TEORIA POWSTANIA KAPITALIZMU

advertisement
TEORIA POWSTANIA
KAPITALIZMU
Kliknij,
abyPolanyi
edytować styl wzorca podtytułu
wg. Karla
10-11-22
Karl Polanyi
Urodził się 25 października
1886,a zmarł 23 kwietnia 1964 intelektualista węgierski. Znany
głównie jako autor Wielkiej
Transformacji.
10-11-22
Tytułem wstępu zacznę od przypomnienia, że prekursorem
kapitalizmu było późnośredniowieczne nowożytne
mieszczaństwo. Mieszczanie prowadzili rozbudowaną i
skomplikowaną działalność gospodarczą, zajmowali się
handlem, operacjami bankowymi, nabywali ziemię. Sprzyjało to
wykształceniu się racjonalności ekonomicznej. Według
współczesnych ekonomistów kluczowe znaczenie dla powstania
kapitalizmu miało kształtowanie się precyzyjnie określonych
praw własności oraz instytucji sprzyjających dotrzymywaniu
umów.
10-11-22
Konkretny kształt kapitalizmu jest różny w różnych krajach,
a najważniejsze z tych różnic dotyczą :
•
udziału państwa w gospodarce
•
zakresu instytucji zabezpieczenia społecznego
•
organizacji rynku kapitałowego
•
społecznej organizacji przedsiębiorstw
10-11-22
Najogólniej można powiedzieć, że różnice te wiążą się z bardziej
indywidualistycznym, lub bardziej solidarystycznym
charakterem danej kultury.
Kapitalizm - jako najważniejsze zjawisko cywilizacyjne epoki
nowożytnej wywoływał i nadal wywołuje gorące spory.
Dotyczą one :
•
społecznych i kulturalnych skutków działania tego systemu
dolności do rozwiązywania problemów ekonomicznych
ludzkości
•
•
możliwości adaptacyjnych
•
szans jego trwałości
10-11-22
Jednym z wybitnych badaczy kapitalizmu a zarazem
zdecydowanym krytykiem wolnego rynku jest Karl
Polanyi, którego najciekawsze poglądy postaram się tu
przedstawić. Są one zawarte w jego fundamentalnym
dziele „ Wielka Transformacja” wydanym w 1944 roku
w Nowym Jorku.
10-11-22
Najpierw pozwolę sobie krótko przybliżyć jego sylwetkę,
gdyż doświadczenia życiowe w pewnym sensie
ukształtowały jego poglądy na kapitalizm. Polanyi urodził
się w Wiedniu 25 października 1886 roku, ale dorastał w
Budapeszcie, gdzie studiował filozofię i prawo angażując się
w działalność społeczno- polityczną o charakterze
lewicującym.
10-11-22
Po utworzeniu Węgierskiej Republiki Rad, wyjechał
do Wiednia, ożenił się z działaczką węgierskiego
rewolucyjnego ruchu studenckiego, pracując jako
dziennikarz.
Rosnące wpływy faszyzmu w Austrii skłoniły go do
wyjazdu z kraju i osiedlenia się w Anglii. Pracował tu
jako dziennikarz, nauczyciel akademicki i korepetytor i
współpracował z chrześcijańskimi socjalistami.
W 1935 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych
gdyż otrzymał propozycje wygłoszenia serii wykładów
na amerykańskich uniwersytetach już wówczas
pracował nad swoją pierwszą i najgłośniejszą książką
„ Wielka Transformacja”, którą wydał w Nowym Jorku
w 1944 roku.
10-11-22
WIELKA
TRANSFORMACJA
KARL POLANYI
10-11-22
Podjął w niej temat rewolucji przemysłowej i jej
społecznych i gospodarczych konsekwencji.
Zakwestionował dotychczasowe teorie powstania
kapitalizmu. Jednak głównym tematem książki jest
wzrost i upadek społeczeństwa rynkowego, a jej
przesłanie wpisywało się w powojenne debaty na temat
kapitalizmu. Świadczył również podtytuł książki „ Polityczne i gospodarcze korzenie naszych czasów”.
Polanyi jest uznawany za twórcę „ kulturalnej
ekonomii” czyli tak zwanego substantywizmu.
Nakreślił wizję nowego, postideologicznego,
wspaniałego świata, krytykując zarówno socjalizm jak i
kapitalistyczną gospodarkę rynkową. Twierdził, że obie
te ideologie niszczą autonomię i wolność
społeczeństwa obywatelskiego.
10-11-22
Odrzucił ekonomię jako naukę o :
•
bogactwie narodu
•
optymalizacji i maksymalizacji bogactwa
I zdefiniował ją jako sposób zaspokajania potrzeb
materialnych społeczeństwa.
Uważał, że ludzie współżyją ze środowiskiem
naturalnym i społecznym, a ekonomia w tym kontekście
dąży do zaspokajania potrzeb, a nie do wiecznego
rozwoju.
10-11-22
Uważał, że wolny rynek prowadzi do katastrofalnych
efektów :
•
wzrostu ubóstwa
•
powstawania i narastania konfliktów
•
rozpadu więzi społecznych
Dlatego jego zdaniem konieczne jest poddanie
gospodarki regulacjom i kontrolom, aby oprócz
wytwarzania zysku umożliwiała ona kształtowanie się
pożądanych relacji społecznych.
10-11-22
Kluczem do nowego systemu proponowanego przez
Polanyiego jest przestrzeń społeczna czyli obszar
samoregulacji w państwie, gdzie uczestnicy gry sami
ustalają zasady.
Zamiast rynkowego egoizmu i paternalizmu
państwowego konieczne jest powstanie pola współpracy ,
gdzie wszyscy uczestnicy wspólnie ustalają :
•
zasady budujące lokalne struktury rozwoju
•
normy
•
instytucje zarządzające wzajemnymi relacjami
10-11-22
Powstaje jednak pytanie, czy taki system jest możliwy do
powstania w praktyce. Wydaje się, że wizje Polanyiego są
w jakiejś mierze możliwe do zaobserwowania w systemie
społeczno-ekonomicznym Szwajcarii czy Skandynawii .
Poglądy autora „Wielkiej Transformacji” spotkały się
z ostra krytyką ze strony ekonomistów ze szkoły
austryjackiej gdyż stanowią jej antytezę. „Wielka
Transformacja” stała się jednak klasyczną pozycją
socjologii historycznej, a jej autor przyczynił się do
rozwoju antropologii ekonomicznej i socjologii życia
gospodarczego.
10-11-22
DZIĘKUJE ZA UWAGĘ
KAROLINA GAJEWSKA
10-11-22
Download
Random flashcards
Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards