filo umk - Magisterskie24.pl

advertisement
Przedmiot fiolozfi- Filozofia zajmuje się refleksją na temat świata i człowieka. Ludzie od zawsze zadawali sobie pytania filozoficzne typu:
dlaczego świat wygląda tak jak wygląda, dlaczego wydarzenia dzieją się tak a nie inaczej, czy nasze życie zależy od czegoś czy też nie itp. Na
powyższe pytania udzielano różnych odpowiedzi. Czym różniła się wcześniejsza refleksja na temat świata i człowieka od filozof ii?
Rodzaje świadomości: Świadomość mityczna: przed pojawieniem się filozofii odpowiedzi na podstawowe pytania dotyczące świata i człowieka
dawały mity i mitologia. Pierwszą formą świadomości społecznej, która chciała odpowiedzieć na najważniejsze pytania dotyczące człowieka i jego
życia była więc świadomość mityczna. Według tego sposobu myślenia przedmioty ludzkich wyobrażeń, np. bogów czy istoty mityczne, ale także i
ludzi, traktowano jako wytwory natury. Sądzono, że wszystko wyrasta z przyrody, a ludzie i bogowie żyją razem. / Świadomość religijna
wykształciła się później. Czym różnił się światopogląd religijny od mitycznego? Według światopoglądu religijnego przedmioty ludzkich wyobrażeń,
czyli bogowie, już nie wyrastają z przyrody, one są istotami nadprzyrodzonymi i rządzą losem człowieka. /Światopogląd filozoficzny wykształcił
się dopiero w VII wieku p.n.e. Pytania oczywiście pozostały te same, a ludzie nadal poszukiwali na nie odpowiedzi. Czym zatem światopogląd
filozoficzny różni się od dwóch poprzednich form świadomości? Otóż tym, że człowiek zaczyna wierzyć we własne siły, we własny umysł.
Filozofowie dochodzą do przekonania, że człowiek za pomocą własnego umysłu jest w stanie wyjaśnić rzeczywistość, która go otacza. Zaczęto
również krytycznie podchodzić do wcześniejszych form przekazu. Dowodzono, że dzięki filozofii, przy pomocy swojego umysłu, człowiek jest w
stanie odpowiedzieć sobie na nurtujące go pytania. Poza tym, człowiek zaczyna obserwować rzeczywistość i zaczyna wyciągać wnioski, czyli
zachowuje się jak naukowiec. W ten sposób zrodziła się filozoficzna i krytyczna postawa wobec rzeczywistości.
Tales z Miletu- Za pierwszego filozofa uznano Talesa z Miletu. Najprawdopodobniej niczego nie napisał, a jego poglądy znamy z pism
Arystotelesa. Uznaje się go za pierwszego filozofa, gdyż jako pierwszy przeszedł od luźnych formułek, wyobrażeń na temat świata do ujęć
naukowych, innymi słowy, przeszedł od mitu do nauki. Tales chciał zrozumieć świat, mieć całościowy ogląd przyrody. Zaczął więc przyrodę
obserwować i wyciągać z tych obserwacji wnioski. Obserwując przyrodę stwierdził, że wszędzie jest woda, wszystko jest wilgotne, wobec tego
podstawowym pierwiastkiem, przyczyną wszystkiego, podstawowym elementem, musi być woda. Nie jest dla nas ważne, czy faktycznie Tales miał
rację, a zatem nie jest ważna jego odpowiedź, ale chodzi tutaj bardziej o jego sposób podejścia do problemu. Arystoteles pisze o Talesie, że
doszedł on do swoich wniosków na podstawie obserwacji, które doprowadziły go do wniosku, że skoro wszystko ma wilgotną naturę, to oznaczało
to dla niego, iż jedyną zasadą, która rządzi wszystkim i stoi u początku wszystkiego jest woda. Z wody wszystko powstaje i w wodę się obróci.
Definicja słowa filozofia- Słowo „filozofia” powstało od greckich słów „phileo sophia” – umiłowanie mądrości. Sama nazwa prawdopodobnie
pochodzi od Pitagorasa. Jeśli chodzi o genezę filozofii, to Pitagoras mówi, że filozofia powstała ze zdziwienia. Później Marek Aureliusz dodał, że
filozofia jest po to, aby się niczemu nie dziwić. Jeżeli filozofię rozumiemy jako umiłowanie mądrości, to nie jest ona tożsama z wiedzą, aczkolwiek
doceniamy wiedzę i do wiedzy dążymy. Wiemy, że wiedza ma znaczenie. I dlatego Platon, gdy opisywał kim jest filozof, to mówił, że filozof to istota
Główne
działy filozofii
to: ontologia,
czyli nauka o
bycie,
/epistemologi
a
lub
gnoseologia,
czyli
teoria
poznania
(w
jaki
sposób
poznajemy, co
poznajemy
i
jakie
są
kryteria
prawdy),
/
filozofia
człowieka,
czyli
antropologia
filozoficzna,
jest to nauka
dociekająca
filozoficznych
aspektów bytu
ludzkiego
(jaka
jest
istota i natura
człowieka, co
czyni
nas
ludźmi, czym
człowiek różni
się np. od
zwierząt),
/aksjologia,
czyli filozofia
wartości, to
nauka, która
mówi
o
wartościach,
ich
poznawaniu i
systematyzacji
. W ramach
aksjologii
wyróżniamy:
etykę,
czyli
naukę
o
moralności.
Podstawowym
celem
etyki
jest udzielenie
odpowiedzi na
pytanie: co i
dlaczego
człowiek
powinien, czyli
mowa jest o
sferze
powinności
człowieka.
estetykę, czyli
naukę
o
pięknie
i
innych
wartościach
zawartych w
sztuce./
filozofia
społeczna,
czyli refleksja
nad
naturą
Materializm to
pogląd
filozoficzny
według
którego
materia
jest
pierwotna, a
duch
jest
wtórny.
Gdy
patrzymy się
na człowieka,
to materialista
nie zaprzeczy,
że
mamy
świadomość,
życie
psychiczne
czy uczucia,
ale stwierdzi,
że
są
to
wytwory
materii, to jest
inny
rodzaj
materii,
bardziej
subtelny.
Materialista
odrzuca
jednak pogląd
mówiący, że
istnieje idea,
która
jest
pierwotna.
Cały świat ma
strukturę
materialną,
jest tylko jedna
rzeczywistość,
rzeczywistość
materialna.
Materialista
wyklucza
także istnienie
Boga.Twórcą i
ojcem
materializmu
jest Demokryt
z Abdery (V w
p.n.e.).
Zastanawiając
się jak materia
jest
zbudowana,
wymyślił atom.
Był pierwszym
konsekwentny
m materialistą,
nie
uznawał
żadnych
duchów.
Również
duszę ludzką
postrzegał
materialistyczn
ie mówiąc, że
dusza ludzka
jest to ciało
zbudowane z
subtelnych
atomów.
Kolejnym
przedstawiciel
pośrednia między mędrcem a głupcem. Mędrzec bowiem to ktoś, kto kocha prawdę, nie filozofuje, nie szuka prawdy, bo już ją ma, a zatem nie
dąży do wiedzy. Głupiec natomiast też nie dąży do wiedzy, bo uważa, że wszystko wie. W takim razie filozof to istota pośrednia, bo on wie, że nic
nie wie. Pogląd ten zaczerpnął Platon od Sokratesa, swojego mistrza. Sokrates bowiem twierdził: „wiem, że nic nie wiem”.
Dwa główne sposoby patrzenia na rzeczywistość: logocentryzm – to pogląd, według którego istnieje obiektywny, niezależny ład, porządek w
świecie, a zadaniem człowieka jest jedynie ten porządek odkryć i zgodnie z nim ułożyć sobie życie. A zatem, w świecie jest sens, cel, ład, a skoro
w świecie panuje obiektywny porządek, ład, to człowiek ten ład musi poznać i zgodnie z nim żyć. Wobec powyższego człowiek nie jest
odpowiedzialny za świat, bowiem porządku tego nie stworzył, ten porządek już tkwi w rzeczywistości. Zadaniem człowieka jest jedynie ten
porządek poznać./ antropocentryzm – to pogląd, według którego nie ma obiektywnego ładu tkwiącego w rzeczywistości, z tego względu to
człowiek, na własną odpowiedzialność, tworzy ład i nadaje go światu. Innymi słowy, człowiek tworzy zasady, nadaje je światu i według nich żyje.
Wobec tego ponosi też za wszystko odpowiedzialność.
Funkcje filozofii: pozytywna (funkcja do …) - filozofia ma dostarczać wiedzy, która będzie nam służyć jako myślowa podstawa naszego życia, a
w konsekwencji i naszego działania. Innymi słowy, po to filozofujemy, żeby mieć wiedzę i potem w konkretnej sytuacji dzięki wiedzy wiemy, co
zrobić./ negatywna (funkcja od …) - zadaniem filozofii jest oczyścić nasze myśli z błędnych mniemań, przesądów, czy też zweryfikować naszą
dotychczasową wiedzę. W ten sposób filozofię uprawiał min. Sokrates (469 – 399 p.n.e.).
Przedstawicielem drugiego, bardzo znanego poglądu dialektycznego był Georg Hegel (1770 – 1831). Był on przedstawicielem idealizmu
niemieckiego (pocz. XIX wieku, reprezentanci: Kant, Fichte, Hegel, Schelling). Stworzyli oni przełomowe teorie, które wywarły ogromny wpływ na
filozofię. Hegel całą rzeczywistość ujmuje rozwojowo, czyli tworzy idealizm dialektyczny. Jego poglądy możemy też określić jako idealizm
obiektywny. Hegel urodził się w mieście Stuttgart, studiował na uniwersytecie w Tybindze. Od 1816 roku zaczął wykładać najpierw na uniwersytecie
w Heidelbergu, potem w Berlinie. Jego filozofia z czasem stawała się coraz popularniejsza, aż został uznany za oficjalnego filozofa państwa
pruskiego. Był bowiem zwolennikiem silnego państwa. Pisał bardzo trudnym językiem, używał trudnej terminologii, jego styl pisania był bardzo
oschły. Jego wielkość polega na tym, że stworzył on prawo, którym objaśnił całą rzeczywistość: politykę, prawo, historię, filozofię, życie, itd.
Wszystko ujął w system. Ten jego system jest bardzo abstrakcyjny. Twierdził bowiem, że cała rzeczywistość jest wytworem idei, idea jest
pierwotna, a materia jest wtórna. Jeśli zrozumiemy ideę, jak ona funkcjonuje, to zrozumiemy też rzeczywistość materialną. A więc kluczem do
zrozumienia rzeczywistości jest zrozumienie natury idei. Jest on zatem idealistą obiektywnym, co oznacza, że idea istnieje niezależnie od
człowieka. Idea jest pierwotna i istnieje obiektywnie. Dopiero tak pojęta idea wytwarza świat materialny.
triadą dialektyczną. Nasz rozwój polega na rozwoju naszej świadomości, my rozwijamy się poprzez myślenie. Cała rzeczywistość według Hegla
podlega takiemu oto prawu: teza + antyteza + synteza. Naturą rzeczywistości jest istnienie sprzeczności (podobnie Heraklit), każde pojęcie
wytwarza swoją sprzeczność, czyli każda teza wywarza swoją antytezę. Te sprzeczności się ścierają i w wyniku tego ścierania się powstaje
synteza. Synteza powstaje już na wyższym poziomie, jest to coś wyższego jakościowo niż pierwotna teza i antyteza, a więc mamy do czynienia z
rozwojem jakościowym. Synteza zawiera w sobie najlepsze elementy tezy i antytezy
Historia to jest historia państw. W historii wymienia cztery królestwa: wschodnie, greckie, rzymskie, pruskie.
Na przykładzie tych królestw widać jak poszerzała się wolność. W królestwach wschodnich, pierwszych despotiach wschodnich wolna była tylko
jednostka, reszta to byli niewolnicy. W Grecji i Rzymie sfera wolności się poszerzyła, była duża grupa wolnych obywateli, ale obok nich byli jeszcze
też niewolnicy. W królestwie pruskim wolność realizuje się w pełni, nie ma niewolnictwa, wszyscy są wolni. Patrząc się zatem poprzez pryzmat
historii ludzie stają się coraz bardziej wolni. Duch obiektywny wciela się w historię, poznaje się, osiąga coraz większą świadomość i staje się wolny.
Tym jest historiozofia Hegla. Zajmiemy się jeszcze wolnością. Wolność zdefiniowaliśmy sobie jako rozumne postępowanie w rozumnym świecie
Jest to nauka o przedmiocie, zakresie, źródłach i metodach poznania. Innymi słowy, w ramach tej nauki filozoficznej zastanawiamy się, skąd
wiemy to, co wiemy (źródła poznania), czy to, co wiemy jest prawdziwe (kryteria prawdy). Co to w ogóle jest poznanie? Poznanie to relacja
zachodząca między podmiotem poznającym, a przedmiotem poznania. A zatem, epistemologia zajmuje się tym, co poznajemy i jak poznajemy.
Co poznajemy? :możemy poznawać rzeczy dane wprost, np. stół jako stół, poznanie bezpośrednie, obiektywne, /możemy poznawać tylko nasze
wrażenia zmysłowe, czyli możemy poznawać de facto tylko naszą świadomość, np. Berkley twierdził, że możemy poznać tylko nasze odczucia,
naszą świadomość, / nic nie możemy poznać, np. nihilizm, Protagoras mówił, że świat jest niepoznawalny, a nawet gdybyśmy go poznali, to nie
jesteśmy w stanie tego przekazać, natomiast Lock twierdził, że możemy poznawać jedynie reprezentacje rzeczy,
Jak poznajemy? Jakie są sposoby poznania? W historii filozofii wyróżniamy trzy główne stanowiska : Empiryzm – głównym źródłem poznania jest
doświadczenie, są zmysły, (najbardziej rozpowszechniony), /Racjonalizm – jedynym lub głównym źródłem poznania jest rozum, /Irracjonalizm – jest
zaprzeczeniem dwóch poprzednich sposobów poznania. Inna nazwa irracjonalizmu, bardziej adekwatna, to intuicjonizm (Bergson), ani nie
doświadczenie ani nie rozum, ale jest inny środek poznania jakim jest intuicja.
Empiryzm- Empiryzm, pochodzi od greckiego słowa empiria, co oznacza doświadczenie. Źródłem poznania w empiryzmie jest doświadczenie, a
gdy pytamy się o kryteria prawdy, czyli o prawdziwość naszego poznania, to odwołujemy się do jego zgodności z doświadczeniem. Przedstawiciele
współczesnego empiryzmu to: Francis Bacon, John Locke, David Hume, Georges Berkley. Mamy dwa rodzaje empiryzmu: empiryzm
materialistyczny, (Lock) - doświadczenie zmysłowe jest doświadczeniem zewnętrznym i polega na kontakcie podmiotu poznającego z obiektywnie
istniejącym przedmiotem, /empiryzm subiektywno – idealistyczny, (Berkley) - wszelkie doświadczenie jest doświadczeniem wewnętrznym,
Są dwa rodzaje doświadczeń: doświadczenie zewnętrzne, doświadczenie wewnętrznych stanów duchowych (reflections), introspekcja,
doświadczenie siebie.
ludzkiej
wspólnoty, o
znaczeniu
wspólnoty dla
jednostki,
o
relacjach
jednostki
i
wspólnoty, a
także
o
relacjach
jednostka
–
jednostka
w
ramach
wspólnoty.
Będziemy tutaj
wyróżniać:
historiozofię
czyli filozofię
dziejów, jest to
nauka
o
sensie
dziejów.
Filozof
w
odróżnieniu od
historyka,
zastanawia się
czy w dziejach
jest jakiś sens,
czy jest jakaś
prawidłowość,
która
powoduje, że
historia toczy
się w ten a nie
inny sposób,
czy jest jakiś
cel, czy też go
nie ma, np.
Wolter mówił,
że
historia
świata
to
historia
głupoty
ludzkiej, toczy
się
od
przypadku do
przypadku, nie
ma
żadnej
prawidłowości.
Inni natomiast
twierdzą,
że
istnieje jednak
zasada,
czy
też
prawo,
które
powoduje, że
historia toczy
się w ten a nie
inny sposób.
filozofię
polityki,
filozofię
kultury
(charakterysty
czna dla XX
wieku).
Idealizm
to
pogląd
filozoficzny
według
którego duch
jest pierwotny,
em
materializmu
jest Tomasz
Hobbes (XVII
wiek).
Głosił
on,
że
świadomość to
wytwór
wysoko
zorganizowan
ej materii czyli
mózgu. Dalej,
Benedykt
Spinoza (XVII
wiek),
był
wyrazicielem
panteizmu,
czyli poglądu
utożsamiające
go Boga ze
światem,
przyrodą.
Twierdził, że
jest
coś
takiego
jak
Bóg, ale Bóg
jest materią,
ma strukturę
materialną. W
przyrodzie
znajdują
się
cechy boskie.
Dalej,
Fogt
(XIX wiek), to
przedstawiciel
materializmu
wulgarnego
bądź
fizjologicznego
, głosił on że
wszystkie
zjawiska
psychiczne
(duchowe)
stanowią
rodzaj
zwykłych,
biologicznych,
materialnych
substancji (np.
myśl
to
wydzielina
mózgu).
Potem mamy
materialistów
dialektycznych
Marksa
i
Engelsa.
Materializm
metafizyczny,
tutaj
metafizyka
oznacza coś
innego,
metafizyka to
przeciwieństw
o
dialektyki.
Czym się różni
materializm
dialektyczny
od
metafizyczneg
idea
jest
pierwotna, a
materia
jest
wtórna.
Materia
jest
wytworem idei,
istnieje tylko
idea, nie ma
materii
(Platon).
Twórcą
i
ojcem
idealizmu jest
Platon.
Inni
idealiści
to:
Arystoteles (IV
wiek
p.n.e.)
uważał,
że
każda
rzecz
składa się z
dwóch
pierwiastków:
z materii i
formy. Forma
to substancja
duchowa. Gdy
patrzymy na
człowieka, to
ma on duszę i
ciało, na tym
polega
dualizm
człowieka. Św.
Tomasz
z
Akwinu
(XIII
wiek) opierał
swoje poglądy
na
Arystotelesie,
późniejszy
neotomizm i
doktryna
Kościoła
opiera się na
poglądach
Arystotelesa i
św. Tomasza.
Według nich
idea, Bóg jest
pierwotny,
a
zatem
człowiek
religijny
jest
idealistą
filozoficznym.
Bóg bowiem
tworzy
materię, czyli
świat.
Nie
trzeba
być
jednak
religijnym,
żeby
być
idealistą.
U
Hegla bytem,
ideą jest myśl,
myśl wytwarza
materię.
Kartezjusz to
kolejny
idealista, który
podkreśla
o? Metafizyka
tutaj oznacza
koncepcję
negującą
rozwój świata.
Materializm
metafizyczny
ujmuje świat
statycznie,
nierozwojowo,
czyli
metafizycznie.
W świecie zaś
istnieje ruch,
ale jest to ruch
mechaniczny,
a więc nie ma
rozwoju.
Materia
podlega
prawom
mechaniki.
Hobbes
np.
twierdził,
że
materia
porusza
się
zgodnie
z
zasadami
mechaniki. Na
podstawie
tego sposobu
myślenia
powstało
słynne hasło:
„człowiek
maszyna”.
Jest to także
tytuł książki,
którą napisał
Julien de la
Mettrie.
Stworzył
on
koncepcję
człowieka,
który
jest
oświeconą,
ożywioną
maszyną, nie
ma
zatem
miejsca
na
wolność
człowieka,
wszystko jest
zdeterminowa
ne.
Materializm
dialektyczny
natomiast
ujmuje świat
dynamicznie i
rozwojowo.
Dialektyka to
ogólna teoria
rozwoju całej
rzeczywistości
. Materializm
metafizyczny
(mechanistycz
ny) panował
do ok. XIX
wieku, potem
do
głosu
dualizm
człowieka. U
Kartezjusza
mamy
dwie
przeciwstawne
substancje
ciało i myślącą
duszę. Dalej
Georges
Berkley - XVII
wiek, twórca
idealizmu
subiektywnego
,
wreszcie
Kant i Hegel.
Idealizm
obiektywny większość
zwolenników
idealizmu, to
idealiści
obiektywni.
Ludzie
wierzący są w
większości
idealistami
obiektywnymi,
bo uważają że
jest
duch
pierwotny.
Idealiści
obiektywni
uważają,
że
idea
jest
pierwotna
i
ona
istnieje
obiektywnie,
czyli
niezależnie od
umysłu,
postrzegania
człowieka.
Gdy
coś
istnieje
obiektywnie, to
istnieje
niezależnie od
ludzi
i
ich
spostrzegania.
Bóg
istnieje
niezależnie od
tego czy Go
postrzegamy
czy nie. Np.
Platon uważał,
że
realnym
bytem są tylko
idee, materia
nie
istnieje,
materia
to
tylko
ułuda.
Może
też
istnieć materia
która
jest
wytworem idei.
Aby zrozumieć
różnicę
między
idealizmem
obiektywnym i
subiektywnym,
należy
doszedł
materializm
dialektyczny
stworzony
przez Marksa.
Nihilizm, po
idealizmie
i
materializmie,
jest
trzecim
stanowiskiem
w
rozwoju
myśli ludzkiej.
Powstał
w
starożytności,
twórcą
był
sofista,
Gorgiasz
z
Leontinoi na
Sycylii. Jako
Sycylijczyk
charakteryzow
ał
się
skrajnością
podejścia do
różnych
kwestii,
żył
109
lat
(podobno
dlatego, że był
kawalerem).
W 427 roku
p.n.e.
mieszkańcy
Leontinoi
wysłali
poselstwo do
Aten z prośbą
o pomoc, bo
oblegali
ich
kuzańczycy.
Na czele tego
poselstwa
stanął
Gorgiasz.
Wygłosił
on
przed
mieszkańcami
Aten
tak
świetną mowę,
że ci pomogli
mieszkańcom
Leontinoi.
Gorgiasz od
tego
czasu
pozostał już w
Atenach
i
znalazł
tam
wielu uczniów.
Uważał on, że
nie
ma
żadnego
kryterium
prawdy,
są
tylko
mniemania,
które
są
kształtowane
grą
słów.
Nihilizm
Gorgiasza
zdefiniować
można
w
rozróżniać
pojęcia:
obiektywizm i
subiektywizm.
W
języku
potocznym
często
mówimy,
że
coś
jest
obiektywne lub
subiektywne.
Istnieć
obiektywnie to
znaczy
nienależnie od
człowieka, od
jego woli i
świadomości.
A
zatem,
obiektywny to
tyle
co
niezależny do
świadomości
ludzkiej. Jeśli
coś
istnieje
obiektywnie, to
znaczy,
że
istnieje
niezależnie
ode
mnie,
moje
zdanie
na ten temat
nie
ma
znaczenia.
Subiektywizm
natomiast to
stanowisko
filozoficzne,
które zakłada,
że przedmiot
poznania nie
istnieje
obiektywnie,
lecz
subiektywnie,
tzn. zależnie
od podmiotu
poznającego.
Innymi słowy,
istnieć
subiektywnie,
to
istnieć
zależnie
od
człowieka,
który poznaje.
Np.
jeśli
powiem,
że
ten stół jest, to
on
istnieje,
jeśli
zaś
powiem, że go
nie ma, to
znaczy, że nie
istnieje.
Istnienie
zatem
tego
stołu zależy od
mojej
świadomości.
Nic nie istnieje
samo w sobie,
wszystko
trzech
punktach: nic
nie
istnieje,
nawet gdyby
coś istniało, to
i
tak
nie
mogłoby być
przez
człowieka
poznane,
gdyby nawet
mogło
być
poznane,
to
nie
mogłoby
być
przekazane i
wytłumaczone
drugiemu
człowiekowi.
Poglądy
społeczno –
polityczne
Heraklita: w
społeczeństwi
e są mądrzy i
głupi,
są
szlachetni
i
nieszlachetni.
Muszą istnieć
takie
przeciwieństw
a. Demokracja
zatem
jest
szkodliwym
ustrojem
społecznym,
bo oparta jest
na
idei
równości.
A
istotą
rzeczywistości
nie
jest
równość, ale
sprzeczności,
które
się
ścierają.
Dążenia
demokratyczn
e trzeba więc
gasić szybciej
niż
pożar.
Wobec
powyższego
był
przeciwnikiem
demokracji, a
zwolennikiem
ustroju
arystokratyczn
ego.
Arystokracja
zaś to dla
niego przede
wszystkim
mędrcy, czyli
chodziło mu o
tzw.
arystokrację
ducha.
Rządzić
muszą
najlepsi,
zależy
ode
mnie,
wszystko
istnieje
w
zależności ode
mnie. Po raz
pierwszy
to
stanowisko
subiektywistyc
zne
przedstawił
sofista
Protagoras z
Abdery.
Sofiści- W V
wieku ośrodek
filozofii
przeniósł się
do
Aten,
pojawili się też
sofiści. Sofiści
poszukując
istoty
rzeczywistości
nie doszli do
wspólnych
konkluzji.
Każdy z nich
przedstawiał
inną
wersję
prawdy
o
rzeczywistości
. Doszli więc
do wniosku, że
nie
jest
możliwe
znalezienie
prawdy
obiektywnej o
rzeczywistości
. A zatem nie
ma sensu jej
szukać.
Zaczęli zatem
zajmować się
człowiekiem.
Filozofia wtedy
weszła w tzw.
okres
humanistyczny
, człowiek stał
się
centrum
rozważań.
Zaczęto
zastanawiać
się
nad
faktyczną,
realną
działalnością
człowieka.
Sofiści
nie
skupiali się na
abstrakcyjnych
rozważaniach
o
bycie
człowieka, ale
nad tym co
człowiek
faktycznie
czyni.
Dialektyka
ma dwa
najmądrzejsi,
bo żyć trzeba
w harmonii, w
zgodnie
z
Logosem,
a
tylko mędrcy
są w stanie
poznać Logos
i przełożyć go
na
język
prawa
pozytywnego.
Chodziło mu
zatem o rządy
arystokratów
ducha, o rządy
filozofów.
Tłum nie może
rządzić,
bowiem tłum
chce
tylko
przyjemności,
sytości,
bogactwa i nie
zdaje
sobie
sprawy,
że
muszą istnieć
także
ich
przeciwieństw
a,
rzeczy
negatywne,
np. nie ma
przyjemności
bez
nieprzyjemnoś
ci.
Rzeczywistość
nie
wygląda
tak, jak chce
tego
bezkrytyczny
tłum.
Poglądy
etyczne
Heraklita:
szczęście nie
może polegać
na
przyjemnościa
ch ciała.
Gdybyśmy
szczęście
utożsamiali
tylko z
przyjemnościa
mi ciała, to
wtedy
szczęśliwe
byłyby i woły
przy żłobie.
Prawdziwe
szczęście
polega na
obcowaniu z
Logosem. De
facto
prawdziwie
szczęśliwi
mogą być
tylko mędrcy.
Podobnie jest
w przypadku
znaczenia,
czyli może być
rozumiana
jako: metoda
prowadzenia
dyskusji,
metoda
argumentacji
(przykład
Sokratesa i
jego dialogi
oraz
zastosowanie
metod
majeutycznej i
elenktycznej),
/ teoria
ontologiczna
która mówi, że
rzeczywistość
złożona jest ze
sprzeczności,
które się
ścierają, a w
wyniku tego
ścierania się
sprzeczności
rzeczywistość
się rozwija.
Innymi słowy,
dialektyka w
tym znaczeniu
rozumiana jest
jako ogólna
teoria rozwoju.
Świat bowiem
rozwijając się
nie tylko
zmienia się
ilościowo, ale i
jakościowo.
Lock
stwierdza, że
są
różne
rodzaje idei:
idee
proste,
czyli
takie,
które
pojawiają się
w
naszym
umyśle
niezależnie od
naszej
woli,
umysł
rejestruje to,
co jest dane,
jesteśmy
niczym
zwierciadło,
np. gdy tu stoi
stół,
to
doświadczenie
odzwierciedla
go w naszym
umyśle, idee
złożone, czyli
państwa: co
jest
ważniejsze
państwo, czy
jednostka?
Ponieważ
ogólność jest
ważniejsza,
pierwotna,
dlatego
państwo
też
jest
ważniejsze,
pierwotne
w
stosunku
do
jednostki. Jako
jednostka
człowiek jest
wytworem
ogólności.
Z
tego powodu
Hegel stał się
oficjalnym
filozofem
państwa
pruskiego, bo
absolutyzował
znacznie
państwa.
Dalej, Hegel
mówi, że tylko
poszczególne
fakty złączone
w całość są
racjonalne.
Poszczególne,
pojedyncze
fakty naszego
życia
mogą
być
nieracjonalne,
ale dopiero jak
spojrzymy na
nasze
życie
jako całość, to
możemy
powiedzieć, że
nasze
życie
jest
racjonalne.
Podobnie, gdy
spojrzymy na
historię,
to
poszczególne
zdarzenia
mogą
się
wydawać jako
nieracjonalne,
ale
gdy
spojrzymy na
historię
jako
całość,
to
widzimy
że
jest
ona
racjonalna.
Aksjologia →
Moralność
Jeśli chodzi o
aksjologię, to
rozpoczniemy
takie,
które
tworzy umysł,
w przypadku
idei złożonych
umysł
jest
czynny,
w
przypadku idei
prostych jest
bierny.
Jednakże
umysł
sam
sobie wiedzy
nie wytwarza,
on opracowuje
idee proste i
tworzy
idee
złożone. I na
tym
polega
rola rozumu w
poznawaniu.
Lock
Stwierdził, że
celem
naszego życia
jest
poszukiwanie
przyjemności i
unikanie
przykrości
Podsumowują
c, dla naszego
życia nie jest
potrzebna
wiedza
ontologiczna,
potrzebna jest
wiedza
praktyczna,
musimy
wiedzieć jak
żyć, musimy
znać zasady
moralne, aby
uzyskać
zbawienie.
Poza tym, idea
tabula
rasa
pomogła
w
kształtowaniu
się liberalizmu.
Wszyscy
rodzimy
się
równi, a więc
ludzie z natury
są równi. Nie
zawsze
tak
sądzono
w
historii,
np.
starożytność,
czy
średniowiecze.
Koncepcja
liberalizmu
odeszła
od
tych poglądów
na
rzecz
równości
wszystkich.
Skoro zatem
rodzimy
się
równi, to skąd
biorą
się
od moralności.
Słowo
moralność
pochodzi od
łac.
mos,
moris, obyczaj
zwyczaj.
Moralność
jest to system
norm,
ocen
grupy
społecznej,
która
zachowania i
poglądy ludzi
określa
jako
właściwe, czyli
dobre
bądź
jako
niewłaściwe,
czyli
złe.
Pierwotne jest
działanie,
a
następnie to
działanie jest
poddawane
ocenie.
Etyka
to
nauka
o
moralności,
zawiera
w
sobie ogólne,
filozoficzne
twierdzenia
wynikające z
danego
światopoglądu
,
wyjaśnia
genezę, istotę,
oraz
funkcjonowani
e moralności.
A zatem etyka
i moralność to
nie to samo,
etyka
jest
nauką
o
moralności.
Normy
moralne
mogą
być:Dane:
przez czynniki
naturalne
(Kant
–
imperatywy
kategoryczny i
praktyczny)
oraz czynniki
nadnaturalne
przez
Boga
lub
bogów,
Ustanowione:
przez
jednostkę (np.
Protagoras z
Abdery
–
człowiek miarą
wszechrzeczy,
podstawa
relatywizmu)
oraz
przez
różnice
między
ludźmi? Lock
odpowiada, że
wychowanie,
warunki
polityczne
i
społeczne
powodują, że
się
między
sobą różnimy.
A
zatem
różnice
miedzy ludźmi
nie biorą się z
natury,
bowiem
z
natury
wszyscy ludzie
rodzą
się
równi.
RacjonalizmCzym różni się
racjonalizm od
empiryzmu?
Empiryści
widzę czerpią
z
doświadczenia
; wiem, bo
widzę,
dotykam itp.,
Racjonaliści
na
to
odpowiadają,
a skąd wiemy,
że np. 2+2 =
4,
przecież
tego,
nie
widzimy, nie
dotykamy,
skąd
zatem
wiemy, że to
prawda? Albo,
wszyscy
zgadzają się,
że tortury są
czymś złym.
Tortury można
zobaczyć, ale
czy
ktoś
widział,
pomacał zło,
które się z
nimi
wiążą?
Albo, kwestia
Boga. Wielu
ma w głowie
pogląd,
że
Bóg istnieje,
ale czy ktoś
kiedyś dotknął,
widział Boga?
Oczywiście
byli
święci,
którzy
mieli
doświadczenia
mistyczne, ale
nie byli to
normalni
obserwatorzy.
A
więc
grupy
ludzi,
np.
społeczeństwo
Jean
Paul
Sartre (1905 –
1980)Był
egzystencjalist
ą i marksistą.
W 1964 roku
otrzymał
nagrodę
Nobla, ale jej
nie
przyjął.
Postawa
Sartre’a
jest
postawą
przeciwną
wobec
determinizmu.
Postrzegał on
człowieka jak
istotę
absolutnie
wolną.
Aczkolwiek
uważał, że nie
mamy pełnej
wolności
pozytywnej,
wolności „do”,
czyli
nie
możemy
zrealizować
wszystkiego, o
czym
marzymy. Tym
niemniej,
każdy
człowiek
dysponuje
wolnością
negatywną,
wolnością
„od”,
czyli
może
przeciwstawić
się
wszystkiemu.
Np. jestem na
tyle wolny by
kogoś zabić,
ale mogę się
temu
przeciwstawić,
czy jestem na
tyle wolny, że
jeśli dojdę do
wniosku, iż nie
mogę czegoś
zrobić, zawsze
mogę popełnić
samobójstwo,
Na tym polega
ta
pełna
wolność
człowieka
w
rozumieniu
Sartre’a.
Co
więcej, Sartre
uważa,
że
człowiek
skazany jest
racjonaliści
odrzucają
empiryzm
i
stwierdzają, że
jest
wiedza,
która
nie
pochodzi
z
doświadczenia
, ona pochodzi
z
rozumu.
Przy pomocy
bowiem
rozumu mogę
stwierdzić, że
faktycznie 2+2
= 4, czym jest
zło, oraz że
Bóg istnieje.
Doświadczeni
e nam tego nie
jest w stanie
dostarczyć.
Racjonaliści
mówią zatem,
rozum
jest
jedynym
źródłem
poznania,
wiedza
wypływa
z
rozumu, nie z
doświadczenia
. Rozum sam
wiedzę tworzy.
Kim
dla
Platona była
jednostka
idealna,
człowiek
idealny?
Platon
był
uczniem
Sokratesa, a
Sokrates był
filozofem,
a
zatem
dla
Platona
ideałem
osobowym jest
filozof. Filozof
zaś to ktoś,
kto
kocha
prawdę.
I
chociaż
Sokrates
podkreślał, że
„wie, że nic nie
wie”, to jednak
ciągle
poszukiwał
prawdy.
A
zatem filozof
to ktoś, kto
kocha prawdę
i jej poszukuje.
Kartezjusz René
Descartes
(1596 – 1650)
Francuski
filozof
i
matematyk,
na
wolność.
Pojmuje
jednak
tę
kategorię
„skazany na
wolność”
w
pejoratywnym
znaczeniu. A
zatem, nasza
wolność
nie
jest
czymś
przyjemnym,
bo wolność to
odpowiedzialn
ość.
Generalnie
ludzie nie chcą
być wolni, bo
boją
się
odpowiedzialn
ości. Jednakże
jest też nuta
optymizmu w
wolności
człowieka,
wolność może
być
także
źródłem
radości
dla
człowieka.
Człowiek
może
wspaniale
wykorzystać
swoją
wolność.
Innymi słowy,
człowiek
korzystając ze
swojej
wolności może
skoczyć
z
urwiska
i
popełnić
samobójstwo,
ale może też
dokonać wielu
pozytywnych
rzeczy.
Przeznaczenie
człowieka leży
zatem w jego
rękach.
Generalnie
jego filozofia
jest
więc
optymistyczna.
Przykładem
tego samego
sposobu
myślenia
o
wolności
człowieka jak
miało
to
miejsce
u
Sartre’a,
był
Erich Fromm,
który napisał
książkę
pt.
„Ucieczka od
wolności”, w
której
żył w czasach
konfliktu
religijnego
między
Hugenotami i
katolikami. W
związku
z
odkryciami
geograficznym
i, odkryciami
Kopernika,
Keplera,
Galileusza
rewolucjonizuj
e się wiedza
naukowa,
pojawiają się
poglądy,
że
istnieją różne
metody
poznawania
świata.
W
kwestiach
wiary
mamy
konflikty
religijne,
a
wskutek
rozwoju nauki
słuszność
dotychczasow
ego
pojmowania
religii zostaje
podważona.
To, co kiedyś
uznawane
było
za
pewne, teraz
ulega
zachwianiu.
Stare metody
wydają się być
niepewne,
stare teorie są
podważane
Sceptycyzm
jest to pogląd
którego istotą
jest
wątpliwość,
czy
na
którykolwiek z
naszych
poglądów
możemy
znaleźć pewny
dowód.
Sceptycy
dowodzili, że
nie jesteśmy
wstanie
poznać
prawdy.
Albowiem
zmysły
nas
mylą, rozum
nas myli, a
gdy już istnieją
różne poglądy,
to przecież są
one ze sobą
sprzeczne.
tłumaczył
pojawienie się
nazizmu
w
Niemczech.
Podkreślił on,
że większość
ludzi uciekając
od wolności by
nie
być
odpowiedzialn
ymi, zgodziła
się na rządy
jednostki,
która
tą
odpowiedzialn
ość wzięła na
siebie.
Motywy
ludzkiej
działalności
w kontekście
teorii
moralnych:
Intelektualizm
etyczny
Sokratesa,
można
go
sprowadzić do
zdania: wiedza
=
cnota
=
szczęście, a
polega na tym,
że zło wynika
z
braku
wiedzy, jeżeli
człowiek wie
co jest dobre,
to i dobrze
postępuje, gdy
zaś
dobrze
postępuje jest
szczęśliwy,
Platon, nie był
egalitarystą,
nie każdy jest
w
stanie
przypomnieć
sobie świata
idei, a zatem
nie
wszyscy
będą wiedzieli,
co
to
jest
dobro. Dlatego
w
idealnym
państwie
trzeba słuchać
mędrca,
słuchać jak on
mówi
czym
jest dobro i
według
jego
zaleceń
postępować.
Poza
tym,
cechą
doktryny
moralnej
Platona
jest
absolutyzm,
istnieje jeden
wzorzec,
jeden sposób
Np.
gdy
spojrzymy na
historię
filozofii,
to
dochodzimy
do wniosku, że
każdemu
poglądowi
można
przeciwstawić
odmienny i ten
uważać
za
prawdziwy.
Nie jest zatem
w
ogóle
możliwe
poznanie,
prawdy nigdy
nie poznamy.
Gdy
powstrzymam
y
się
od
wydawania
sądów,
osiągniemy
spokój
i
szczęście,
czyli
tzw.
ataraksję
Idee
wrodzone to:
idea
substancji,
idea Boga,
idea duszy
oraz naczelne
zasady etyki.
Wrodzone są
też pewne
sądy, np.
aksjomaty
matematyki i
obiektów
matematyczny
ch (każdy ma
wrodzoną ideę
koła czy linii
prostej).
Podobnie jest
z ideą Boga,
mamy
wrodzoną ideę
Istoty
doskonałej, za
pomocą
zmysłów nie
jesteśmy w
stanie tej
Istoty
doskonalej,
czyli Boga
poznać, ludzie
nie są w stanie
sobie
wyobrazić tej
idei, bo są
istotami
niedoskonały
mi. Kartezjusz
stwierdza, że
nie może być
tak, iż coś
dobrego życia
dla wszystkich
(słońce
jako
symbol, wzór
dobra świeci
dla
wszystkich),
pogląd ten legł
u
podstaw
filozofii
chrześcijański
ej,
Arystoteles,
doktryna
złotego
środka,
preferował
empiryczne
podejście do
problemów
moralnych, co
oznacza,
że
należy
obserwować
różnych ludzi i
dopiero wtedy
stwierdzić, czy
dobrze czy źle
postępują.
Arystoteles
odmiennie niż
Platon uważał,
że mamy do
czynienia
z
różnymi
sposobami,
wzorami życia
i one są dobre.
Wspólną zaś
cechą
tych
różnych
sposobów
życia
jest
szczęście,
czyli
dobre
życie,
życie
szczęśliwe.
niedoskonałeg
o może
zrodzić
doskonałość,
ale odwrotnie
tak. Jeżeli
zatem ludzie
mają w umyśle
ideę Boga, to
idea ta musi
być wrodzona.
Źródłem tej
idei jest Bóg,
bo stworzył
nas wraz z
umysłem, a
tam są idee
wrodzone.
Jeżeli stworzył
je Bóg, to one
muszą być
prawdziwe, bo
Bóg jest
doskonały, a
doskonałość
nie oszukuje.
Zatem jedynej
wiedzy, której
możemy być
pewni, to są
idee
wrodzone,
które mamy w
rozumie.
Szukając
zatem wiedzy
pewnej nie
możemy
odwoływać się
do
autorytetów,
ale musimy
odwołać się do
własnego
rozumu. Jest
to typowy
przykład
racjonalistyczn
ego poglądu
Koncepcja
idei
wrodzonych
ma
pewien
aspekt, który
nazywamy
egalitaryzmem
poznawczym.
W takim razie
my
wszyscy
mamy
tą
prawdziwą
wiedzę,
co
więcej,
ta
prawdziwa
wiedza
nie
wymaga nauki
w
szkole.
Uczeni są tak
kreatywni
i
pomysłowi, że
są w stanie
zaciemnić
każdą
oczywistość.
Wystarczy
tylko
przeanalizowa
ć
historię
filozofii
i
zobaczyć jak
filozofowie
zaciemniali to,
co jest jasne.
Ten
egalitarystyczn
y pogląd o
powszechnym
poznaniu jest
optymistyczny.
Dla
porównania, u
Platona
nie
ma
egalitaryzmu
poznawczego.
Platon uważał,
że
nie
wszyscy
są
zdolni
do
poznania
prawdy,
nie
wszystkie
dusze są w
stanie poznać
prawdę,
dlatego
powinniśmy
słuchać
mędrców.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards