krótko mówiąc - podstawy ekonomii

advertisement
KRÓTKO MÓWIĄC...
Inflacją nazywamy wzrost przeciętnej ceny dóbr. Miarami inflacji są m.in.
wskaźnik cen dóbr konsumpcyjnych, wskaźnik cen dóbr produkcyjnych, deflator.
Zwolennicy ilościowej teorii pieniądza (np. monetaryści) twierdzą, że to
zmiany wielkości nominalnej podaży pieniądza wywołują kompensujące je
zmiany poziomu płac i cen. Jednak w wielu krajach nominalna podaż środka
płatniczego i ceny zmieniają się w różnym tempie, a nawet w różnym kierunku.
Przyczyną są zmiany wielkości produkcji i szybkości obiegu pieniądza, czyli
liczby transakcji obsługiwanych przez jednostkę pieniądza w jednostce czasu.
Znaczne zwiększenie się szybkości obiegu pieniądza oznacza ucieczkę od
pieniądza, czyli gwałtowny spadek realnego popytu na pieniądz.
Wygodną formą prezentacji ilościowej teorii pieniądza jest równanie wymiany Fishera. Zgodnie z tym równaniem iloczyn nominalnej podaży pieniądza,
MSN, i szybkości jego obiegu, V (suma wydatków na dobra finalne), równa się
iloczynowi realnego PKB, Y, i poziomu cen, P (suma wartości dóbr finalnych)
(MV = YP). Przy stałych Y i V, zmiany MSN powodują podobne zmiany P.
Obok ekspansywnej polityki pieniężnej przyczyną inflacji może być
ekspansywna polityka budżetowa. Czy deficyt budżetowy rzeczywiście spowoduje inflację, zależy m. in. od sposobu jego sfinansowania, od polityki banku centralnego i od stopnia wykorzystania możliwości produkcyjnych gospodarki.
Związek tempa inflacji z wielkością produkcji i bezrobocia jest opisywany
za pomocą krzywych Phillipsa. Wykres pokazujący występującą w krótkim
okresie odwrotną zależność stopy bezrobocia i tempa inflacji nazywamy
krótkookresową krzywą Phillipsa. Linia ta ilustruje skutki pozytywnych i negatywnych makroekonomicznych szoków popytowych. Natomiast długookresowa
krzywa Phillipsa pokazuje dotyczący długiego okresu związek stopy bezrobocia i
stopy inflacji. Jej pionowy przebieg oznacza, że po dokonaniu się wszystkich
dostosowań płac i cen stopa bezrobocia powraca do naturalnego poziomu.
W wielu krajach zdarza się, iż stopa inflacji i stopa bezrobocia zmieniają
się w tym samym kierunku. Przyczyną może być np. przesuwanie się krótkookresowej krzywej Phillipsa w górę, spowodowane ekspansywną polityką pieniężną i
(lub) budżetową, oraz towarzyszące mu zwiększanie się naturalnego bezrobocia.
Oprócz inflacji popytowej, której - w krótkim okresie – towarzyszy
zwiększenie się produkcji i zmniejszenie się bezrobocia, gospodarki krajów rozwiniętych nęka inflacja powodowana wzrostem kosztów produkcji, czyli inflacja
kosztowa. Natomiast stagflacją nazywamy sytuację, w której - niezależnie od inflacji kosztowej - w gospodarce dochodzi do stagnacji (lub nawet spadku) wielkości produkcji i wzrostu bezrobocia. Przyczyną stagflacji może być negatywny
makroekonomiczny szok podażowy w postaci np. wysokich podwyżek płac.
Zwalczenie stagflacji wymaga restrykcyjnej polityki pieniężnej i budżetowej.
Wielkość szkód wyrządzanych przez inflację zależy od tego, czy jest ona
oczekiwana, czy też nieoczekiwana. Nawet kiedy inflację można przewidzieć, a
instytucje gospodarzce dostosować do spodziewanego wzrostu cen, skutkiem i tak
okazuje się wzrost kosztów transakcyjnych. Chodzi o koszty zdzieranych zelówek
(ich przyczyną jest ucieczka od pieniądza) i o koszty zmienianych jadłospisów
(„techniczne” koszty zmian cen). Szkody te są szczególnie duże w przypadku
hiperinflacji, czyli inflacji, której tempo przez wiele miesięcy przekracza 50%
miesięcznie.
1
Kiedy inflacja jest oczekiwana, lecz instytucje nie zostają do niej
odpowiednio przystosowane, dodatkową konsekwencją wzrostu cen okazuje się
żywiołowa redystrybucja dochodów. Często tracą starzy wierzyciele, a zyskują
młodzi dłużnicy. Wśród korzystających jest zwykle państwo. Na przykład,
wpływy budżetu z opodatkowania zwiększają się, gdy inflacja zwiększa nominalne dochody opodatkowanych (np. odsetki od wkładów oszczędnościowych),
przesuwając ich do wyższych przedziałów opodatkowania. Zjawisko to nazywamy „drenażem fiskalnym”.
W sytuacji najbardziej realistycznej, gdy wahań tempa inflacji nie da się
przewidzieć, koszty powodowane przez wzrost cen są szczególnie wysokie.
Bardzo utrudnione jest wtedy prowadzenie rachunku ekonomicznego. W efekcie
dochodzi zwykle do zmniejszenia się inwestycji i zahamowania wzrostu
gospodarczego. Wpływ inflacji na wielkość inwestycji jest przykładem zakłócania przez nią efektywnej alokacji zasobów w gospodarce.
Zwalczaniu inflacji służy przede wszystkim restrykcyjna polityka pieniężna. Warunkiem sukcesu jest zwykle zgoda pracowników na zmniejszenie tempa
wzrostu wynagrodzeń. Koszt tej operacji jest mniejszy przy racjonalnych niż przy
adaptacyjnych oczekiwaniach inflacyjnych. Hamowaniu inflacji sprzyja również
twarda polityka dochodowa.Wzrostowi cen zapobiegają także zmiany instytucjonalne (np. polityczne i ekonomiczne uniezależnienie banku centralnego od rządu).
2
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards