Prezentacja programu PowerPoint

advertisement
19/11/2014
Metafory opisujące pamięć
 Metafora śladu stopy na piasku
 Metafora „magnetofonowa” - zapis doświadczenia
• Metafora „komputerowa” (dysk, procesor, p.
operacyjna)
• Miejsce przechowywania danych (biblioteka, słownik)
• Sieć wzajemnych powiązań
• Śmietnik
• Dostępność danych (klucz i zamek)
• Zapominanie szczegółów (trawienie)
• Rekonstrukcja wspomnień na podstawie szczegółów
Procesy pamięci i uczenia się
Wykład 5
Pamięć
Definicje pamięci
 Pamięć jest procesem odpowiedzialnym za rejestrowanie,
przechowywanie i odtwarzanie doświadczenia/informacji
Pamięć jako właściwość / zdolność
•
•
Wg Sternberga: Pamięć to sposoby, za pomocą których sięgamy do
naszych przeszłych doświadczeń, aby wykorzystać te informacje w
teraźniejszości
Gdy tak określamy pamięć, charakteryzujemy ją z uwagi na szybkość
zapamiętywania, zakres, trwałość, gotowość
• Pamięć jako właściwość poszczególnych analizatorów
Pamięć jako proces
•
Wg Sternberga: Pojęcie pamięci jako procesu odwołuje się do dynamiki
mechanizmów związanych z przechowywaniem i wydobywaniem
informacji na temat przeszłego doświadczenia
• W pamięci występują trzy podstawowe, ogólne rodzaje operacji:
kodowanie (zapamiętywanie), przechowywanie, przypominanie
(wydobywanie, odtwarzanie)
Pamięć jako zdolność
Pamięć jako proces
Element psychicznego
„wyposażenia” jednostki,
wykazujący duże różnice
indywidualne
Sposób kodowania doświadczenia,
stanowiący uniwersalną właściwość
człowieka
Składnik inteligencji
Faza przetwarzania informacji
Składa się z wielu zdolności
specyficznych, np. p. wzrokowej,
słuchowej
Składa się z wielu faz, ich liczba
zależy od szczegółowości opisu, w
najogólniejszym rozumieniu – faza
zapamiętywania, przechowywania i
odtwarzania informacji
Można ją doskonalić
Można doskonalić niektóre fazy
procesu pamięciowego, np. fazę
odtwarzania
4
Pamięć jako zdolność
•
•
•
•
pozwala wykonywać wiele innych operacji poznawczych, związanych z myśleniem,
spostrzeganiem czy uwagą
główna funkcja pamięci (Glenberg) związana jest ze spostrzeganiem
prowadzenie pamiętnika pozwala przechowywać ślady pamięciowe na papierze
pamięć jako zdolność („władza umysłowa”)
Pamięć jako proces
•
•
–
–
–
–
– Sternberg: pamięć jest zbiorem środków, za których pomocą sięgamy do naszych przeszłych
doświadczeń, dzięki czemu możemy wykorzystać owe informacje w chwili obecnej
•
pamięć jako proces psychiczny
trzy rodzaje operacji (podstawowych):
– kodowanie informacji
• zamiana bodźców, jakie do nas docierają, w ślady pamięciowe
• rozróżnienie kodowania ze względu na rodzaj pamięci, w której informacje będą zapisywane
– przechowywanie informacji
• uzależnione od kodowania – krótko – nie zmieniają treści, dokładności czy postaci; długo – mogą
zmieniać
– odtwarzanie informacji
spostrzeganie
zmiana spostrzeżenia w ślad pamięciowy (proces kodowania)
przechowywanie śladu kodowanego
Rekodowanie (modyfikacja zawartości pamięci przez informacje później docierające do jednostki;
występuje wielokrotnie; zmiany lokalne, zmiany globalne)
–
–
–
–
–
– zachodzący w czasie, złożony z pewnych faz, pojawiający się zawsze w identycznej kolejności
– pamięć, jako proces odnosi się do dynamicznych mechanizmów związanych
zachowywaniem i odtwarzaniem informacji o naszych przeszłych doświadczeniach
•
pamięć jest wypadkową lub konglomeratem różnych procesów umysłowych, takich
jak spostrzeganie, podejmowanie decyzji czy programowanie zachowania
dziewięć faz procesu pamięciowego
•
•
przechowywanie śladu rekodowanego
wydobywanie informacji z pamięci (poszukiwanie dopasowania)
decyzja – wybór informacji
pamięć świadoma
decyzja o zachowaniu
Mały cykl związany jest z wielokrotnym odbieraniem informacji, które w ten czy w
inny sposób powiązane są z dotychczasową wiedzą jednostki.
Duży cykl pamięciowy wiąże się z tym, że zachowanie ujawniające zawartość
pamięci może stać się przedmiotem spostrzegania. Powstaje spostrzeżenie, które
następnie podlega kodowaniu i cały cykl zaczyna się od nowa.
• uzyskiwanie dostępu do zawartości pamięci
1
19/11/2014
Pamięć a uczenie się
• W szerokim rozumieniu pamięć jest ujmowana jako
równoznaczna uczeniu się
• ale niekiedy termin pamięć jest traktowany jako
nadrzędny w stosunku do uczenia się
• lub termin uczenie się jest traktowany jako
nadrzędny
• Pamięć jako przechowywanie skutków uczenia się,
czyli uczenie się to nabywanie, a pamięć to
przechowywanie
Definicje uczenia się
• Uczenie się jako obserwowalna czynność
• Uczenie się jako proces:
• Włodarski: „Uczenie się to proces prowadzący do zmian w szeroko
rozumianym zachowaniu się osobnika, które nie zależą wyłącznie
od funkcji receptorów i efektorów, zachodzą na podłożu
indywidualnego doświadczenia i, jeżeli nie odznaczają się
trwałością, to polegają na wystąpieniu elementów nowych w
porównaniu z poprzedzającym je zachowaniem”
• Anderson: „Uczenie się jest procesem, poprzez który, na skutek
doświadczenia, zachodzą względnie trwałe zmiany w potencjale
zachowaniowym”
• Uczenie się w rozumieniu koncepcji poznawczych: „Uczenie się to
aktywny, ukierunkowany na cel, proces. Ma ono charakter
konstruktywny i kumulatywny, gdyż wiedza nie jest nabywana z
zewnątrz, ale sam uczący się konstruuje ją lub reorganizuje we
własnym umyśle”
Różnice w problematyce badań
• Uczenie się silniej związane z nurtem behawiorystycznym: aby
zrozumieć ludzkie zachowanie, należy zrozumieć, jak zostało ono
nabyte
• Pamięć silniej związana z nurtem poznawczym: ważniejsze
zrozumienie, jak funkcjonuje dojrzały system poznawczy
Rodzaje pamięci
Kryterium
Czas przechowywania
Uczenie się
• Badanie zwierząt i
przenoszenie stwierdzanych
zależności na ludzi
• Poszukiwanie podstawowych,
uniwersalnych mechanizmów
• Badania laboratoryjne
•
•
•
•
Pamięć
Badania nad ludźmi
Poszukiwanie wyznaczników
efektywności procesów
pamięciowych (w tym cech
indywidualnych)
Podstawy neuronalne
Badania laboratoryjne, ale i w
warunkach naturalnych
Rodzaje pamięci
• Kryterium: Czas przechowywania:
– pamięć ultrakrótka, krótkotrwała, trwała.
• Magazynowa koncepcja pamięci
– trzy niezależne magazyny pamięciowe, w których inf. są
przechowywane przez różny czas
• zapominanie jest procesem adaptacyjnym
• szybkość przenoszenia informacji do pamięci trwałej jest
ograniczona
• krzywa pozycyjna i efekty pierwszeństwa oraz świeżości
Rodzaje pamięci
ultrakrótka, krótkotrwała, trwała
Format przechowywanych informacji
proceduralna, semantyczna, epizodyczna
Formy przechowywania i mechanizmy
wydobycia informacji
deklaratywna, niedeklaratywna
Mechanizmy wydobycia
jawna, ukryta
Pamięć ultrakrótka (sensoryczna)
– pamięć ikoniczna = wzrokowa przechowuje informacje
przez czas nie przekraczający 500ms
• maskowanie wsteczne – hamowanie – bodziec wyeksponowany
hamuje odtwarzanie bodźca pokazywanego wcześniej
– pamięć słuchowa = echoiczna
– pamięć specyficzna dla modalności, może występować w
zakresie różnych modalności zmysłowych
– stosunkowo duża pojemność
– informacje w p.s. żyją krótko, niekiedy krócej niż sekundę
2
19/11/2014
Rodzaje pamięci
Model systemu pamięciowego człowieka
Właściwości
Z: HUMAN MEMORY: STRUCTURES AND PROCESSES,
Roberta L. Klatzy. © 1975, 1980 by W. H. Freeman and Company
p. sensoryczna
p. krótkotrwała
p. trwała
Pojemność
Około 18 elementów;
72 elementy (Miller);
zmienna, w zależności
80 bitów (Lehlr, Fisher)
od sposobu badania
185 miliardów informacji
(Csikszentmihalyi), praktycznie
nieograniczona
Czas
przechowywania
15-18 s (Petersonowie),
0,5s, wyjątkowo nieco 5,4 s; może zostać
Praktycznie nieograniczony
wydłużony dzięki
dłużej
powtórkom wewnętrznym
Format
zapisywanych
informacji
Wzrokowy lub
słuchowy; możliwe
inne modalności
Akustyczny, możliwy
semantyczny
Semantyczny, możliwy także
wzrokowy, słuchowy, rzadziej w
zakresie inncych modalności
Zapominanie
Zanikanie, występuje
efekt maskowania
Zanikanie lub
interferencja
Brak dostępu
Kontrola
sprawowana przez
podmiot nad danym
rodzajem pamięci
Brak
Powtórki wewnętrzne
Bardzo duża; zróżnicowane
formy dotyczące zarówno
organizacji zapamiętywania, jak
i stosowania specyficznych
strategii odtwarzania
Pamięć krótkotrwała
– pojemność p.k. wynosi 72 kęsy albo elementy informacji (Miller)
– Grupowanie, powtarzanie, porcjowanie
– hamowanie retroaktywne – zakłócanie przechowywania
wcześniej opanowanego materiału przez jakieś późniejsze zadanie
– informacje kodowane są w postaci akustycznej
– hamowanie proaktywne – utrudnienie zapamiętania nowego
materiału pod wpływem wcześniejszego zapamiętywania
podobnego lub identycznego materiału
– ‘uwolnienie spod hamowanie proaktywnego’
– kodowanie akustyczne i kodowanie semantyczne
– odnosi się do teraźniejszości w sensie psychologicznym
– informacje są łatwo dostępne i łatwo możemy je przywołać
– efekt świeżości
Pamięć długotrwała
– pamięć wtórna (James) – odnosi się do przeszłości
– wielka pojemność i nieograniczony czas przechowywania
– reminescencja – odzyskiwanie informacji, które zostały
zapomniane
– magazyn pamięci stałej (permastore) – Bahrick
– warunki spełniane przez pamięć trwałą:
• ekonomiczny sposób zapisywania materiału
• organizacja materiału w taki sposób, aby dostęp do niego był łatwy
• materiał ważny powinien być wielokrotnie zapisywany w magazynie
pamięciowym
• materiał o szczególnym znaczeniu musi być zawsze pod ręką
Rodzaje pamięci
• Kryterium: Format przechowywanych informacji:
• pamięć semantyczna, pamięć epizodyczna, p. proceduralna
(Tulving)
• trzy grupy kryteriów, pozwalających odróżnić od siebie oba
rodzaje pamięci:
– operacje
– informacje
– sposoby wykorzystania pamięci
– efekt pierwszeństwa
3
19/11/2014
Pamięć epizodyczna
• epizodyczna: pamięć typu wspomnieniowego, która może
wiązać się z naszą osobistą przeszłością, którą potrafimy
zlokalizować w czasie i przestrzeni
– organizacja informacji:
• wyodrębnioną część stanowi pamięć autobiograficzna
• reprezentacje zdarzeń przechowywane w pamięci epizodycznej powinny
odzwierciedlać następujące właściwości zdarzeń:
– uporządkowanie elementów składających się na zdarzenie w czasie
– relacje przyczynowo-skutkowe między elementami zdarzenia
– charakter hierarchiczny
• koncepcja pamięci epizodów (Rumelhart, Norman) („Janek pocałował Marysię”)
Pamięć semantyczna i proceduralna
• semantyczna: pamięć oparta na przypominaniu, która ma charakter
impersonalny i dotyczy wiedzy a temat świata
• W pamięci semantycznej kodujemy informacje o świecie docierające
do nas z różnych źródeł, ich wydobywanie nie wprowadza zmian
do systemu pamięciowego, jednak ten magazyn zawiera wiedzę jednostki
o świecie zewnętrznym i jest kluczowy dla sukcesu szkolnego.
• proceduralna: umiejętność wykonywania różnych czynności (zachowań
celowych)
• mechanizmy wydobywania informacji:
– synergia – połączenie informacji zawartych w pamięci epizodycznej z informacjami
dostarczanymi przez poznawcze otoczenie jednostki
– rozwijanie – występuje w pamięci semantycznej – aktualizowanie posiadanej wiedzy;
wiedza ta pojawia się w sposób automatyczny
Rodzaje pamięci
Rodzaje pamięci
• Kryterium:
• Formy przechowywania i mechanizmy wydobycia informacji:
pamięć deklaratywna i niedeklaratywna (Squire)
• dwa kryteria podziału:
• Kryterium: mechanizmy wydobycia:
• pamięć jawna, pamięć ukryta (Schacter, Graf)
• w pewnym sensie podział pokrywa się z pamięciami:
(nie)deklaratywną
• jawna: wymaga się od człowieka pełnego ujawienia zawartości
pamięci
– sposób przechowywania informacji
– wykorzystywane mechanizmy wydobycia informacji z pamięci
– odpowiadanie na pytania (użycie wiedzy szkolnej – deklaratywnej)
• ukryta: przechowywane są złożone zbiory informacji; zjawisko
torowania (pirming)
– wykonywanie zadań wymagających użycia opanowanych wcześniej
umiejętności (czytanie, pisanie)
Pamięć deklaratywna i niedeklaratywna
• Pamięć typu „wiem, że…” (semantyczna lub epizodyczna)
– inf. przechowywane w postaci abstrakcyjnych lub konkretnych reprezentacji
angażujących język
– przywoływane w postaci słownej
– test wielokrotnego wyboru
– hipokamp i kora płatów czołowych i skroniowych w akcji
– informacje zapisane w p. d. nie muszą być ujawniane w zachowaniu
• niedeklaratywna: „wiem, jak…”
–
–
–
–
–
przechowywane inf. w postaci S-R (nawyki)
nie są dostępne w postaci werbalnej
ujawnianie się tylko w kontekście, w jakim zostały przyswojone, automatyczne
hipokamp, kora motoryczna i móżdżek w akcji
informacje zapisane w p.nd. prowadzą do zmian zachowania
Mechanizmy pamięci
• Zapamiętywanie (kodowanie)
• Przechowywanie
• Odtwarzanie (wydobywanie, przypominanie)
Copywrite © Wydawnictwo Naukowe PWN SA 2004
4
19/11/2014
Mechanizmy odtwarzania
Mechanizmy zapamiętywania
• zapamiętywanie to proces zapisywania nowych informacji w
pamięci
• inf. te mogą, ale nie muszą prowadzić do zmian zachowania
• zapamiętywanie w pamięci operacyjnej (krótkotrwałej)
(Baddeley)
– centralny system wykonawczy
– notes wzrokowo-przestrzenny
– pętla fonologiczna (głos wewnętrzny)
•
przypominanie i rozpoznawanie mogą występować w różnych postaciach:
– przypominanie seryjne (kolejność)
– przypominanie swobodne
– przypominanie z podpowiedziami
•
kiedy rozpoznawanie i przypominanie nie chodzą w parze (Hunter):
–
–
–
–
•
nieświadomy plagiat to przypominanie bez rozpoznawania
paramnezja – rozpoznawanie bez przypominania
deja vu – podobne do paramnezji – rozpoznanie bez przypominania
jamais vu – przeciwieństwo deja vu – nigdy nie widziane – zjawisko alienacji – fałszywe
rozpoznanie sytuacji, które są doskonale znane, jako sytuacji całkowicie nowych
Wg Loftus: proces przypominania przebiega w dwóch fazach:
– rozpoznawanie jest fazą przypominania
– czynniki wpływające na przypominanie i rozpoznawanie w odmienny sposób:
• częstość słów
• uczenie się zamierzone i mimowolne
• strategie uczenia się wykorzystywane przez badanych
• centralny system artykulacyjny
• magazyn fonologiczny
•
koncepcja synergicznego uświadamiania (Tulving)
– idea śladu pamięciowego
– odtwarzanie informacji jest wynikiem informacji zawartych w śladzie pamięciowym z
informacjami dostarczonymi przez pytania kierowane pod adresem pamięci
Metody przypominania
• Rozpoznawanie i odtwarzanie:
• Procedura zaoszczędzenia Ebbinghausa, która wskazuje że
znane wyrazy (elementy) szybciej zapamiętujemy niż zupełnie
nowe.
Zapominanie
• hamowanie retroaktywne – nakładanie się później
zapamiętanych informacji na informacje wcześniej
zapamiętane,
• hamowanie proaktywne – wcześniej nabyta informacja
utrudnia zapamiętanie nowej informacji
• Stopień hamowania zależy od podobieństwa materiałów.
•
•
•
•
Prawidłowości pamięci:
Zanikanie śladów pamięciowych
Interferencja
Nieskuteczne wydobywanie
Motywowane zapominanie
Prawo Josta
• prawo Ebbinghausa – liczba powtórek
niezbędnych do zapamiętania materiału rośnie
wraz z jego długością
• prawo Josta – aby powtarzanie było skuteczne
(aby zapamiętać materiał) powtórki muszą być
rozłożone w czasie
• aktywne odtwarzanie zwiększa tempo
zapamiętywania
5
19/11/2014
Strategie pamięciowe - mnemotechniki
Krzywa zapominania Ebbinghausa
•
•
•
•
•
•
Grupowanie- dzielenie na mniejsze zbiory,
Akronimy- metoda ta polega na wymyśleniu słowa albo wyrażenia, w którym pierwsze
litery odnoszą się do zapamiętywanych informacji,
Akrostychy- różni się od poprzedniej tym, że zamiast słowa wymyślamy zdanie, w
którym początkowe litery odnoszą się do listy zapamiętywanych informacji,
Wyobrażenia interakcyjne- pozwalają na łączenie nie powiązanych ze sobą elementów
za pomocą obrazów,
Metoda „słów wieszaków”- opiera się na zastosowaniu znanego tekstu, na przykład
wyliczanki, do tworzenia skojarzeń z listą elementów, jakie trzeba zapamiętać,
Metoda miejsc- znana już w starożytności. Pozwala na zapamiętywanie dużych zbiorów
informacji, które występują w określonej kolejności. Polega na kojarzeniu
zapamiętywanych informacji, ze znanymi miejscami, które mijamy w drodze do pracy
lub w czasie spaceru.
 Co jeszcze?
 „Zewnętrzne” sposoby usprawniania pamięci,
 Różnorodność zapamiętywanego materiału
 Przerwy w zapamiętywaniu
Krzywa ta pokazuje, ile bezsensownych sylab pamiętają osoby
posługujące się metodą zaoszczędzania, gdy bada się je
w okresie 30 dni. Krzywa opada szybko, a następnie osiąga plateau
32
Strategie pamięciowe - mnemotechniki
Strategie pamięciowe - mnemotechniki
• Twórca mnemotechnik – Symonides z Keos – dostrzegł, że
podstawowym warunkiem skutecznego zapamiętywania jest
porządek, a więc umiejętność odpowiedniej strukturalizacji
materiału do zapamiętania.
• Grupowanie- dzielenie na mniejsze zbiory,
• Akronimy- metoda ta polega na wymyśleniu słowa albo wyrażenia,
w którym pierwsze litery odnoszą się do zapamiętywanych
informacji,
• Akrostychy- różni się od poprzedniej tym, że zamiast słowa
wymyślamy zdanie, w którym początkowe litery odnoszą się do
listy zapamiętywanych informacji,
• Wyobrażenia interakcyjne- pozwalają na łączenie nie powiązanych
ze sobą elementów za pomocą obrazów,
• Metoda „słów wieszaków”- opiera się na zastosowaniu znanego
tekstu, na przykład wyliczanki, do tworzenia skojarzeń z listą
elementów, jakie trzeba zapamiętać,
• Metoda miejsc- znana już w starożytności. Pozwala na
zapamiętywanie dużych zbiorów informacji, które występują w
określonej kolejności. Polega na kojarzeniu zapamiętywanych
informacji, ze znanymi miejscami, które mijamy w drodze do pracy
lub w czasie spaceru.
 Rymowanki
33
34
Grupowanie
Zasada logicznego kojarzenia
•
•
•
•
•
•
dom
drzewo
ptak
pies
trawa
purpurowy
żółty
zielony
gniazdo
tygrys
namiot
podkowa
•
•
•
•
•
•
•
– polega na dzieleniu informacji w grupy (kategorie). Ilość grup zależy od
ilości informacji jakie chcemy zapamiętać oraz możliwości
przyporządkowania ich do odrębnych kategorii.
Przykład: mamy do zapamiętania taką oto listę zakupów:
ser, cebula, masło, sałata, chusteczki higieniczne, mleko, ogórek, pasta do
zębów, rzodkiewki, jogurt, żel pod prysznic, pomidory, papier toaletowy,
ziemniaki
to możemy podzielić na kategorie (grupy):
nabiał: ser, masło, mleko, jogurt
warzywa: cebula, sałata, ogórek, rzodkiewki, pomidory, ziemniaki,
chemia: chusteczki higieniczne, pasta do zębów, żel pod prysznic, papier
toaletowy
6
19/11/2014
PORCJOWANIE (CHUNKING)
Porcjowanie
• – process polegajacy na ponownym zakodowaniu
pojedynczych elementów przez grupowanie na
podstawie jakiejś zasady organizacji (np.
podobieństwo językowe, rym, indywidualny kod
• grupowanie
181379256460
181 379 256 460
• 3,4 9,2,5,6,1,4,9,3,5
• 3:49,2 (rekord na milę) 56:14 (czas na 10
mil)
• 9:35 (2 mile w wolnym tempie)
Akronimy
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Moja
Wiecznie
Zapracowana
Mama
Jutro
Sama
Ugotuje
Nam
Pomidorówkę
Merkury
Wenus
Ziemia
Mars
Jupiter
Saturn
Uran
Neptun
Pluton
Akrostychy
• Przykład:
• Do zapamiętania gama kolorów:
Czerwony, Żółty, Zielony, Niebieski, Fioletowy
Czarownik Żywo Zaczarował Niebiańską Firankę
• Do zapamiętania melodia składającą się z dźwięków:
E, C, G, B, D
Emisja Chóralnego Głosu Była Doskonała
Metoda słów – „wieszaków”
Rymowanki
• Polegają na uczeniu się krótkich wierszyków, które poprzez analogię
ułatwiają zapamiętanie potrzebnych informacji,
• np. kości nadgarstka (łódeczkowata, księżycowata, trójgraniasta,
grochowata, czworoboczna większa, czworoboczna mniejsza,
główkowata, haczykowata)
• można zapamiętać, ucząc się następującej rymowanki:
• „Łódka płynie, księżyc świeci, trójgraniasty groszek leci. Na trapezie,
trapeziku wisi główka na haczyku”.
• Rymowanki liczbowe - pomagają zapamiętać ciągi cyfr. Cyfry są
reprezentowane przez słowa o określonej liczbie liter,
•  (3,14159) –
•
•
•
Słowa – „wieszaki”
1 – drzewo
2 – łabędź
3 – koniczyna
4 – krzesło
5 – hak
6 – słoń
7 – król
8 – kobieta w ciąży
9 – dolina
10 – Flip i Flap
Kto z woli i myśli zapragnie Pi spisać cyfry, ten zdoła
7
19/11/2014
Metoda słów – „wieszaków”
Do zapamiętania: mózg, papierosy, bańka mydlana, wybrzeże, komórka,
burak, król, ciężarna kobieta, dolina, grobowiec, więc łączymy je ze
słowami wieszakami.
1 – wielkie drzewo, które zamiast korony ma olbrzymi mózg,
2 – łabędź stoi na ulicy paląc papierosa, a przechodzący ludzie podziwiając
go wrzucają mu pieniądze do kapelusika,
3 – na pięknej koniczynie leży wielka mydlana bańka,
4 – siedzisz na krześle czytając książkę a nad wybrzeżem morza,
5 – pirat zamiast ręki ma hak na którym trzyma telefon komórkowy,
6 – malutki różowy słoń zajada ogromnego soczystego buraka,
7 – król złomu zamiast berła trzyma zardzewiała kosę,
8 – kobieta w ciąży siedzi w herbaciarni i odmierza czas zaparzenia się
herbaty za pomocą klepsydry,
9 – nad rajską doliną fruwa sobie malutki niebieski balonik balon na kiju,
10 – Flip i Flap stoją nad grobowcem i odprawiają pogrzeb zdechłej żabie.
Procedura uzupełniania
Metoda miejsc
• – zapamiętywanie przez skojarzenie
elementów z jakąś sekwencja znanych nam
miejsc
D J
X H
C L
B
G
Y
Czynniki wpływające na zapamiętywanie:
• Pocedur uzupełniania wyrazów (Duke, 1995)
• V_S_ _PL_ _T
• A_C_ _ME_ _S
• R_ E_ _P_S_ _L_ _A
Podstawowe teorie uczenia się:
– Behawioralne – (wzmocnienia) wykorzystywane w M
koncepcje: powtarzania, generalizacji, różnicowania
(dyskryminacji) pozytywnego i negatywnego wzmocnienia,
przy wyborze produktów o niższym stopniu
zaangażowania.
– Poznawcze – przy wyborze produktów o wyższym stopniu
zaangażowania, podczas wyboru oraz przy argumentacji
cenowej.
– Społeczne – uczenie się (modelowanie – uczenie się przez
obserwację).
• efekt pierwszeństwa (początku) – informacje na
początku materiału są lepiej zapamiętywane
• efekt świeżości (końca) – informacja na końcu
materiału są lepiej zapamiętywane.
Uczenie się – podstawowe rodzaje
Warunkowanie klasyczne – jednostki uczą
się przewidywać pojawianie się ważnych
wydarzeń w środowisku (np. pokarm lub
ból) i przygotowywać się na nie
Warunkowanie instrumentalne (sprawcze)
– jednostki uczą się, które z ich zachowań
przynoszą korzystne, a które – niekorzystne
zmiany w środowisku, a więc – które
reakcje warto powtarzać, a których lepiej
unikać
48
8
19/11/2014
Podstawowe cechy warunkowania
klasycznego
Warunkowanie klasyczne – uczenie się
przewidywalnych sygnałów
•
Przed warunkowaniem bodziec bezwarunkowy (Sb) w
naturalny sposób wywołuje reakcję bezwarunkową (Rb)
Procesy podstawowe
•
•
Doniosłe znaczenie warunkowania
klasycznego
Bodziec obojętny, taki jak ton, nie wywołuje tej reakcji.
Podczas warunkowania zestawia się bodziec obojętny z (Sb)
•
•
Rola zbieżności i wartości
informacyjnej
Wskutek skojarzenia z (Sb), bodziec obojętny staje się
bodźcem warunkowym (Sw) i wywołuje reakcję warunkową
(Rw), która jest podobna do (Rb)
•
Zadziwiające odkrycie Pawłowa
•
Warunkowanie klasyczne
Warunkowanie sprawcze – uczenie się o
konsekwencjach 1
 Badania Pawłowa
Bb

Rb
Bw

Rw
 Wygaszanie, generalizacja bodźca, różnicowanie
bodźca
 Badania Roberta Rescorla (1967) – do powstania
odruchu warunkowego niezbędne jest
występowanie zależności pomiędzy bodźcem
warunkowym a pojawieniem się bodźca
bezwarunkowego, ważna jest również wyrazistość
tego bodźca
•
Prawo efektu
•
Eksperymentalna analiza zachowania
•
Zależności między zachowaniem,
a wzmocnieniem
•
Właściwości czynników wzmacniających
51
Warunkowanie instrumentalne
Warunkowanie instrumentalne
 Edward Thorndike (1898) – prawo efektu –
 Podstawowe rodzaje relacji funkcjonalnych pomiędzy
zachowaniem i jego konsekwencjami
 zachowanie, które w danej sytuacji wywołuje stan
zadowolenia, zostaje skojarzone z tą sytuacją i jeśli w
przyszłości sytuacja ta się powtórzy, to wzrasta
prawdopodobieństwo, że powtórzone zostanie także to
zachowanie.




Wzmocnienie pozytywne
Kara
Wzmocnienie negatywne
Pomijanie
 By zadziałało warunkowanie instrumentalne,
potrzebna jest relacja zależności pomiędzy reakcja i
jej następstwami
 Jeśli natomiast w danej sytuacji zachowanie wywoła
odczucie dyskomfortu, to spada prawdopodobieństwo
powtórzenia się tego zachowania w podobnych warunkach
w przyszłości
53
9
19/11/2014
Komora sprawcza i kumulatywny przyrząd
rejestrujący
Skrzynka problemowa Thorndike’a
Z: Introduction to Psychology, Ch. Peterson. Copyright © 1991 by HarperCollins Publishers
Rozkłady wzmacniania
•
Według stałych proporcji
•
Według zmiennych proporcji
•
O stałych odstępach czasowych
•
O zmiennych odstępach czasowych
Wpływ procesów poznawczych na uczenie się
•
Uczenie się przez obserwację
•
Uczenie się reguł
•
Mapy poznawcze
•
Uczenie się przez wgląd
Uczenie się poznawcze
 Uczenie się stanowi nieobserwowalny proces, prowadzący do
zmian w zachowaniu. Dokonuje się on na podłożu
indywidualnego doświadczenia. Jest możliwy dzięki istnieniu
pamięci, czyli zdolności do przechowywania śladów tego
doświadczenia
 W kontekście psychologii poznawczej, uczenie się to
nabywanie wiedzy
 Formy aktywności poznawczej przejawianej przez człowieka w
procesie zdobywania wiedzy (nabywania umiejętności):
 Formułowanie lub/i precyzowanie celu uczenia się
 Uruchamianie i wprowadzanie w życie strategii
poznawczych
 Stosowanie strategii kontrolnych
59
10
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards