasie
wywiadu, czy np. powiedzieli wszystko, co chcieli powiedzieć, co
sprawiało im trudności, jakie itp.)
RZETELNOŚĆ/ WIARYGODNOŚĆ c.d.
3. TRIANGULACJA –zastosowanie wielu źródeł informacji (np. wielu
informatorów), wielu metod (np. obserwacja uczestnicząca, wywiady
z kluczowymi informatorami i in.), wielu materiałów ( materiałów z
wielu źródeł) oraz wielu perspektyw teoretycznych
RZETELNOŚĆ/ WIARYGODNOŚĆ c.d.
4. GRUBY OPIS - dokładny opis procesów, ram i kontekstu przeprowadzonych
badań; kontekst miejsca badań i kwestii z nimi związanych, interakcje i procesy
zachodzące w tym kontekście, związane z problemem badawczym, jego ocenami i
opcjami politycznymi, analiza wyników i sposobów ich otrzymania opis relacji
między surowymi danymi a ich interpretacją, wyjście od wstępnych przypuszczeń
i analiza procesu, w którym „czysta teoria” zmieniała się pod wpływem „logiki
danych”
Badanie zaangażowane
(Robert Jay Lifton):
zasada wyartykułowanej subiektywności:
badacz świadomy własnego subiektywizmu ma łączyć zaangażowanie
ideowe z odpowiednim stopniem bezstronności - respektowanie
metodologii badań jakościowych
Demokratyczny dyskurs
(Jürgen Habermas):
Interpretacja rozumiejąca nabiera charakteru obiektywnego gdy powstaje w toku
otwartej dyskusji z udziałem wielu badaczy w warunkach „idealnej sytuacji
komunikacyjnej”
=
całkowita swoboda wypowiedzi
równa pozycja dyskutantów
brak nacisków zewnętrznych i argumentów pozamerytorycznych
3. Wyniki
• 3.1. Wyniki surowe
• opis wyników: jakościowy / ilościowy [miary tendencji centralnej i odchyleń,
rozkład procentowy itp.]
• graficzna prezentacja wyników [schematy, wykresy, tabele]
• 3.2. Interpretacja wyników
• ewentualne testowanie hipotez - z wykorzystaniem technik opisanych w
punkcie 2.4.
• dyskusja dotycząca rozwiązania problemów badawczych w świetle
otrzymanych wyników
4. Dyskusja
• Jak ustalenia badawcze mają się do ustaleń innych badaczy,
zreferowanych w literaturze przedmiotu?
• Konsekwencje dla nauk społecznych
• Wnioski dla praktyki społecznej
• „Plusy” i „minusy” zastosowanej procedury badawczej
• Wnioski dla przyszłych badań - nowe problemy badawcze, postulaty
modyfikacji warsztatu badacza itp.
Ach ! Szefem być ! Władza (nie tylko) w organizacji
i posłuszeństwo podwładnych
Eksperyment Stanleya Milgrama, 1961
(http://facweb.furman.edu/~einstein/general/social/milgram.htm)
Dlaczego działa także w grupie ćwiczeniowej?
Jerry Burger
replikacja po 45 latach
2006
max 150 V
natura ludzka generalnie bez zmian
70 % badanych kontynuowałoby sesję po wymierzeniu najwyższej kary 150 V (u
Milgrama 82,5 proc.)
empatyczna troska i wysiłek skierowany na samokontrolę nieco różnicuje wyniki
program Dateline NBC
2010 – Michael Shremer, współpraca przy „popkulturowej” replikacji eksperymentu
Milgrama; ścisłe zachowanie pierwotnej procedury; instrukcja maskująca: casting
do nowego reality show „Ach, co za ból”; przetestowano tylko 6 osób w dwa dni;
szczegółowa obserwacja badanych:
„Wbrew konkluzji Milgrama, że w większości ludzie są tak ślepo posłuszni władzy, że
posuwają się nawet do wyrządzania krzywdy bliźnim, zaobserwowałem u badanych
olbrzymie opory na poziomie behawioralnym oraz moralne rozterki na wszystkich
etapach eksperymentu” (…) Natura moralna człowieka obejmuje z jednej strony
skłonność do empatii, czułości i dobroci wobec bliskich i członków własnej
społeczności, z drugiej inklinację do ksenofobii i okrucieństwo wobec obcych.
Eksperymenty „wstrząsowe” nie dowodzą bynajmniej ślepego posłuszeństwa
rozkazom, świadczą raczej o głębokości doświadczanych w takich sytuacjach
konfliktów etycznych”
(Shermer, M. 2012, Lęk kontra skrupuły. Świat Nauki, 12, s. 74).
Reinterpretacja wyników Milgrama
Stephen D. Reicher, S. Alexander Haslam i Joanne R. Smith
2012
o“posłuszeństwo przez utożsamiane”
utożsamianie się (1) z eksperymentatorem = społecznością
naukową bądź (2) z uczniem= ogół społeczeństwa jako
czynniki wyjaśniające (lepiej niż inne) posłuszeństwo wobec
eksperymentatora
150 V – zmiana perspektywy
o„alpinizm zła” (Michael Shermer)
badania historyczne (nad hitlerowskim aparatem eksterminacji,
np. Yaacov Lozowick, Hitler’s Bueraucrats 2002)
A co z odpowiedzialnością moralną ?
krzywdzenie innych jako nawyk
ALE!!! Nawyków można się oduczyć. Pomaga w tym
utożsamienie się z „właściwą” grupą
(Shermer, M. 2013, Alpiniści zła. Świat Nauki, 1, s. 74.)
ciało migdałowate w mózgu- „główną siedzibą” agresji
http://nika-blue.blog.onet.pl/2014/05/17/agresja-i-empatia-u-czlowieka-profesor-jerzy-vetulani/
Biologia i ideologia a sprawowanie władzy
Co decyduje o tym, że w człowieku ujawnia się zło?
• działanie pierwotnych, prymitywnych instynktów
• uwalniane są one poprzez zastosowanie ideologii
/ eksperymenty Zimbardo, Milgrama /
• tak też działa każda dobra organizacja
Człowiek przyjmuje
postawę wyznawcy
(Vetulani, J. 2012, Ten zły w nas. Znak, 11, s. 20.)
James Hoopes
profesor Babson College, USA (najważniejszej uczelni na świecie w zakresie
przedsiębiorczości)
 jeden najbardziej liczących się historyków i etyków biznesu na świecie
 znawcza biznesu w USA i w Azji
Visting Professor WZ UW
autor mi.n. False Prophets The Gurus Who Created Modern
Management and Why Their Ideas Are Bad for Business Today.
Cambridge MA 2003
Corporate Dreams. Big Business in American Democracy
from the Great Depression to the Great Recession. New
Brunswick 2011
Etyczne aspekty przywództwa
w biznesie,
dzisiaj, wczoraj i jutro
James Hoopes
tłum. Tomasz Wojtaszuk
Zakład Socjologii Organizacji i Historii Biznesu
Uniwersytet Warszawski
19 października 2015
Polska rozumie
przywództwo!
Teoria przywództwa w biznesie
jest głównie amerykańska
Wczoraj
Dzisiaj
John D. Rockefeller
Jutro
Donald Trump
Przywództwo w biznesie potrzebuje
pomysłów z Polski i wielu innych krajów.
Dlaczego teoria przywództwa w biznesie
została w dużej mierze stworzona w Stanach
Zjednoczonych?
Dlaczego teoria przywództwa w biznesie została stworzona w
większości w USA?
Odpowiedź: przypadek historyczny.
USA były największym wolnym rynkiem na świecie
pod koniec XIX w. Wtedy technologia umożliwiła
dużym korporacjom oszczędności związane ze skalą
produkcji i transportem.
Trzy etapy amerykańskiej teorii
przywództwa.
Wczoraj 1: Scientific Management, 1885-1925
Wczoraj 2: Human Relations, 1925-1975
Wczoraj i dzisiaj: Values Based Management, 19752015
Wczoraj 1: Scientific Management,
1885-1925
•
•
•
•
•
Traktuje robotników jak maszyny
Tylko szef myśli
Pieniądze motywują
Częściowo prawda: liczy się siła
Częściowo fałsz: tyrania
Wczoraj 2: Human Relations, 1925-1975
•
•
•
•
Traktuje robotników jak ludzi
Liderzy inspirują naśladowców
Uznanie motywuje
Częściowo prawda: godność jest istotna
• Częściowo fałsz: manipulacyjne
Wczoraj i dzisiaj: Values Based Leadership, 19752015
• Lider wyznaje dobre wartości
• Każdy jest trochę liderem
• Praca w zespole sprawia radość
• Przeważnie fałsz: promuje
złudne zadowolenie z siebie
Dzisiaj- teoria przywództwa w biznesie jest
etycznie gorsza niż kiedykolwiek w ciągu
ostatnich 100 lat
• Zawsze będzie trochę złych liderów
• Lecz złe podstawy teoretyczne będą ich tylko
mnożyć
• Dzisiejsza teoria przywództwa tworzy moralnie
zadowolonych z siebie liderów
• Dzisiejsza teoria jest zagrożeniem dla kultury
demokratycznej
• I te teorie rozprzestrzeniają się po całym świecie
„Przywództwo” i korporacje biznesowe nie są do siebie naturalnie
dopasowane
• Przywództwo przychodzi oddolnie (bottom up) – Max Weber
• Korporacje są hierarchiami „odgórnymi” (top down)
• “Przywództwo w biznesie” maskuje konflikty
demokracja vs. siła korporacji
• Jutro: otwarcie rozpoznaje konflikt
demokracja vs. siła korporacji
“Część podwładnych uznaje charyzmę szefa przez sam fakt że posiada
on władzę. Uznanie to jest dane za darmo.”
Przywództwo polega na pomaganiu swoim naśladowcom/zwolennikom
osiągnąć to czego chcą
“Niech więc książe
odnosi zwycięstwa
i wszystkim będzie
się dobrze
powodziło.”
Machiavelli
Liderzy w biznesie pomagają sobie, a nie innym
• W USA, 50 lat temu liderzy z
biznesie zarabiali ok 40 razy tyle
co robotnicy
• Dzisiaj, liderzy w biznesie
zarabiają 300 razy tyle co
robotnicy
• “To moja klasa, klasa bogatych
tworzy konflikt klas, i to my
wygrywamy.”
Warren
Buffett
Przywódcy biznesowi kreują
rosnące nierówności
Przychody przeciętnych ludzi nie
wzrosły przez ponad 20 lat,
pensje menadżerów wystrzeliły.
“Ten spektakularny wzrost
nierówności odzwierciedla
eksplozję bardzo wygórowanych
przychodów menadżerów, istną
separację top menadżerów od
reszty populacji.”
Thomas Piketty
wracamy do warszawskiego wykładu Hoopsa ‚2015
Jutro- wiele innych nacji i kultur powinno stworzyć nowe i lepsze teorie
przywództwa w biznesie
• Czerpiąc z lokalnej i regionalnej kultury,
włączając tradycje moralności i wiary religijnej?
• Zaprzestanie mowy “wartości” która sugeruje
że jesteśmy już wystarczająco dobrzy?
• Adaptacja „języka cnót” jako celów
nad osiągnięciem których powinniśmy pracować?
• Nuczanie liderów biznesu ważności praktykowania
cnót jako drogi do oparcia się moralnym
zagrożeniom posiadania władzy?
Jutro- Polska powinna stworzyć nowe i lepsze teorie
przywództwa w biznesie
Czerpiąc z tradycji wartości
chrześcijańskich ? “ Ziemia należy do
wszystkich .” Św. Ambroży
Nauczać przywódców w biznesie
ważności praktykowania cnót jako drogi
oporu przed moralnym zagrożeniom
posiadania władzy.
W których miastach polskich mieszkali nobliści?
czyli o dziwności ludzkiej pamięci
Otto Stern
(1888 – 1969)
• ur. w bogatej rodzinie żydowskiej w Żorach
• 1943 – Nobel z fizyki
za badania nad magnetyzmem protonu
(badania z lat 30. XX w.)
• 1916 – zmobilizowany, skierowany do
obserwatorium meteorologicznego w Łomży;
miał sporo wolnego czasu; pracował
naukowo; napisał dwa artykuły dotyczące
zastosowania teorii kwantów do
termodynamiki statystycznej; jeden z nich ma
na stronie tytułowej notatkę
o miejscu napisania:
„Lomscha in Russich – Polen”
Sir Frederic Bartlett
• aktywny charakter pamięci
• instytucjonalne ramy pamięci
historia czytana amerykańskim studentom
Młody Indianin wybrał się na
polowanie na foki. W jego
trakcie został przyłączony do
grupy wojowników i podczas
bitwy raniony. Wydawało mu się,
że zaopiekowały się nim duchy.
Do domu przynieśli go
członkowie plemienia. Mimo że
Indianin nie odczuwał bólu, to
wkrótce zmarł, a z jego ust
wydobyło się coś czarnego.
dodawanie informacji
opuszczanie fragmentów
przestawianie kolejności
zmiana elementów
na „bardziej zrozumiałe”
pamięć czy pamiętanie ?
procesualny i społeczny charakter zjawisk związanych
z zapamiętywaniem
Maurice Halbwasch (1925) : „pamięć zbiorowa” (fr. "la memoire collective„)
• Roos Poole (2008): continuum między pamięcią indywidualną a zbiorową
David Middleton i Derek Edwards (1990): „zbiorowe pamiętanie”
zbiorowe pamiętanie
„przedsięwzięcie”, realizowane poprzez akty porozumiewania się w
ramach „tu i teraz” konkretnej grupy
zbiorowe pamiętanie
• procesom przypominania, a także zapominania przypisana zostaje
natura komunikacyjna i retoryczna - perswazyjna
• z punktu widzenia psychologii dyskursywnej pamięć przestaje być
traktowana jako struktura poznawcza, jako coś „co odbywa się
wewnątrz” izolowanej jednostki
• procesy pamiętania zostają uznane za aktywność grupową - a także
szerzej - społeczną
• „ nasze sposoby mówienia o przeżywanych przez nas
doświadczeniach nie zmierzają przede wszystkim do wyjaśnienia
natury tych doświadczeń samych w sobie, lecz do wyjaśnienia ich
po to, by konstytuować i utrzymywać taki lub inny rodzaj
porządku społecznego” (John Shotter)
„Nie jest właśnie tak, że ten kto
kontroluje przeszłość, kontroluje
przyszłość ale [ jest tak, że] ten ,
kto kontroluje przeszłość,
kontroluje to, kim jesteśmy”
(Middleton i Edwards)
studia nad pamięcią organizacyjną
Organizational Memory Studies (OMS)
pamiętanie organizacyjne
jako odmiana pamiętania społecznego
John P. Walsh i Gerardo Riviera Ugnson (1991:
61):
„pamięć społeczna dotyczy zmagazynowanych
informacji z historii organizacji, które mogą być
przeniesione tak, by miały udział w obecnych
decyzjach”
- pomijana subiektywna strona ludzkiego oraz
społeczny aspekt gromadzenia, tracenia i
odzyskiwania szeroko rozumianych informacji
Michael Rowlinson, Charles Booth, Petear
Clark, Agnes Delahaye i Stephen Procterinna
(2010: 71)
„społeczne aspekty pamiętania
i rezultaty tego społecznego doświadczenia, to
jest reprezentacja przeszłości w całym zestawie
idei, różnych rodzajów wiedzy, praktyk
kulturowych, rytuałów i pomników, poprzez
które ludzie wyrażają swoje postawy wobec
przeszłości i które konstruują ich relacje z
przeszłością”
Allan Radley (1990): rola artefaktów w zbiorowym pamiętaniu
 Daniel M. Wegner (1986): pamięć transaktywna
Daniel M. Wegner i Adrian E. Ward (2013): zacierają się granice między
osobistymi zasobami pamięci a danymi z Internetu; korzystanie z zasobów
internetowych podwyższa samoocenę dotyczącą zasobów umysłowych jednostki
Monika Kostera i Sylwia Ciuk:
rzeka Lete w biznesie
• Zapominanie organizacyjne : archetypowa antynomia uczenia się
przez organizację.
Dwa poziomy utraty pamięci:
• - pojedyncza pętla zapominania, polegająca na niepamięci o
praktykach,
• - podwójna pętla zapomniana dotyczącą zaniku pamięci w danej
organizacji o wartościach ją konstytuujących.
• podwójna pętla zapomnienia, czyli proces „zapominania o tym, że się
nie pamięta” pozbawia członków organizacji poczucia tożsamości.
• podwójna pętla zapomnienia dotyczy nie tylko poszczególnych firm
czy instytucji. Pojawia się także we współczesnym zarządzaniu jako
dyscyplinie wiedzy, przyjmując formułę programowego ahistoryzmu
przypominanie organizacyjne
• formułowanie pytań wyrosłych z doświadczeń przeszłości w konfrontacji z wyzwaniami, wobec których
organizacje stają dziś i - jak można przewidywać - będą stawać w czasie przyszłym.
• pytania dotyczące zarówno praktyk (czyli minimalizowanie pojedynczej pętli zapominania), jak i wartości
(czyli zmierzenie się z podwójną pętlą zapominania)
• pytania mające swe źródło w szeroko rozumianych, poddanych krytycznej interpretacji tradycjach
organizacyjnych.
• proces intencjonalnego, dynamicznego i dyskursywnego inicjowania oraz stawiania pytań opisanego rodzaju
przez badaczy zarządzania, a także przez refleksyjnych menedżerów- praktyków= przypominanie
organizacyjne
• chodzi o pytania powstające w toku dyskusji środowiskowych i interdyscyplinarnych, a także, rozumianych
metaforycznie dyskusji teorii z praktyką zarządzania oraz przeszłości z teraźniejszością i przyszłością.
• „przypominanie organizacyjne” stanowi element „pamiętania organizacyjnego”,
Tadeusz Oleksyn,
zarządzanie kompetencjami
• pamięć zbiorowa- składnik portfela kompetencji organizacji, obok wiedzy,
kompetencji przejętych z zewnątrz, takich jak technologie czy licencje oraz
kompetencji koniecznych do kształtowania produktów i technologii, a także
kompetencji społecznych, czyli tych, które wiążą się z kształtowaniem relacji
firmy ze środowiskiem wewnętrznym i zewnętrznym oraz z etyką.
T. Oleksyn, Zarządzanie zasobami ludzkimi w organizacji. Warszawa 2014
• pamiętanie organizacyjne rozumiane dyskursywnie:
- stanowi samodzielny składnik portfela kompetencji organizacji
- ściśle koresponduje z jej kompetencjami społecznymi
Co łączy tych Panów ?
Siegmund Lubin (1851 - 1923)
jeden z pionierów przemysłu filmowego
Louis Burt Mayer, ( 1882 - 1957)
przedsiębiorca, dystrybutor i producent filmowy,
współzałożyciel wytwórni filmowej Metro-Goldwyn-Mayer
Bracia Warner:
Harry (Hirsch, 1881-1958),
Albert ,( Aaron1884-1967) oraz
Sam i Jack, założyciele jednej z
najpotężniejszych
wytwórni filmowych Warner Bros.
Samuel Goldwyn ( ok. 1879 – 1974)
producent filmowy, twórca i zarządzający
kilkoma znaczącymi studiami w Hollywood.
Billy Wilder (1906
- 2002)
scenarzysta, reżyser i producent,
twórca m.in. Pół żartem, pół serio
„Pollywood”?
Andrzej Krakowski
(2011; 13)
• lepsze wykształcenie, w stosunku do pozostałych nacji traktujących Amerykę jako szansę na poprawę bytu;
• przypisywanie umiejętności przeżycia, dostosowaniu się do nowych warunków oraz szukaniu
niezauważonych przez konkurencję możliwości, większego znaczenia niż więzom rodowym (np.. nazwisku);
• humanizm i humanitaryzm, przejawiający poprzez działalności filantropijną, gdy fortuna została już zdobyta;
• zdolność podejmowania ryzyka, związaną z niewesołymi widokami na powrót do miejsca urodzenia
(„Nikt na nich nie czekał, najwyżej służba w carskim wojsku i kolejne represje”);
• empatię jako pochodną doświadczenia różnorodnych okrucieństw i dającą im niejako naturalnie status
twórcy
• fakt, iż „(…) pomimo wszystko, zawsze czuli się patriotami i z dumą przypominali światu, skąd przyszli.
Szkoda trochę, że bez wzajemności”.
Stereotypy czasów globalizacji, czyli czy biznesmenowi potrzeba
jest ojczyzna ?
współpraca przy przygotowaniu slajdów: Przemysław Żebrowski, Malvina Tyminska i
Daniel Sienkiewicz
„Europejski cud?”
„W tamtym czasie tylko nieliczni Europejczycy zdawali sobie trud
postawienia podstawowego pytania, dlaczego proces modernizacji
nastąpił w Europie, a nie gdzie indziej. Odpowiedź tkwi
prawdopodobnie w szczególnym zbiegu okoliczności ekologicznych,
gospodarczych, społecznych, kulturalnych i politycznych, które nie
zaistniały w innych, starszych i bardzo rozwiniętych, cywilizacjach
świata. Trzeba podkreślić, że był to właśnie szczególny zbieg
okoliczności – innymi słowy „europejski cud””
(Norman Davis)
nadal „europejski cud”?
„Europa to przede wszystkim człowiek, a trudno i darmo –
gatunek człowieka psuje się ostatnio z zatrważającą
szybkością. Europejczyk traci wszystkie te cechy, które
stanowiły o jego wyższości dawniej: przedsiębiorczość, pęd
do rozsądnego ryzyka, zdolność indywidualnego sądu,
rozsądne nieposłuszeństwo.”
(A. Bobkowski, lata 40-te XX w.)
N. Davis, J. Goody i in: „zachodnioeuropejski cud”
był przypadkiem dziejowym
…Mentalnościowe skutki
europejskiego „cudu”
„Trudno (...) oprzeć się pokusie porównywania dzieł swoich z dziełami innych, a w
konsekwencji spoglądania na biedniejszych, mniej przedsiębiorczych, czy też
nieszczęśliwszych, jako na przeznaczonych
z wyroku Opatrzności na sąd i potępienie(...)
I nie bez przyczyny „productivity” stała się
( w koloniach protestanckich - uwaga T.O)
znacznikiem wyższości jednej kultury nad drugą, jednego narodu nad innymi.
Stała się w końcu religią wszystkich materializmów,
gdy źródła doktryny zostały zapomniane,
a wynikłe z niej przeświadczenia okazały
swoją samą w sobie użyteczność,
a także obrastały w nowe filozofie”
(Barbara Toporska, 1962)
a w Europie Środkowo-wschodniej…
• Druga strefa gospodarcza : wyraźny kontrast w stosunku
do zmodernizowanej Północy i Zachodu kontynentu
• uprzemysłowienie tylko lokalnych obszarów, „wysp”
(jedna z nich to trójkąt: Łódź – Warszawa – Dąbrowa Górnicza)
• „wyspy” nie miały sił, by napędzać gospodarkę
• małe możliwości miast w zakresie poprawy bytu chłopów i ograniczony
zakres zatrudniania ich w przemyśle, spóźniony rozwój klasy średniej,
ograniczony do niektórych „wysp”, podobnie z mieszczaństwem
Trójkąt modernizacji na terenach dzisiejszej Polski
(oprac. P. Żebrowski)
na przykład Polska
• 1896 Paryż – premiera sztuki Alfreda Jarry „Ubu Król”,
akcja dzieje się w „w Polsce czyli nigdzie”
• 1984 – brytyjski historyk Norman Davis
krótką historię Polski zatytułował „Serce Europy”
• 2007 – inny brytyjski historyk Tony Judt:
„ Wyrobiono sobie obraz Europy Wschodniej jako dziwacznego tworu, ponieważ nic o
niej nie wiedziano. Bo niby skąd można było się czegokolwiek dowiedzieć?
Przypominam sobie czasy, gdy studiowałem w Cambridge, a potem wykładałem w
Oksfordzie. Wtedy cos takiego jak historia Polski, Czech czy Węgier w ogóle nie istniało.
Historia krajów Europy Wschodniej pojawiała się jedynie jako element tzw. soviet
studies i była ważna jedynie na tyle, na ile wiązała się z historia Związku Sowieckiego
(…) I aby to zmienić, trzeba bardzo dużo czasu i wysiłku. Obraz polskiego hydraulika,
który kradnie prace miejscowym(…) wpisuje się w te tradycje. Dziś dochodzi do tego
jeszcze strach Zachodu przed globalizacją - przed niepewnym jutrem, nieszczelnymi
granicami, delokalizacją, konkurencja nowych gospodarek. Otwarcie na Wschód
stanowi w oczach Zachodu element tej serii zdarzeń”.
Niewolnik czy „slave”?
„Zanim dwanaście milionów Afrykanów porwano i sprzedano w nowym świecie
jako niewolników, głównymi ofiarami niewolnictwa byli Słowianie. To od nazwy
tego ludu (slav) pochodzi angielska nazwa „niewolnik” (slave). Słowian, łapanych
przez Rzymian, chrześcijan, muzułmanów, wikingów i Tatarów, sprzedawano na
całym świecie. I słowo Słowianin zaczęło oznaczać cudzoziemca. (…) Bliżej
naszych czasów, gdy Słowianami zaczęli rządzić tyrani i lud ten nie przejawiał
nadziei na wyzwolenie, niektórzy doszli do ponurego wniosku, że najwidoczniej w
charakterze ludzi słowiańskiego pochodzenia tkwi coś, co skazuje ich na
niewolnictwo. Ale taki wniosek został wyprowadzony z fałszywych przesłanek (…)”
(Theodore Zeldin)
nowsze spojrzenie
Marek Kazimierz Barański, Historia Polski średniowiecznej.
Poznań: 2012.
• X wiek: w Europie Zachodniej słowo servus [niewolnik] zastąpione przez sclavus, a Sclavus =
Słowianin
• trwała zmiana językowa: niem. Sklave, fr. l’esclave, ang. slave
• koniec X i XI wiek – targi niewolników zapełnione „towarem słowiańskim”
• niewolnicy - główny „towar” wczesnośredniowiecznych kupców
• z Europy Zachodniej wymienny na srebro konieczne do handlu
ze Wschodem
• także udział krajów słowiańskich w tym procederze
• główni dostawcy słowiańskich niewolników na rynki Europy Zachodniej i arabskie – sami
Słowianie (por. nowożytne niewolnictwo w Afryce)
przypadek Polaków – członków zarządu
francuskiej firmy Lafarage Gisp (2000-2004)
oskarżenie o stosowanie mobbingu przez nowego prezesa wobec Polaków- członków
zarządu (jeden proces zakończony dużym odszkodowaniem dla Polaka, drugi proces
trwa)
„wielkie gówno” na określenie czteroletniej pracy Polaków, ironiczne: „polska logika
myślenia”, „polska inteligencja”
zlecanie dyrektorowi finansowemu obliczania kosztów utrzymania prywatnego domu
prezesa spółki; ironiczne stwierdzenie, ze dyrektor mógłby także skosić trawnik przed
domem prezesa
Skutek:
oskarżenie o stosowanie mobbingu przez nowego prezesa wobec Polaków- członków
zarządu (zaangażowanie polskiego i francuskiego sądownictwa)
Fabryka Samochodów Osobowych w Warszawie
Daewoo FSO pod zarządem koreańskim
(1997-2004)
• przekazywanie polskim robotnikom i inżynierom wiedzy oraz doświadczenia technicznego, które już
posiadali
• niektóre elementy nowego systemu zarządzania jakością kojarzyły się w Polsce z fasadowymi obrzędami
czasów komunistycznych
• zdarzały się wypadki agresji fizycznej wobec pracownikow ze strony koreańskich menedżerów
• nie respektowano przywiązania Polaków do 8 godzinnego dnia pracy
• nie brano pod uwagę faktu, ze w Europie władza ma charakter bardziej poziomy (np. w Polsce ważna rola
związków zawodowych i nieformalnych powiązań), niż to jest w azjatyckim systemie wartości
• właściciel koreański firmy globalnej okazał się kryminalistą (dziś jest w więzieniu w USA)
Slogan polskich robotników FSO z tamtych czasów: „Przeżyliśmy czerwonych (to jest władze komunistyczna),
przeżyjemy i żółtych”
Zachowania ekonomiczne w warunkach kryzysu
(wstępne doniesienia „informatorów kluczowych”, maj 2009)
Korporacje międzynarodowe, oddziały w Polsce
między innymi następujące strategie
„W centrali wiemy lepiej”
•
w IV kwartale 2008 wymagania by „zbudować przewidywany scenariusz odnośnie przychodów w
roku 2009. Właściciele chcą wiedzieć, jakie są nasze przewidywania. Pamiętajmy jednocześnie, że ci
właściciele są często koncernami zachodnimi, gdzie już kilka miesięcy wcześniej rozpoczął się spadek
popytu i cięcie kosztów. Naturalnym oczekiwaniem właścicieli jest więc ostrożne podejście do
przychodów i redukcja kosztów”
•
Naciski na redukcję np. płac (bez względu na kondycję polskiego oddziału) potwierdziły także
następne miesiące ( i inne źródło)
„Bliższa ciału koszula”
•
zamykanie działów w tańszej Polsce, by dać pracę „u siebie”
A bywa też tak ze stereotypami…
polscy pracownicy w Wielkiej Brytanii
„Brytyjski paradoks”:
polscy pracownicy pozytywnie postrzegani przez Brytyjczyków, a równocześnie
brak zgody na złagodzenie ograniczeń (Communicate Research, 2007)
kilka miesięcy później prognoza Erica Berghopa z Europejskiego Banku Rozwoju:
od następnego roku Polacy będą wracać do swej ojczyzny – w brytyjskiej prasie
dyskusja „Kto zastąpi Polaków?
Polacy konkurencyjni w segmencie robotników wykwalifikowanych (fachowość, a
nie tylko taniość) – kursy doskonalące kompetencje brytyjskich robotników
wykwalifikowanych
banalny nacjonalizm
ideologiczne nawyki, umożliwiające rozwiniętym państwom
Zachodu reprodukcję;
sieć codziennych praktyk, nawykowych czynności,
ideologicznych przekonań itp. zabezpieczająca trwanie państw
narodowych jako narodowych
„Pęd w kierunku demokracji zatrzymuje się, oczywiście, u drzwi globalnych
korporacji, których szefowie nigdy nie są wybierani głosami konsumentów czy
pracowników. Jako taki więc ten pęd ku demokracji, stanowiący trend
globalny, raczej wzmacnia pozycję państwa narodowego, niż ją osłabia”
M. Billig
Stwarzasz relacje państwo- gospodarka
w zupełnie nowej republice
(Horst Kohler. Rola państwa w gospodarce. Raport CEED Institute: ile państwa
w gospodarce, www. ceedinistitue. org, za wersją w Rzeczpospolitej. Plus
Minus, 16- 17 maja 2015, s.19).
Co powinno być ostatecznym celem tej republiki ?
Co przede wszystkim powinno pomóc osiągnąć ten cel ?
 maksymalna wolność ?
 maksymalne bezpieczeństwo ?
 maksymalna zamożność (PKB) ?
 maksymalna równość ?
 maksymalna sprawiedliwość ?
 maksymalne poczucie szczęścia obywateli ?
 wszystkie wymienione ?
 inne ?
 wszystkie wymienione powyżej i wszystkie wymienione przez Ciebie ?
Zaczynają się schody… „bo w prawdziwym życiu te cele i środki do nich prowadzące zazwyczaj
pozostają w sprzeczności”
• „Nieskrępowana wolność może prowadzić do rażących nierówności”
• „Dbanie o równość powoduje często niesprawiedliwość i tłumi ducha przedsiębiorczości”
• „Dążenie do bogactwa dla niego samego może okazać się bezcelowe i skończyć nieszczęściem”
• „Jakość życia w każdej republice zależy od delikatnej równowagi między tym co materialne i
duchowe, odzwierciedla moralną kondycję społeczeństwa, jego otwartość na talenty i inicjatywę,
stabilność jego praw i instytucji i to, czy słabi i niepełnosprawni mają godziwą opiekę”
Horst Kohler, jw.
Kto, bądź co tkwi w szczegółach ?
 „Czy produkcja i dystrybucja dóbr komercyjnych powinny być zostawione
prywatnej inicjatywie, przedsiębiorczości i konkurencji, czy też powinny
pozostawać w gestii państwowej biurokracji ?” (na ile…?)
 „Czy ta biurokracja kiedykolwiek zbierze konieczne informacje i prognozy,
czy też będzie tylko udawała, że posiada wiedzę konieczną do odkrycia
nowych potrzeb i rozwiązań, czy może lepiej zrównoważenie popytu i
podaży zostawić wolnemu i uczciwemu rynkowi ?” (na ile jest on wolny i
uczciwy ?)
Jeżeli należy zostawić rynkowi, „to jak ten rynek będzie ewaluował z
upływem czasu ? Czy wykształci w sobie tendencje do tłumienia
konkurencji, czy też posiada mechanizm samokorygujący i stabilizujący ?”
Horst Kohler, jw.
Świat
„Perspektywy rodzaju ludzkiego kształtowane są przez wzrost liczby ludności, nasilającą się rywalizację
o zasoby naturalne i rozprzestrzenianie się broni masowego rażenia.(…). Wraz z animozjami
etnicznymi i religijnymi zapowiadają one konflikty równie niszczące jak te w XX wieku(…)
Zjednoczenie świata jest pojmowane jedynie za pomocą starań człowieka o zdobycie kontroli i korzyści
materialnych. Język, etykę, religię, sztukę, obyczaje, itp. można zmienić z wielkim trudem”
(John Gray)
„Nasze poczucie przynależności do jednego świata nigdy nie było tak silne jak obecnie, a jednak nacisk,
jaki współcześnie kładzie się na ten oczywisty fakt, sugeruje, że każdy z nas, wpisując się w nurt
światowych wydarzeń, równocześnie nadal pozostaje pod silnym wpływem stylu życia i sposobu
myślenia charakterystycznego dla jego narodu i kultury.”
(Hajime Nakamura)
myślenie postkolonialne
Ewa Thompson
• kategoria, którą polsko- amerykańska slawistka z Rice University
zaproponowała przenieść z literaturoznawstwa do analizy politycznej
sytuacji Polski
• polega na przystosowywaniu działań danego kraju wyłącznie do racji
hegemonów (najsilniejszych państw) zamiast formułowania i
artykułowania własnych interesów
• zerwanie z takim myśleniem przez polityków reprezentujących dane
państwo jest ważnym krokiem ku normalności zgodnej
z demokratycznycznymi regułami gry – a w działalności biznesowej ?
Wally Olins
marka Polski ?
dynamizm
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards