1 ZAPOBIEGANIE WADOM POSTAWY U DZIECI

advertisement
ZAPOBIEGANIE WADOM POSTAWY U DZIECI
( informacja skierowana do rodziców, dyrektorów przedszkoli, szkół oraz nauczycieli )
Postawa ciała jest cechą charakterystyczną każdego człowieka. To ogólne wyrażenie
oznacza sylwetkę, uwarunkowaną budową ciała, a także sposobem trzymania i poruszania się
człowieka w pozycji pionowej. Postawa jest cechą indywidualną i zmienną nie tylko
w rozwoju osobniczym, lecz także w ciągu dnia. W postawie przejawia się także
samopoczucie człowieka. Zadowolenie i optymistyczne nastawienie do życia podświadomie
wpływa na prostowanie tułowia, unoszenie głowy, lżejsze bardziej sprężyste ruchy ciała.
Zapobieganie wadom postawy ma ogromne znaczenie zarówno ze względu na
kształtowanie harmonijnej i estetycznej sylwetki u dzieci, jak też dlatego, że przeciwdziała
wytworzeniu się podłoża, na którym powstają w późniejszym wieku zniekształcenia i bóle
kręgosłupa. Wadliwie ukształtowany kręgosłup jest bardziej podatny na uszkodzenia
i przedwczesne zużywanie się częściej ulegających zwyrodnieniom chrząstek stawowych oraz
krążków międzykręgowych. Zapobieganie powstawaniu wad postawy u dzieci pozwala
uniknąć dolegliwości i bólów kręgosłupa u dorosłych. Leczenie powstałej już wady jest
trudniejsze i długotrwałe lub nawet niemożliwe, z tych względów również korzystniej jest
unikać tej sytuacji i czynników mogących sprzyjać wytworzeniu się wadliwej postawy.
Żadnemu z rodziców nie jest chyba obojętny wygląd dziecka. Często spoglądają na nie
z miłością i troską, czy nie jest zbyt blade, czy nie będzie chore, czy ładnie ubrane itp. Jakże
często ci sami rodzice nie dostrzegają wad postawy. Przychodzą z dzieckiem do lekarza
dopiero wtedy, gdy wada postawy jest już zaawansowana, gdy powstały już nieodwracalne
zmiany w układzie mięśniowym i kostnym. Jedyną wówczas rzeczą, którą można zrobić, to
nie pozwolić na dalszy postęp kalectwa. A przecież można tego uniknąć, odpowiednio
wcześnie zgłaszając się do specjalisty.
Rodzice powinni wiedzieć, jak groźne w skutkach może być nawet niewielkie
odchylenie, skrzywienie kręgosłupa, jakie są wady postawy ciała, czym one grożą, jak można
ich unikać, a gdy już zaistnieją, jak im przeciwdziałać. Poprzez wczesne rozpoznanie,
konsekwentne leczenie, a przede wszystkim przez umiejętne dbanie o kręgosłup i postawę
ciała można zapobiegać wadom postawy i chorobom kręgosłupa.
W poszczególnych okresach życia człowieka różne czynniki mają wpływ na zmiany
postawy ciała. Kręgosłup jest trzonem postawy. Postawa ta zależna jest więc w znacznej
mierze od zmian w jego ukształtowaniu.
W okresie szkolnym wyróżnia się dwa okresy krytyczne w kształtowaniu postawy
ciała dziecka, ponieważ wtedy powstaje najwięcej wad postawy.
- Pierwszy taki okres to wiek dziecka 6-7 lat, wiąże się to ze zmianą trybu życia. W swobodny
ruch, wysiłek i odpoczynek wkracza narzucony kilkugodzinny system przebywania w pozycji
siedzącej, często w niewłaściwych ławkach. Z tego względu ważne jest zapewnienie dziecku
właściwych warunków życia, pracy i wypoczynku w szkole i w domu.
- Drugi okres krytyczny w kształtowaniu postawy to wiek pokwitania, w którym dochodzi do
intensywnego przyrostu wysokości ciała. Jest to tzw. skok pokwitaniowy. Zaczyna się od
wzrostu kończyn, a potem tułowia. Zmieniają się proporcje ciała oraz istniejący układ
ośrodków ciężkości. Wcześniejsze czucie i nawyk postawy są nieadekwatne do zmiennych
warunków morfologicznych. Siła mięśni odpowiedzialnych za postawę ciała jest mało
wystarczalna do jej stabilizacji.
Aby pokonywać trudności tego okresu ważne jest wykazanie troski rodziców
i nauczycieli o skuteczne przeciwdziałanie i zapobieganie mogącym pojawić się wadom
postawy. Rodziców należy nauczyć patrzeć na dziecko pod kątem dostrzegania pewnych
objawów, aby im przeciwdziałać.
1
Do najczęstszych wad postawy należą:
 plecy okrągłe – to garbienie się, wysuwanie głowy i barków ku przodowi, odstawanie
łopatek, klatka piersiowa spłaszczona,
 plecy wklęsłe – to zaznaczone wygięcie krzywizny lędźwiowej ku przodowi, wypięty
brzuch, podkurczone nadmiernie mięśnie,
 plecy okrągło – wklęsłe – to połączenie w/w wad,
 plecy płaskie – charakterystyczne spłaszczenie obu krzywizn piersiowej i lędźwiowej,
 boczne skrzywienie kręgosłupa (skoliozy).
Wady statyczne kończyn dolnych:
 kolana koślawe – to wygięcie kończyn w stawie kolanowym do wewnątrz –„X”
 kolana szpotawe – w kształcie „O”, wygięcie kończyn w stawie kolanowym na
zewnątrz,
 płaskostopie.
Postawę dziecka kształtuje środowisko, w którym najistotniejszą rolę odgrywa dom
i szkoła. Rodzice od najmłodszych lat powinni zadbać o właściwe odżywianie dziecka,
szkodliwe jest zarówno niedożywienie, jak i przekarmienie. Nadmierny ciężar ciała przy
słabej muskulaturze stanowić może poważny czynnik pogłębiający wadę, stąd w przypadku
nadwagi dobrze jest stosować dietę odchudzającą oraz zintensyfikować ogólną aktywność
ruchową.
- Rodzice powinni kontrolować czas, który dziecko spędza przed komputerem czy
telewizorem. Długotrwałe korzystanie z komputera, oglądanie telewizji związane jest
z przebywaniem dziecka w wymuszonej pozycji siedzącej i w znacznym stopniu ma wpływ
na pogorszenie się postawy ciała.
- W czasie odrabiania lekcji tułów powinien być wyprostowany i oddalony od stołu 3–5 cm,
nogi piszącego powinny dotykać całymi stopami podłoża lub podnóżka. Podczas odrabiania
lekcji głowa powinna być nieznacznie pochylona nad stołem, zaś odległość oczu od końca
długopisu powinna wynosić 30 – 35 cm, łokcie nie powinny leżeć na stole, ale wystawać
nieco poza jego brzeg, zeszyt należy umieszczać na wprost środka piersi piszącego tak, aby
prawy róg zeszytu leżał wyżej niż lewy. Odrabianie lekcji powinno być przerywane co 30–40
minut
zabawą
ruchową
lub
pracą,
która
wymaga
ruchu.
- Rodzice muszą zapewnić odpowiednie warunki nocnego wypoczynku, tzn. dziecko musi
mieć łóżko o dość twardym materacu i tylko małą poduszeczkę pod głowę, a sen dziecka
powinien trwać 9 – 10 lub nawet 11 godzin (w zależności od wieku).
Wiele wad postawy ciała powstaje w okresie nauki szkolnej, sama droga do szkoły to
konieczność niesienia zeszytów i książek.
Tornister pierwszoklasisty nie może być zbyt duży
 waga nie powinna przekraczać 10 do 15% masy ciała ucznia
 powinien posiadać ergonomiczną, odpowiednio usztywnioną ściankę przylegająca do
pleców
 jego ciężar powinien być rozłożony symetrycznie
 cięższe rzeczy powinny być umieszczane na dnie, a lżejsze wyżej
 tornister powinien mieć równe, szerokie szelki
 długość szelek powinna umożliwić swobodne wkładanie i zdejmowanie, jednocześnie
zapewniając jak najlepsze przyleganie tornistra do pleców
 zalecane jest dodatkowe zapięcie spinające szelki z przodu klatki piersiowej
 tornister należy nosić na obu ramionach
 konieczne jest kontrolowanie przez rodziców zawartości tornistra, aby zapobiec
noszenia zbędnych rzeczy
2
Aktualnie obowiązujące przepisy prawne ( Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej
i Sportu z dnia 31 grudnia 2002r,. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych
i niepublicznych szkołach i placówkach – Dz. U. z 2003r. Nr 6, poz. 69 ze zm.) nakładają na
dyrektora szkoły lub placówki obowiązek:
- zapewnienia uczniom możliwości pozostawienia części podręczników i przyborów
szkolnych w pomieszczeniach szkolnych
- nabywania wyposażenia posiadającego odpowiednie atesty i certyfikaty
- dostosowania sprzętów, z których korzystają uczniowie do wymagań ergonomii ( dla
określonego wzrostu dziecka właściwie dobrany pod względem wysokości stolik i krzesło ).
Dyrektorzy szkół powinni pamiętać, że dostosowanie do wymagań ergonomii stolików
i krzesełek zakupionych do 2007r., oceniamy wg normy PN-ISO 5970:1994, natomiast
zakupionych po 2007r. oceniamy wg normy PN-EN 1729-1:2007.
- Ponieważ nauka odbywa się w warunkach kilkugodzinnego siedzenia w „meblach
szkolnych” ( stoliki, krzesełka), dlatego też ich odpowiednie rozmiary mają wpływ na
postawę ciała ucznia. W klasach I-III dzieci mają własne klasopracownie, łatwiej jest
wówczas dobrać właściwy rozmiar stolików i krzesełek. Należy dążyć do tego, aby także
dzieciom starszym zapewnić właściwe warunki nauki, zróżnicować wysokość stołów
i krzeseł. Nieodpowiednie wymiary mebli - zbyt wysokie lub zbyt niskie siedzenia i pulpity,
zła proporcja pomiędzy wysokością jednego i drugiego, niewłaściwy sposób siedzenia
podczas pisania - z jedną ręką na pulpicie, a drugą opuszczoną, mogą być jedną z przyczyn
wad postawy. Jednostronność siedzącego trybu życia w połączeniu z objawami znużenia,
które wywołuje wysiłek umysłowy, powoduje typową nawykową wadliwą postawę ciała,
a temu należy przeciwdziałać.
- Oprócz właściwego doboru wysokości „mebli szkolnych” do wzrostu dziecka istotne są
także ćwiczenia śródlekcyjne. Ich działanie skierowane jest na rozciągnięcie i rozluźnienie
mięśni nadmiernie napiętych, z jednoczesnym wzmocnieniem grup mięśniowych
rozciągniętych na wskutek siedzenia w ławkach. Ćwiczenia śródlekcyjne mają także
korzystny wpływ na układ krążenia i oddechowy. Ćwiczenia tego typu powinny stanowić
integralną część procesu nauczania i wychowania, a zatem mogą być wykonywane na każdej
jednostce lekcyjnej. Powinny odbywać się w sali lekcyjnej przy otwartych oknach, trwać od
2 do 4 minut. Celem ćwiczeń śródlekcyjnych jest przerwa w pracy umysłowej, pożądana
zmiana pozycji, czy choćby wprowadzenie dobrego nastroju w klasie. Ćwiczenia spowodują
odprężenie całego organizmu, przyspieszą krążenie krwi, pogłębią oddech, co w efekcie
podniesie sprawność umysłową uczniów i zmobilizuje ich do dalszej pracy.
Bardzo często dzieci, u których dom nie ukształtował właściwych postaw do kultury
fizycznej, mogą je nabyć dopiero w procesie nauczania w szkole pod wpływem
naśladownictwa
koleżanek,
kolegów,
nauczycieli.
- Nauczyciel, a zwłaszcza nauczyciel wychowania fizycznego, odgrywa istotną rolę
w kształtowaniu właściwych postaw, nawyków higienicznych i zdrowotnych swoich
wychowanków, nie powinien on narzucać uczniom swojego zdania, ale dyskretnie
wskazywać to, co ważne, właściwe i cenne dla zdrowia. W pracy zawodowej ważna staje się
umiejętność odkrywania indywidualnych cech osobowościowych ucznia, jego możliwości,
zainteresowań. To umiejętności, zaangażowanie nauczyciela mogą skutecznie zachęcić
dziecko do systematycznej aktywności ruchowej, do codziennych ćwiczeń.
- Najlepszym czynnikiem wpływającym na zmianę postawy ucznia jest taka organizacja
lekcji, aby wystąpiły w niej pożądane reakcje u ucznia: radość, zadowolenie, satysfakcja.
Należy uświadomić najmłodszym konsekwencje wadliwego sposobu siedzenia, noszenia
tornistrów, chodzenia czy stania oraz nauczyć prawidłowego wykonywania w/w czynności.
Należy kłaść nacisk na dokładność wykonywanych ćwiczeń i dążyć do wyrobienia nawyku
utrzymywania
prawidłowej
postawy
w
czasie
stania,
chodzenia,
biegu.
3
- Korygowanie wad postawy poprzez zajęcia na pływalni jest bardzo lubianą przez dzieci
formą terapii. Zajęcia na basenie pozwalają łączyć przyjemność, jaką jest dla dziecka
przebywanie w wodzie i doskonalenie umiejętności pływackich z oddziaływaniem
terapeutycznym, którego dziecko – zaabsorbowane ruchem w wodzie – może nawet nie
dostrzegać. Zajęcia w wodzie są atrakcyjną formą aktywności ruchowej. Specyfika
środowiska wodnego umożliwia odciążenie kręgosłupa, wpływa hartująco, pozwala stosować
różnorodne ćwiczenia oddechowe. Środowisko wodne sprzyja rozluźnieniu mięśni i elongacji
(wydłużaniu) kręgosłupa, a przez to ułatwia przyjęcie prawidłowej postawy ciała.
Ruchy lokomocyjne w wodzie pozwalają likwidować przykurcze mięśniowe, odpowiedzialne
za wady postawy ciała oraz umożliwiają wzmacnianie gorsetu mięśniowego, utrzymującego
skorygowaną postawę. Wiele osób uważa, że jedynie pływanie jest skutecznym sposobem
leczenia wad postawy. Stanowisko takie prezentuje także część lekarzy.
Zajęcia korekcyjne sprowadzają się do zabiegów terapeutycznych, w których dziecko
powinno brać czynny, świadomy udział. Nad prawidłowością wykonywania tych czynności
powinni czuwać nauczyciele, a także rodzice uczniów.
Profilaktyka wad postawy
Profilaktyka wad postawy u dzieci i młodzieży realizowana jest poprzez:
 codzienna dbałość o utrzymanie prawidłowej postawy
 eliminację czynników stanowiących zagrożenie wystąpieniem wady
 zapewnienie dziecku odpowiedniej dla niego ilości ruchu, umożliwiającej
wszechstronny i harmonijny rozwój fizyczny
 regularna kontrole stanu zdrowia.
Skuteczność działań profilaktycznych opiera się na systemowym realizowaniu zadań przez
osoby odpowiedzialne za wszechstronny rozwój dzieci i młodzieży: rodziców, pracowników
oświaty i ochrony zdrowia, w zakresie posiadanych przez te osoby uprawnień. Szczególny
wpływ na poprawę ogólnego stanu zdrowia, podnoszenie wydolności i sprawności fizycznej
oraz rozwijanie zainteresowań i uzdolnień dzieci przypisuje się odpowiedniej dla dziecka
ilości ruchu. Kultura fizyczna, realizowana w szkole w formie zajęć wychowania fizycznego
jest dla większości uczniów jedyna systematyczną i zorganizowaną formą ruchu. W zajęciach
powinni uczestniczyć wszyscy uczniowie, bez względu na uzdolnienia ruchowe. Dla dzieci
uczęszczających do przedszkoli oraz klas nauczania początkowego szkoły podstawowej
aktywność fizyczna winna być realizowana w formie gier i zabaw ogólnorozwojowych,
stymulujących rozwój motoryki dziecka, w klasach starszych szkoły podstawowej oraz szkół
ponadpodstawowych w formie zajęć rekreacyjno-sportowych.
Cele działań profilaktycznych
Działania w zakresie profilaktyki wad postawy u dzieci i młodzieży w środowisku nauczania
i wychowania mają na celu:
 wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju psychofizycznego uczniów
 rozwijanie i doskonalenie sprawności ruchowej i tężyzny fizycznej uczniów
 wyrównywanie zaburzeń w rozwoju motorycznym
 rozwijanie poczucia odpowiedzialności za zdrowie własne i innych
 zwiększenie świadomości zdrowotnej uczniów, rodziców/opiekunów i nauczycieli
w zakresie wad postawy, ich przyczyn, skutków oraz roli profilaktyki
 kształtowanie nawyków prawidłowej postawy ciała u dzieci i młodzieży
 wczesne wykrywanie nieprawidłowości w zakresie postawy ciała
 zmniejszenie liczby dzieci i młodzieży z wadami postawy oraz ograniczenie ich
następstw
4

wdrożenie do rekreacji ruchowej z uwzględnieniem elementów zapobiegania wadom
postawy oraz korekcji zaburzeń zagrażających lub istniejących u młodzieży
Spodziewane efekty działań profilaktycznych
Spodziewanymi efektami działań w zakresie profilaktyki wad postawy u dzieci i młodzieży
w środowisku nauczania i wychowania winny być:
 wzrost aktywności ruchowej dzieci i młodzieży
 poprawa ogólnej sprawności fizycznej dzieci
 zmniejszenie częstości występowania wadliwych postaw ciała u dzieci
 wzrost świadomości uczniów i rodziców na temat wad postawy i zagrożeń z nich
wynikających
 wykształcenie u dzieci i młodzieży umiejętności samooceny, samokontroli i korekcji
postawy.
Wady postawy stały się współcześnie zjawiskiem społecznym, obejmują znaczny odsetek
dzieci i młodzieży. Szacuje się, że wykazuje je co trzecie dziecko. Powodują one zatroskanie
rodziców, nauczycieli oraz instytucji oświatowych i państwowych.
Przyswajanie od najmłodszych lat nawyków prawidłowych pozycji podczas codziennych
czynności zaowocuje w wieku dojrzałym sprawnością i bezbolesnością kręgosłupa. Chcąc
mieć zdrowy i sprawny kręgosłup należy o niego dbać przez całe życie.
Praca nad postawą ciała powinna trwać nieprzerwanie całą dobę: w domu, w szkole i na
podwórku; przy nauce, zabawie i przy posiłkach; w dzień i w nocy. Nie możne liczyć na
trwałe efekty ten, kto najpilniej nawet ćwiczy, ale niweczy osiągnięte rezultaty
nieracjonalnym życiem, szkodliwymi ruchami i pozycjami. Należy również pamiętać
o następstwach, jakie za sobą mogą pociągnąć: niewłaściwy tryb życia, pracy i wypoczynku,
niekorzystne przyzwyczajenia, nieodpowiednie podejście do odczuwanych dolegliwości i do
leczenia.
5
Download
Random flashcards
Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards