alzheimera choroba

advertisement
Jednostka chorobowa
Jednostka Oznaczenie
Chorobowa
Badany
testu
OMIMTM
Gen
ALZHEIMERA
CHOROBA
Literatura
Gen
OMIMTM
Opis/cel badania
Zakres analizy
Czas
analizy
biologiczny
[dni
roboczych]
Materiał
Cena
[PLN]
Opis jednostki: Choroba Alzhe ime ra nale ży do schorze ń otę pie nnych (50% wszystkich przypadków otę pie nia). Ta zwyrodnie niowa choroba
ośrodkowe go układu ne rwowe go, charakte ryzuje się postę pującą utratą zdolności umysłowych (zapamię tywania, mówie nia, myślenia i
wykonywania podstawowych czynności). W miarę upływu czasu pojawiają się różne zaburzenia zachowania i objawy związane z
upośle dze nie m czynności kory mózgowej. W początkowych e tapach choroby objawy mogą być trudne do zauważe nia. Osoba chora zaczyna
zapominać o podstawowych rzeczach, które często związane są codzie nnymi czynnościami lub z wykonywanym zawode m. Zaburzeniom
pamięci towarzyszy gorsza orie ntacją w przestrze ni oraz czasie. Pojawiają się równie ż czę ste zmiany nastroju, zniechęce nie wobec ulubionych
czynności i apatia. Zaburze nia pamięci nasilają się z czasem. W dalszej kolejności pojawiają się zaburze nia mowy i koordynacji ruchów
utrudniające wykonywanie codzie nne prace. W wię kszości przypadków choroba Alzhe ime ra rozpoczyna się około 65 roku życia. W miarę
postę pu choroby jej objawy nasilają się, aż do całkowitej nie zdolności do samodzie lne go życia.
Przyczyny genetyczne: Z ryzykie m zachorowania na chorobę Alzhe imera istotny związe k ma ge n apolipoprote iny E (ApoE). Apolipoprote ina
E jest głównym nośnikie m choleste rolu w ośrodkowym układzie ne rwowym. Ucze stniczy równie ż w procesach naprawy i rozwoju mózgu po
je go urazach. Funkcją ApoE jest re dystrybucja lipidów i uczestnictwo w utrzymaniu home ostazy choleste rolu w organizmie. Rozwój
miażdżycy jak równie ż choroba Alzhe ime ra zale ży zarówno od czynników gene tycznych jak i nabytych- środowiskowych, na które można
świadomie wpływać. Polimorfizm badane go ge nu ApoE wiąże się z wystę powaniem je go trzech izoform. Najczęściej wystę pującymi alle lami w
poje dynczym locus ge nu są: e 2, e 3 i e 4 . Jest to przyczyną wystę powania 6 różnych fe notypów białka ApoE tj.: e 2/e 2, e 2/e 3, e 2/e 4, e3/e 3, e 3/e 4 i
e 4/e 4. Wystę powanie izoformy ApoE4 jest głównym czynnikie m wiążącym się z wystę powaniem sporadyczne j i rodzinne j formy choroby
Al zhe ime r'a. W przypadku ekspresji co najmniej jedne go alle la ApoE4 zaobserwowano wzrost ryzyka rozwoju sporadycznej postaci AD w
porównaniu z nosicielami innych izoform. Izoforma ta obniża śre dni wiek wystąpie nia AD (z 84 lat do 68 lat w przypadku homozygot e 4/e 4).
Badanie to powinny wykonać:
1. Osoby u których w rodzinie stwie rdzono zachorowania na chorobę Alzhe ime ra,
2. Osoby otyłe , Każdy kto chce sprawdzić czy wystę puje u nie go zwiększone ryzyko zachorowania
3.
4.
Osoby w starszym wieku, z podejrze niem wczesnych objawów choroby Alzhe imera
Chorzy z nie doczynnością tarczycy, cukrzycą lub chorzy na inne współistnie jące zaburze nia lipidowe uwarunkowane ge ne tycznie
takie jak np. hipe rlipide mia rodzinna złożona,
5.
6.
Osoby z wystę pującą w rodzinie miażdżycą naczyń, nadciśnienie m tę tniczym, wysokim choleste rolem,
Osoby palące tytoń, który jest dodatkowym czynnikie m przyspieszającym rozwój choroby, zwłaszcza w przypadku obciąże nia
mutacją ge ne tyczna ApoE.
ALZHEIMERA
CHOROBA
104310
AP OE
Kodony:
112, 158
145
APOE
107741
Wykryc ie
c harakterystyc znyc h
Analiza 3 zmian typu
S NP w podwójnym
alleli warunkując yc h
występowanie c horoby
Alzheimera oraz
systemie kontroli
pewnośc i wyniku
(PCR-S NP). Badanie
hiperlipoproteinemii III
typu.
umożliwia wykryc ie
jednej z 3 głównyc h form
alleli w stanie
homozygotycznym
i heterozygotyc znym oraz
wykryc ie dodatkowej
mutacji w kodonie 145
APOE.
Wymaz
z jamy
ustnej
5
390
ANEMIA SIERPOWATA
Opis jednostki: Ane mia sie rpowata jest e fe kte m nie prawidło we j budowy hemoglobiny. Choroba dzie dziczy się w
sposób autosomalny recesywny. Nosicie l tylko je dne j kopii nie prawidło we go ge nu nie wykazuje objawów choroby,
je dnak je go e rytrocyty zawie rają około 40% HbS (hemoglobina S o nie prawidło we j strukturze ).
Przyczyny genetyczne: Mutacja w ge nie łańcucha β (HBB) he moglobiny powoduje zmianę pojedyncze go aminokwasu
w se kwe ncji białka. He moglobina S charakte ryzuje się zmie nionymi własnościami - ma niższe powinowactwo do
tle nu, a przy niskich stęże niach tle nu polime ryzuje . Powoduje to, że e rytrocyty przyjmują sierpowaty kształt - stąd
nazwa choroby. Nastę pstwe m takiej zmiany w e rytrocytach jest ich skłonność do rozpadu, czyli hemolizy.
ANEMIA SIERPOWATA
603903
HBB
HBB
141900
Wykrycie mutacji w
ge nie kodującym
białko β-globinę .
Analiza najczęstsze j
mutacji w ge nie HBB.
Krew
obwodowa
2mc
1260
ANEUPLOIDIE
(TRISOMIE)
ZESPOŁY: DOWNA,
EDWARDSA, PATAUA
Opis jednostki: Szybka diagnostyka gene tyczna najczęstszych ane uploidii, w tym: ZESPOŁU DOWNA, ZESPOŁU
EDWARDSA, ZESPOŁU PATAUA pole ga na poszukiwaniu aberracji chromosomowe j typu trisomia, diagnozowanej
na podstawie stwie rdze nia trzeciego amplikonu STR, pochodzącego od dodatkowe go chromosomu lub jego
fragme ntu. Amplikony STR to produkty reakcji PCR wysoce polimorficznych (zmie nnych) se kwe ncji ludzkie go DNA.
Z wykorzystanie m te j technologii badane są nastę pujące chromosomy: 2(2 układy STR), 3, 4, 5 (2 układy STR), 7, 8, 11,
12, 13, 16, 18, 19, 21. W ce lu zwię kszenia dokładności oznacze nia Zespołu Downa istnie je możliwość rozszerze nia
badania o analizę 4-ch układów STR: D21S11, D21S1437, D21S2055, D21S1446, które znajdują się w różnych miejscach
chromosomu 21. Zespół Downa nale ży do najczęstszych (1:800-1:1000 żywych urodze ń) autosomalnych mutacji
ge nomowych. Jest to zespół wad wrodzonych spowodowany nadmiarem materiału ge netycznego wynikającego
z obecności dodatkowe go całe go chromosomu 21 lub je go fragmentu. Zespół Edwardsa to wada wrodzona
spowodowana trisomią chromosomu 18-tego i wystę puje z częstością 1:8000 urodze ń. Podobnie jak w przypadku
Zespołu Downa częstość wzrasta wraz z wie kie m matki. Ze spół Edwardsa to wada wrodzona spowodowana trisomią
chromosomu 13-te go, gdzie szacowana częstość wystę powania zespołu wynosi 1:8000-12000 żywych urodze ń.
BADANIE PRZEZNACZONE DO SZYBKIEGO GENETYCZNEGO POTWIERDZANIA WAD WRODZONYCH
TYPU ANEUPLOIDIE NA WSKAZANYCH W OPISIE CHROMOSOMACH.
Stwie rdze nie obecności trzecie go amplikonu STR wskazuje je dnoznacznie na zwie lokrotnie nie materiału ge netyczne go
je dnego z badanych chromosomów. Stwie rdze nie braku obecności trze ciego amplikonu w badanych układach, przy
je dnoczesnym stwie rdze niu cech fe notypowych ane uploidii skutkuje zale ceniem wykonania dodatkowo analizy
kariotypu (np. me todą FISH). Wyniki wydawane są ze skierowanie m do poradni ge ne tyczne j.
ANEUPLOIDIE
(TRISOMIE)
ZESPOŁY: DOWNA,
EDWARDSA,
PATAUA
190685
STR15
15 układów
STR na
różnych
chromosom
ach
Chromosom
13, 18, 21
Wykryc ie
zwielokrotnienia
Analiza amplikonów
w układac h typu S TR –
materiału genetyc znego na c hromosomac h: 2 (2
w badanyc h
układy S TR), 3, 4, 5 (2
c hromosomac h
układy S TR), 7, 8, 11, 12,
odpowiedzialnyc h za
występowanie zespołu
Downa, zespołu
Edwadrsa lub zespołu
Pataua.
13, 16, 18, 19, 21.
Wymaz
z jamy
ustnej
10
380
ATAKSJE
RDZENIOWOMÓŻDŻKOWE
Opis jednostki: Ataksje rdze niowo- móżdżkowe to grupa ne urode gene racyjnych chorób ge ne tycznych o podobnych
objawach, które dzie dziczą się w sposób autosomalny dominujący. Ich objawami są głównie zaburze nia koordynacji
ruchów kończyn górnych i dolnych oraz zaburzenia ruchów gałe k ocznych. Jest to związane z uszkodze niem układu
nerwowe go na poziomie pnia mózgu, móżdżku, rdze nia krę gowe go i nerwów obwodo wych. Choroba rozpoczyna się
najczęściej około 30 - 45 roku życia. Jest to choroba o charakte rze postę pującym, która prowadzi z re guły do cię żkie go
inwalidztwa.
Przyczyny genetyczne: Podłoże mole kularne wię kszości ataksji rdze niowo-móżdżkowych związane jest z
niestabilnością powtórze ń trójnukle otydowych CAG znajdujących się w kodujących regionach ge nów: SCA1, SCA2,
SCA3, SCA6, SCA7 i SCA17. Najczęstszym typem ataksji w Polsce są SCA1 i SCA2.
Badanie to powinny wykonać
1) Badanie to zalecane jest osobą, u których w rodzinie ustalono wcześniej, na podstawie badań mole kularnych typ
ataksji rdze niowo- móżdżkowe j.
ATAKSJE RDZENIOWOMÓŻDŻKOWE
SCA1
164400
SCA1
ATX1
601556
Wykryc ie mutacji
w postac i zwiększonej
lic zby powtórzeń CAG.
Analiza sekwencji
w kodującyc h regionac h
genów.
Krew
obwodowa
25
380
601517
Wykryc ie mutacji
w postac i zwiększonej
lic zby powtórzeń CAG.
Analiza sekwencji
w kodującyc h regionac h
genów.
Krew
obwodowa
25
380
607047
Wykryc ie mutacji
w postac i zwiększonej
Analiza sekwencji
w kodującyc h regionac h
Krew
25
380
lic zby powtórzeń CAG.
genów.
(ATAXIN1,
SCA1,
OPCA1)
SCA2
183090
SCA2
ATX2
(ATAXIN2,
SCA2,
OPCA2)
SCA3
(CHOR OB A
MACHADOJOSEP H’A)
109150
SCA3
ATX3
(ATAXIN3,
SCA3)
obwodowa
SCA6
SCA7
SCA8
SCA1 0
ATAKSJE RDZENIOWOMÓŻDŻKOWE
SCA1 2
SCA1 7
183086
164500
608768
603516
604326
607136
SCA6
SCA7
SCA8
SCA10
SCA12
SCA17
ATXN1 601556
ATXN3 607047
DRPLA 607462
Wykryc ie mutacji
w postac i zwiększonej
Analiza sekwencji
w kodującyc h regionac h
lic zby powtórzeń CAG.
genów.
ATXN7 607640
Wykryc ie mutacji
w postac i zwiększonej
Analiza sekwencji
w kodującyc h regionac h
lic zby powtórzeń CAG.
genów
Wykryc ie mutacji
w postac i zwiększonej
Analiza sekwencji
w kodującyc h regionac h
lic zby powtórzeń CAG.
genów.
Wykryc ie mutacji
w postac i zwiększonej
Analiza sekwencji
w kodującyc h regionac h
lic zby powtórzeń CAG.
genów.
Wykryc ie mutacji
w postac i zwiększonej
Analiza sekwencji
w kodującyc h regionac h
lic zby powtórzeń CAG.
genów.
Wykryc ie mutacji
w postac i zwiększonej
Analiza sekwencji
w kodującyc h regionac h
lic zby powtórzeń CAG.
genów.
SCA8
SCA10
603680
611150
PPP2R2B 604325
TBP
600075
Krew
25
380
25
380
25
380
Krew
obwodowa
25
380
Krew
25
380
25
380
obwodowa
Krew
obwodowa
Krew
obwodowa
obwodowa
Krew
obwodowa
AZOOSPERMIA
Opis jednostki: Azoospe rmia to całkowity brak ple mników w nasie niu. Diagnostyka niepłodności męskiej o podłożu
genetycznym, polegającej na braku plemników w nasieniu.
Przyczyny genetyczne: Jedną z możliwyc h przyczyn niepłodnośc i męskiej mogą być zmiany genetyc zne (mikrodelecje)
występujące na długim ramieniu c hromosomu Y wynikiem c zego są uszkodzenia genów odpowiedzialnyc h za powstawanie
enzymów biorącyc h udział w spermatogenezie (powstawaniu plemników).
AZOOSPERMIA
415000
AZF
Region
AZF
chromoso
mu Y
415000
Wykryc ie mutacji
odpowiedzialnyc h za
Analiza 11 różnyc h
mikrodelecji
Wymaz
z jamy
azoospermię.
w multiplex PCR.
ustnej
20
480
Opis jednostki: Czerniak należy do najbardziej złośliwyc h nowotworów. Powstaje z melanoc ytów i jest bardzo niebezpiecznym i
CZERNIAK ZALEŻNY
opornym na leczenie nowotworem skóry, błon śluzowych lub błony nac zyniowej gałki oc znej. Pomimo, że stanowi tylko 4%
OD PROMIENIOWANIA nowotworów złośliwyc h jego szybki wzrost, wczesne i liczne przerzuty oraz niewielka podatność na leczenie sprawia, że
śmiertelność z powodu tego nowotworu przekrac za 79%. Szac unkowo na ten nowotwór zac horuje 1/300 Polaków, a liczba
UV ORAZ CZERNIAK
RODZINNY Z RAKIEM
TRZUSTKI
c horyc h wc iąż wzrasta.
P rzyczyny genetyczne: Na rozwój c zerniaka mają wpływ zarówno czynniki środowiskowe takie jak promieniowanie UV, jak
również cec hy genotypowe, w tym warunkując e fenotyp wrażliwy na UV, z cec hami takimi jak: niebieski lub zielony kolor oczu,
jasne, rude włosy, jasna karnacja, piegi, nadwrażliwość na światło słoneczne i nadwrażliwość na UV tzw. fenotyp RHC (ang. Red
Ha ir Color), który z dodatkowym wariantem sekwencyjnym genu MC1R podwaja ryzyko zac horowania na c zerniaka. Zmiany
polimorfic zne i mutacje genu MC1R powodują zaburzenia w regulacji metabolizmu melaniny, w tym zmianę stosunku
ilośc iowego form melaniny na rzec z czerwonej, która tworząc wolne rodniki pod wpływem UV powoduje niebezpieczne
uszkodzenia DNA i skóry, co zwiększa tym samym predyspozycje do wystąpienia c zerniaka złośliwego. Mutacje innego genu
CDKN2A, w obec nośc i dwóc h prawidłowyc h kopii genu MC1R), wykazują 50% penetrację dla średniej wieku 58,1 lat, co oznacza
że nosic iele mutacji genu CDKN2A obc iążeni są 50% ryzykiem zac horowania na c zerniaka w średnim wieku 58 lat. W obec nośc i
jednak dodatkowej mutacji jednej kopii genu MC1R penetracja genu CDKN2A jak również ryzyko zac horowania na c zerniaka
wzrasta dramatycznie do 84% przy średniej wieku 37,8 lat, wskazując na śc isłą zależność między tymi genami w procesac h
nowotworowyc h. Zaburzenia funkcji genu CDKN2A stwierdza się w 25–40% przypadków sporadycznyc h czerniaków, a
odziedziczone mutacje w genie CDKN2A występują u 30–50% osób z c zerniakiem.
Badanie to powinny wykonać osoby, które:
1) często korzystają z solarium i lamp kwarc owyc h,
2) nie stosują lub niewłaśc iwie korzystają z oc hrony przec iwsłonecznej,
3) posiadają j asną karnację, jasne rude lub włosy i oczy (niebieskie, zielone), osoby trudno opalając e się i skłonne do oparzeń
słonecznyc h (fenotyp RHC),
4) posiadają lic zne znamiona barwnikowe,
5) maja krewnyc h, u któryc h zdiagnozowano ten typ nowotworu,
6) w każdym wieku, jednak ostatnio c zerniak stał się najc zęstszym nowotworem, na jaki c horują młode kobiety.
155600
CZERNIAK ZALEŻNY
OD PROMIENIOWANIA
UV
155600
CZERNIAK ZALEŻNY
OD PROMIENIOWANIA
UV
MC1RRHC
MC1R
155555
Ana liza
3 muta cji
MC1R
MC1R
155555
Ana liza
11-15
muta cji
Wykryc ie wariantów
genu (alleli)
Analiza genetyc zna trzec h Wymaz
z jamy
podstawowyc h
warunkując yc h
podstawowy genotyp
RHC, który
polimorfizmów/mutacji
w genie receptora typu
pierwszego dla
predysponuje do
wystąpienia zależnego
od promieniowania UV
raka skóry.
melanokortyny (MC1R).
Wykryc ie wariantów
genu (alleli)
warunkując yc h
Analiza genetyc zna trzec h Wymaz
z jamy
podstawowyc h oraz
kilkunastu dodatkowyc h ustnej
podstawowy genotyp.
RHC oraz mutacji
podnoszącyc h
polimorfizmów/mutacji
w genie receptora typu
pierwszego dla
dodatkowo ryzyko
wystąpienia zależnego
od promieniowania UV
melanokortyny (MC1R).
10
440
10
780
10
220
ustnej
raka skóry.
CZERNIAK RODZINNY
Z RAKIEM TRZUSTKI
606719
CDKN2A CDKN2A 600160
-2
Ana liza
2 muta cji
Wymaz
Analiza genetyc zna
Wykryc ie
z jamy
podstawowyc h mutacji dwóc h podstawowyc h
mutacji w genie inhibitora ustnej
predysponującyc h do
cyklino zależnej kinazy 2A
czerniaka rodzinnego
(CDKN2A).
z rakiem trzustki.
CZERNIAK RODZINNY
Z RAKIEM TRZUSTKI
606719
CDKN2A CDKN2A 600160
Ana liza
4-6
muta cji
Wykryc ie mutacji
predysponującyc h do
Analiza genetyc zna dwóc h Wymaz
z jamy
podstawowyc h oraz
czerniaka rodzinnego z
rakiem trzustki.
dodatkowyc h mutacji w
genie inhibitora c yklino
zależnej kinazy 2A
10
350
10
960
ustnej
(CDKN2A).
1556006
CZERNIAK ZALEŻNY
OD PROMIENIOWANIA 606719
UV ORAZ CZERNIAK
RODZINNY Z RAKIEM
TRZUSTKI
155555
600160
CDKN2A CDKN2A
MC1R+
Ana liza
15-21
muta cji
Test
zalecany!
MC1R
Kompleksowa analiza
Test obejmuje badanie
Wymaz
genetyczna
polimorfizmu S NP
(mutacji) w genac h
wszystkic h
wymienionyc h powyżej
mutacji.
z jamy
ustnej
MC1R oraz CDKN2A,
predysponującyc h do
wystąpienia zależnego
od promieniowania UV
oraz rodzinnego
czerniaka.
DYSTROF IA
MIĘŚNIOWA
DUCHENNE’A/
BECKERA
Opis jednostki: Dystrofia mięśniowa Duchenne ’a (DMD) jest chorobą dzie dziczoną w sposób re cesywny sprzę żony z
płcią. To najczęście j wystę pującą dystrofia mięśniową o częstości wystę powania 1:3500 urodzonych chłopców.
Dystrofia mięśniowa Be cke ra (DMB), wystę pująca 10 razy rzadzie j, charakte ryzuje się łagodnie jszym prze bie giem ze
wzglę du na obecność zmie nionej dystrofiny, w odróżnie niu od dystrofii Duche nne ’a gdzie w mięśniu obecne są tylko
śladowe ilości te go białka. Na dystrofię chorują je dynie chłopcy, a kobie ty są je dynie nosicie lkami.
Przyczyny genetyczne: DMD wy wołana jest mutacjami w ge nie DMD kodującym dystrofinę . Gen ten jest najwię kszym
ge ne m wystę pującym w organizmie ludzkim, zajmuje około 0,1% całe go ludzkie go ge nomu. Zlokalizowany jest na
krótkim ramie niu chromosomu X. Dystrofina ma duże znacze nie dla utrzymywania prawidłowe j struktury mięśni.
Efe kte m mutacji w białku je st stopniowy zanik mię śni szkie le towych oraz osłabie nie . Najczęstszymi mutacjami w ge nie
DMD są de lecje (60%), mutacje punktowe (30-35%), duplikacje (5-10%). Zróżnicowane mutacje mogą prowadzić do
powstania skrócone j formy białka i w zale żności od ilości i stopnia zmian w obrę bie cząste czki dystrofiny powodują
różny stopie ń nasile nia objawów choroby.
Badanie to powinny wykonać:
1) Rodzice chłopców z przypadkami dysforii stwie rdzonymi wcześnie j w rodzinie .
DYSTROF IA
MIĘŚNIOWA
DUCHENNE’A/
BECKERA
310200
DMD
DMD
300377
Wykryc ie mutacji
w genie DMD
prowadząc yc h do
wystąpienia dystrofii
mięśniowej.
Analiza najczęstszyc h
mutacji w genie DMD.
Krew
obwodowa
25
480
HEMOCHROMATOZA
DZIEDZICZNA
(HETEROCHROMA T OZA
T YP I)
Opis jednostki: Dzie dziczna he mochromatoza jest je dną z częstszych ge ne tycznych chorób me tabolicznych, w które j
dochodzi do nadmie rnego wchłaniania że laza z pokarmu w dwunastnicy i odkładania go w komórkach wątroby,
se rca, trzustki i gruczołów dokre wnych. Częstość wystę powania choroby wynosi około 1:200 do 1:400, a dzie dziczy się
ja w sposób autosomalny recesywny. Zmiany w obrę bie narządów rozwijają się stopniowo. Do objawów choroby
zalicza się marskość wątroby, cukrzyce , brązowe zabarwie nie skóry. Je dnak wczesne objawy choroby są mało
specyficzne .
Przyczyny genetyczne: Ta je dnostka chorobowa wywołana jest mutacjami w ge nie HFE kodującym transme mbranowe
białko, oddziałujące z beta2-mikroglobuliną oraz rece ptore m transferynowym (TFR). Wystę powanie mutacji w ge nu
HFE określa się w populacji ogólne j na około 5-20%.
W około 60-96% przypadków u chorych na he mochromatozę obserwuje się wystę pującą w obu alle lach mutację
powodującą zamianę cyste iny na tyrozynę – Cys282Tyr. Natomiast w około 4% przypadków osoby chore posiadają
zmiany w kodonach His63Asp oraz Cys282Tyr. Mutacja Cys282Tyr powoduje zmiany w konformacji dome ny
białkowe j w wyniku cze go HFE nie jest transportowane do powie rzchni komóre k, le cz pozostaje w re tikulum
e ndoplazmatycznym, gdzie ulega szybkie j degradacji.
HEMOCHROMATOZA
DZIEDZICZNA
(HETEROCHROMA T OZA
T YP I)
235200
HFE
HFE
235200
Wykryc ie mutacji
w genie HFE
odpowiedzialnyc h
za heteroc hromatozę.
Analiza mutacji
w kodonac h: C282Y,
H63D.
Wymaz
z jamy
ustnej
20
380
HEMOF ILIA
Opis jednostki: He mofilia jest je dnym z trzech uwarunkowanych gene tycznie schorzeń nale żących do skaz
krwotocznych objawiających się zaburze niami w procesie krze pnięcia krwi. W przypadku he mofilii A zaburze nia te
wynikają z nie prawidłowe go działania czynnika VIII krze pnięcia krwi, natomiast w przypadku hemofilii typu B
dochodzi do zmian w działaniu czynnika IX. He mofilia A i B nale żą do chorób sprzężonych z płcią. Głównymi
objawami hemofilii są krwawie nia podskórne, wyle wy krwi do mię śni, krwioplucie oraz krwiomocz, krwawie nie do
ośrodkowe go układu ne rwowe go (objawiające się silnym bóle m głowy). Łączna częstość wystę powania he mofilii w
populacji wynosi około 1: 10 000 przypadków, przy czym hemofilia A jest 4-8 razy częstsza od hemofilii B.
Przyczyny genetyczne: Ge ny, których mutacje wywołują obie choroby znajdują się na chromosomie płciowym X. Ze
wzglę du na fakt, ze he mofilie są chorobami sprzężonymi z płcią, czyli de terminowanymi prze z obecność alle li
re cesywnych na chromosomie X, badania wykrywające mutacje odpowie dzialne za wystę powanie hemofilii pole cane
są kobietom. Wynika to z faktu, iż ty lko kobie ty mogą być nosicie lami choroby be z wykazywania żadnych jej
objawów.
HEMOF ILIA A
306700
F8-WG
F8
306700
Wykryc ie mutacji
w genie F8
kodując ym czynnik
VIII krzepnięc ia krwi,
które odpowiedzialne
są za wystąpienie
hemofilii lub jej
nosic ielstwo.
Analiza sekwencji
c ałego genu.
Krew
obwodowa
3mc
1260
306700
F8-22
F8
306700
Wykryc ie mutacji
w genie F8
Analiza mutacji
intronie 22 genu F8.
Krew
Analiza mutacji genu
F9.
Krew
obwodowa
3mc
2580
3mc
2580
obwodowa
kodując ym czynnik
VIII krzepnięc ia krwi,
które odpowiedzialne
HEMOF ILIA A
są za wystąpienie
hemofilii lub jej
nosic ielstwo.
HEMOF IOLIA B
306900
F9
F9
306900
Wykryc ie mutacji
w genie F9
kodując ym czynnik
IX krzepnięc ia krwi,
które odpowiedzialne
są za wystąpienie
hemofilii lub jej
nosic ielstwo.
HIP ERCHOLEST EROLEMIA
RODZINNA
Opis jednostki: Rodzinna hiperc holesterolemia należy do grupy najczęśc iej występującyc h c horób dziedzic zonyc h autosomalnie
dominując o, a więc do zac horowania wystarc zy mutacja od jednego z rodziców. W tej jednostc e c horobowej doc hodzi najczęśc iej
do zaburzenia transportu i katabolizmu LDL, a w konsekwencji do zwiększenia ilośc i c holesterolu w osoczu związany z
niesprawnym systemem oczyszc zania krwi z LDL. Podwyższony poziom LDL c zęsto współistnieje z prawidłowym poziomem
HDL oraz VLDL. W rodzinnej hiperc holesterolemii dochodzi ponadto do zwiększonego odkładania się c holesterolu w śc ianac h
nac zyń krwionośnyc h, 2-3 krotnie podniesiony poziom c holesterolu u heterozygot mutac yjnyc h, 5 krotnie wyższy poziom
c holesterolu u homozygot mutac yjnyc h, ujawnienia się depozytów c holesterolu w postac i „żółtaków śc ięgien” w późniejszym
stadium c horoby, przedwczesnyc h zmian miażdżycowyc h prowadzącyc h do c horoby wieńcowej, zawałów serc a (co 25 osoba po
zawale ma mutację w genie LDLR!!!).
P rzyczyny ge netyczne: Mutacje w ge nie LDLR, APOB prowadzą najczę ściej do zaburze nia transportu i katabolizmu choleste rolu w
lipoprote inach LDL, a w konsekwencji do zwię ksze nia ilości choleste rolu w osoczu prze z nie sprawny syste m oczyszczania krwi z LDL.
Frakcja LDL sprzyja odkładaniu się choleste rolu we włóknach mięśni gładkich ścian tę tnic, cze mu przeciwdziała sprawnie działający re ceptor
LDL znajdujący się na migrujących we krwi monocytach i makrofagach.
Białka ge nu APOB rozpoznawane są prze z rece ptory LDLR, odpowie dzialne za usuwanie z krwi oraz usuwanie choleste rolu LDL z osocza
do komórek. Rodzinna hipercholeste rolemia nale ży do grupy najczęście j wystę pujących chorób dzie dziczonych autosomalnie dominująco, a
więc do zachorowania wystarczy mutacja od je dne go z rodziców. Częstość wystę powania he te rozygotyczne j formy mutacji ge nu LDLR w
populacji jest bardzo wysoka i wynosi 1:500 - w Polsce ok. 76000 pacjentów. Forma homozygotyczna (mutacje od obydwu rodziców)
natomiast wystę puje raz na milion osób.
Częstość mutacji ge nu LDLR wśród osób po przebyt ym zawale serca to 1:20, co wskazuje na ogromny potencja ł prewe nc yjny
diagnostyk i hipercholesterolemii rodzinnej.
W populacji polskiej osób z hiperc holesterolemią, mutacje genu LDLR wykryto u 55%, natomiast mutacje genu APOB (R3500Q) u
10.4% badanyc h. Mutacje w genac h LDLR, jak również APOE określają Dziedziczną Skłonność Miażdżycową.
Badanie to powinny wykonać
1) Osoby, u których w rodzinie stwie rdzono zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe w tym zawały serca i udary mózgu,
Osoby otyłe , Każdy kto chce sprawdzić czy wystę puje u nie go zwię kszone ryzyko zachorowania
2)
3)
Osoby z wystę pującą w rodzinie miażdżycą naczyń, nadciśnie niem tę tniczym, wysokim choleste role m,
Osoby palące tytoń, który jest dodatkowym czynnikie m przyspieszającym rozwój choroby, zwłaszcza w przypadku obciąże nia
mutacją ge ne tyczna ge nu LDLR i/lub APOB.
HIP ERCHOLEST EROLEMIA
RODZINNA
144010
HCRAP OB
Ana liza
2-4
kodonów
APOB
107730
HCRLDLR
Ana liza
12-18
kodonów
LDLR
606945
Badanie
unikatowe
na rynku!
HCRLDLR-sek
Ana liza
wszystkich
kodonów
bada nych
eksonów
Test
dostę pny
wkrótce !
LDLR
606945
Wykryc ie
Analiza mutacji w czte rech
c harakterystyc znyc h
kodonach: R3527Q (R3500Q),
mutacji genu APOB
R3480W, R3531C, H3543Y .
warunkując yc h
występowanie
hipercholesterolemii
rodzinnej.
Wykryc ie
Analiza ge ne tyczna do 30
c harakterystyc znyc h
najczę ściej wystę pujących
mutacji genu LDLR
zmian/mutacji w 18
warunkując yc h
podstawowych kodonach
występowanie
ge nu LDLR oraz
hipercholesterolemii
akce ptorowe go miejsca
rodzinnej oraz
splicingowe go.
predys poz ycji do c horób
sercowo-naczyniowyc h
Wymaz
z jamy
ustnej
5
390
Wymaz
z jamy
10
580
Wykryc ie
c harakterystyc znyc h
mutacji genu LDLR
warunkując yc h
występowanie
hipercholesterolemii
rodzinnej oraz
predys poz ycji do
chorób sercowonaczyniowyc h.
Wymaz
15
1750
Analiza sekwe ncyjna 16
eksonów genu LDLR –
badanie wszystkich
kodonów sekwencji ge nu
LDLR
ustnej
z jamy
ustnej
HIP ERCHOLEST EROLEMIA
RODZINNA
HCR-2G
12-18
kodonów
LDLR ora z
2-4
kodonów
APOB
Test
zalecany!
LDLR
APOB
606945
107730
Wykryc ie
c harakterystyc znyc h
mutacji genu LDLR oraz
c harakterystyc znyc h
mutacji genu APOB
warunkując yc h
występowanie
hipercholesterolemii
rodzinnej oraz
predys poz ycji do
chorób sercowonaczyniowyc h.
Analiza genetyc zna do 30 Wymaz
najc zęśc iej występując yc h z jamy
zmian/ mutacji w 18
ustnej
podstawowyc h kodonac h
genu LDLR,
akc eptorowego miejsc a
splic ingowego LDLR oraz
analiza mutacji do 4-c h
kodonów APOB.
Badanie unikatowe na
rynk u.
10
790
HIP ERLIP OP ROTEINEMIA
RODZINNA T YP U III
Opis jednostki: Hipe rlipoprte ine mia typu III jest to zaburze nie wywołane obecnością nie prawidłowej izoformą apolipoprote iny E (e 2/e 2) i
pomimo normalne go lub obniżone go stę że nia choleste rolu LDL może przyczyniać się do podwyższone go ryzyka choroby nie dokrwiennej
se rca (ChNS). Wpływ genotypu APOE na poziom lipidów we krwi ma duże znaczenie w rozwoju ryzyka do wystąpie nia choroby
nie dokrwiennej se rca i miażdżycy tę tnic szyjnych.
Przyczyny genetyczne: Z ryzykie m zachorowania na chorobę Alzhe imera istotny związe k ma ge n apolipoproteiny E (ApoE). ApoE jest
głównym nośnikiem cholesterolu w ośrodkowym układzie ne rwowym. Uczestniczy równie ż w procesach naprawy
i rozwoju mózgu po je go urazach, a je go funkcją jest re dystrybucja lipidów i ucze stnictwo w utrzymaniu homeostazy choleste rolu w
organizmie . Rozwój miażdżycy jak równie ż choroba Alzhe imera zale ży zarówno od czynników ge netyczn ych jak i nabytychśrodowiskowych, na które można świadomie wpływać. Polimorfizm badane go ge nu ApoE wiąże się z wystę powanie m je go trze ch izoform.
Najczęście j wystę pującymi allelami w poje dynczym locus ge nu są: e 2, e 3 i e 4 . Je st to przyczyną wystę powania 6 różnych fe notypów białka
ApoE tj.: e 2/e 2, e 2/e 3, e 2/e 4, e 3/e 3, e 3/e 4 i e 4/e 4. Genotyp ApoE2/E2 wystę pujący z częstością 1:100 jest skore lowany z hipe rlipoprote inemią
typu III, a jej lecze nie możliwe jest przy pomocy odpowiedniej die ty. Natomiast wystę powanie izoformy ApoE4 jest głównym czynnikie m
wiążącym się z wystę powanie m sporadycznej i rodzinnej formy choroby Alzhe ime r'a.
Badanie to powinny wykonać
1.
2.
3.
4.
Osoby u których w rodzinie stwie rdzono zachorowania na chorobę Alzhe ime ra,
Osoby otyłe
Osoby w starszym wieku, z podejrze niem wczesnych objawów choroby Alzhe imera
Chorzy z nie doczynnością tarczycy, cukrzycą lub chorzy na inne współistnie jące zaburze nia lipidowe uwarunkowane ge ne tycznie
takie jak np. hipe rlipide mia rodzinna złożona
5. Osoby z wystę pującą w rodzinie miażdżycą naczyń, nadciśnienie m tę tniczym, wysokim choleste rolem
6. Osoby palące tytoń, który jest dodatkowym czynnikie m przyspieszającym rozwój choroby, zwłaszcza w przypadku obciąże nia
mutacją ge ne tyczna ApoE
HIP ERLIP OP ROTEINEMIA
RODZINNA T YP U III
104310
AP OE
Kodony:
112, 158
145
APOE
107741
Wykryc ie
c harakterystyc znyc h
alleli warunkując yc h
występowanie c horoby
Alzheimera oraz
hiperlipoproteinemii III
typu.
Analiza 3 zmian typu
Wymaz
SNP w podwójnym syste mie z jamy
kontroli pewności wyniku ustnej
(PCR -SNP). Badanie
umożliwia wykrycie je dnej z
3 głównych form alleli
w stanie homo
i he te rozygotyczn ym oraz
wykrycie dodatkowej
mutacji w kodonie 145
APOE.
5
390
HIP ERPROT ROMB INEMIA
2 0 21 0A
Opis jednostki: Czynnik II krze pnięcia, protrombina jest proe nzymem aktywowanym podczas krze pnięcia krwi i
prze kształcającym fibrynoge n w fibrinę (włóknik).
P rzyczyny genetyczne: Ge n F2 kodujący protrombinę znajduje się na chromosomie 11. Zamiana guaniny 20210 na
ade ninę , w regionie ge nu, który nie podle ga translacji jest przyczyna wystąpie nia umiarkowanego nasile nie biosyntezy
protrombiny oraz zwię ksze nie je j stęże nia w osoczu o około kilkanaście procent, co jest przyczyną wystąpie nia
je dnostki chorobowej.
Badanie to powinny wykonać
1) Osoby, z których obserwuje się nawracające e pizody zakrze picy żylne j, szcze gólnie w przypadku wykazania
nosicie lstwa F5 Le ide n wie dza o obecności zmian pozwala na zastosowanie odpowie dnie j profilaktyki w
okolicznościach mogących wyzwalać zakrze picę (np. zabie g operacyjny).
HIP ERPROT ROMB INEMIA
2 0 21 0A
176930
F2
F2
176930
Wykryc ie mutacji
Analiza mutacji 20210
Krew
w genie F2.
w genie protrombiny.
obwodowa
15
520
HIRSCHSPRUNGA
CHOROBA
Opis jednostki: Choroba Hirschsprunga jest wrodzonym schorze nie m une rwie nia je lita polegające na braku zwojó w
nerwowych w końcowym odcinku je lita grubego i zaburze niu w związku z tym pe rystaltyki je lit (zaparcia).
Przyczyny genetyczne: Za rozwój tej je dnostki chorobowej odpowie dzialne są zmiany w obrębie protoonkoge nu RET
kodującego błonową, rece ptorową kinazę tyrozynową, zaangażowaną w transdukcję sygnału do wnę trza komórki.
Prowadzone prze z wie le lat wie loośrodkowe obse rwacje chorych wykazały obecność zmian o charakterze mutacji w
czte rech kodonach: 609, 618, 620, 791 odpowie dzialnych za rozwój choroby Hirschsprunga.
Badanie to powinny wykonać
1) chorzy na raka tarczycy
2) osoby u których w rodzinie stwie rdzono wcześniej wystę powanie raka tarczycy lub chorobę Hirschsprunga
(mole kularne badania przesie wowe kre wnych)
HIRSCHSPRUNGA
CHOROBA
142623
RET3K17Z
Ana liza
12-17
muta cji
w czterech
kodona ch:
609, 618,
620, 791
RET
164761
Wymaz
Wykryc ie
Analiza genetyc zna do 17
c harakterystyc znyc h
mutacji warunkując yc h
występowanie c horoby
najc zęśc iej występując yc h
ustnej
zmian/ mutacji w c zterec h
podstawowyc h kodonac h
Hirsc hsprunga.
genu RET.
z jamy
10
560
RETSek3E
RET
164761
Kodony
w eksonach
10, 11 i 13
Wykryc ie
c harakterystyc znyc h
Sekwencyjna analiza
genetyczna wszystkic h
mutacji warunkując yc h
występowanie c horoby
Hirsc hsprunga.
kodonów eksonu: 10, 11,
13 genu RET.
Dokładny test,
Wymaz
15
780
15
1350
z jamy
ustnej
wykonywany zwykle w
przypadku gdy klinic zny
obraz wskazuje na
c horobę Hirsc hprunga i
nie wykryto mutacji w
kodonac h 609, 618, 620,
791.
RET-Sek
Wszystkie
kodony
w
sekwencjon
owa ncyh
eksona ch
Test
dostępny
wkrótce!
RET
164761
Wykryc ie
c harakterystyc znyc h
mutacji warunkując yc h
Sekwencyjna analiza
genetyczna wszystkic h
kodonów eksonu: 10, 11,
występowanie c horoby 13, 14, 15, 16, 18 oraz
Hirsc hsprunga. Ponadto miejsc splic ingowyc h genu
RET.
analiza sekwencyjna
Najbardziej dokładny test,
genu umożliwia
wykonywany zwykle
wykryc ie mutacji
w przypadku stwierdzenia
warunkując yc h
dziedziczną formę raka c horoby Hirsc hprunga lub
raka rdzeniastego tarczycy
rdzeniastego tarc zycy
oraz powiązanyc h z nim i braku zmian
w najc zęśc iej
zespołów MEN2A,
zmutowanyc h kodonac h.
MEN2B.
Wymaz
z jamy
ustnej
HTGR Ba da nie
Opis jednostki: Badanie pozwala na wykrycie mutacji w ge nach kodujących białka naprawcze (BRCA1 oraz CHEK2),
odpowie dzialnych za nadwrażliwość na estroge ny i daje możliwość określe nia ryzyka zapadnię cia na nowotwory
wskute k działania hormonów płciowych. Wystąpie nie mutacji w tych ge nach zwię ksza ryzyko zachorowania na
nie które typy nowotworów np.: rak piersi, jajnika, rak trzustki, prostaty, rak je lita grubego oraz cze rniak. Szcze gólny
wpływ na wystąpie nie mutacji w ge nie BRCA1 oraz CHEK2 ma zażywanie hormonów prze z kobie ty poniżej 35 roku
życia.
Terapia hormonalna oraz hormonalne środki antykoncepcy jne mogą zwiększyć ryzyko wystąpienia choroby
nowotworowej nawet dziesięciokrotnie.
Badanie to powinny wykonać
1) osoby stosujące zastę pcza te rapię hormonalną
2) kobie ty prze d 35 rokie m życia stosujące antykonce pcje hormonalna
3) Każdy kto chce sprawdzić czy wystę puje u nie go zwię kszone ryzyko zachorowania
HTGR Ba da nie
HTGR
BRCA1 113705
CHECK1 603078
Wykryc ie mutacji
w genac h BRCA1 oraz
Analiza mutacji w genie
BRCA1: 4153delA,
CHEK1 warunkując yc h
5382insC, C61G oraz
zwiększone ryzyko
w genie CHECK1:
zac horowania na niektóre 1100delC.
typy nowotworów.
Wymaz
z jamy
ustnej
15
315
HUNTERA CHOROBA
(MUKOP OLISACHARYDOZ A
T YP II)
Opis jednostki: Ze spół Hunte ra (MPSII) jest chorobą dzie dziczoną w sposób recesywny, sprzę żony z płcią. Choroba ta
wystę puje z częstością 1:100- 150000 urodze ń, a w Polsce stanowi około 20% wszystkich zachorowań na
mukopolisacharydoze . MPSII wystę puje głównie u chłopców, a je j pie rwsze objawy kliniczne pojawiają się około 2- 3
roku życia. Jak dotąd opisano około 293 różnych mutacji odpowie dzialnych za wystąpie nie te j choroby, dlate go
obse rwuje się znaczne zróżnicowanie w objawach te j choroby. Wyróżnia się dwie postacie MPSII: typ A - postać
klasyczna, oraz typ B charakte ryzujący się znacznie łagodniejszym prze bie gu. W typie A wystę pują typowe objawy
mukopolisacharydoz takie jak pogrubie nie rysów twarzy, niski wzrost, zmiany stawowe , he patosple nome galia,
prze pukliny, znaczne upośle dze nie rozwoju umysłowe go oraz zmiany kostne . W typie B upośle dze nie umysłowe nie
wystę puje lub jest umiarkowane , cechy dysmorficzne są mnie j nasilone , a zmiany kostne znacznie łagodniejsze .
Przyczyny genetyczne: Choroba wywołaną jest mutacją w ge nie IDS, zlokalizowanym na chromosomie X, kodującym
sulfatazę iduronianu i pole ga na zaburze niu me tabolicznym związanym z brakiem e nzymu sulfatazy iduronianiu.
Efe kte m jest gromadze nie się w organizmie mukopolisacharydów, które doprowadzają powoli do uszkodze nia tkane k
i narządów.
Badanie to powinny wykonać
1) kobie ty spokre wnionych z chorym pacje ntem w ce lu ustale nia nosicie lstwa choroby
2) Osoby, u których w rodzinie stwie rdzono zachorowania na zespół Hunte ra
HUNTERA CHOROBA
(MUKOP OLISACHARYDOZ A
T YP II)
309900
IDS
IDS
309900
Wykryc ie mutacji
w genie IDS
warunkując ej c horobę
Huntera.
Analiza najczęstszyc h
mutacji w genie IDS.
Krew
obwodowa
25
480
HUNTINGTONA
CHOROBA
Opis jednostki: Pląsawica Huntingtona- choroba Huntingtona nale ży do chorób ne urode ge neracyjnych ośrodkowe go
układu ne rwowe go, której objawami są nie kontrolowane ruchy podobne do tańca oraz otę pie nie . Jest dzie dziczona
autosomalnie dominująco i wystę puje w Polsce z częstością 1:15000 osób.
Przyczyny genetyczne: Przyczyną powstawania choroby jest mutacja ge nu IT15 kodującego białko - huntingtynę (htt).
Mutacja ta pole ga na wydłuże niu ciągu powtórze ń trójnukle otydowych CAG w obrę bie genu, które prowadzi do
syntezy wadliwe go białka. Alle le prawidło we IT15 zawie rają 9–35 powtórze ń. U nosicie li alle li o liczbie powtórzeń
w granicach 36 – 39 mogą wystąpić objawy chorobowe , natomiast w przypadku powtórze ń w liczbie powyże j 39
obse rwuje się wystąpie nie objawów chorobowych.
Badanie to powinny wykonać
1) Kobie ty spokre wnionych z chorym pacje ntem w ce lu ustale nia nosicie lstwa choroby
2) Osoby , u których w rodzinie stwie rdzono zachorowania na chorobę Huntingtona
HUNTINGTONA
CHOROBA
143100
IT15
IT 15
143100
Wykryc ie mutacji
w genie IT15.
Analiza sekwenc yjna genu
IT15.
Krew
obwodowa
25
480
KUGELBERGA
WELANDER CHOROBA
(RDZ ENIOW Y Z ANIK MIĘŚNI)
Opis jednostki: Rdze niowy zanik mięśni (SMA) jest chorobą dzie dziczoną w sposób autosomalny re cesywny,
wystę pująca z częstością 1:6000–10000 urodze ń. Oznacza to, że statystycznie nosicie le m mutacji jest co 40 osoba.
Choroba prowadzi do zaniku mięśni, który wywołany jest zanikie m motone uronów rdze nia krę gowe go. Najczęście j
pie rwszymi objawami choroby są brak postę pu w rozwoju ruchowym dzie cka, nie wydolność oddechowa lub te ż
postę pujące osłabie nie mięśni obręczy biodrowe j. Wie k, w którym pojawiają się pie rwsze objawy chorobowe oraz ich
natę żenie pozwala na rozróżnie nie trzech postaci SMA – chorobę We rdniga-Hoffmana (SMA1) wystę pującą około 6
miesiąca życia. W jej przypadku dzie ci nigdy nie osiągają zdolności samodzie lne go sie dze nia i chodze nia, a do
czwartego roku życia umie ra blisko 90% chorych. Postać pośre dnia - choroba Dubowitza (SMA2) objawia się zwykle
prze d 18 miesiącem życia. Dzie ci sie dzą be z podparcia, nigdy je dnak nie chodzą. U chorych z łagodną postacią choroby
SMA3 - choroba Kugerbe lge r-We lande r pierwsze objawy, związane są z osłabie nie m mięśni obręczy biodrowe j,
pojawiają się po osiągnięciu zdolności do samodzie lnego chodze nia.
Przyczyny genetyczne: Wszystkie typy SMA są e fe ktem zmian - braku końcowego fragme ntu ge nu SMN1
zlokalizowane go na chromosomie 5.
Badanie to powinny wykonać
1) osoby, w rodzinach których wcześnie j wystę powały przypadki choroby
KUGELBERGA
WELANDER CHOROBA
(RDZ ENIOW Y Z ANIK MIĘŚNI)
253400
SMN1
SMN1
600354
Wykryc ie zmian
Analiza w poszukiwaniu
w genie SMN1.
delecji w genie SMN1.
Krew
obwodowa
25
360
MUKOP OLISA CHA RYDOZA
T YP II
(HUNT ERA CHOROB A)
Opis jednostki: Ze spół Hunte ra (MPSII) jest chorobą dzie dziczoną w sposób recesywny, sprzę żony z płcią. Choroba ta
wystę puje z częstością 1:100000/150000 urodze ń, a w Polsce stanowi o koło 20% wszystkich zachorowań na
mukopolisacharydoze . MPSII wystę puje głównie u chłopców, a je j pie rwsze objawy kliniczne pojawiają się około 2- 3
roku życia. Jak dotąd opisano około 293 różnych mutacji odpowie dzialnych za wystąpie nie te j choroby, dlate go
obse rwuje się znaczne zróżnicowanie w objawach te j choroby. Wyróżnia się dwie postacie MPSII: typ A - postać
klasyczna, oraz typ B charakte ryzujący się znacznie łagodniejszym prze bie gu. W typie A wystę pują typowe objawy
mukopolisacharydoz takie jak pogrubie nie rysów twarzy, niski wzrost, zmiany stawowe , he patosple nome galia,
prze pukliny, znaczne upośle dze nie rozwoju umysłowe go oraz zmiany kostne . W typie B upośle dze nie umysłowe nie
wystę puje lub jest umiarkowane , cechy dysmorficzne są mnie j nasilone , a zmiany kostne znacznie łagodniejsze .
Przyczyny genetyczne: Choroba wywołaną jest mutacją w ge nie IDS, zlokalizowanym na chromosomie X, kodującym
sulfatazę iduronianu i pole ga na zaburze niu me tabolicznym związanym z brakiem e nzymu sulfatazy iduronianiu.
Efe kte m jest gromadze nie się w organizmie mukopolisacharydów, które doprowadzają powoli do uszkodze nia tkane k
i narządów.
Badanie to powinny wykonać
3) kobie ty spokre wnionych z chorym pacje ntem w ce lu ustale nia nosicie lstwa choroby
4) Osoby , u których w rodzinie stwie rdzono zachorowania na zespół Hunte ra
MUKOP OLISA CHA RYDOZA
T YP II
(HUNT ERA CHOROB A)
309900
IDS
IDS
309900
Wykryc ie mutacji w
genie IDS warunkując ej
c horobę Huntera.
Analiza najczęstszyc h
mutacji w genie IDS .
Wymaz
z jamy
ustnej
25
480
MUKOWISCYDOZA
Opis jednostki: Mukowiscydoza jest je dną z najczęstszych chorób ge netycznych wystę pującą 1 na 2500 urodze ń, a
częstość nosicie li zmie nionego genu w populacji szacuje się na około 1 do 22 nosicie li. Choroba dzie dziczy się w
sposób autosomalny re cesywny. Muko wiscydoza jest chorobą ogólnoustrojową, Brak synte zy białka wywołany
obecnością mutacji powoduje nie wydolność układu odde chowe go, która pole ga na wytwarzaniu dużych ilości śluzu o
duże j le pkości, co sprzyja powstawaniu infe kcji. U około 85% osób chorych wystę puje równie ż nie wydolność wątroby.
a jej objawami jest prze de wszystkim prze wle kła choroba oskrze lowo-płucna oraz nie wydolnością e nzymatyczną
trzustki z nastę powymi zaburze niami trawie nia i wchłaniania. Gruczoły potowe wydalają pot o podwyższonym
stę żeniu chloru i sodu. Długość i jakość życia chorego na mukowiscydozę zale ży w znacznym stopniu od wczesnej
diagnostyki i wdroże nia prawidło we go le czenia.
Przyczyny genetyczne: Przyczyną choroby są mutacje ge nu CFTR położone go na chromosomie 7 odpowie dzialne go
mię dzy innymi za syntezę błonowe go kanału chlorkowego. Są to najczęście j zmiany o charakte rze punktowym.
Najczęściej wystę pująca mutacja oznaczana jako ∆F508 odpowiada za blisko 70% przypadków choroby. Uszkodze nie
ge nu w tym miejscu de te rminuje cię żki prze bieg choroby.
Badanie to powinny wykonać
1) Osoby chore w ce lu je dnoznaczne go rozpoznania choroby
2) Osoby, u których w rodzinie stwie rdzono zachorowania w ce lu wykrycie nosicie lstwa zmutowane go ge nu
CFTR
MUKOWISCYDOZA
219700
CFTR
CFTR
602421
Wykryc ie mutacji
w genie CFTR.
Analiza mutacji w genie
CFTR.
Wymaz
z jamy
ustnej
20
520
NAITO- OYANAGI
CHOROBA
(Z ANIK JĄDRA Z ĘB AT EGO,
JĄDRA CZ ERWIENNEGO
I JĄDRA
NISKOWZ GÓRZ OWEG O)
NAITO- OYANAGI
CHOROBA
(Z ANIK JĄDRA Z ĘB AT EGO,
JĄDRA CZ ERWIENNEGO
I JĄDRA
NISKOWZ GÓRZ OWEG O)
Opis jednostki: Jest to choroba neurologiczna uwarunkowana ge ne tycznie , przypominająca dzie dziczne ataksje
rdze niowo-móżdżkowe . Choroba Naito-Oyanagi jest nie zwykle rzadko wystę puje u rasy kaukaskie j. W przypadku
choroby ujawniające j się w dzie ciństwie wystę puje opóźnie nie umysłowe , zaburze nia zachowania oraz padaczka.
Zaobse rwowano równie ż zaniki w mózgowiu, obe jmujące jądro cze rwie nne , gałkę bladą i jądro zębate móżdżku.
Przyczyny genetyczne: Wystąpie nie te j choroby związane jest z wystąpie nie m zwię kszonej liczby trójnukleotydowych
powtórze ń CAG w ge nie DRPLA zlokalizo wanym na chromosomie 12, który koduje białko atrofinę -1.
125370
DRPLA
DRPLA 607462
Wykryc ie mutacji
w postac i zwiększonej
Analiza sekwencji
w kodującyc h regionac h
lic zby powtórzeń CAG.
genów.
Krew
obwodowa
25
380
ODPORNOŚĆ NA
CHOROBY
ASTMATYCZNE,
REUMATOIDALNE I
STWARDNIENIE
ROZSIANE
Opis jednostki: Test diagnostyczny w kierunku wykryc ia zwiększonej odpornośc i na wirusa HIV, polegający na
poszukiwaniu wariantu delecyjnego genu CCR5 32 (CCR5–), który koduje koreceptorowe białko powierzc hniowe dla
c hemokin c hemotaktycznyc h (C-C), które jest również głównym ko-rec eptorem wrót wnikania HIV-1 do komórek
pomoc niczyc h limfocytów T4, makrofagów i komórek dendrytyc znyc h (CD4+). Osoby posiadając e wariant delecyjny genu
CCR5, uniemożliwiający wiązanie się HIV do komórki wykazują zwiększoną oporność na zakażenie. Częstość występowania
tej cec hy w formie homozygotycznej czyli odziedzic zonej od obydwu rodziców (CCR5–/–) wynosi 0,92% wśród
Europejc zyków. Większość homozygot (CCR5–/–) jest odpornyc h na zakażenie wirusem HIV-1 a tylko w nielic znyc h
przypadkac h wykazano iż u homozygot doszło do zakażenia wirusem HIV-1, ale w tyc h przypadkac h droga zakażenia nie
została wyjaśniona. Heterozygoty natomiast, posiadając e tylko jeden wariant delecyjny, poc hodzący od jednego z rodziców
(CCR5+/–) mają zwiększoną ale nie c ałkowitą odporność na zakażenie wirusem HIV-1. Ponadto rozwój AIDS u tyc h osób jest
znac znie wolniejszy. Częstość występowania wariantu delecyjnego w formie heterozygotycznej szacowana jest na 10%
ludnośc i krajów europejskic h. Ponadto badania prowadzone na populacji białyc h Amerykanów wykazały 20% częstość
występowania heterozygotyc znej formy (CCR5+/–).
W ostatnim c zasie wskazuje się również na inne aspekty posiadania wariantu delecyjnego CCR5– , który próc z zwiększania
opornośc i na zakażenie wirusem HIV zmniejsza również ryz yko wystąpienia astmy, związany jest z lżejszym przebiegiem
reumatoidalnego zapalenia stawów oraz wolniejszą progresja stwardnienia rozsianego. Badanie może być więc pomoc ne
również przy ustalaniu długoterminowego rokowania progresji wymienionyc h c horób.
Badanie to powinny wykonać
1) Każdy kto chce sprawdzić czy wystę puje u nie go zwię kszone ryzyko zachorowania
ODPORNOŚĆ NA
CHOROBY
ASTMATYCZNE,
REUMATOIDALNE I
STWARDNIENIE
ROZSIANE
ODPORNOŚĆ NA
ZAKAŻENIE WIRUSEM
HIV-1
CCR5
CCR5
601373
Wykryc ie mutacji
polegającej na delecji
Wymaz
Analiza delecji fragmentu
z jamy
genu metodą podwójnej
fragmentu genu CCR5, selekcji (PCR-S NP).
zwiększającej odporność
na wnikanie wirusa HIV
5
340
ustnej
do komórek limfoc ytów
Opis jednostki: Test diagnostyczny w kierunku wykryc ia zwiększonej odpornośc i na wirusa HIV, polegający na
poszukiwaniu wariantu delecyjnego genu CCR5 32 (CCR5–), który koduje koreceptorowe białko powierzc hniowe dla
c hemokin c hemotaktycznyc h (C-C), które jest również głównym ko-rec eptorem wrót wnikania HIV-1 do komórek
pomoc niczyc h limfocytów T4, makrofagów i komórek dendrytyc znyc h (CD4+). Osoby posiadając e wariant delecyjny genu
CCR5, uniemożliwiający wiązanie się HIV do komórki wykazują zwiększoną oporność na zakażenie. Częstość występowania
tej cec hy w formie homozygotycznej czyli odziedzic zonej od obydwu rodziców (CCR5–/–) wynosi 0,92% wśród
Europejc zyków. Większość homozygot (CCR5–/–) jest odpornyc h na zakażenie wirusem HIV-1 a tylko w nielic znyc h
przypadkac h wykazano iż u homozygot doszło do zakażenia wirusem HIV-1, ale w tyc h przypadkac h droga zakażenia nie
została wyjaśniona. Heterozygoty natomiast, posiadając e tylko jeden wariant delecyjny, poc hodzący od jednego z rodziców
(CCR5+/–) mają zwiększoną ale nie c ałkowitą odporność na zakażenie wirusem HIV-1. Ponadto rozwój AIDS u tyc h osób jest
znac znie wolniejszy. Częstość występowania wariantu delecyjnego w formie heterozygotycznej szacowana jest na 10%
ludnośc i krajów europejskic h. Ponadto badania prowadzone na populacji białyc h Amerykanów wykazały 20% częstość
występowania heterozygotyc znej formy (CCR5+/–).
W ostatnim c zasie wskazuje się również na inne aspekty posiadania wariantu delecyjnego CCR5– , który próc z zwiększania
opornośc i na zakażenie wirusem HIV zmniejsza również ryz yko wystąpienia astmy, związany jest z lżejszym przebiegiem
reumatoidalnego zapalenia stawów oraz wolniejszą progresja stwardnienia rozsianego. Badanie może być więc pomoc ne
również przy ustalaniu długoterminowego rokowania progresji wymienionyc h c horób.
ODPORNOŚĆ NA
ZAKAŻENIE WIRUSEM
HIV-1
60423
CCR5
CCR5
601373
Wykryc ie mutacji
polegającej na delecji
fragmentu genu CCR5, selekcji (PCR-S NP).
zwiększającej odporność
na wnikanie wirusa HIV
do komórek limfoc ytów.
Wymaz
Analiza delecji fragmentu
z jamy
genu metodą podwójnej
ustnej
5
340
OPUSZKOWORDZENIOWY ZANIK
MIĘŚNI SBMA
(Z ESP ÓŁ KENNEDY’EGO)
Opis jednostki: Ze spół Ke nne dy’e go opuszkowo-rdze niowy zanik mięśni (SBMA) to choroba ge ne tyczna, wywołana
nie prawidłowo dużą ilością powtórze ń se kwe ncji trzynukle otydowych- CAG w ge nie AR, które prowadzą do
zaburzenia ne uronu ruchowe go, postę pujące j atrofii rdze niowe j i mięśni opuszkowych. Chorobie towarzyszy łagodna
postać oporności na androge ny ujawniająca się w IV de kadzie życia. Oporność na androge ny objawia się gine komastią,
azoospe rmią, impotencją i atrofią jąder u pie rwotnie prawidłowo rozwinię tych i płodnych mę żczyzn.
Przyczyny genetyczne: Choroba związana jest ze zmianami w intronie 1 ge nu AR (ge n kodujący re ce ptor
androge nowy, zlokalizowany na chromosomie X). Ilość nie prawidło wych powtórze ń CAG wynosi od 38 do 62
podczas, gdy prawidłowo liczba powtórze ń wynosi 10- 36, Powtórze nia zlokalizowane są w obrębie otwarte j ramki
odczytu.
Badanie to powinny wykonać
1) osoby, w rodzinach których wcześnie j wystę powały przypadki choroby
OPUSZKOWORDZENIOWY ZANIK
MIĘŚNI SBMA
(Z ESP ÓŁ KENNEDY’EGO)
313200
AR
AR
313700
Wykryc ie mutacji
w genie AR polegając ej
na zwiększonej lic zbie
powtórzeń CAG.
Analiza powtórzeń
sekwencji CAG w genie
AR.
Krew
obwodowa
25
415
O T Y Ł O ŚĆ
DZIEDZICZNA
Opis jednostki: W re gulacji masy ciała u człowie ka uczestniczą czynniki ge ne tyczne , uwarunkowania środowiskowe
oraz styl życia. Liczne wpływy środowiska oddziałują zarówno w okre sie prze d-, jak i pourodze niowym. Z tymi
czynnikami oddziałuje czynnik ge netyczny. Badania wykazały, że e le me nt dzie dziczny otyłości przyczynia się do
powstania 25–40% różnic pomię dzy osobami w masie ciała oraz zawartości tkanki tłuszczowej.
Przyczyny genetyczne: Podłoże gene tyczne w patoge ne zie otyłości dzie dzicznej związane jest z badaniami ge nów
pre dysponujących do wystąpie nia poszczególnych je j typów, do których nale zą m.in.: ge ny MC4R zlokalizowany na
chromosomie 18 oraz PPAGRG.
Badanie to powinny wykonać
1) osoby otyłe lub takie , u których w rodzinie wystę puje otyłość (ze strony je dne go lub obojga rodziców, zwłaszcza ze
strony męskie j)
2) osoby pracujące w zawodach ryzyka złe go odżywiania
3) osoby z rodziny z nawykami małej aktywności fizycznej, a także nie prawidłowe go żywie nia
4) dzie ci mate k, które w okresie ciąży przytyły więce j niż 15kg.
O T Y Ł O ŚĆ
DZIEDZICZNA
601665
MC4R
PPARG
MC4R
155541
601487
Wykryc ie mutacji
Analiza sekwencji c ałego
Krew
w genie PPARG.
genu PPARG.
obwodowa
Wykryc ie mutacji
w genie MC4R.
Analiza sekwencji
c ałego genu MC4R.
Krew
obwodowa
2mc
1040
2mc
1540
PARKINSONA
CHOROBA
Opis jednostki: Choroba Parkinsona to je dno z najczęstszych schorze ń neurode gene racyjnych, którego częstość
wystę powania w populacji po 55 roku życia wynosi około 1%, natomiast po 75 roku życia około 3%. Na chorobę
Parkinsona cie rpi około 60 tys. Polaków. Schorzenie to jest ściśle związane z wie kie m - dotyczy ono zazwyczaj osób
powyże j 50 roku życia. Przecię tny wie k, w którym pojawiają się objawy wynosi 60 lat. Jednak coraz częście j w
przypadku choroby Parkinsona o wcze snym początku wie k chorych obniża się nawe t do 40 lat. Najbardzie j
charakte rystycznymi objawami choroby Parkinsona są: drże nie rąk, ramion, nóg, żuchwy, twarzy, sztywność kończyn
i tuło wia, spowolnie nie ruchów, upośle dze nie koordynacji ruchowe j oraz równowagi. Choroba ma charakter
prze wle kły i postę pujący, a objawy ule gają nasile niu wraz z rozwojem choroby. Rozpoznanie choroby na jej
początkowych e tapach nie jest łatwe . Postę p w zakresie badań ge netycznych stwarza możliwo ść zastosowania testów
diagnostycznych w prze dklinicznym okre sie choroby.
Przyczyny genetyczne: Je dną z przyczyn ge netycznych odpowie dzialnych za rozwój choroby Parkinsona są mutacje
ge nu PARK2, kodujące go białko – parkinę . Zmiany w obrębie te go ge nu mogą być je dną z najczęstszych przyczyn
rodzinne j postaci choroby o wczesnym początku. Badania wykazały, że 18% chorych, u których prze d 40 rokie m życia
rozpoznano chorobę Parkinsona posiadało mutację w tym ge nie .
Badanie to powinny wykonać
1) Osoby, u których w rodzinie stwie rdzono przypadki zachorowania na chorobę Parkinsona
2) Każdy kto chce sprawdzić czy wystę puje u nie go zwię kszone ryzyko zachorowania
PARKINSONA
CHOROBA
600116
PARK
PARKIN 602544
Wykryc ie formy genu
Analiza mutacji A939G,
PARK2
predysponując ej do
zwiększonej
podatnośc i na
T1101C.
wystąpienie c horoby.
Wymaz
z jamy
ustnej
20
420
RAK JELITA GRUBEGO
Opis jednostki: Rak je lita grubego jest w Polsce na drugim mie jscu wśród przyczyn zgonów na nowotwory złośliwe .
W ciągu ostatnich dwudzie stu lat zachorowalność na te n typ nowotworu wzrosła dwukrotnie . Najczęściej wystę puje u
osób powyże j 40 roku życia, a najwię kszą liczbę zachorowań obse rwuje się w wie ku 75-85 lat. Znane mutacje ge nów
pre dysponujących są przyczyną około 3% zachorowań na raka je lita grube go, a około 10% zachorowań ma charakter
rodzinny. Do najczęście j rozpoznawanych zespołów związanych ze zmianami w ge nach pre dyspozycji nale żą: bę dący
przyczyną około 2% zachorowań - dzie dziczny rak je lita grube go be z polipowatości, czyli zespół Lynch, zespół
gruczolakowate j polipowatości rodzinne j jest przyczyną poniżej 0,5% zachorowań. Zespół dzie dziczne go raka je lita
grube go be z polipowatości jest dzie dziczony w sposób autosomalny dominujący.
Przyczyny genetyczne: Wie le nowotworów odbytnicy bie rze swój począte k z polipó w gruczolakowatych w
okrę żnicy. Z rozwojem raka je lita grubego związane są zmiany w obrębie ge nów naprawy (najczęściej MLH1, MSH2
lub MSH6). Wśród kre wnych pie rwsze go stopnia osób chorych, u których wykryto tą mutację ryzyko jej wystąpie nia
wynosi 50%. Obe cnie w Polsce mutacje MSH2 i MLH1 wykry wane są w przypadku około 30% r odzin „pode jrzanych o
wystę powanie dzie dziczne go nie związane go z polipowatością raka je lita grube go”. W pozostałych 10-15% tych
ostatnich rodzin przyczyną zachorowań są de lecje MSH2/MLH1 oraz mutacje w innych genach, jak np.: MSH6.
Badanie to powinny wykonać
2) osoby w rodzinach, których wcześnie j wystę powały przypadki choroby
3) Każdy kto chce sprawdzić czy wystę puje u nie go zwię kszone ryzyko zachorowania
114500
MLH1TYP 1
MLH1
120436
Wykryc ie mutacji
genu MLH1
Analiza sekwencji
c ałego genu.
Krew
2mc
3540
obwodowa
predysponującyc h do
zac horowania na
dziedzicznego raka
jelita grubego.
RAK JELITA GRUBEGO
DZIEDZICZNY
MSH2TYP 1
MSH2
120435
Wykryc ie mutacji
genu MLH2
predysponującyc h do
Analiza sekwencji c ałego
genu.
Krew
obwodowa
2mc
3120
Analiza sekwencji c ałego
genu.
Krew
2mc
3120
Analiza sekwencji genów:
MLH1, MSH2 i MSH6.
Krew
2mc
8150
zac horowania na
dziedzicznego raka
jelita grubego.
NIE ZWIĄZANY Z
P OLIP OWAT OŚCIĄ T YP 1
ZESP ÓŁ L YNCHA
MSH6TYP 1
MSH6
600678
Wykryc ie mutacji
genu MSH6
predysponującyc h do
obwodowa
zac horowania na
dziedzicznego raka
jelita grubego.
MLH1/M
SH2/MSH
6-TYP1
MLH1
MSH2
MSH6
120436
120435
600678
Wykryc ie mutacji
genów MLH1, MSH2
i MSH6
predysponującyc h do
zac horowania na
dziedzicznego raka
jelita grubego.
obwodowa
MLH1TYP 2
MLH1
120436
Analiza sekwencji
c ałego genu.
Krew
2mc
3540
2mc
3120
2mc
3120
2mc
8150
obwodowa
predysponującyc h do
zac horowania na
dziedzicznego raka
RAK JELITA GRUBEGO
DZIEDZICZNY
NIE ZWIĄZANY Z
P OLIP OWAT OŚCIĄ T YP 1
ZESP ÓŁ L YNCHA
Wykryc ie mutacji
genu MLH1
jelita grubego.
MSH2TYP 2
MSH2
120435
Wykryc ie mutacji
genu MLH2
predysponującyc h do
zac horowania na
dziedzicznego raka
jelita grubego.
MSH6TYP 2
MSH6
600678
Wykryc ie mutacji
genu MSH6
predysponującyc h do
Analiza sekwencji c ałego
genu.
Krew
Analiza sekwencji genów:
Krew
MLH1, MSH2 i MSH6.
obwodowa
obwodowa
zac horowania na
dziedzicznego raka
jelita grubego.
MLH1/M
SH2/MSH
6-TYP2
MLH1
MSH2
MSH6
120436
120435
600678
Wykryc ie mutacji
genów MLH1, MSH2
i MSH6
predysponującyc h do
zac horowania na
dziedzicznego raka
jelita grubego.
190182
RAK JELITA GRUBEGO
DZIEDZICZNY
NIE ZWIĄZANY Z
P OLIP OWAT OŚCIĄ T YP 6
TGFBR2 TGFBR2 190182
Wykryc ie mutacji
w genie TGFBR2
predysponując ej do
wystąpienia
dziedzicznego raka
jelita nie związanego
z polipowatośc ią.
Analiza sekwencji genu
Krew
TGFBR2.
obwodowa
2mc
2290
RAK PIERSI I J AJNKA
Opis jednostki: Każ dego roku w Polsce na raka piersi lub j ajnika o podłożu dziedzicznym zapada około 1800 kobiet w wieku
około 40 lat. Jedno zac horowanie na raka piersi wśród krewnyc h I stopnia jest związane z około dwukrotnie większym ryzykiem
rozwoju tej c horoby. Ryzyko zac horowania na ten nowotwór u krewnyc h kobiet, u któryc h c horoba wystąpiła przed 40 rokiem
życ ia wzrasta około 5-krotnie.
P rzyczyny genet yczne: Z podwyższonym ryzykiem zac horowania na raka piersi oraz jajników związane są zmiany w obrębie
genu BRCA1, które są przyczyną 64% rodzinnyc h nowotworów. Obec ność mutacji w genie BRCA1 obniża wiek zac horowania na
te nowotwory do 42-45 lat. Ryzyko dla nosic ielek mutacji BRCA1 wzrasta w przypadku raka sutka o 35%-50% i o 15% dla raka
jajnika. Mutacja genu BRCA1 zwiększa również o około 10% ryzyko rozwoju raka jajowodu oraz raka otrzewnej. Obec ność zmian
w genie BRCA1 powoduje prawie 2 razy większe prawdopodobieństwo występowanie raka okrężnicy, 3 razy wyższe
prawdopodobieństwo raka trzustki i prawie 7-krotnie wyższe ryzyko wystąpienia raka żołądka. Mutacje w obrębie drugiego
genu - BRCA2 prowadzą również do zwiększonego ryzyka występowania nowotworów nie tylko sutka (zarówno u kobiet jak i u
mężc zyzn) i jajnika, ale także prostaty, trzustki, okrężnicy, czerniaka i innyc h. Osoby, u któryc h stwierdzono mutację ryzyko
zac horowania do 70 roku życ ia na raka gruc zołu sutkowego wynosi 35–84%, a dla raka jajnika - 10–50%.
Wykazano również około 2 do 8 krotnie wyższe ryzyko wystąpienia raka trzustki u męskic h nosic ieli mutacji genów BRCA1 i
BRCA2. Dotyczy to zwłaszcza mutacji w genie BRCA2. Nie dotyc zy to jednak nosic ieli mutacji genu BRCA2, u któryc h istnieje
podwyższone ryzyko zac horowania na c zerniaka skóry wynoszące 2-5, c zerniaka ocznego, żołądka, pę c herzyka żółc iowego oraz
dróg żółc iowyc h. Rak sutka stanowi mniej niż 1% nowotworów u mężc zyzn, ale nosic iele mutacji w genie BRCA2 mają 80-100
razy wyższe ryzyko zac horowania. Około 6% mężc zyzn nosic ieli mutacji BRCA2 zapada na ten nowotwór do 80 roku życ ia.
W przypadku mutacji patogennej genu BRCA1 ryzyko według jednego z badań jest wyższe około 60-krotnie.
Wczesne ustalenie zmian w t yc h genach daje większe szanse do wprowadzenia skutecznej metody profilaktyki.
Badanie to powinny wykonać
1) osoby, u których w rodzinie wystąpiły minimum 3 przypadki raka piersi/jajnika (wliczając pacje ntkę oraz jej krewnych I i II stopnia)
2) kobie ty poniżej 25 roku życia stosujące doustne środki antykonce pcyjne
3) kobie ty stosujące hormonalną te rapię zastę pczą
4) osoby, u których w rodzinie stwie rdzono przynajmniej dwa zachorowania, z których je dno wystąpiło prze d 50-tym rokie m życia
5) osoby lub ich krewni I stopnia, u których stwierdzono wystąpie nie raka gruczołu sutkowe go/raka piersi prze d 40 rokie m życia lub,
6) badanie w kie runku nosicielstwa mutacji w ge nie BRCA1 powinno być wykonywane u wszystkich osób z rozpoznanie m raka
jajnika/gruczołu sutkowe go, dla optymalizacji procesu lecze nia
7) Każdy kto chce sprawdzić czy wystę puje u nie go zwiększone ryzyko zachorowania
114480
BRCA1-3
BRCA1
113705
Wykrycie mutacji
w ge nie BRCA1
pre dysponujących do
wystąpie nia raka pie rsi
Wymaz
20
209
20
249
Analiza 5 mutacji w genie Wymaz
z jamy
BRCA1 oraz 2 mutacji
ustnej
w genie BRCA2.
20
460
Wymaz
z jamy
ustnej
20
960
Analiza 3 mutacji
w genie BRCA1.
z jamy
ustnej .
bądź ze społu raka sutka
i jajnika.
BRCA1-5
BRCA1
113705
RAK PIERSI I J AJNKA
Wykrycie mutacji
w ge nie BRCA1
pre dysponujących do
Analiza 5 mutacji w genie Wymaz
BRCA1.
z jamy
ustnej
wystąpie nia raka pie rsi
bądź ze społu raka sutka
i jajnika.
BRCA1/
BRCA2-1
BRCA1
BRCA2
113705
600185
Wykrycie mutacji
w ge nie BRCA1
i BRCA2
pre dysponujących do
wystąpie nia zespołu
raka sutka i jajnika.
BRCA1/
BRCA2-2
Ana liza
do 19
muta cji
Test
zalecany!
BRCA1
BRCA2
113705
600185
Wykrycie mutacji
w ge nie BRCA1
i BRCA2
pre dysponujących do
wystąpie nia zespołu
raka sutka i jajnika.
Analiza do 12 mutacji w
genie BRCA1 oraz do 7
mutacji w genie BRCA2.
RAK PŁUC
Opis jednostki: Rak płuc nale ży do najczęstszych nowotworów złośliwych o agresywnym przebiegu i jest je dnym z
najgorzej rokujących nowotworów, na który umie ra rocznie na całym świe cie 1,3 mln osób. No wotwór te n stanowi
najczęstszą przyczynę zgonów z powodu raka u mę żczyzn i jest na 2 mie jscu pod tym wzglę dem u kobie t. Obecny stan
wie dzy wskazuje na to, że najwię kszy wpływ na ryzyko zachorowania na raka płuca ma długoterminowe narażenie na
wdychane karcynoge ny, a zwłaszcza dym tytoniowy. Ryzyko zachorowania na raka płuc jest około 20 krotnie wię ksze
u osób palących niż u nie palących. Natomiast u osób bę dących bie rnymi palaczami (np.: dzie ci i współmałżonkowie
palaczy) zagroże nie to jest 3 krotnie wyższe . Pale nie jest odpowie dzialne za 80-90% wszystkich przypadków raka płuc.
W przypadku je dnak zachorowań u osób, które nigdy nie paliły, do zachorowania dochodzi najczęściej prze z
połączenie czynników ge netycznych.
Przyczyny genetyczne: Do je dnej z przyczyn rozwoju te go nowotworu nale żą polimorfizmy w obrębie dwóch ge nów
GSTP1, GSTM1, zaangażowanych w usuwanie policyklicznych węglowodorów aromatycznych takich jak benzopire n,
dwube nzopire n czy me tylochryze n, które są produktami niecałkowite go spalania tytoniu i je dnymi z czynników
rakotwórczych obecnych w dymie tytoniowym. Pozostałymi ge nami mogącymi przyczynić się do rozwoju raka płuc
są: ELA2, CHRNA3, CHRNA5.
Wyniki badań wskazują również, że diagnostyka skorelo wanych z rakiem płuc zm ian w wymienionych powyżej
genach może mieć ogromne znaczenie zwłaszcza dla palaczy, dla których kumulacja czynnikó w środo wisko wych
(kancerogeny dymu tytoniowego) w po łączeniu z obciążeniem genetycznym mogą być szczególnie niebezpiecznie!
Badanie to powinni wykonać
1) Palacze , dla których kumulacja czynników środowiskowych (kance roge ny dymu tytoniowe go) w połącze niu
z obciąże niem ge ne tycznym mogą być szcze gólnie nie be zpie cznie .
2) Osoby nie palące, u których w rodzinie wystąpił rak płuc
3) Każdy kto chce sprawdzić czy wystę puje u nie go zwię kszone ryzyko zachorowania
182280
RP- 2G
GSTP1 134660
GSTM1 138350
RAK PŁUC
211980
608935
RP-3G
RPCHRNA
35
134660
GSTM1 138350
ELA2 130130
GSTP1
CHRNA3 118503
CHRNA5 118505
Wykryc ie
podstawowyc h mutacji
Analiza S NP do 8
kodonów genów GSTP1
predysponującyc h do
wystąpienia raka płuc .
oraz GSTM1.
Wykryc ie mutacji
Analiza S NP do 12
predysponującyc h do
wystąpienia raka płuc .
kodonów genów GSTP1,
GSTM1 oraz ELA2.
Wymaz
10
490
10
780
15
1350
15
1750
z jamy
ustnej
Wymaz
z jamy
ustnej
Wymaz
Wykryc ie mutacji
Analiza sekwenc yjna
predysponującyc h do
wystąpienia raka płuc .
CHRNA3 oraz CHRNA5.
z jamy
ustnej
Kompleksowa analiza
Analiza wszystkic h 5
Wymaz
z jamy
Test
dostępny
wkrótce!
612052
GSTP1
GSTM1
Test
ELA2
dostępny CHRNA3
wkrótce! CHRNA5
RP-5G
134660
138350
130130
118503
118505
genetyczna polimorfizmu genów GSTP1, GSTM1,
S NP w genac h GSTP1,
ELA2, CHRNA3 oraz
GSTM1, ELA2, CHRNA3, CHRNA5.
CHRNA5
predysponującyc h do
wystąpienia raka płuc .
ustnej
Opis jednostki: Rak prostaty we wczesnym okresie przebie ga be zobjawowo. Te n złośliwy nowotwór atakuje
RAK PROSTATY
mę żczyzn powyże j 45 roku życia. Pie rwszym objawem raka prostaty jest zwię kszone parcie na pęche rz oraz
zwię kszona częstość oddawania moczu, które staje się w dodatku trudnie jsze . W moczu w małych ilościach pojawia się
kre w.
Przyczyny genetyczne: Z podwyższonym ryzykiem zachorowania na raka prostaty związane są zmiany w obrębie
ge nów: BRCA1 oraz BRCA2. Mutacje w ge nie BRCA2 powodują zwię kszone około 5 krotnie ryzyko wystąpie nia raka
prostaty, 7-krotnie do 65 roku życia, a nawe t 20-krotnie do 56 roku życia. Ponadto śre dni okres prze życia nosicie li
mutacji z rakie m prostaty jest krótszy o około 10 lat. Je dnakże mutacje BRCA2 (czy BRCA1) są stosunkowo rzadkie i
mogą odpowiadać je dynie za nie wie lki odse te k przypadków zachorowań na te n nowotwór.
Badanie to powinny wykonać
1) osoby, u których w rodzinie stwie rdzono zachorowania na te n nowotwór
2) każdy kto chce sprawdzić czy wystę puje u nie go zwię kszone ryzyko zachorowania
176808
RAK PROSTATY
RAK PROSTATY
BRCA1-3
BRCA1
113705
Wykrycie mutacji
w ge nie BRCA1
pre dysponujących do
wystąpie nia raka
prostaty
Analiza 3 mutacji
w genie BRCA1.
Wymaz
z jamy
ustnej .
20
209
RAK PROSTATY
BRCA1-5
BRCA1
113705
Wykrycie mutacji
w ge nie BRCA1
pre dysponujących do
wystąpie nia raka
prostaty
Analiza 5 mutacji w genie Wymaz
BRCA1.
20
249
z jamy
ustnej
BRCA1/
BRCA2-1
BRCA1
BRCA2
113705
600185
Wykrycie mutacji
w ge nie BRCA1
i BRCA2
pre dysponujących do
wystąpie nia raka
prostaty
Analiza 5 mutacji w genie Wymaz
z jamy
BRCA1 oraz 2 mutacji
ustnej
w genie BRCA2.
20
460
BRCA1/
BRCA2-2
BRCA1
BRCA2
113705
600185
Wykrycie mutacji
Analiza do 12 mutacji w
genie BRCA1 oraz do 7
Wymaz
20
960
Ana liza
do 19
muta cji
Test
zalecany!
w ge nie BRCA1
i BRCA2
pre dysponujących do
wystąpie nia raka
prostaty
mutacji w genie BRCA2.
z jamy
ustnej
RAK RDZENIASTY
TARCZYCY RODZINNY
– F MTC
Opis jednostki: Rak tarczycy to je den z najczęstszych nowotworów złośliwych gruczołów wydzie lania dokrewne go. W 75% przypadków raka
rdze niaste go tarczycy MTC zmiany nowotworowe są jednostronne , mają charakte r sporadyczny (nie dzie dziczny) i mogą wystąpić w każdym
wie ku. Rak rdze niasty tarczycy nale ży do nowotworów, w których udział predyspozycji dzie dzicznej jest je dnak bardzo wysoki i wynosi 25%
wszystkich przypadków. Rodzinny rak rdze niasty tarczycy FMTC jest dzie dziczony autosomalnie dominująco i charakte ryzuje się wysokim
stopniem pene tracji ponad 90% co oznacza, że u nosicieli zmutowane go wariantu ge nu niemal zawsze dochodzi do zachorowania. Ponadto
różne mutacje w obrębie ge nu pre dyspozycji odpowiadają za wystę powanie różnych chorób i zespołów takich jak: RODZINNY,
RDZENIASTY RAK TARCZYCY, ZESPÓŁ WIELOGRUCZOLAKOWATOŚCI WEWNĄTRZWYDZIELNICZEJ TYPU 2A (MEN2A) z
charakte rystycznymi wie loogniskowymi zmianami nowotworowymi tj.: rdzeniastym rakiem tarczycy (MTC), je dno lub dwustronnym guze m
chromochłonnym nadne rczy i gruczolakami przytarczyc lub hipe rplazją przytarczyc i rzadko chorobą Hirschprunga, ZESPÓŁ
WIELOGRUCZOLAKOWATOŚCI WEWNĄTRZWYDZIELNICZEJ TYPU 2B (MEN2B) z wie loogniskowymi zmianami nowotworowymi tj.:
bardzo agresywnym rdze niastym rakie m tarczycy (MTC), guze m chromochłonnym i innymi zmianami nowotworowymi tj.: ne rwiakami,
ne rwiakowłókniakami, ne rwiakowłókniakowością przewodu pokarmowe go, z wyłącze niem je dnak chorób przytarczyc, CHOROBA
HIRSCHSPRUNGA re pre ze ntująca wrodzone schorze nie une rwie nia je lita pole gające na braku zwojów ne rwowych w końcowym odcinku
je lita grube go i zaburze niu w związku z tym pe rystaltyki jelit (zaparcia).
Przyczyny genetyczne: Za rozwój raka rdze niastgo tarczycy odpowie dzialne są zmiany w obrębie protoonkogenu RET kodujące go błonową,
rece ptorową kinazę tyrozynową, zaangażowaną w transdukcję sygnału do wnę trza komórki. Opisane dotychczas mutacje (około 190)
wystę pują je dnak zale dwie w kilku z eksonów (e kson 10-19%, ekson 11 - 43%, ekson 13–18%, ekson 14–18% oraz r zadzie j e kson 16-12%, w
prze ważającej większości mają charakte r zmian punktowych, a ich obe cność w ważnych biologicznie stre fach ge nu RET warunkuje nie mal
pewny rozwój raka równie często u kobie t jak i mę żczyzn. Prowadzone prze z wie le lat wieloośrodkowe obse rwacje chorych z MTC pozwoliły
na określe nie, które z mutacji wystę pują najczęściej. Obecność różnych mutacji przejawia się fe notypowo (ze wnę trznie , objawowo)
wystąpie niem różnych zespołów, w tym: ze społu MEN2A z charakte rystyczną mutacją w eksonie 11 (70% przypadków MEN2A). Dla zespołu
MEN2B zaobserwowano charakte rystyczną zmianę w e ksonie 16.
Badanie to powinny wykonać
1) chorzy na raka tarczycy w ce lu potwie rdze nia lub wykluczenia dzie dzicznej postaci choroby
2) osoby u których w rodzinie stwierdzono wcze śniej wystę powanie raka tarczycy lub chorobę Hirschsprunga
(molekularne badania przesiewowe krewnych)
3) osoby u których wykryto chorobę tarczycy o niejasne j e tiologii.
RAK RDZENIASTY
TARCZYCY RODZINNY
– F MTC
155240
RET1K6Z
RET
164761
RET
164761
RET
164761
Analiza
3 m utacje
w kodonie
634
RET3K11Z
Analiza
9-11
mutacji
w trzech
kodonach:
634, 618,
918
RET13K37Z
Analiza
31-37
mutacji
w 13
kodonach
Test
zalecany!
RAK RDZENIASTY
Wykryc ie mutacji
warunkując yc h
dziedziczną formę raka
rdzeniastego tarc zycy
oraz powiązanego z nim
zespołu MEN2A.
Analiza genetyc zna trzec h Wymaz
najc zęśc iej występując yc h z jamy
zmian (mutacji) w kodonie ustnej
634 genu RET.
5
420
Wykryc ie mutacji
warunkując yc h
dziedziczną formę raka
rdzeniastego tarc zycy
oraz powiązanyc h z nim
zespołów MEN2A,
MEN2B i c horobę
Hirsc hsprunga
Analiza genetyc zna do 11 Wymaz
najc zęśc iej występując yc h z jamy
zmian (mutacji) w trzec h ustnej
podstawowyc h kodonac h
genu RET.
10
560
Wykryc ie mutacji
warunkując yc h
dziedziczną formę raka
rdzeniastego tarc zycy
oraz powiązanyc h z nim
zespołów MEN2A,
MEN2B i c horobę
Hirsc hsprunga.
Analiza genetyc zna do 37 Wymaz
najc zęśc iej występując yc h z jamy
zmian (mutacji) w 13
ustnej
kodonac h genu RET.
15
780
RAK RDZENIASTY
TARCZYCY RODZINNY
– F MTC
RET-Sek
Wszystkie
kodony
w
sekwencjono
wancyh
eksonach
Test
dostę pny
wkrótce !
RET
164761
Wykryc ie mutacji
warunkując yc h
dziedziczną formę raka
rdzeniastego tarc zycy
oraz powiązanyc h z nim
zespołów MEN2A,
MEN2B i c horobę
Hirsc hsprunga.
Sekwencyjna analiza
Wymaz
genetyczna wszystkic h
z jamy
kodonów eksonu: 10, 11, ustnej
13, 14, 15, 16, 18 genu RET
oraz analiza miejsc
splic ingowyc h
(akceptorowyc h
i donorowyc h)
niekodującyc h sekwencji
intronowyc h.
15
1350
RAK ŻOŁĄDKA
Opis jednostki: Rak żołądka to je de n z najczęście j diagnozowanych nowotworów złośliwych prze wodu
pokarmowe go, a w Polsce odnotowuje się co roku około 6.5 tys. nowych zachorowań. Dotyczy częściej mę żczyzn
zwykle po 40 roku życia.
Przyczyny genetyczne: Je dyną z opisanych mutacji pre dysponujących do dzie dzicznego raka żołądka są zmiany w
ge nie CDH1 kodującym E-kadheryne . Mutacje w obrę bie tego genu dzie dziczone są w sposób autosomalny
dominujący, a osoba bę dąca nosicie lem mutacji ma około 80% ryzyko zachorowania na te n nowotwór. Charakte ryzuje
się wystę powaniem „rozlanego” raka żołądka w bardzo wczesnym wie ku (opisano przypadki zachorowania już w
wie ku 16 lat). Oprócz ge nu CDH1 z no wotwore m żołądka związany jest inny ge n KRAS. KRAS jest ge nem, który po
mutacji w komórkach nowotworowych stymuluje wzrost guza. U nosicie li mutacji w CDH1, opisano równie ż
wystę powanie raka pie rsi typu zrazikowe go, raka je lita grubego oraz raka prostaty. W przypadku osób z
konstytucyjną mutacją genu E-kadheryny jest w pe łni uzasadnione i zalecane wykonanie operacji profilaktyczne go
usunięcia żołądka.
Badanie to powinny wykonać:
1) osoby w rodzinach, których wcześnie j wystę powały przypadki choroby
RAK ŻOŁĄDKA
190070
KRAS
KRAS
190070
Wykryc ie mutacji
w genie KRAS.
Analiza sekwenc yjna
Krew
c ałego genu.
obwodowa
2mc
1870
Opis jednostki: Rodzinna hipercholeste role mia nale ży do grupy najczęściej wystę pujących chorób dzie dziczonych autosomalnie dominująco,
R ODZINNY DFEKT
AP OL IP OP R OT EINY B-100 a więc do zachorowania wystarczy mutacja od jedne go z rodziców. W tej je dnostce chorobowej dochodzi najczęściej do zaburze nia transportu
(HIP ERCHOLEST EROLEMIA
RODZ INNA)
i katabolizmu LDL, a w konsekwencji do zwię kszenia ilości choleste rolu w osoczu związany z nie sprawnym syste mem oczyszc zania krwi z
LDL. Podwyższony poziom LDL c zę sto współistnieje z prawidłowym poziome m HDL oraz VLDL. W rodzinne j hipe rcholeste rolemii
dochodzi ponadto do zwię kszone go odkładania się choleste rolu w ścianach naczyń krwionośnych, 2-3 krotnie podniesiony poziom
choleste rolu u he te rozygot mutacyjnych, 5 krotnie wyższy po ziom choleste rolu u homozygot mutacyjnych, ujawnie nia się de pozytów
choleste rolu w postaci „żółtaków ścię gien” w późniejszym stadium choroby, prze dwczesnych zmian miażdżycowych prowadzących do
choroby wie ńcowej, zawałów serca (co 25 osoba po zawale ma mutację w genie LDLR!!!).
Przyczyny genetyczne: Mutacje w ge nie LDLR, APOB prowadzą najczę ściej do zaburzenia transportu i katabolizmu choleste rolu w
lipoprote inach LDL, a w konsekwencji do zwię ksze nia ilości choleste rolu w osoczu prze z nie sprawny syste m oczyszczania krwi z LDL.
Frakcja LDL sprzyja odkładaniu się choleste rolu we włóknach mięśni gładkich ścian tę tnic, cze mu przeciwdziała sprawnie działający re ceptor
LDL znajdujący się na migrujących we krwi monocytach i makrofagach. Białka ge nu APOB rozpoznawane są prze z rece ptory LDLR,
odpowie dzialne za usuwanie z krwi oraz usuwanie choleste rolu LDL z osocza do komórek. Rodzinna hipe rcholeste role mia nale ży do grupy
najczę ściej wystę pujących chorób dzie dziczonych autosomalnie dominująco, a więc do zachorowania wystarczy mutacja od je dne go z
rodziców. Częstość wystę powania he te rozygotyc zne j formy mutacji genu LDLR w populacji jest bardzo wysoka i wynosi 1:500 - w Polsce ok.
76000 pacje ntów. Forma homozygotyc zna (mutacje od obydwu rodziców) natomiast wystę puje raz na milion osób.
Częstość mutacji genu LDLR wśród osób po przebytym zawale serca to 1:20, co wskazuje na ogromny potencjał prewencyjny diagnostyki
hipercholesterolemii rodzinnej. W populacji polskiej osób z hipe rcholeste rolemią, mutacje ge nu LDLR wykryto u 55%, natomiast mutacje
ge nu APOB (R3500Q) u 10.4% badanych. Mutacje w ge nach LDLR, jak równie ż APOE określają Dziedziczną Skłonność Miażdżycową.
Badanie to powinny wykonać
1) Osoby u których w rodzinie stwierdzono zachorowania na choroby se rcowo-naczyniowe w tym zawały se rca i udary mózgu,
Osoby otyłe , Każdy kto chce sprawdzić czy wystę puje u nie go zwiększone ryzyko zachorowania
2) Osoby z wystę pującą w rodzinie miażdżycą naczyń, nadciśnie niem tę tniczym, wysokim choleste role m,
3)
Osoby palące tytoń, który jest dodatkowym czynnikie m przyspieszającym rozwój choroby, zwłaszcza w przypadku obciąże nia
mutacją ge ne tyczna ge nu LDLR i/lub APOB.
144010
R ODZINNY DFEKT
AP OL IP OP R OT EINY B-100
(HIP ERCHOLEST EROLEMIA
RODZ INNA)
HCRAP OB
Ana liza
2- 4
kodonów
APOB
107730
Wykrycie
Analiza mutacji w
Wymaz
charakte rystycznych mutacjiczterec h kodonac h:
z jamy
ge nu APOB warunkujących R3527Q (R3500Q),
ustnej
wystę powanie
R3480W, R3531C, H3543Y .
hipercholesterolemii
rodzinnej.
5
390
SIATKÓWCZAK
Opis jednostki: Siatkówczak to nowotwór złośliwy czę sto dzie dziczny. Jest najczęstszym nowotworem
we wnątrzgałkowym u dzie ci, wystę pującym raz na 15 000 – 20 000 urodze ń. Jest dzie dziczony w sposób autosomalny
dominujący z wysoką pe netracją genu wynoszącą od 80-100% co oznacza, że u nosicie li zmutowanego wariantu ge nu
nie mal zawsze dochodzi do zachorowania. Nie zmie rnie rzadko wystę puje równie ż u dorosłych. Nowotwór te n
ujawnia się dość szybko, bo już w pie rwszych latach życia, ale jest wykrywany dużo późnie j. Guz w około 66%
przypadków rozwija się w je dne j gałce ocznej, a na je go obecność wskazują białe źrenice i zie lonkawożółty odblask z
wnę trza oka widoczny prze z rozsze rzoną źre nicę .
Przyczyny genetyczne: Pre dyspozycja dzie dziczna do zachorowania na siatkówczaka związana jest z obecnością
mutacji w ge nie RB1, zlokalizowanym na chromosomie 13. Przy szybkie j inte rwe ncji można wyleczyć nie mal
wszystkie przypadki. Je dnak, gdy siatkówczak przybie rze formę zaawansowaną, wte dy tylko co trzeci przypade k jest
ule czalny. Dane wskazują równie ż, że wśród dzie ci, u których stwie rdzono obecność siatkówczaka odnotowuje się
około 15% wię ksze prawdopodobie ństwo pojawie nia się innych nowotworów takich jak cze rniak, rak piersi lub kości,
które pojawiają się zwykle pomię dzy 10 a 25 rokie m życia.
Badanie to powinny wykonać
1) Badanie to jest zalecane w przypadku rodzin, w których wystąpiły przypadki zachorowań na te n nowotwór.
SIATKÓWCZAK
180200
RB
RB1
180200
Wykryc ie mutacji
w genie RB1
predysponując ej do
zac horowania na
siatkówc zaka.
Analiza mutacji genu
Krew
RB.
obwodowa
4mc
2290
STWARDNIENIE
GUZOWATE
Opis jednostki: Stwardnie nie guzowate to rzadka, wie lonarządowa choroba uwarunkowana ge netycznie , nale żąca do
grupy chorób skórno-nerwowych. Głównymi objawami ze strony układu ne rwowe go w tym schorze niu są padaczka
i opóźnie nie rozwoju umysłowe go. Choroba charakteryzuje się wystę powanie m licznych zmian w ne rkach, sercu,
gałkach ocznych, mózgu, płucach i skórze . Stwardnie nie guzowate ma charakte r prze wle kły i postępujący, a
dzie dziczone jest w sposób autosomalny dominujący. Częstość wystę powania choroby wynosi 1:10000, a w populacji
dzie cięce j określana jest na 1:6800 z cze go około 33% przypadków stanowią zachorowania rodzinne .
Przyczyny genetyczne: Stwardnie nie guzowate wywołują mutacje w je dnym z dwóch ge nów: TSC1 zlo kalizowanym
na chromosomie 9 lub TSC2 - chromosom 16. Przypadki rodzinnych zachorowań na stwardnienie guzowate związane
są z mutacjami w ge nach TSC1 lub TSC2. W przypadkach sporadycznych czte rokrotnie częściej wystę puje mutacja
ge nu TSC2. Mutacje w ge nie TSC2 związane są z wcześnie jszym ujawnianie m się zmian narządowych oraz
z wię kszym stopnie m ich zaawansowania.
Badanie to powinny wykonać
1) osoby, w rodzinach których wcześnie j wystę powały przypadki choroby
STWARDNIENIE
GUZOWATE
191100
TSC1WG
TSC1
605284
Wykryc ie mutacji
w genu TSC1.
Analiza sekwencji
c ałego genu TSC1.
TSC1/TS
C2
TSC1
TSC2
605284
19109
2
Wykryc ie mutacji
w genac h: TSC1 oraz
TSC2.
Analiza sekwencji dwóc h Krew
genów oraz delecji w genie obwodowa
TSC1 i TSC2.
191092
Wykryc ie mutacji
w genie TSC2.
Analiza sekwencji c ałego
genu TSC2.
TSC2WG
TSC2
Krew
obwodowa
Krew
obwodowa
4mc
4580
4mc
1080
4mc
6240
TAY- SACHSA
CHOROBA
Opis jednostki: Choroba Tay-S ac hsa (gangliozydoza GM2) to genetyc znie uwarunkowana c horoba z grupy c horób
spic hrzeniowyc h, polegając a na gromadzeniu się substancji tłuszczowej - gangliozydu GM2 w neuronach. Dziedziczona jest
w sposób autosomalny recesywny. Dziec i dotknięte c horobą początkowo rozwijają się normalnie, później następuje upośledzenie
wzroku, słuc hu. Do c harakterystyczne objawów należą: osłabienie mięśni, utrata koordynacji mięśni, kłopoty z mową. Te objawy
są bardzo zróżnicowane wśród osób z późnym poc zątkiem c horoby Tay-S ac hsa. Doc hodzi również do pogłębiającego się
niedorozwoju umysłowego. Do zgonu doc hodzi zwykle w 3 lub 4 roku życ ia.
P rzyczyny genetyczne
Przyczyną genetyczną występowania tej c horoby są mutacje w genie HEX-A zlokalizowanym na c hromosomie 15. Gen ten koduje
enzym o nazwie β-heksoamidaza A, który jest zlokalizowany w lizosomie i uczestnic zy w metabolizmie substancji tłuszczowyc h gangliozydu GM2 w komórkac h mózgu. Mutacje w genie HEX-A zmniejszają aktywnośc i lub przyc zyniają się do braku enzymu,
który bierze udział w przemianac h gangliozydów. Efektem tego jest gromadzenie się substancji toksyc znyc h, szczególnie
w neuronac h mózgu i rdzenia kręgowego, prowadzące do zniszczenia tyc h komórek. W genie HEX-A wykryto ponad 120 mutacji
powodującyc h c horobę Tay-S ac hsa. Najczęstsze mutacje związane są z eksonem 11 i 12. Mutacje w genie GM2A wywołuje
wariant AB c horoby Tay-S ac hsa. Gen ten koduje GM2 aktywator niezbędny do prawidłowego funkcjonowania β-heksoamidazy
A.
Badanie to powinny wykonać
1) osoby, w rodzinac h któryc h wc ześniej występowały przypadki c horoby
TAY- SACHSA
CHOROBA
272800
HEXA-3
606869
Wykryc ie mutacji
w genie HEXA.
Krew
1277insTATC, IVS12+1G-C, obwodowa
Analiza 3 mutacji:
4mc
630
4mc
7904
4mc
------
G269S.
HEXAWG
CHOROBA TAYSACHSA WARIANT AB
HEXA
272750
HEXA
GM2A GM2A
606869
272750
Analiza sekwenc yjna
Krew
w genie HEXA.
c ałego genu.
obwodowa
Wykryc ie mutacji
w genie GM2A.
Analiza mutacji genu
Krew
GM2A.
obwodowa
Wykryc ie mutacji
WERDNIGAHOFF MANNA
CHOROBA
(RDZ ENIOW Y Z ANIK MIĘŚNI)
Opis jednostki: Rdze niowy zanik mięśni (SMA) jest chorobą dzie dziczoną w sposób autosomalny recesywny,
wystę pująca z częstością 1:6000–10000 urodze ń. Oznacza to, że statystycznie nosicie le m mutacji jest co 40 osoba.
Choroba prowadzi do zaniku mię śni, który wy wołany jest zanikie m motone uronów rdze nia krę gowe go. Najczęście j
pie rwszymi objawami choroby są brak postę pu w rozwoju ruchowym dzie cka, nie wydolność oddechowa lub te ż
postę pujące osłabie nie mięśni obręczy biodrowe j. Wie k, w którym pojawiają się pie rwsze objawy chorobowe oraz ich
natę żenie pozwala na rozróżnie nie trzech postaci SMA: chorobę Werdniga-Hoffmana (SMA1) wystę pującą około 6
miesiąca życia. W je j przypadku dzie ci nigdy nie osiągają zdolności samodzie lne go sie dzenia i chodze nia, a do
czwartego roku życia umiera blisko 90% chorych. Postać pośre dnia - choroba Dubowitza (SMA2) objawia się zwykle
prze d 18 mie siące m życia. Dzie ci sie dzą be z podparcia, je dnak nigdy nie chodzą. U chorych z łagodną postacią
choroby - choroba Kuge rbe lger-We lande r (SMA3) pie rwsze objawy pojawiają się po osiągnięciu zdolności do
samodzie lne go chodze nia i związane są z osłabie niem mięśni obręczy biodrowe j.
Przyczyny genetyczne: Wszystkie typy SMA są e fe ktem zmian - braku końcowe go fragme ntu genu SMN1
zlokalizowane go na chromosomie 5.
Badanie to powinny wykonać
1) osoby, w rodzinach których wcześnie j wystę powały przypadki choroby
253300
WERDNIGAHOFF MANNA
CHOROBA
(RDZ ENIOW Y Z ANIK MIĘŚNI)
SMN1
SMN1
600354
Wykryc ie zmian
w genie SMN1.
Analiza w poszukiwaniu
delecji w genie SMN1.
Krew
obwodowa
25
360
WILSONA CHOROBA
Opis jednostki: Choroba Wilsona nazywana inaczej zwyrodnie nie m wątrobowo-soczewkowym, jest chorobą
ge ne tyczną, która dzie dziczy się autosomalnie recesywnie . Wystę puje bardzo rzadko – 1 na 30 000 osób. Pole ga na
zaburzeniu me tabolizmu mie dzi. De fe kt wydalania mie dzi z żółcią prowadzi do uszkodze nia wątroby, anemii
hemolitycznej oraz zaburze ń ne uropsychicznych. Charakte rystycznym objawe m choroby jest widoczny w rogówce oka
pie rście ń Kayse ra-Fle ischera. Prze bie g choroby może być ostry lub prze wle kły. Postać ostra może skończyć się śmie rcią
w ciągu kilku mie się cy, natomiast prze wle kła trwa od dwóch do kilkudzie się ciu lat. U każde go chorego już od
urodze nia stwie rdza się około 10–50-krotne zwię ksze nie stę że nia mie dzi w tkance wątrobowe j. Do 5 roku życia
je dynymi marke rami choroby są nie dobór ceruloplazminy i umiarkowane stłuszczenie wątroby. Brak wczesnego
le czenia może spowodować zgon zwykle prze d 30 rokie m życia.
Przyczyny genetyczne:
Przyczyną choroby jest mutacja w ge nie ATP7B, kodującym ATPazę transportującą mie dź. Dotychczas poznano ponad
100 różnych mutacji w tym ge nie , a najczęście j wystę pująca jest punktowa mutacja H1069Q.
WILSONA CHOROBA
277900
ATP7B
ATP7B
606882
Wykryc ie mutacji
w genie ATP7B.
Analiza dwóc h
najc zęstszyc h mutacji
w genie ATP7B.
Krew
obwodowa
25
250
ZAKRZEPICA
(TROMBOF ILIA)
Opis je dnostki: Zakrzepic a (trombofilia) to wieloc zynnikowa c horoba, dziedzic zona autosomalnie dominując o, na której rozwój
wpływają c zynniki: genetyczne takie jak mutacja typu Leiden c zynnika V. Aktywowany c zynnik V krzepnięc ia jest składnikiem
kompleksu enzymatyc znego c zynnika X przekształc ającego protrombinę w trombinę podczas krzepnięc ia krwi.
P rzyczyny ge netyczne: Czynnik V krzepnięc ia kodowany przez nieprawidłowy allel, nazwany został Leiden. Częstość allela F5
Leiden w populacji polskiej jest szacowana na około 5%. Nosic ielstwo jednej kopii F5 Leiden podnosi ryzyko powstania
zakrzepów w łożysku żylnym (trombofilia) około 4 do 6-krotnie podc zas, gdy u homozygot F5 Leiden ryzyko to jest wzrasta
około 40-krotnie.
Badanie to powinny wykonać
1) Osoby z nawrac ając ymi epizodami zakrzepic y żylnej (żył głębokic h końc zyn dolnyc h, miednicy) oraz zatorowatośc ią
płuc ną.
2) Osoby u któryc h wystąpiły epizody zakrzepicy po zastosowaniu hormonalnyc h środków antykonc epcyjnyc h, a także przy
niepowodzeniac h położnic zyc h, zwłaszcza w przypadku stwierdzenia zawału łożyska.
W przypadku stwierdzenia obec nośc i mutacji osoba, u której nie wystąpiły objawy c horoby, będzie mogła w sposób świadomy
ogranic zyć modyfikowalne c zynniki ryzyka zakrzepicy np.: poprzez nie stosowanie doustnyc h środków antykoncepcyjnyc h,
zaprzestanie palenia papierosów. Będzie także świadomie postępował w innyc h sytuacjac h mogącyc h sprzyjać powstawaniu
zakrzepicy (unieruc homienie
drobnoc ząsteczkowe).
ZAKRZEPICA
(TROMBOF ILIA)
227400
V Leiden
F5
lub operacja)
227400
poprzez
stosowanie
leków przec iwzakrzepowyc h (najc zęśc iej
Wykryc ie mutacji
genu F5 typu Leiden
czynnika V
Analiza mutacji
polegającej na
zastąpieniu argininy
krzepnięc ia krwi.
przez glutaminę
w pozycji 506 łańc uc ha
c iężkiego.
Wymaz
z jamy
ustnej
10
heparyny
195
ZESPÓŁ DOWNA
ANEUPLOIDIE
(TRISOMIE)
190685
STR4Ch21
Wykryc ie
zwielokrotnienia
materiału genetyc znego S TR (D21S11, D21S1437,
c hromosomu 21,
D21S2055, D21S 1446) – na
odpowiedzialnego za
c hromosomie 21.
4 ukła dy
STR na
chromosom
Ana liza
układów
STR na
chromosom
ie 21
Wymaz
10
250
10
380
z jamy
ustnej
występowanie zespołu
Downa.
ie 21
STR15
Analiza amplikonów
w czterec h układac h typu
Chromosom
21
Wykryc ie
zwielokrotnienia
Wymaz
Analiza amplikonów
z jamy
w układac h typu S TR – na
ustnej
materiału genetyc znego c hromosomac h: 2
m.in.: w c hromosomie
(2 układy STR), 3, 4, 5
21 odpowiedzialnym za (2 układy STR), 7, 8, 11, 12,
występowanie zespołu 13, 16, 18, 19, 21.
Downa.
ZESPÓŁ EDWARDSA
ANEUPLOIDIE
(TRISOMIE)
190685
STR15
Chromosom
18
Ana liza
190685
STR15
Ana liza
układów
STR na
chromosom
ie 13
Analiza amplikonów w
układac h typu S TR – na
materiału genetyc znego c hromosomac h: 2(2 układy
m.in.: w c hromosomie
S TR), 3, 4, 5(2 układy S TR),
18 odpowiedzialnym za 7, 8, 11, 12, 13, 16, 18, 19,
układów
STR na
chromosom
występowanie zespołu
Edwadrsa.
ie 18
ZESPÓŁ PATAUA
ANEUPLOIDIE
(TRISOMIE)
Wykryc ie
zwielokrotnienia
Chromosom
13
10
380
10
380
z jamy
ustnej
21.
Wykryc ie
Analiza amplikonów w
zwielokrotnienia
układac h typu S TR – na
materiału genetyc znego c hromosomac h: 2 ( 2
m.in.: w c hromosomie
układy S TR), 3, 4, 5 ( 2
13 odpowiedzialnym za układy S TR), 7, 8, 11, 12,
występowanie zespołu 13, 16, 18, 19, 21.
Pataua.
Wymaz
Wymaz
z jamy
ustnej
171400
Z E SP Ó Ł
WIELOGRUCZOLAKOW
ATOŚCI
WEWNĄTRZWYDZIELN
ICZEJ TYPU 2 A (MEN2 A)
RET1K6Z
RET
164761
w kodonie
634
RET
164761
mutacji
w trzech
kodonach:
31-37
mutacji
w 13
kodonach
Test
zalecany!
Wymaz
10
560
Wymaz
15
780
ustnej
Wykryc ie mutacji
warunkując yc h
dziedziczną formę raka
Analiza genetyc zna do 11
z jamy
najc zęśc iej występując yc h
ustnej
zmian (mutacji) w trzec h
MEN2B i c horobę
Hirsc hsprunga.
634, 618,
918
Analiza
420
rdzeniastego tarc zycy
podstawowyc h kodonac h
oraz powiązanyc h z nim genu RET.
zespołów MEN2A,
9-11
13K37Z
5
zespołu MEN2A.
Analiza
RET-
Wymaz
Analiza genetyc zna trzec h
z jamy
najc zęśc iej występując yc h
dziedziczną formę raka zmian (mutacji) w kodonie
rdzeniastego tarc zycy
634 genu RET.
oraz powiązanego z nim
Analiza
3 m utacji
RET3K11Z
Wykryc ie mutacji
warunkując yc h
RET
164761
Wykryc ie mutacji
Analiza genetyc zna do 37
warunkując yc h
dziedziczną formę raka
rdzeniastego tarc zycy
najc zęśc iej występując yc h
zmian (mutacji) w 13
kodonac h genu RET.
oraz powiązanyc h z nim
zespołów MEN2A,
MEN2B i c horobę
Hirsc hsprunga.
z jamy
ustnej
RET-Sek
RET
164761
Wszystkie
Wykryc ie mutacji
warunkując yc h
dziedziczną formę raka kodonów eksonu: 10, 11,
13, 14, 15, 16, 18 genu RET
rdzeniastego tarc zycy
oraz powiązanyc h z nim oraz analiza miejsc
splic ingowyc h
zespołów MEN2A,
(akceptorowyc h
MEN2B.
i donorowyc h)
niekodującyc h sekwencji
kodony
w
sekwencjono
wancyh
eksonach
Test
dostę pny
WEWNĄTRZWYDZIELN
ICZEJ TYPU 2 B (MEN2 B)
RET13K37Z
31-37
mutacji
w 13
kodonach
Test
zalecany!
Wymaz
15
1350
15
780
z jamy
ustnej
intronowyc h.
wkrótce !
162300
Z E SP Ó Ł
WIELOGRUCZOLAKOW
ATOŚCI
Sekwencyjna analiza
genetyczna wszystkic h
RET
164761
Wykryc ie mutacji
warunkując yc h
dziedziczną formę raka
Analiza genetyc zna do 37 Wymaz
najc zęśc iej występując yc h z jamy
ustnej
zmian (mutacji) w 13
kodonac h genu RET.
rdzeniastego tarc zycy
oraz powiązanyc h z nim
zespołów MEN2A
MEN2B i c horobę
Hirsc hsprunga.
RET-Sek
Wszystkie
kodony w
sekwencjon
owa ncyh
eksona ch
Test
dostępny
wkrótce!
RET
164761 Wykryc ie mutacji
warunkując yc h
Sekwencyjna analiza
genetyczna wszystkic h
dziedziczną formę raka kodonów eksonu: 10, 11,
13, 14, 15, 16, 18 genu RET
rdzeniastego tarc zycy
oraz powiązanyc h z nim oraz analiza miejsc
splic ingowyc h
zespołów MEN2A,
(akceptorowyc h i
MEN2B i c horobę
donorowyc h)
Hirsc hsprunga.
niekodującyc h sekwencji
intronowyc h.
Wymaz
z jamy
ustnej
15
1350
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

66+6+6+

2 Cards basiek49

Create flashcards