DOC - Instytut Psychiatrii i Neurologii

advertisement
Recenzja rozprawy doktorskiej
lek. med. Janiny Skalskiej
„Badanie postaw wobec odżywiania się w populacji 15-letnich uczennic Kijowa”
Celem rozprawy doktorskiej dr Skalskiej było badanie postaw i zachowań
dotyczących
odżywiania
się
dziewcząt
ze
szkół
średnich
Kijowa
oraz
ocena
rozpowszechnienia klinicznych i subklinicznych form zaburzeń odżywiania się w tej
populacji.
Rozprawa składa się z 2 części. W pierwszej Doktorantka analizuje dotychczasowy
stan wiedzy dotyczący zaburzeń odżywiania się. Odwołując się do bogatej literatury
przedmiotu opisuje etiologię tych zaburzeń oraz kryteria diagnostyczne i następstwa zaburzeń
odżywiania się. Osobny rozdział poświęca metodologii badań epidemiologicznych.
Ta część pracy jest prezentacją najważniejszych informacji o uwarunkowaniach
zaburzeń i ich somatycznych i psychospołecznych powikłaniach. Doktorantka zna literaturę
przedmiotu swoich badań. Powołuje się na nią w sposób umiejętny i dostosowany do celów
swoich badań. Skupia się zatem głównie na kulturowych uwarunkowaniach zaburzeń
odżywiania się, takich jak rasa, migracja, status społeczny czy rodzaj wykonywanego
zawodu.
Stosunkowo
sporo
miejsca
w
rozprawie
poświęca
metodologii
badań
epidemiologicznych, głównego celu własnych badań. Nie tylko omawia zasady takich badań,
ale także przytacza wiele wyników badań prowadzonych w różnych krajach. Wyniki tych
badań przedstawia w tabelach, co przy ogromnej liczbie takich danych ułatwia ich percepcję.
Szkoda tylko, że wyników tych badań nie podsumowuje i nie porównuje, pokazując
najważniejsze podobieństwa i różnice w zakresie rozpowszechnienia zaburzeń odżywiania się
w różnych badanych populacjach.
Część druga rozprawy to prezentacja wyników własnych badań. Doktorantka chciała
zrealizować dwa cele: dokonać adaptacji dwóch narzędzi badawczych dla badania populacji
ukraińskiej i zastosować te narzędzia do przeprowadzenia badań epidemiologicznych na
populacji dziewcząt, reprezentatywnej dla miasta Kijowa. Oba te cele zrealizowała
poprawnie, zgodnie z zasadami standaryzacji kwestionariuszy i zasadami badań
epidemiologicznych. Nieco dziwnie brzmią sformułowane w tym kontekście hipotezy, z
których tylko jedna (druga) była weryfikowana a i ta nie informuje o zakładanych i
analizowanych zależnościach. Dodatkowo na str. 118 Doktorantka powołuje się na hipotezę,
1
której nie sformułowała, o niższym procencie zachorowań na zaburzenia odżywiania się w
krajach o niższym rozwoju ekonomicznym. Można domyślać się, że sposób weryfikowania
hipotezy czwartej, mówiącej o tym, że badanie oparte o wywiad (nie anonimowe) zakłóca
wynik badań epidemiologicznych w kierunku jego zafałszowania weryfikowano na podstawie
analizy wyników badań II etapu. Nie ma w tekście odniesienia do tej hipotezy, a
prezentowane wyniki potwierdziły zafałszowanie wagi ciała u osób badanych w grupie
populacyjnej.
Najważniejsza część rozprawy doktorskiej to adaptacja dwóch narzędzi ważnych dla
badania zaburzeń odżywiania się: Kwestionariusza Zaburzeń Odżywiania się (EDI) i
Kwestionariusza Postaw wobec Odżywiania się (EAT-26). Przetłumaczenie ich na język
ukraiński, z zachowaniem zasad poprawności metodologicznej, ocena rzetelności ukraińskiej
wersji kwestionariuszy, obliczenie norm centylowych i stenowych, to bardzo poprawne
procedury adaptacji narzędzia psychometrycznego. Wydaje się, że obliczenia norm dla
populacji ukraińskich 15-letnich dziewcząt mogą być jeszcze dokładniejsze, jeżeli
wykorzystane byłyby wyniki uzyskane na reprezentatywnej próbie dla Kijowa.
Wyniki badań epidemiologicznych są bardzo ciekawe. Okazało się, że w tej próbie,
bardzo dobrze dobranej, nie stwierdzono żadnego pełnoobjawowego zespołu zaburzeń
odżywiania się. Jest to wynik wiarygodny, potwierdzony bowiem został w wywiadach
prowadzonych w drugim etapie badania. Doktorantka stara się wyjaśnić ten wynik głównie
warunkami ekonomicznymi i brakiem wiedzy na temat zaburzeń odżywiania się. Wydaje się
jednak, że szczegółowe wyniki (strona 82) i wyniki w grupie dziewcząt ze szkół
artystycznych i sportowych mogą sugerować, że istnieje sporo wskaźników sugerujących
zachowania związane z zagrożeniami dla zaburzeń odżywiania się, chociaż nie stanowią one
jeszcze o pełnoobjawowym zespole anoreksji czy bulimii. Pewnie bardziej dokładne analizy
zróżnicowania uzyskanych wyników pozwoliłyby wskazać na czynniki ryzyka, związane nie
tylko z rodzajem szkoły.
Ciekawa jest także analiza porównawcza między wynikami badań na populacji
polskiej i ukraińskiej. Nawet przyjmując, że porównywanie norm centylowych i stenowych
nie jest wiele mówiącym poszukiwaniem różnic, ciekawe są różnice między porównywanymi
populacjami nie tylko między polską i ukraińską, ale także między warszawską i krakowską.
Badania te były prowadzone w różnych latach, ale to pewnie nie jedyna przyczyna
obserwowanych różnić. Szkoda, że Doktorantka poświęciła tak mało miejsca tym analizom.
2
Doktorantka włożyła bardzo wiele pracy w przeprowadzenie badań, które stały się
podstawą do przygotowania rozprawy doktorskiej. Bardzo dobrze zaplanowana i
przeprowadzona
adaptacja
dwóch
kwestionariuszy.
Poprawnie
wylosowana
grupa
reprezentatywna dla badanej populacji. Bardzo duża liczba danych epidemiologicznych,
weryfikowanych
w
badaniu
indywidualnym.
Oznaczało
to
dobre
przygotowanie
metodologiczne dr Skalskiej, bardzo duży nakład pracy włożonej w przeprowadzenie badań.
Nieco mniej czasu poświęciła analizie uzyskanych wyników, zwłaszcza analizie wyników
badań epidemiologicznych kosztem wyników formalnej adaptacji narzędzi pomiaru zaburzeń
odżywiania się i postaw wobec odżywiania się. Uzyskane dane epidemiologiczne są ciekawe i
ich analiza pogłębiłaby wiedzę o tych zmiennych w populacji dziewcząt Kijowa. Sam układ
prezentacji wyników jest chwilami niejasny. Wyniki epidemiologiczne z I i II etapu pojawiają
się przed rozdziałem o adaptacji kwestionariuszy, a ich analiza nie uwzględnia norm
opracowanych w tej adaptacji. Właściwości psychometryczne uzupełnionej wersji EAT-26
pojawiają się pod koniec pracy, a nie w części dotyczącej adaptacji. Wreszcie rozdział
„Dyskusja” nie jest dyskusją uzyskanych wyników, tylko prezentacją porównań polskoukraińskich. Mimo tych uwag, uważam pracę za interesującą i spełniającą warunki ustawy o
stopniach i tytule naukowym.
Wnoszę zatem do Rady Naukowej Instytutu Psychiatrii i Neurologii o dopuszczenie
lek. med. Janiny Skalskiej do dalszych etapów przewodu doktorskiego.
Prof. dr hab. Czesław Czabała
Warszawa, 14 czerwca 2011
3
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

Create flashcards