REHABILITACJA W KARDIOLOGII W Polsce liczba chorych z

advertisement
REHABILITACJA W KARDIOLOGII
W Polsce liczba chorych z rozpoznana chorobą wieńcową jest szacowana
na 1,5 do 2,5 miliona. W kraju, oprócz coraz większej liczby ostrych zespołów
wieńcowych (OZW) u ludzi starszych, obserwuje się zwiększoną ilość
występowania pierwszego objawu choroby wieńcowej, np. bólu wieńcowego
lub pierwszego OZW. Są to najczęściej osoby w średnim wieku, czynne
zawodowo. Zwiększa to liczbę chorych, która po przebyciu OZW może zostać
wyłączona z aktywnego życia rodzinnego i zawodowego. Realną szansę na
przywrócenie sprawności psychofizycznej tym chorym stwarza kompleksowa
rehabilitacja kardiologiczna. Udowodniono, że kompleksowa rehabilitacja
kardiologiczna
może
zmniejszyć
umieralność
z
przyczyn
sercowo-
naczyniowych oraz liczbę nagłych zgonów w czasie pierwszego roku po
przebytym
zawale
mięśnia
sercowego
o
około
35%.
Rehabilitacja
kardiologiczna poprawia również wydolność fizyczną, zmniejsza objawy
niedokrwienia mięśnia sercowego, opóźnia progresję, a nawet może sprzyjać
regresji miażdżycy tętnic wieńcowych. Z tego względu wczesnej rehabilitacji
powinni zostać poddani chorzy po przebytym OZW, po zabiegach
kardiochirurgicznych, oraz po zabiegach na naczyniach wieńcowych.
Co to jest rehabilitacja kardiologiczna?
Według
WHO
stosowaniem
„rehabilitacja
środków
jest
kompleksowym
medycznych,
socjalnych,
i
skoordynowanym
wychowawczych
i
zawodowych w celu przystosowania chorego do nowego życia i umożliwienia
mu uzyskania jak największej sprawności”.
Profilaktyka
Systematyczna aktywność ruchowa zmniejsza umieralność z powodu chorób
sercowo-naczyniowych i umieralność ogólną. U osób regularnie ćwiczących
obserwuje się korzystny wpływ wysiłku fizycznego na wiele układów, m.in.
układ krążenia, narząd ruchu, gospodarkę lipidową, węglowodanową,
hormonalną, utrzymanie prawidłowej masy ciała, odporność organizmu. Z
punkty widzenia fizjologii systematyczna aktywność ruchowa daje efekty w
postaci:
- zwolnienia spoczynkowej i wysiłkowej częstotliwości rytmu serca
- niższe wartości ciśnienia tętniczego krwi przy podobnych obciążeniach
- wydłużenia okresu rozkurczu serca
- poprawa stabilności elektrycznej serca
- wzrost maksymalnej pojemności minutowej i objętości wyrzutowej serca
- zwiększenie gęstości naczyń wieńcowych
- wzrost przepływu wieńcowego
- poprawa czynności śródbłonka,
Pośrednia aktywność ruchowa daje efekty w postaci:
- wzrost wydolności fizycznej
- wzrost aktywności układu antyoksydacyjnego
- wpływ przeciwzakrzepowy
- obniżenie masy ciała i tkanki tłuszczowej
- obniżenie poziomu lęku
- ogólna poprawa jakości życia
Z wymienionych powodów aktywność fizyczną należy traktować jako
ważną metodę zapobiegawczą i terapeutyczną, pozwalającą na ograniczenie
stosowania innych bardziej kosztownych metod profilaktyki i leczenia.
Propagowanie aktywności ruchowej w społeczeństwie jest obowiązkiem
wszystkich osób związanych nie tylko z medycyną zapobiegawczą i
rehabilitacyjną, ale także interwencyjną. Najbardziej korzystne dla zdrowia jest
podejmowanie aktywności ruchowej w czasie wolnym od pracy, a jej efekty
zdrowotne są lepsze w przypadku racjonalnego programowania ćwiczeń, czyli
dokładnego określenia ich rodzaju, intensywności i liczby. Zbyt mały wysiłek
fizyczny nie przynosi spodziewanych efektów, a zbyt duży może doprowadzić
do przeciążeń, głównie ze strony układu krążenia i narządu ruchu. Jako
najbardziej skuteczną formę aktywności ruchowej w prewencji pierwotnej
chorób sercowo-naczyniowych zaleca się wysiłki wytrzymałościowe o
charakterze dynamicznym. Preferuje się rekreacyjne uprawianie dyscyplin
sportu, w których przeważają ćwiczenia dynamiczne (np. marsz, trucht, bieg,
jazda na rowerze, pływanie, kajakarstwo, wioślarstwo, biegi narciarskie, taniec
towarzyski) oraz niektóre gry zespołowe (np. piłka koszykowa). Podstawą
ćwiczeń fizycznych jest systematyczność. Należy ćwiczyć co najmniej 3 razy w
tygodniu.
Główna część treningu powinna być poprzedzona 5–10-minutową
rozgrzewką obejmującą ćwiczenia ogólnorozwojowe i rozciągające, a
zakończona 10–15-minutowymi ćwiczeniami wyciszającymi. Zaleca się
umiarkowaną
intensywność
ćwiczeń,
która
odpowiada
wysiłkowi
powodującemu wzrost częstotliwości rytmu serca do 60% tętna maksymalnego
dla danego wieku. Uzupełnieniem treningu wytrzymałościowego powinny być
ćwiczenia oporowe, podejmowane minimum 2 razy w tygodniu i stanowiące
10–15% całego treningu.
Oprócz systematycznej aktywności ruchowej podejmowanej w sposób
zaplanowany, należy zwracać pacjentom uwagę na codzienną aktywność
ruchową, np. ograniczenie czasu poświęcanego na oglądanie telewizji,
spędzanego przed komputerem, pokonywanie jak najdłuższych dystansów
pieszo, ograniczenie korzystania z samochodu, środków komunikacji, windy.
W profilaktyce kariologicznej zawsze występuje ryzyko ćwiczeń. W analizie
ryzyka zdrowotnego związanego z podejmowaniem aktywności ruchowej przez
osoby dorosłe wykazano, że przy rozsądnym dawkowaniu wysiłku jest ono
istotnie mniejsze w porównaniu z uzyskaną korzyścią. Zanim osoba dorosła
rozpocznie systematyczną aktywność ruchową powinna obowiązkowo poddać
się badaniom kwalifikacyjnym, które obejmują:
- badanie lekarskie
- EKG
- próba wysiłkowa
- badania laboratoryjne.
Metody diagnostyczne w kariologii
Elektrokardiogram (EKG):
Dwunasto
odprowadzeniowy
elektrokardiogram
należy
wykonywać
u
wszystkich pacjentów przed rozpoczęciem każdego etapu rehabilitacji
kardiologicznej oraz po jej zakończeniu; u wybranych pacjentów w trakcie
realizacji poszczególnych etapów w przypadku destabilizacji obrazu klinicznego
oraz pogorszenia tolerancji wysiłku.
Elektrokardiograficzna próba wysiłkowa:
Podstawą bezpiecznego wykonania elektrokardiograficznej próby wysiłkowej
jest
wnikliwa
przeciwwskazań
analiza
stanu
bezwzględnych
klinicznego
oraz
pacjenta,
przestrzeganie
rozpatrzenie
ewentualnych
przeciwwskazań względnych do obciążenia chorego wysiłkiem fizycznym. Do
próby wysiłkowej kwalifikuje lekarz, odpowiadając jednocześnie za przebieg i
interpretację wyników badania. W przypadku rehabilitacji próby wysiłkowe
wykonuje się bez odstawienia przyjmowanych przez pacjenta leków. Protokół
badania wysiłkowego należy dobierać tak, aby czas trwania próby wysiłkowej
wynosił 6–15 min w zależności od etapu rehabilitacji. W przypadku
wykonywania próby wysiłkowej na bieżni ruchomej u pacjentów z
przewidywaną dobrą tolerancją wysiłku najczęściej stosuje się protokół Bruce’a,
natomiast u osób z niską tolerancją wysiłku — zmodyfikowany protokół
Naughtona. W przypadku próby na cykloergometrze badanie rozpoczyna się
najczęściej od obciążenia 25 W i zwiększa się je co 2 lub 3 min o kolejne 25 W.
U pacjentów z przewidywaną niską tolerancją wysiłku (np. u chorych z
niewydolnością serca) obciążenie można zmieniać co 1 min o 12,5 W.
U pacjentów z dobrą tolerancją wysiłku można stosować próby „szybkie”,
rozpoczynające się od obciążenia 20 W, zwiększanego co 1 min o kolejne 20 W.
Wskazania do wykonywania próby:
- kwalifikacja chorego do odpowiedniego modelu rehabilitacyjnego
- ocena efektów zastosowanej rehabilitacji
Przeciwwskazania do wykonywania próby:
- brak zgody pacjenta
- ostry zawał
- niestabilna dławica piersiowa
- ostra zatorowość płucna
- zakrzepica żylna kończyn dolnych
- narastający ból dławicowy
- sinica lub bladość skóry
- osiągnięcie limitu tętna
- groźne zaburzenia rytmu serca
Etapy rehabilitacji kardiologicznej
W trakcie realizacji kompleksowej rehabilitacji kardiologicznej wyróżnia się
okres wczesnej rehabilitacji (etap I i II) oraz okres późnej rehabilitacji (etap III).
Etap I
Pierwszy etap obejmuje rehabilitację szpitalną na oddziale intensywnej opieki
medycznej,
oddziale
pooperacyjnym,
oddziale
kardiologii,
chorób
wewnętrznych lub rehabilitacji kardiologicznej. Etap ten kończy się, gdy stan
kliniczny chorego umożliwia wypisanie go do domu. Podstawowym celem I
etapu rehabilitacji jest jak najszybsze osiągnięcie przez chorego samodzielności
i samowystarczalności w zakresie czynności codziennych oraz przeciwdziałanie
skutkom unieruchomienia. Etap ten powinna zakończyć próba wysiłkowa,
służąca określeniu zasad rehabilitacji w II etapie lub kwalifikacji do dalszej
diagnostyki i leczenia (nie dotyczy to pacjentów, u których istnieją bezwzględne
przeciwwskazania do wykonania badania wysiłkowego).
Etap II
Drugi etap rehabilitacji można przeprowadzić w szpitalu, ambulatorium lub
domu.
Rehabilitacja szpitalna
Jest realizowana w warunkach stacjonarnych na oddziałach rehabilitacji
kardiologicznej lub w szpitalach uzdrowiskowych rehabilitacji kardiologicznej.
Stacjonarna forma II etapu rehabilitacji jest konieczna u osób z wysokim
ryzykiem
powikłań
sercowo-naczyniowych,
z
poważnymi
chorobami
współistniejącymi, u pacjentów mieszkających w złych warunkach socjalnych i
małych odległych miejscowościach.
Rehabilitacja ambulatoryjna wczesna
Prowadzą ją poradnie lub zakłady rehabilitacji kardiologicznej (pożądane
zaplecze szpitalne). Forma ta może być wykorzystana szczególnie u pacjentów
młodszych, z dużych ośrodków miejskich, z niepowikłanym przebiegiem I etapu
rehabilitacji; może być także kontynuacją formy stacjonarnej u chorych, u
których okres wczesnej rehabilitacji stacjonarnej okazał się niewystarczający.
Rehabilitacja wczesna w warunkach domowych
Jest prowadzona pod nadzorem poradni rehabilitacji kardiologicznej, poradni
kardiologicznej lub przez lekarza rodzinnego przeszkolonego w rehabilitacji
kardiologicznej.
Etap III
Etap ten obejmuje późną rehabilitację ambulatoryjną, której celem jest poprawa
tolerancji wysiłku, podtrzymanie dotychczasowych efektów leczenia i
rehabilitacji oraz zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby. Etap III powinien trwać
do końca życia. Może on być organizowany przez poradnie rehabilitacji
kardiologicznej,
poradnie
kardiologiczne
lub
lekarzy
rodzinnych
przeszkolonych w zakresie rehabilitacji kardiologicznej.
Z uwagi na zmiany epidemiologiczne wynikające ze starzenia się
populacji, oraz postępy w kardiologii i kardiochirurgii znacznie przyspieszające
rozpoczęcie rehabilitacji kardiologicznej II etapu, należy podkreślić istotne
rozszerzenie się wymagań wobec lekarzy prowadzących chorych w oddziałach
rehabilitacji kardiologicznej. Z jednej strony lekarze zajmują się chorymi tuż po
OZW i z ostrymi powikłaniami kardiologicznymi jak lekarze na oddziałach
kardiologicznych. Z drugiej zaś, nowoczesna kompleksowa rehabilitacja
kardiologiczna wymaga od nich wysokich kompetencji w terapii pacjentów w
starszym wieku z częstym współwystępowaniem nadciśnienia tętniczego i
zaburzeń węglowodanowych. Wymaga to więc wysokich kompetencji w
geriatrii czy diabetologii. Ważnymi, szybko rozwijającymi się dziedzinami jest
również analiza ryzyka sercowo-naczyniowego oraz integracja prewencji
pierwotnej
i
wtórnej
z
profilaktycznymi u ich dzieci.
edukacją
rodzin
chorych
i
interwencjami
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards