W*odzimierz Pi*tkowski Zak*ad Socjologii Medycyny i Rodziny

advertisement
HOLISTYCZNE ZDROWIE
PERSPEKTYWA SOCJOLOGII MEDYCYNY
z Zakładu Socjologii Medycyny i Rodziny
Instytutu Socjologii UMCS
kierownik:
prof. nadzw. dr hab. Włodzimierz Piątkowski
z Samodzielnej Pracowni Socjologii Medycyny
Uniwersytetu Medycznego w Lublinie
kierownik:
prof. nadzw. dr hab. Włodzimierz Piątkowski
Prof. dr hab. Julian Aleksandrowicz 1908 - 1988
Pod red. Marii Gumińskiej
Społeczno-kulturowe i materialne uwarunkowania zdrowia
Choroby cywilizacyjne – perspektywa socjologiczna
Łańcuch etiologiczny chorób
(Saxon Graham 1974)
POZIOM ŚRODOWISKOWY
Czynniki środowiska przyrodniczego (ekologicznego): klimat, ukształtowanie terenu, promieniowanie
Sytuacja społeczna: klasa społeczna, zawód, warunki mieszkaniowe
Wzory zachowań: sposoby odżywiania, wpływ przepracowania
POZIOM JEDNOSTKOWY
Cechy genetyczne: podatność na wystąpienie chorób, dziedziczenie chorób
Historia fizjologiczna organizmu: przebyte choroby, doznane urazy, zużycie organizmu
Cechy socjo-psychologiczne: sposób pełnienia ról społ., stres i radzenie sobie
CZYNNIKI POŚREDNICZĄCE
ZMIANY PATOLOGICZNE
Styl życia / zachowania (X – ryzyko, XX – wysokie ryzyko)
Kategorie chorób
Niewłaściwa
dieta
Picie alkoholu
Palenie tytoniu
Brak ruchu
Stres psychiczny
Zanieczyszczenie
środowiska
Choroby układu krążenia
Choroby serca
XX
Wylew
XX
Nadciśnienie
XX
XX
XX
XX
XX
X
XX
XX
XX
X
XX
XX
Nowotwory
Dolny odcinek przewodu pokarmowego
XX
Gardło
XX
Jama ustna
Żołądek
X
XX
X
Choroby układu pokarmowego
XX
Marskość
XX
Cukrzyca
XX
XX
Osteoporoza
XX
XX
Schorzenia związane z odżywianiem
XX
X
Choroba wrzodowa
XX
XX
XX
XX
XX
Uszkodzenie płodu
X
XX
X
XX
XX
XX
XX
X
Co sprawiło, że Polacy rzadziej umierają na serce?
37% poprawa jakości leczenia w tym:
12
9
54% zmiana trybu życia w tym:
39
leczenie niewydolności
serca za pomocą
nowoczesnych leków
11
ratowanie życia
pacjentom z zawałem
niższe stężenie
cholesterolu związane z
dietą o niższej
zawartości tłuszczów
zwierzęcych
ograniczenie palenia
6
3
3
10
leki podawane po
zawale, by nie dopuścić
do kolejnego incydentu
operacje w stabilnej
chrobie wieńcowej, np.
bajpasy
leki obniżające poziom
cholesterolu
2
rekreacyjne uprawianie
sportu
-2
nadwaga i otyłość
-4
cukrzyca
leki na nadciśnienie
0 2 4 6 8 10 12 14
-10 0 10 20 30 40 50
Źródło: Uniwersytet Medyczny w Gdańsku i Instytut Kardiologii w Warszawie
Mandala zdrowia – model
ekosystemu człowieka
KULTURA
Społeczność
Styl życia
Zachowanie
człowieka
Środowisko
psychospoł-ekon.
Rodzina
Hart ducha
System
medyczno
społeczny
opieki nad
chorym
Praca
Ciało
Intelekt
Biologia
człowieka
Środowisko
fizyczne
Środowisko stworzone przez
człowieka
BIOSFERA
Źródło: Słońska Z. Promocja zdrowia. Zarys problematyki. W„: Promocja Zdrowia. Nauki Społeczne i Medycyna” 1994. 1 / 2.
Czynniki warunkujące zdrowie jednostki według
koncepcji pól zdrowia M. Lalonde’a
10
16
Styl życia
53
21
Środowisko
Czynniki genetyczne
Opieka medyczna
Miejsce zdrowia w hierarchii wartości
Jak mądrze dbać o własne zdrowie
1.
Poznaj swój organizm. Wsłuchaj się w jego potrzeby. Obserwuj różne
powtarzające się reakcje, charakterystyczne objawy
2. Nie ukrywaj przed bliskimi osobami swoich problemów ze zdrowiem
3. Znajdź lekarza, który będzie miał czas, żeby Cię wysłuchać, do którego będziesz
miała pełne zaufanie
4. Badaj się systematycznie. Nie odwlekaj wizyt u lekarza
5. Nie bój się wizyty u lekarza. Nie krępuj się opowiedzieć o swoich dolegliwościach
6. Myśl pozytywnie. Odganiaj czarne myśli. Postaraj się nie bagatelizować, ale i nie
wyolbrzymiać swoich problemów zdrowotnych
7. Ustal z lekarzem przyczynę dolegliwości. Pytaj lekarza, tak długo, aż zrozumiesz,
na czym polegają Twoje problemy ze zdrwiem i jak lekarz zamierza Cię leczyć.
8. Zanim zrobisz skomplikowane badania, podejmiesz decyzję o sposobie leczenia,
sprawdź diagnozę u kilku specjalistów
9. Nie eksperymentuj z lekami, dietą, różnymi metodami leczenia. Jeśli zdecydujesz
się na jakiś rodzaj terapii, staraj się zachować konsekwentnie
10. Powtarzaj sobie, że Twoje zdrowie jest najważniejsze i dlatego warte wszelkiego
wysiłku, poświęcenia, cierpliwości.
Miller et al. 2002
System ochrony zdrowia – analizy i interpretacje
socjologiczne
Relacje między:
Nadsystemem społeczno-cywilizacyjnym a systemem medycznym
wg Z. Bizonia „Wzorce adaptacji systemu medycznego do zmian społecznych” (1976)
Nadsystem społeczno-cywilizacyjny
Nadsystem
społeczno-cywilizacyjny
Ekonomia
System
medyczny
Prawo
Religia
-
Funkcjonalność
Zdolności adaptacyjne
Nauki
przyrodnicze
Nauki
techniczne
Zdrowie
publiczne
Polityka
społeczna
Nauki
kliniczne
ekonomia
administracja
Informatyka
medyczna
prawo
Nauki
społeczne
ZDROWIE
PUBLICZNE
etyka
psychologia
higiena
epidemiologia
Teoria
organizacji
socjologia
pedagogika
demografia
Contemporary transformations in health and medicine
DISEASE
HEALTH
HOSPITAL
COMMUNITY
ACUTE
CHRONIC
CURE
PREVENTION
INTERVENTION
MONITORING
TREATMENT
CARE
PATIENT
PERSON
Dziękuję Państwu za uwagę
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards