Ocena finansowa przedsiębiorstwa - Internet Świadłowodowy dla Firm

advertisement
Ocena finansowa przedsiębiorstwa
Wstęp
Niniejsza praca poświęcona jest problematyce wyboru metod i narzędzi
umożliwiających
syntetyczną
ocenę
wyników
oraz
sytuacji
finansowej
przedsiębiorstwa. Aktualność tego zagadnienia wynika ze zmian w polskiej
rachunkowości i jest skutkiem przeobrażeń życia gospodarczego kraju –
wprowadzenie zasad gospodarki rynkowej, rozszerzenia współpracy gospodarczej
z
zagranicą,
powstania
spółek
prawa
handlowego
z
udziałem
kapitału
zagranicznego. Od przedsiębiorstwa w gospodarce rynkowej oczekuje się przede
wszystkim
działalności,
zaistnienia
która
na
się
rynku,
opłaca.
sprostania
Zarządzanie
konkurencji
i
dynamicznej
przedsiębiorstwem
jest
więc
nieustannym procesem podejmowania i realizacji różnych decyzji, często
obarczonym dużym ryzykiem. Jednym z narzędzi ułatwiającym podejmowanie
trafnych decyzji oraz zminimalizowanie ryzyka może być analiza mocnych i
słabych
stron
przedsiębiorstwa.
Pełna
analiza
finansowa
jest
jednak
przedsięwzięciem dość pracochłonnym i wymaga stosowania znacznej liczby
wskaźników,
a
także
danych
wykraczających
poza
obowiązkową
sprawozdawczość finansową. Dlatego w teorii i praktyce spotyka się różne
koncepcje zawężonej analizy finansowej.
Celem pracy jest próba skoncentrowania analizy do grupy wzajemnie
powiązanych wskaźników, odpowiednio dostosowanych do realizacji przyjętego w
danym badaniu celu. Analiza taka powinna umożliwiać ocenę stanu finansowego,
wyników i rozwoju przedsiębiorstwa.
W pracy została wykorzystana dostępna literatura, a w szczególności
opracowania autorstwa: L. Bednarskiego, T. Waśniewskiego, W. Skoczylas, B.
Olzackiej, R. Pałczyńskiej – Gościniak, M. Sierpińskiej, W. Gabrusewicza, W.
Jelenia, J. Czekaja, Z. Dreslera, E. Kurtysa, T. Jechny, J. Duraja. Wykorzystane
zostały również artykuły z czasopism ekonomicznych.
Treść pracy została ujęta w trzech rozdziałach. W rozdziale pierwszym
przedstawiono ogólne problemy z zakresu analizy finansowej. Rozdział drugi
obejmuje kryteria syntetycznej oceny i charakterystykę wybranych wskaźników
finansowych, mających w niej zastosowanie. Ostatni rozdział określa metody
analizy służące ocenie symptomów zagrożenia upadłością firmy.
ROZDZIAŁ I
Analiza finansowa przedsiębiorstw w warunkach gospodarki rynkowej
1. Przedmiot i zakres analizy finansowej
Zmiana systemu gospodarowania, jaka dokonuje się w Polsce pociąga za
sobą zmianę zachowań przedsiębiorstw. Oczekuje się od nich sprawnego
funkcjonowania zapewniającego utrzymanie płynności finansowej, co przejawia
się odpowiednią szybkością obrotu majątku rzeczowego i zasobów pieniężnych
oraz zwrotności kapitału. Wymagania te określają ogólne założenia analizy, a
więc nie tylko jej cel podstawowy, ale możliwość oceny stopnia realizacji
oczekiwań, a dalej kryteria analizy i oceny, wskazując zarazem obszary, jakie
należy poddać badaniu.
Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces,
w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę
ekonomiczną. Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana
istoty i charakteru przedsiębiorstwa, które w warunkach gospodarki rynkowej
odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków
gospodarczych. W związku z tym, że zaczęło prowadzić działalność na własny
rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań1.
Pomocnym narzędziem prowadzenia działalności przedsiębiorstwa oraz
kształtowania perspektywicznego jego rozwoju, staje się analiza działalności
sporządzana
dla
zewnętrznych.
potrzeb
Tylko
własnych
taka
analiza
jak
jest
również
cenna,
dla
która
potrzeb
służy
odbiorców
usprawnianiu
działalności przedsiębiorstwa.
W
gospodarce
rynkowej
zdecydowanie
mniejsze
znaczenie
przywiązuje się do analizy przeszłości, a relatywnie więcej uwagi poświęca
rozpatrywaniu przyszłości. Przeszłość interesuje przedsiębiorstwo jedynie w
takim stopniu, w jakim potrafiło ono wykorzystać warunki swojego rozwoju.
Należy
więc
gospodarce
stwierdzić,
rynkowej
iż
jest
efektywne
funkcjonowanie
praktycznie
niemożliwe
przedsiębiorstwa
bez
profesjonalnie
prowadzonej analizy ekonomicznej2.
W. Gabrusewicz, Analiza finansowa przedsiębiorstwa, wyd. Oficyna Wydawnicza „Sami sobie”,
Poznań 1997r., s.9-11
2
Tamże, s.23
1
w
Przedmiotem
analizy
ekonomicznej
mogą
być
zjawiska
i
procesy
występujące w skali całej gospodarki oraz w poszczególnych jej ogniwach
(podmiotach gospodarczych). W pierwszym przypadku mamy do czynienia z
analizą makroekonomiczną, natomiast w drugim – z analizą mikroekonomiczną.
Powszechne zainteresowanie i zastosowanie w życiu gospodarczym
znajduje analiza zajmująca się badaniem i oceną całokształtu działalności
przedsiębiorstwa. Obejmuje bowiem zagadnienia związane z sytuacją majątkową
oraz finansową, analizą wzrostu i pozycji finansowej przedsiębiorstwa, wynikiem
finansowym i związaną z tym oceną efektywności gospodarowania – rentowności
oraz koszty i przychody ze sprzedaży. Takie syntetyczne ujęcie pozwalające na
szybki pomiar i ocenę sytuacji finansowej oraz wyników zwane analizą finansową
dostarcza zrozumiałych i względnie porównywalnych informacji finansowych3.
Informacje
dostarczone
przez
zainteresowania kierownictwa
analizę
firmy,
finansową
stanowią
przedmiot
obecnych lub przyszłych inwestorów,
kredytodawców, dostawców, odbiorców, konkurencji, ekonomistów, statystyków,
rządu wraz z władzami podatkowymi oraz społeczeństwa.
Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia, że jej zakres jest
stosunkowo
szeroki.
Niemniej
w
każdym
przypadku
przedmiotem
badań
pozostaje:
-
struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym,
rotacja środków, polityka inwestycyjna i umorzeniowa),
-
finansowanie (zmiany kapitału, pochodzenie kapitału, struktura pasywów,
terminowość spłaty zobowiązań, bezpieczeństwo finansowe),
-
płynność środków (zdolność płatnicza, upłynnianie majątku, pokrycie majątku
kapitałem),
-
zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych – analiza rentowności)4.
Informacje
liczbowe,
możliwe
są
do
uzyskania
w
oparciu
o
sprawozdawczość finansową. Czynności z tym związane określa się w teorii i
praktyce
mianem
„czytania”
sprawozdania
finansowego.
Aby
uzyskane
informacje oddawały jak najpełniej obraz działalności firmy i były czytelne dla
szerokiego
grona
odbiorców,
przedstawiane
są
w
postaci
wskaźników
finansowych. Wskaźniki o określonej konstrukcji grupuje się w zbiór ułatwiający
ocenę wybranych sfer działalności przedsiębiorstwa. Konstrukcja wskaźników
3
4
T. Waśniewski, W. Skoczylas, Analiza finansowa w przedsiębiorstwie, wyd. WWSB Poznań 1997r., s.10-11
Tamże, s. 12
finansowych umożliwia ich obliczanie również w oparciu o dane z ewidencji
księgowej5.
Praktyczna
realizacja
zakresu
i
celów
analizy
finansowej
w
przedsiębiorstwie może występować w postaci:
-
analizy porównawczej danych rocznych i wieloletnich (ocena dynamiki wzrostu
przedsiębiorstwa),
-
analizy zmian strukturalnych w aktywach, pasywach i wynikach,
-
analizy wskaźników finansowych – analizy wskaźnikowej,
-
analizy
wybranych
wskaźników
finansowych,
np.:
płynności
środków
pieniężnych, przepływu kapitału, zmian w pozycji finansowej
2. Metody stosowane w analizie finansowej
W toku analizy finansowej należy koncentrować się na problemach
podstawowych, a unikać rozpraszania się na badaniu problemów szczegółowych.
Problemami szczegółowymi warto się zająć wówczas, gdy chce się pogłębić
znajomość problemów podstawowych, gdy jakiś stan budzi zaniepokojenie lub
chce się poznać przyczyny zmian badanych zjawisk czy strukturę czynników
kształtujących te zjawiska. Nie zawsze jest to jednak konieczne. Dlatego, po
ogólnym
zapoznaniu
rozpoznaniu
się
sytuacji,
z
rozpatrywanym
najpierw
badane
i
sprawozdaniem
oceniane
są
finansowym
rozmiary
i
zjawisk
podstawowych. Pozwala to uzyskać ogólny, syntetyczny pogląd na wyniki i
efektywność
gospodarowania
majątkową6.Jedną
z
form
przedsiębiorstwa,
badania
i
sprawozdań
jego
sytuację
finansowych
finansowo
jest
analiza
wskaźnikowa. Obejmuje ona obliczanie wskaźników finansowych konstruowanych
w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku zysków i strat. Ze względu na zakres
danych zawartych w badanych sprawozdaniach, możliwości budowy wskaźników
finansowych
są
bardzo
duże.
Jednak
najbardziej
typowym
jest
zestaw
pozwalający wyróżnić cztery obszary analizy wskaźnikowej i służący ocenie:
-
płynności finansowej,
-
zadłużenia,
-
sprawności działania przedsiębiorstwa,
-
rentowności7
B. Olzacka, R. Pałczyńska – Gościniak, Jak oceniać firmę, wyd. ODDK Gdańsk 1999r., 89
W. Jeleń, „Metodyka i narzędzia analizy finansowej w praktyce”, Rachunkowość 3/1998
7
M. Sierpińska, T. Jachna, Ocena przedsiębiorstwa według standardów światowych, wyd. PWN Warszawa 1993
r., s.78-79
5
6
Są to narzędzia analizy, które dostarczają informacji do syntetycznej oceny. Aby
taką ocenę przeprowadzić niezbędna jest jednak umiejętność odczytania z tych
wskaźników realnej sytuacji, czyli właściwego skomentowania tego, co te
wskaźniki wyrażają. Wskaźniki oblicza się nie tylko dla okresu sprawozdawczego,
ale
także
dla
okresów
poprzednich
(przynajmniej
dwóch
lat).
Każdy
z
wskaźników charakteryzuje określony odcinek działalności przedsiębiorstwa;
pełny jego obraz daje dopiero cały zestaw wskaźników. Stosowanie w praktyce
przedstawionego zestawu wskaźników potwierdziło, że jest on wystarczający dla
scharakteryzowania
i
ogólnej
oceny
wyniku
i
sytuacji
finansowej
przedsiębiorstwa. Doświadczenie pokazało, że o jakości analizy nie świadczy duża
liczba wskaźników, lecz trafny ich dobór i poprawna, umiejętna, merytoryczna
ocena.
Nadmiar
wskaźników
może
rozmywać
obraz
sytuacji
finansowej
przedsiębiorstwa, odrywać uwagę od zjawisk podstawowych. Można rozróżnić
różne typy analiz finansowych; na ogół wyróżnia się analizy roczne, bieżące i
problemowe. Na zlecenie władz nadzorczych przedsiębiorstwa, potencjalnych
inwestorów lub banków, podejmowane są także analizy eksperckie, które
obejmują zarówno problematykę analiz rocznych, jak i specyficzne problemy,
którymi zainteresowany jest zleceniodawca.
W
pracach
badawczych
wykorzystuje
się
ilościowe
metody
analizy
ekonomicznej, które dzielą się na metody:
-
deterministyczne
-
stochastyczne
Wśród metod deterministycznych wymienia się najczęściej metody: kolejnych
podstawień, reszty, różnic cząstkowych, wskaźnikowa, proporcjonalnego podziału
odchyleń, krzyżowych podstawień, funkcyjną, logarytmowaną.
Metody
stochastyczne
są
bardziej
precyzyjne,
ponieważ
obok
czynników
głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. Metody
deterministyczne i stochastyczne nie wykluczają się wzajemnie i powinny być
równolegle
stosowane8.
Pewien
stały
zestaw
metod,
powszechnie
wykorzystywany w analizie, określany jest mianem metod klasycznych. Wśród
nich
najczęstsze
zastosowanie
znajduje
metoda
porównań.
To
szerokie
zastosowanie tej metody jest spowodowane przede wszystkim trudnościami,
jakie występują przy ocenie zjawisk gospodarczych tylko na podstawie samego
8
T. Waśniewski, W. Skoczylas, Analiza finansowa w przedsiębiorstwie, wyd. WWSB Poznań 1997r., s.37-40
ich pomiaru. Aby zatem ocenić poprawność kształtowania się rozmiarów
badanego zjawiska należy porównać je z odpowiednią podstawą odniesienia. W
rezultacie takiego porównania uzyskujemy możliwość bardziej obiektywnej oceny
kształtowania się analizowanego zjawiska gospodarczego, niż tylko na podstawie
samego pomiaru jego wielkości. Ponadto porównanie ukazuje zmiany i pozwala
jednocześnie określić skalę postępu lub regresu na tle przyjętej podstawy
odniesienia. W metodzie porównań ważne jest poprawne ustalenie:
-
przedmiotu porównań,
-
sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań,
-
podstawy porównań.
Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z
tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuższego okresu. Najczęściej
zjawiska gospodarcze są zniekształcone z powodu:
-
zmian metodologicznych,
-
zmian cenowych,
-
zmian organizacyjnych,
-
zmian przedmiotowych.
Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków należy przed dokonaniem porównań
doprowadzić
dane
liczbowe
opisujące
rozpatrywane
zjawisko
do
porównywalności. Oznacza to, że trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe
zmiany, które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk
gospodarczych9. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością
przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (różnicę).
W zależności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróżnia się
następujące kierunki porównań:
-
porównania w czasie, gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat
ubiegłych,
-
porównanie z planem, wówczas gdy wzorcem porównań są założenia planu
przedsiębiorstwa,
-
porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za
podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy
międzyzakładowe) czy wielkości średniobranżowych10.
W. Gabrusewicz, Analiza finansowa przedsiębiorstwa, wyd. Oficyna Wydawnicza „Sami swoi” Poznań 1997r.
s. 34
10
T. Waśniewski, W. Skoczylas, Analiza finansowa w przedsiębiorstwie, wyd. WWSB Poznań 1997r., s.34
9
Oprócz wyżej wymienionych metod, analiza finansowa posługuje się także
metodami specyficznymi, głównie w zakresie operacji finansowych. Metody te
zostały
wypracowane
przez
system
bankowy
i
są
ukierunkowane
na
uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pieniężnych. Do podstawowych
metod operacji pieniężnych należą rachunki:
-
odsetkowe,
-
procentu składanego,
-
dyskontowe.
Rachunek odsetkowy jest stosowany przy obliczaniu kosztu wykorzystania
obcego kapitału w krótkich okresach, nie przekraczających jednego roku. Odsetki
obliczane są według wzoru:
O=
K
100
*r*t
gdzie:
K – kapitał (podstawa naliczania odsetek)
r – stopa procentowa
t – czas wykorzystywania kapitału
Jeżeli przedsiębiorstwo lokuje swoje wolne środki w banku, musi znać przyszłą
wartość zdeponowanego kapitału, tj. ile on będzie wynosił po t latach.
Kwotę te obliczamy według wzoru:
Kt=Ko*(1+r)t
gdzie:
Kt – wartość kapitału w roku t
Ko – początkowa wartość kapitału
r – jak we wzorze poprzednim
t – liczba lat okresu obliczeniowego
Wyrażenie (1+r)t jest nazywane procentem składanym. Jego wartość w okresie
początkowym wynosi 1 i wzrasta wraz z długością okresu obliczeniowego i
wysokością stopy procentowej.
Operacje gospodarcze realizowane w przedsiębiorstwie przynoszą często skutki
finansowe dopiero po kilku latach. Stąd niejednokrotnie zachodzi potrzeba
obliczenia aktualnej wartości przyszłych przychodów lub przyszłych wydatków.
Proces
ustalania
aktualnej
wartości
przyszłych
przychodów
nazywa
się
dyskontowaniem. Dyskonto jest procesem odwrotnym do kapitalizacji odsetek.
Do obliczenia aktualnej wartości przyszłych przychodów stosuje się następującą
formułę:
Ko= Kt
1
(1+r)t
Wartość „r” nazywamy stopą dyskontową, a cała wartość
1
(1+r)t
jest
określana mianem współczynnika dyskontowego. Współczynnik ten jest miarą
stopnia zmniejszenia obecnej wartości przyszłych przychodów. Jego wartość w
początkowym okresie jest równa 1 i maleje
wraz z wydłużaniem się okresu
obliczeniowego oraz wysokości stopy dyskontowej11.
W. Gabrusewicz, Analiza finansowa przedsiębiorstwa, wyd. Oficyna Wydawnicza „Sami swoi” Poznań 1997r.
s. 41-43
11
ROZDZIAŁ II
Syntetyczna ocena wyników i sytuacji finansowej przedsiębiorstwa
1. SPRAWOZDANIA FINANSOWE I ICH ANALIZA WSTĘPNA
ZGODNIE Z USTAWĄ O RACHUNKOWOŚCI PODSTAWOWYM ŹRÓDŁEM INFORMACJI DLA
SYNTETYCZNEJ OCENY DOKONYWANEJ W PRZEDSIĘBIORSTWIE ORAZ PRZEZ PODMIOTY
ZEWNĘTRZNE JEST SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOWA, KTÓRA OBEJMUJE:
- BILANS,
- RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT,
- INFORMACJĘ DODATKOWĄ,
- SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWU ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH (W WIĘKSZYCH JEDNOSTKACH
GOSPODARCZYCH).
WYNIKI I POŁOŻENIE FINANSOWE FIRMY POWINNO SIĘ OCENIAĆ STOSUJĄC CZTERY
PODSTAWOWE KRYTERIA:
- RENTOWNOŚĆ,
- PŁYNNOŚĆ,
- RYZYKO,
- NIEZALEŻNOŚĆ FINANSOWĄ
KRYTERIA TE W ZALEŻNOŚCI OD CELU BADANIA MOGĄ PODLEGAĆ INNEJ GRADACJI. NIE MA TO
JEDNAK WIĘKSZEGO ZNACZENIA, PONIEWAŻ POPRAWNIE OCENIONA KONDYCJA FINANSOWA
FIRMY POWINNA UWZGLĘDNIAĆ WSZYSTKIE KRYTERIA JEDNOCZEŚNIE, BOWIEM SĄ ONE
WEWNĘTRZNIE POWIĄZANE.
PRZEDSIĘBIORSTWO JEST RENTOWNE, GDY PRZYCHODY Z DZIAŁALNOŚCI
GOSPODARCZEJ PRZEWYŻSZAJĄ KOSZTY ICH UZYSKANIA. WYGOSPODAROWANY ZYSK
ODZWIERCIEDLA DYNAMIKĘ ROZWOJU FIRMY I STANOWI NAJWAŻNIEJSZĄ PODSTAWĘ POMIARU
I OCENY EFEKTYWNOŚCI GOSPODAROWANIA MIERZONEJ RENTOWNOŚCIĄ. MAKSYMALIZACJA
ZYSKU NETTO PRZEDSIĘBIORSTWA LEŻY W INTERESIE WŁAŚCICIELI KAPITAŁÓW LUB INNYCH
OSÓB POWIERZAJĄCYCH FIRMIE SWÓJ KAPITAŁ.
ZYSK STANOWI JEDEN Z GŁÓWNYCH CZYNNIKÓW WPŁYWAJĄCYCH NA PŁYNNOŚĆ
FINANSOWĄ, A WIĘC WIELKOŚĆ STOJĄCYCH DO DYSPOZYCJI ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH. MIMO,
ŻE ZYSK I PŁYNNOŚĆ SĄ WZAJEMNIE POWIĄZANE, TO JEDNAK CZĘSTO NIE WYSTĘPUJĄ ONE
RÓWNOLEGLE. WZROSTOWI ZYSKU NIE ZAWSZE TOWARZYSZY ZWIĘKSZENIE ŚRODKÓW, A
POPRAWA RENTOWNOŚCI NIE MUSI BYĆ RÓWNOZNACZNA Z POLEPSZENIEM SIĘ SYTUACJI
FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA I ZWIĘKSZENIEM STANU ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH. STĄD
OPRÓCZ OCENY RENTOWNOŚCI ISTOTNE JEST – PRZY ANALIZIE KONDYCJI FINANSOWEJ
PRZEDSIĘBIORSTWA – BADANIE PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ, ROZUMIANEJ JAKO ZDOLNOŚCI DO
NIEOGRANICZONEJ SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ PRZY ZACHOWANIU NORMALNYCH WARUNKÓW
ROZLICZEŃ. ZAPEWNIENIE ODPOWIEDNIEJ PŁYNNOŚCI JEST POSTRZEGANE JAKO KONIECZNY
WARUNEK ZAPEWNIENIA RENTOWNOŚCI, PONIEWAŻ BRAK ZDOLNOŚCI PŁATNICZEJ W
DŁUŻSZYM OKRESIE PROWADZI Z REGUŁY DO UPADŁOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA.
IM PRZEDSIĘBIORSTWA SĄ BARDZIEJ RENTOWNE, TYM WIĄŻE SIĘ Z NIMI WIĘKSZE
RYZYKO. CHODZI TU O RYZYKO OBEJMUJĄCE RYZYKO NIE POKRYCIA ZARÓWNO KOSZTÓW
OPERACYJNYCH, JAK I STAŁYCH KOSZTÓW FINANSOWYCH. WZROST WARTOŚCI KAPITAŁU
WŁASNEGO JEST REALNY WÓWCZAS, GDY JEGO RENTOWNOŚĆ JEST WIĘKSZA NIŻ KOSZT
OBSŁUGI
TEGO
KAPITAŁU.
ABY NIE POWODOWAĆ GROŹBY UPADŁOŚCI FIRMY
PRZEDSIĘBIORSTWA ZADŁUŻAJĄ SIĘ. NADMIERNE ZADŁUŻENIE MOŻE BYĆ JEDNAK POWODEM
BRAKU PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ I UJEMNEGO ODDZIAŁYWANIA DŹWIGNI FINANSOWEJ (STOPA
ODSETEK OD POZYSKANEGO KAPITAŁU OBCEGO JEST WYŻSZA OD WSKAŹNIKA RENTOWNOŚCI
KAPITAŁU CAŁKOWITEGO). TYM SAMYM NIE ZOSTANĄ STWORZONE WARUNKI DO OSIĄGANIA
RENTOWNOŚCI W PRZYSZŁOŚCI12.
1.1.
Analiza bilansu przedsiębiorstwa
BILANS PRZEDSIĘBIORSTWA ODZWIERCIEDLA W SYNTETYCZNEJ FORMIE SKUTKI
DECYZJI I ZDARZEŃ GOSPODARCZYCH ZAISTNIAŁYCH DO DNIA JEGO SPORZĄDZENIA. DAJE ON
ZATEM OBRAZ SYTUACJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA. DOKONANIE OCENY TEJ SYTUACJI
NARZUCA KONIECZNOŚĆ USTALENIA RELACJI POMIĘDZY POSZCZEGÓLNYMI ELEMENTAMI
MAJĄTKU PRZEDSIĘBIORSTWA I ŹRÓDEŁ JEGO FINANSOWANIA. ZNAJOMOŚĆ TYCH RELACJI
MOŻE BYĆ PRZYDATNA ZARÓWNO DLA CELÓW ZARZĄDZANIA PRZEDSIĘBIORSTWEM JAK I DLA
PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH STANOWIĄCYCH JEGO OTOCZENIE.13 ANALIZA BILANSU
PRZEDSIĘBIORSTWA OBEJMUJE DWA ETAPY:
- WSTĘPNĄ ANALIZĘ BILANSU, KTÓRA OBEJMUJE ANALIZĘ STRUKTURY MAJĄTKOWEJ NA
PODSTAWIE WSKAŹNIKÓW STRUKTURY AKTYWÓW, ANALIZĘ STRUKTURY KAPITAŁOWEJ
POPRZEZ USTALENIE STRUKTURY WSKAŹNIKÓW PASYWÓW I ANALIZĘ STRUKTURY
KAPITAŁOWO-MAJĄTKOWĄ.
- WSKAŹNIKOWĄ ANALIZĘ BILANSU, KTÓRA STANOWI ROZWINIĘCIE ANALIZY WSTĘPNEJ I
OPARTA
JEST
NA
BADANIU
WZAJEMNYCH
RELACJI
ZACHODZĄCYCH
POMIĘDZY
POSZCZEGÓLNYMI ELEMENTAMI AKTYWÓW I PASYWÓW.
ANALIZA BILANSU POLEGA NA OBSERWACJI JAK POSZCZEGÓLNE JEGO SKŁADNIKI ZMIENIAJĄ
SIĘ W CZASIE ORAZ JAKIE RELACJE WYSTĘPUJĄ POMIĘDZY NIMI. CZĘSTO DLA UŁATWIENIA
ANALIZY, BILANS JEST SPORZĄDZANY NIE TYLKO W UJĘCIU WARTOŚCIOWYM ALE I W UJĘCIU
STRUKTURALNYM, OKREŚLAJĄCYM PROCENTOWY UDZIAŁ POSZCZEGÓLNYCH ELEMENTÓW OBU
STRON BILANSU W SUMIE BILANSOWEJ. BADANIE STRUKTURY AKTYWÓW LUB PASYWÓW NOSI
NAZWĘ ANALIZY PIONOWEJ BILANSU. ANALIZA DYNAMIKI POSZCZEGÓLNYCH SKŁADNIKÓW
AKTYWÓW I PASYWÓW NOSI NAZWĘ ANALIZY POZIOMEJ BILANSU.
ANALIZUJĄC BILANS TRZEBA ODPOWIEDZIEĆ SOBIE NA PYTANIE, CZY WARTOŚĆ
AKTYWÓW DANEGO PRZEDSIĘBIORSTWA STALE SIĘ ZWIĘKSZA, CZY TEŻ MA
TENDENCJE
SPADKOWE.
BILANS
TO
NAJWAŻNIEJSZE
SPRAWOZDANIE FINANSOWE
PRZEDSIĘBIORSTWA. PREZENTUJE STAN JEGO GOSPODARKI NA ZEWNĄTRZ I JEST PODSTAWĄ
ROZLICZEŃ Z TYTUŁU PODATKÓW. JEST TAKŻE DOKUMENTEM ZAWIERAJĄCYM ZESTAWIENIE NA
OKREŚLONY MOMENT W UJĘCIU WARTOŚCIOWYM STANU ŚRODKÓW GOSPODARCZYCH
(MAJĄTKU) PRZEDSIĘBIORSTWA ORAZ ŹRÓDEŁ JEGO SFINANSOWANIA Z UWZGLĘDNIENIEM
WYNIKU FINANSOWEGO (ZYSKU LUB STRATY). ZESTAWIENIE TO SPORZĄDZANE JEST W FORMIE
DWUSTRONNEJ TABELI. KAŻDY BILANS PRZEDSTAWIA PO STRONIE PRAWEJ (AKTYWA)
SKŁADNIKI MAJĄTKOWE PRZEDSIĘBIORSTWA, A PO STRONIE LEWEJ (PASYWA) – ŹRÓDŁA
FINANSOWANIA MAJĄTKU.
STRUKTURA AKTYWÓW STANOWI ZASADNICZĄ PODSTAWĘ, MAJĄCĄ WPŁYW NA
KSZTAŁTOWANIE SIĘ SYTUACJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA I JEGO POZYCJI FINANSOWEJ.
UDZIAŁ SKŁADNIKÓW MAJĄTKOWYCH W WYGOSPODAROWANYM ZYSKU NIE JEST JEDNAKOWY.
BEZPOŚREDNIO DO OSIĄGNIĘCIA ZYSKU PRZYCZYNIA SIĘ MAJĄTEK OBROTOWY (PŁYNNY)
DZIĘKI STAŁYM WYMIANOM I PRZEMIANOM PRZYNOSZĄCYM NADWYŻKĘ ŚRODKÓW (ZYSKI).
MAJĄTEK TRWAŁY JEST RÓWNIEŻ WAŻNY, ALE JEGO ROLA W TYM PROCESIE MA CHARAKTER
POŚREDNI. DLATEGO TEŻ WARTOŚĆ SKŁADNIKÓW NALEŻĄCYCH DO OBU GRUP, CZYLI RELACJA
MAJĄTKU TRWAŁEGO DO OBROTOWEGO NIE JEST DLA PRZEDSIĘBIORSTWA SPRAWĄ OBOJĘTNĄ.
12
13
T. Waśniewski, W. Skoczylas, Analiza finansowa w przedsiębiorstwie, wyd. WWSB Poznań 1997r.
J. Czekaj, Z. Dresler, Zarządzanie finansami przedsiębiorstw, PWN, Wwa, 1998, s. 210.
PRZEDSIĘBIORSTWOM ZALEŻY WIĘC NA POSIADANIU – ODPOWIEDNIO DO ISTNIEJĄCYCH
POTRZEB – MOŻLIWIE JAK NAJWIĘCEJ ŚRODKÓW OBROTOWYCH PRZYNOSZĄCYCH ZYSKI, A JAK
NAJMNIEJ ŚRODKÓW TRWAŁYCH, KTÓRE TYLKO POŚREDNIO PRZYCZYNIAJĄ SIĘ DO OSIĄGANIA
ZYSKÓW. ZATEM MAJĄTKU TRWAŁEGO POWINNO BYĆ TYLKO TYLE ILE JEST NIEODZOWNE DO
PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI.14
DOKONUJĄC ANALIZY FINANSOWEJ WYKORZYSTUJE SIĘ
WSKAŹNIKI STRUKTURY AKTYWÓW, NASTĘPNIE STRUKTURY PASYWÓW I WRESZCIE WSKAŹNIKI
KAPITAŁOWO-MAJĄTKOWE.
W ANALIZIE MAJĄTKU TRWAŁEGO WYKORZYSTUJE SIĘ:
a) WSKAŹNIK STRUKTURY MAJĄTKU TRWAŁEGO
majatek trwaly
* 100 %
aktywa ogólem
DUŻY UDZIAŁ MAJĄTKU TRWAŁEGO, A W SZCZEGÓLNOŚCI MASZYN I URZĄDZEŃ JEST
CHARAKTERYSTYCZNY DLA PRZEDSIĘBIORSTWA PRODUKCYJNEGO. UDZIAŁ TEN POZOSTAJE W
BEZPIECZNYM ZWIĄZKU Z KWOTĄ OSIĄGANYCH PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWO PRZYCHODÓW. IM
WIĘKSZY JEST UDZIAŁ TRWAŁYCH SKŁADNIKÓW MAJĄTKU W JEGO STRUKTURZE, TYM MNIEJSZA
JEST ZDOLNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA DO WYPRACOWANIA PRZYCHODU.
STRUKTURĘ MAJĄTKOWĄ PRZEDSIĘBIORSTWA MOŻNA POSZERZYĆ O BADANIA BARDZIEJ
SZCZEGÓŁOWE, DOTYCZĄCE STRUKTURY WEWNĘTRZNEJ WAŻNIEJSZYCH POZYCJI AKTYWÓW.
POZWALAJĄ ONE ODPOWIEDZIEĆ NA PYTANIA:
- JAKI
JEST
UDZIAŁ
W
MAJĄTKU
TRWAŁYM
PRZEDSIĘBIORSTWA
JEGO
SKŁADNIKÓW RZECZOWYCH, WARTOŚCI NIEMATERIALNYCH I PRAWNYCH ORAZ LOKAT
FINANSOWYCH,
- JAKĄ POZYCJĘ W MAJĄTKU OBROTOWYM ZAJMUJĄ: ZAPASY, NALEŻNOŚCI, GOTÓWKA I
KRÓTKOTERMINOWE PAPIERY WARTOŚCIOWE.
W PIERWSZYM PRZYPADKU WYKORZYSTAMY NASTĘPUJĄCE WSKAŹNIKI:
- WSKAŹNIK RZECZOWYCH SKŁADNIKÓW MAJĄTKU
rzeczowe skladniki majatku
* 100 %
aktywa ogólem
RZECZOWE SKŁADNIKI TO PRZEDE WSZYSTKIM MASZYNY I URZĄDZENIA, Z KTÓRYCH
PRZEDSIĘBIORSTWO KORZYSTA W PROCESIE PRODUKCJI.
- WSKAŹNIK NIEMATERIALNYCH SKŁADNIKÓW MAJĄTKU
niemateria ln e skladniki majatku
* 100%
aktywa ogólem
W ANALIZIE MAJĄTKU OBROTOWEGO WYKORZYSTUJE SIĘ NASTĘPUJĄCE WSKAŹNIKI:
b) WSKAŹNIK STRUKTURY MAJĄTKU OBROTOWEGO
majatek obrotowy
* 100 %
aktywa ogólem
W JEGO ZAKRESIE MIEŚCIĆ SIĘ BĘDĄ:
- WSKAŹNIKI STRUKTURY ZAPASÓW
zapasy ogólem
* 100 %
aktywa ogólem
14
WSKAŹNIK STRUKTURY NALEŻNOŚCI
L. Bednarski, E.Kurtys, Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie, Wyd. AE, Wrocław, 1993, s. 91.
naleznosci
* 100 %
aktywa ogólem
-
WSKAŹNIK STRUKTURY ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH
środki pieniezne
* 100 %
aktywa ogólem
-
WSKAŹNIK STRUKTURY KRÓTKOTERMINOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH
krótkoter min owe papiery wartosciow e
*100 %
aktywa ogólem
DO PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEZ JAKĄKOLWIEK JEDNOSTKĘ
GOSPODARCZĄ NIEZBĘDNY JEST MAJĄTEK. Z PUNKTU WIDZENIA ŹRÓDEŁ FINANSOWANIA MOŻE
ON PRZYBRAĆ POSTAĆ KAPITAŁU (FUNDUSZU). KAPITAŁ JEST WIĘC ODPOWIEDNIKIEM
PIENIĘŻNYM MAJĄTKU, KTÓRY JEST WŁASNOŚCIĄ TEJŻE JEDNOSTKI. STRUKTURA PASYWÓW
BILANSU ODZWIERCIEDLA POCHODZENIE AKTYWÓW, CZYLI ŹRÓDŁA ICH FINANSOWANIA.
KAPITAŁ ZAKŁADOWY – AKCYJNY, UDZIAŁOWY, INDYWIDUALNYCH WŁAŚCICIELI, JEST Z REGUŁY
KAPITAŁEM WŁASNYM, KTÓRY UZUPEŁNIA SIĘ O TWORZENIE REZERWY I DODATKOWE KAPITAŁY
GROMADZONE W FORMIE DALSZYCH EMISJI ORAZ POZYSKIWANIA KAPITAŁÓW OBCYCH
(KREDYTY, OBLIGACJE). ZBYT WYSOKIE ZWIĘKSZENIE KAPITAŁÓW MOŻE PROWADZIĆ DO TZW.
ROZWODNIENIA KAPITAŁÓW, CO POCIĄGA ZA SOBĄ OBNIŻENIE STOPNIA ICH RENTOWNOŚCI.15
MOŻNA STWIERDZIĆ, ŻE STRUKTURA KAPITAŁOWA, WYNIKAJĄCA Z PASYWÓW BILANSU DAJE
OBRAZ PODSTAWY FINANSOWEJ, NA KTÓREJ JEST OPARTA DZIAŁALNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA.
DLATEGO TEŻ PUNKTEM WYJŚCIA W PORÓWNAWCZEJ ANALIZIE PASYWÓW JEST WSTĘPNA
OCENA
ICH
STRUKTURY
I
USTOSUNKOWANIE
SIĘ
– W WARUNKACH DANEGO
PRZEDSIĘBIORSTWA – DO RELACJI ZACHODZĄCYCH MIĘDZY KAPITAŁEM WŁASNYM A OBCYM.
MIĘDZY TYMI WIELKOŚCIAMI POWINNA BYĆ ZACHOWANA WŁAŚCIWA PROPORCJA DLA DANEGO
PRZEDSIĘBIORSTWA, GDYŻ NIE PRZEMYŚLANE NAGŁE ZMNIEJSZENIE KAPITAŁU WŁASNEGO W
STOSUNKU DO KAPITAŁU OBCEGO, MOŻE SPOWODOWAĆ TRUDNOŚCI PŁATNICZE I WYWOŁAĆ
NIEBEZPIECZEŃSTWO NIEWYPŁACALNOŚCI, A NAWET
SPOWODOWAĆ
UZALEŻNIENIE
16
PRZEDSIĘBIORSTWA OD WOLI WIERZYCIELI.
ANALIZĘ STRUKTURY PASYWÓW MOŻNA OGRANICZYĆ DO TRZECH WSKAŹNIKÓW:
WYPOSAŻENIE PRZEDSIĘBIORSTWA W KAPITAŁ WŁASNY
kapitaly wlasne
* 100 %
pasywa ogólem
OBCIĄŻENIA PRZEDSIĘBIORSTWA ZOBOWIĄZANIAMI BIEŻĄCYMI
zobowiazania biezace
* 100 %
pasywa ogólem
WSKAŹNIK STRUKTURY PASYWÓW
kapital wlasny
* 100 %
kapital obcy
BADAJĄC STRUKTURĘ MAJĄTKOWO – KAPITAŁOWĄ WYKORZYSTUJE SIĘ:
WSKAŹNIK POKRYCIA MAJĄTKU TRWAŁEGO KAPITAŁEM WŁASNYM
15
16
J. Czekaj, Z. Dresler, Zarządzanie finansami przedsiębiorstw, Wwa, PWN, 1998, s. 120.
L. Bednarski, E. Kurtys, Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie, Wrocław, AE, 1993, s. 95.
kapital wlasny
* 100 %
majatek trwaly
PRZY POZIOMEJ ANALIZIE BILANSU BADA SIĘ W JAKIM STOPNIU MAJĄTEK TRWAŁY
ZNAJDUJE POKRYCIE W KAPITAŁACH WŁASNYCH. IM WYŻSZY JEST PROCENT POKRYCIA MAJĄTKU
TRWAŁEGO PRZEZ KAPITAŁ WŁASNY, TYM BARDZIEJ WIERZYCIEL MOŻE LICZYĆ NA ODZYSKANIE
SWOICH PIENIĘDZY NA WYPADEK LIKWIDACJI FIRMY. UWAŻA SIĘ BOWIEM, ŻE BIEŻĄCA
DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA MOŻE BYĆ KREDYTOWANA, A MAJĄTEK TRWAŁY POWINNO SIĘ
POKRYĆ KAPITAŁAMI WŁASNYMI. JEŻELI MAJĄTEK TRWAŁY JEST W PEŁNI POKRYTY KAPITAŁEM
WŁASNYM, TO WÓWCZAS ZACHOWANA JEST TZW. ZŁOTA REGUŁA BILANSOWA. ZGODNIE Z NIĄ
TRWAŁE SKŁADNIKI MAJĄTKU PRZEDSIĘBIORSTWA POWINNY BYĆ FINANSOWANE Z KAPITAŁU
WŁASNEGO, PONIEWAŻ TA WŁAŚNIE CZĘŚĆ MAJĄTKU, JAK RÓWNIEŻ KAPITAŁU WŁASNEGO
ODDAWANA JEST DO DYSPOZYCJI PRZEDSIĘBIORSTWA NA DŁUGI OKRES CZASU.
WSKAŹNIK POKRYCIA KAPITAŁEM KRÓTKOTERMINOWYM MAJĄTKU OBROTOWEGO
kapital krótkoter min owy
* 100 %
majatek obrotowy
UDZIAŁ KAPITAŁU OBROTOWEGO W FINANSOWANIU MAJĄTKU OGÓŁEM
kapital obrotowy
* 100 %
aktywa ogólem
1.2.
Analiza rachunku zysku i strat
RACHUNEK WYNIKÓW JEST OBOK BILANSU JEDNYM Z NAJWAŻNIEJSZYCH SPRAWOZDAŃ
FINANSOWYCH
SPORZĄDZANYCH
PRZEZ
WSZYSTKIE
PRZEDSIĘBIORSTWA.
JEST
TABELARYCZNYM
ZESTAWIENIEM
PRZYCHODÓW,
KOSZTÓW,
ZYSKÓW
I
STRAT
NADZWYCZAJNYCH
ORAZ
OBOWIĄZKOWYCH
OBCIĄŻEŃ
WYNIKU
FINANSOWEGO,
SPORZĄDZONYM NA DANY ROK OBROTOWY. INFORMUJE ON O STOPNIU REALIZACJI JEDNEGO Z
GŁÓWNYCH CELÓW DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ, A MIANOWICIE O WYSOKOŚCI
OSIĄGNIĘTYCH W OKRESIE SPRAWOZDAWCZYM ZYSKÓW. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT
OBEJMUJE ZESTAWIENIE PRZYCHODÓW UZYSKANYCH ZE SPRZEDAŻY DÓBR I USŁUG
PRODUKOWANYCH PRZEZ FIRMĘ ORAZ ZESTAWIENIE PONIESIONYCH W TYM OKRESIE
KOSZTÓW.17
RACHUNEK WYNIKÓW POLEGA NA USTALENIU RÓŻNICY MIĘDZY WARTOŚCIĄ
PRZYCHODÓW I KOSZTAMI ICH POZYSKANIA ORAZ KWOTY ZYSKU PRZED OPODATKOWANIEM I
PO
OPODATKOWANIU.
DAJE TAKŻE WSKAZÓWKI DLA WYZNACZANIA KIERUNKÓW
RESTRUKTURYZACJI. SŁUŻY TEMU GŁÓWNIE OCENA STRUKTURY ZYSKU OPERACYJNEGO, KTÓRA
POZWOLI NA OKREŚLENIE UDZIAŁU W TEJ NADWYŻCE: KOSZTÓW OGÓLNOZAKŁADOWYCH,
KOSZTÓW SPRZEDAŻY, KOSZTÓW FINANSOWYCH ORAZ PODATKÓW DOCHODOWEGO I QUASI
DOCHODOWEGO. JEŻELI UDZIAŁ TYCH SKŁADNIKÓW RACHUNKU W NADWYŻCE OPERACYJNEJ
RÓŻNI SIĘ ISTOTNIE OD STRUKTURY INNYCH PODMIOTÓW LUB CAŁEJ BRANŻY, TO WÓWCZAS
KONIECZNA JEST SZCZEGÓŁOWA ANALIZA TYCH POZYCJI WYDATKÓW PRZEDSIĘBIORSTWA I
POSZUKIWANIA W PROGRAMIE RESTRUKTURYZACJI MOŻLIWOŚCI ICH OBNIŻENIA.18
PRAWO DOPUSZCZA CZTERY SPOSOBY SPORZĄDZANIA RACHUNKU ZYSKU I
STRAT
TJ.:
- W UKŁADZIE DRABINKOWYM,
J. Czekaj, Z. Dresler, Zarządzanie finansami przedsiębiorstw, PWN, Wwa, 1998, s. 209.
Z. Smoleński, Jak restrukturyzować przedsiębiorstwo: na przykładzie przemysłu spożywczego, Wwa, Centrum
Informacji Menadżera, 1993, s.31-37.
17
18
- W UKŁADZIE SPRAWOZDAWCZYM,
- W WERSJI PORÓWNAWCZEJ,
- W WERSJI KALKULACYJNEJ.
PRZY CZYM RÓŻNICE DOTYCZĄ W WIĘKSZYM STOPNIU PREZENTACJI NIŻ ZASOBU INFORMACJI
PRZEKAZANEJ PRZEZ SPRAWOZDANIE.
2. ANALIZA WSKAŹNIKOWA W OCENIE SYTUACJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA.
OD PONAD WIEKU ANALIZA WSKAŹNIKOWA JEST GŁÓWNYM INSTRUMENTEM
INTERPRETACJI SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH, A W KONSEKWENCJI STANOWI PODSTAWĘ DO
DOKONANIA OCENY KONDYCJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA. POSZCZEGÓLNE WSKAŹNIKI
FINANSOWE DOTYCZĄ OKREŚLONEGO OBSZARU DZIAŁALNOŚCI FIRMY. DZIĘKI NIM MOŻNA
ZIDENTYFIKOWAĆ JEJ SŁABE I MOCNE STRONY. ZBYT WYSOKA LUB ZBYT NISKA WIELKOŚĆ
WSKAŹNIKÓW JEST SYGNAŁEM O WYSTĘPOWANIU OKREŚLONYCH ZJAWISK I MOŻE BYĆ
ŹRÓDŁEM INFORMACJI O ZAGROŻENIACH I SZANSACH DZIAŁALNOŚCI FIRMY. NALEŻY JEDNAK
DODAĆ, ŻE WSKAŹNIKI FINANSOWE NA OGÓŁ NIE DOSTARCZAJĄ PEŁNYCH INFORMACJI O
PRZYCZYNACH WYSTĘPOWANIA ZJAWISK LUB ZDARZEŃ. NIEMNIEJ SPOSÓB PODEJŚCIA DO
TEGO NARZĘDZIA MUSI BYĆ ODPOWIEDNIO WYWAŻONY I UZUPEŁNIONY INNYMI NARZĘDZIAMI
ANALITYCZNYMI. SZEROKI WACHLARZ WSKAŹNIKÓW FINANSOWYCH, MOŻLIWY DO USTALENIA
NA PODSTAWIE SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH JEST WYKORZYSTYWANY DO PODEJMOWANIA
DECYZJI DOTYCZĄCYCH SPRAWNEGO FUNKCJONOWANIA PRZEDSIĘBIORSTWA.
NA PODSTAWIE ZMIAN W WIELKOŚCIACH WSKAŹNIKÓW OCENIA SIĘ WYBRANE,
WĘŻSZE LUB SZERSZE DZIEDZINY DZIAŁALNOŚCI FIRMY. ANALIZA WSKAŹNIKOWA W
ODNIESIENIU DO BADANIA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH OBEJMUJE OBLICZANIE WSKAŹNIKÓW
FINANSOWYCH KONSTRUOWANYCH W OPARCIU O DANE Z BILANSU I RACHUNKU WYNIKÓW I
PORÓWNYWANIE ICH WIELKOŚCI W CZASIE Z WIELKOŚCIĄ WZORCOWĄ LUB POMIĘDZY
RÓŻNYMI JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI. RZECZYWISTA PRZYDATNOŚĆ TEJ ANALIZY POLEGA
NA TYM, IŻ UMOŻLIWIA ONA PRZEWIDYWANIE PRZYSZŁYCH DOCHODÓW FIRMY. O ILE JEDNAK
INWESTOROM WYSTARCZA PRZEWIDYWANIE SPODZIEWANYCH ZYSKÓW I WIELKOŚCI
DYWIDENDY, TO DLA KIEROWNICTWA FIRMY ANALIZA WSKAŹNIKÓW FINANSOWYCH JEST
PODSTAWĄ DO PROGNOZOWANIA PRZYSZŁYCH WARUNKÓW ORAZ, CO NAJWAŻNIEJSZE,
PLANOWANIA DZIAŁAŃ, KTÓRE WPŁYWAJĄ NA PRZEBIEG WYDARZEŃ. ANALIZA FINANSOWA, A W
SZCZEGÓLNOŚCI ANALIZA WSKAŹNIKÓW FINANSOWYCH JEST NIEODŁĄCZNĄ CZĘŚCIĄ
ZARZĄDZANIA FINANSAMI.19
2.1.
WSKAŹNIKI RENTOWNOŚCI.
OSTATECZNYM CELEM DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEDSIĘBIORSTWA JEST
OSIĄGNIĘCIE ZYSKU. MIERZENIE ZYSKU STAJE SIĘ PIERWSZOPLANOWYM ZADANIEM ZARÓWNO
ANALITYKÓW Z ZEWNĄTRZ JAK I ZARZĄDU FIRMY. W ZALEŻNOŚCI OD POTRZEB RENTOWNOŚĆ
MOŻE BYĆ MIERZONA PRZEZ ODNIESIENIE DOCHODÓW FIRMY DO WIELKOŚCI SPRZEDAŻY.
WSKAŹNIKI RENTOWNOŚCI BAZUJĄ NA WIELKOŚCI OSIĄGNIĘTEGO PRZEZ FIRMĘ ZYSKU W
BADANYM OKRESIE. ZYSK JEST ODZWIERCIEDLENIEM NAJOGÓLNIEJ MÓWIĄC, EFEKTYWNYCH
DECYZJI INWESTYCYJNYCH I FINANSOWYCH. JEŚLI FIRMA NIE UZYSKUJE WYMAGANEJ PRZEZ
INWESTORÓW STOPY ZWROTU, NIE ZNAJDUJE ICH UZNANIA I POZYTYWNEJ OCENY.
JEDNOCZEŚNIE MOŻE BYĆ ONA NIEZDOLNA DO SAMODZIELNEGO ZWIĘKSZANIA WŁASNEJ BAZY
MAJĄTKOWEJ. WSKAŹNIKI TE MIERZĄ EFEKTYWNOŚĆ DZIAŁANIA FIRMY PRZEZ ODNIESIENIE
OSIĄGNIĘTEGO ZYSKU DO SPRZEDAŻY, MAJĄTKU FIRMY LUB WKŁADU INWESTYCYJNEGO
(KAPITAŁU). OKREŚLANE SĄ RÓWNIEŻ MIANEM WSKAŹNIKÓW ZYSKOWNOŚCI LUB STOPY
ZYSKU, GDYŻ MIERZĄ ZDOLNOŚĆ JEDNOSTKI ORAZ JEJ POSZCZEGÓLNYCH SKŁADNIKÓW DO
19
L. Bednarski, E. Kurtys, Analiza ekonomicznaw przedsiębiorstwie, Wrocław, AE, 1993, s. 57-62.
GENEROWANIA ZYSKU. EFEKTYWNOŚĆ (ZYSKOWNOŚĆ) JEDNOSTKI MOŻNA OCENIAĆ ZA
POMOCĄ WSKAŹNIKÓW:
- RENTOWNOŚCI SPRZEDAŻY,
- RENTOWNOŚCI AKTYWÓW,
- RENTOWNOŚCI KAPITAŁU WŁASNEGO.
WSKAŹNIK RENTOWNOŚCI SPRZEDAŻY STANOWI RELACJĘ ZYSKU DO PRZYCHODÓW
ZE SPRZEDAŻY. INFORMUJE ON O UDZIALE ZYSKU W WARTOŚCI SPRZEDAŻY. IM WSKAŹNIK TEN
JEST WYŻSZY TYM WIĘKSZA JEST EFEKTYWNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA. W ZALEŻNOŚCI OD
RODZAJU PRZYJĘTEGO ZYSKU (Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ, ZYSK NETTO, ZYSK BRUTTO) Z
RACHUNKU ZYSKU I STRAT MOŻNA MÓWIĆ O RENTOWNOŚCI SPRZEDAŻY MIERZONEJ ZYSKIEM
OPERACYJNYM, ZYSKIEM NETTO. WSKAŹNIK RENTOWNOŚCI SPRZEDAŻY NETTO OKREŚLANY
JEST RÓWNIEŻ ZWROTEM ZE SPRZEDAŻY. INFORMUJE JAKĄ MARŻĘ ZYSKU PRZYNOSI DANA
WARTOŚĆ SPRZEDAŻY. IM NIŻSZY JEST TEN WSKAŹNIK, TYM WIĘKSZA WARTOŚĆ SPRZEDAŻY
MUSI BYĆ ZREALIZOWANA DLA OSIĄGNIĘCIA OKREŚLONEJ KWOTY ZYSKU. WIĘKSZA WARTOŚĆ
WSKAŹNIKA OZNACZA ZATEM KORZYSTNIEJSZĄ KONDYCJĘ FINANSOWĄ FIRMY20.
wskaznik rentownosci
sprzedazy operacyjnej
wskaznik rentownosci
sprzedazy netto
=
zysk operacyjny *100
przychody ze sprzedazy
=
zysk netto * 100
przychody ze sprzedazy
WSKAŹNIK RENTOWNOŚCI AKTYWÓW OKREŚLA ZDOLNOŚĆ AKTYWÓW JEDNOSTKI DO
GENEROWANIA ZYSKU. STANOWI ON RELACJĘ ZYSKU NETTO DO AKTYWÓW. INFORMUJE ON O
WYSOKOŚCI ZYSKU NETTO PRZYPADAJĄCEGO NA JEDNOSTKĘ AKTYWÓW. WSKAŹNIK TEN,
OKREŚLANY JEST RÓWNIEŻ ZWROTEM Z MAJĄTKU ROA, POKAZUJE JAK EFEKTYWNIE FIRMA
ZARZĄDZA SWOIMI AKTYWAMI. IM WARTOŚĆ TEGO WSKAŹNIKA JEST WIĘKSZA, TYM
KORZYSTNIEJSZA JEST SYTUACJA FINANSOWA FIRMY.
wskaznik rentownosci
aktywow
=
zysk netto * 100
aktywa ogolem
WSKAŹNIK RENTOWNOŚCI KAPITAŁU WŁASNEGO – STANOWI RELACJĘ ZYSKU NETTO DO
PRZECIĘTNEGO STANU KAPITAŁU WŁASNEGO. WSKAŹNIK TEN INFORMUJE O ZDOLNOŚCI
KAPITAŁU WŁASNEGO DO GENEROWANIA ZYSKÓW. IM WYŻSZY WSKAŹNIK, TYM WYŻSZA
EFEKTYWNOŚĆ WYKORZYSTANIA KAPITAŁU WŁASNEGO, WIĘKSZA MOŻLIWOŚĆ UZYSKANIA
WYŻSZYCH DYWIDEND ORAZ DALSZEGO ROZWOJU PRZEDSIĘBIORSTWA. DZIĘKI TEMU
WSKAŹNIKOWI UZYSKUJEMY ODPOWIEDŹ NA PYTANIE JAKA JEST STOPA ZWROTU OD WKŁADU
KAPITAŁOWEGO WNIESIONEGO PRZEZ WŁAŚCICIELI FIRMY
wskaznik rentownosci
kapitalu wlasnego
2.2.
20
=
zysk netto * 100
kapital wlasny
WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ.
M. Sierpińska, T. Jachna, Ocena przedsiębiorstwa wg standardów światowych, PWN W-wa 1993, s.104
PŁYNNOŚĆ FINANSOWA NALEŻY DO JEDNEGO Z PODSTAWOWYCH WYZNACZNIKÓW
EFEKTYWNOŚCI EKONOMICZNEJ PRZEDSIĘBIORSTWA, A W SZCZEGÓLNOŚCI CHARAKTERYZUJE
JEGO ZDOLNOŚĆ DO POZYSKIWANIA ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH. Z TEGO WZGLĘDU POWINNA ONA
STANOWIĆ PRZEDMIOT SZCZEGÓLNEGO ZAINTERESOWANIA KIEROWNICTWA. ANALIZA
PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ MA NA CELU DOSTARCZENIE INFORMACJI O WYPŁACALNOŚCI
JEDNOSTKI ROZUMIANEJ JAKO ZDOLNOŚĆ DO POKRYWANIA SWOICH ZOBOWIĄZAŃ
FINANSOWYCH
W
WYMAGANYCH
TERMINACH
SPŁATY.
PŁYNNOŚĆ
FINANSOWĄ
PRZEDSIĘBIORSTWA MOŻNA OCENIAĆ NA PODSTAWIE WSKAŹNIKÓW:
- BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI,
- SZYBKIEJ PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ.
WSKAŹNIKI TE SĄ SZEROKO WYKORZYSTYWANE W BANKOWOŚCI DO OCENY ZDOLNOŚCI
PŁATNICZYCH KREDYTOBIORCÓW.
WSKAŹNIK BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ STANOWI RELACJĘ MAJĄTKU DO
ZOBOWIĄZAŃ
KRÓTKOTERMINOWYCH.
INFORMUJE
ON
O
MOŻLIWOŚCI
SPŁATY
KRÓTKOTERMINOWYCH ZOBOWIĄZAŃ ŚRODKAMI OBROTOWYMI. KSZTAŁTOWANIE SIĘ
WSKAŹNIKA BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ PONIŻEJ JEDNOŚCI OZNACZA, ŻE
ZOBOWIĄZANIA
BIEŻĄCE
PRZEKRACZAJĄ
WYSOKOŚĆ
ŚRODKÓW
OBROTOWYCH
I
PRZEDSIĘBIORSTWO UTRACIŁO BIEŻĄCĄ PŁYNNOŚĆ FINANSOWĄ. WIELKOŚĆ MAJĄTKU
OBROTOWEGO POWINNA BYĆ OKOŁO DWA RAZY WIĘKSZA NIŻ KWOTA BIEŻĄCYCH
ZOBOWIĄZAŃ. MINIMUM BEZPIECZEŃSTWA FINANSOWEGO OKREŚLA POZIOM WSKAŹNIKA
PŁYNNOŚCI BIEŻĄCEJ, KTÓRY POWINIEN MIEŚCIĆ SIĘ W GRANICACH
1,2 – 2,0.
wskaznik biezacej
plynnosci finansowej
=
majatek obrotowy
zobowiazania krotkoter min owe
WSKAŹNIK SZYBKIEJ PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ STANOWI RELACJĘ PŁYNNYCH
ŚRODKÓW OBROTOWYCH DO ZOBOWIĄZAŃ KRÓTKOTERMINOWYCH. PŁYNNE ŚRODKI
OBROTOWE TO ŚRODKI PIENIĘŻNE, KRÓTKOTERMINOWE PAPIERY WARTOŚCIOWE ORAZ
KRÓTKOTERMINOWE NALEŻNOŚCI. WIELKOŚĆ PŁYNNYCH ŚRODKÓW OBROTOWYCH MOŻNA
USTALIĆ JAKO RÓŻNICĘ MIĘDZY OGÓLNĄ KWOTĄ MAJĄTKU OBROTOWEGO A SUMĄ ZAPASÓW.
WSKAŹNIK TEN POKAZUJE STOPIEŃ POKRYCIA ZOBOWIĄZAŃ KRÓTKOTERMINOWYMI AKTYWAMI
O DUŻYM STOPNIU
PŁYNNOŚCI. ZA NAJBARDZIEJ OPTYMALNĄ WIELKOŚĆ WSKAŹNIKA
PRZYJMUJE SIĘ POZIOM 1,0. WSKAŹNIK WYNOSZĄCY PONIŻEJ JEDNOŚCI OZNACZA, ŻE FIRMA
MOŻE MIEĆ TRUDNOŚCI PŁATNICZE. DLA PARTNERÓW GOSPODARCZYCH JEST TO SYGNAŁ
ZWIĘKSZONEGO RYZYKA. JEŻELI SZYBKI WSKAŹNIK JEST NISKI, A WSKAŹNIK BIEŻĄCY
WYSOKI, TO OZNACZA, ŻE FIRMA UTRZYMUJE ZBYT WYSOKI POZIOM ZAPASÓW, W KTÓRYCH
ZAMROŻONY JEST FUNDUSZ OBROTOWY.
wskaznik szybkiej
plynnosci finansowej
2.3.
=
majatek obrotowy  zapasy
zobowiazania krotkoter min owe
WSKAŹNIKI SZYBKOŚCI OBROTU
WSKAŹNIKI SZYBKOŚCI OBROTU CHARAKTERYZUJĄ STOPIEŃ WYKORZYSTANIA
MAJĄTKU JEDNOSTKI. INFORMUJĄ O SZYBKOŚCI, Z JAKĄ OBRACANE SĄ AKTYWA OGÓŁEM,
ZAPASY, NALEŻNOŚCI ORAZ JAK SZYBKO JEDNOSTKA SPŁACA SWOJE ZOBOWIĄZANIA. ANALIZĘ
EFEKTYWNOŚCI
GOSPODAROWANIA
MAJĄTKIEM
USTALAJĄC:
- WSKAŹNIK OBROTU AKTYWAMI,
- WSKAŹNIK OBROTU AKTYWAMI TRWAŁYMI,
JEDNOSTKI
MOŻNA
PRZEPROWADZIĆ
-
WSKAŹNIK ROTACJI (OBROTU) NALEŻNOŚCI,
WSKAŹNIK ROTACJI (OBROTU) ZAPASÓW,
WSKAŹNIK ROTACJI (OBROTU) ZOBOWIĄZAŃ.
WSKAŹNIK OBROTU AKTYWAMI STANOWI RELACJĘ PRZYCHODÓW ZE SPRZEDAŻY DO
PRZECIĘTNEGO STANU AKTYWÓW. INFORMUJE ON, JAKA WARTOŚĆ PRZYCHODÓW ZE
SPRZEDAŻY PRZYPADA NA JEDNĄ ZŁOTÓWKĘ ZAANGAŻOWANEGO MAJĄTKU. OKREŚLA
ZDOLNOŚĆ AKTYWÓW JEDNOSTKI DO GENEROWANIA PRZYCHODÓW ZE SPRZEDAŻY. WARTO
ZWRÓCIĆ UWAGĘ, ŻE ISTOTNYM CZYNNIKIEM OKREŚLAJĄCYM WIELKOŚĆ WSKAŹNIKA JEST
DŁUGOŚĆ UŻYTKOWANIA MAJĄTKU TRWAŁEGO. IM DŁUŻSZY JEST TEN OKRES TYM WSKAŹNIK
TEN MOŻE BYĆ KORZYSTNIEJSZY.
wskaznik obrotu
aktywow
=
przychody ze sprzedazy netto
aktywa ogolem ( przecietne)
WSKAŹNIK OBROTU AKTYWAMI TRWAŁYMI STANOWI STOSUNEK PRZYCHODU ZE
SPRZEDAŻY DO PRZECIĘTNEGO STANU AKTYWÓW TRWAŁYCH (MAJĄTKU TRWAŁEGO). POPRAWA
TEGO WSKAŹNIKA ŚWIADCZY O LEPSZYM WYKORZYSTANIU POSIADANEGO MAJĄTKU TRWAŁEGO.
OKREŚLA ILE RAZY SPRZEDAŻ NETTO JEST WIĘKSZA OD ŚRODKÓW TRWAŁYCH
ZAANGAŻOWANYCH W DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA.
wskaznik obrotu
aktywami trwalymi
=
przychody ze sprzedazy netto
majatek trwaly ( przecietny )
WSKAŹNIK ROTACJI (OBROTU) NALEŻNOŚCI JEST STOSUNKIEM PRZYCHODÓW ZE
SPRZEDAŻY DO PRZECIĘTNEGO STANU NALEŻNOŚCI. INFORMUJE ON O ILOŚCI CYKLÓW OBROTU
PRZECIĘTNYM STANEM NALEŻNOŚCI W CIĄGU ROKU W STOSUNKU DO WIELKOŚCI SPRZEDAŻY.
PRZECIĘTNY STAN NALEŻNOŚCI USTALA SIĘ W OPARCIU O STANY MIESIĘCZNE LUB KWARTALNE.
JEŻELI USTALENIE TYCH STANÓW NIE JEST MOŻLIWE, MOŻNA PRZYJĄĆ ŚREDNIĄ ZE STANÓW NA
POCZĄTEK I KONIEC ROKU. WSKAŹNIK TEN OKREŚLA, ILE RAZY WCIĄGU ROKU FIRMA
ODTWARZA STAN SWOICH NALEŻNOŚCI. WEDŁUG STANDARDÓW ZACHODNICH WSKAŹNIK TEN
POWINIEN OSCYLOWAĆ W PRZEDZIALE 7,0 – 10,0. JEŚLI JEST MNIEJSZY NIŻ 7,0 TO TAKA
SYTUACJA MOŻE OZNACZAĆ, ŻE PRZEDSIĘBIORSTWO ZBYT DŁUGO KREDYTUJE SWOICH
KLIENTÓW CO ŚWIADCZY O TYM, ŻE ŚRODKI PIENIĘŻNE SĄ ZBYT DŁUGO ZAMROŻONE W
NALEŻNOŚCIACH.
wskaznik rotacji
naleznosci
=
przychdy ze sprzedazy netto
przecietny stan naleznosci
WSKAŹNIK TEN MOŻE BYĆ WYRAŻONY W DNIACH, WÓWCZAS ZA PODSTAWĘ PRZYJMUJE SIĘ
PRZECIĘTNĄ WIELKOŚĆ SPRZEDAŻY DZIENNEJ. OKREŚLA ON ILOŚĆ DNI SPRZEDAŻY, ZA KTÓRĄ
NIE UZYSKANO JESZCZE NALEŻNOŚCI. INFORMUJE ZATEM KIEROWNICTWO FIRMY, W JAKIM
STOPNIU KREDYTUJE ONA SWOICH ODBIORCÓW I
ZAMROŻONE W NALEŻNOŚCIACH.
wskaznik rotacji
naleznosci w dniach
=
JAK DŁUGO ŚRODKI PIENIĘŻNE
przecietny stan naleznosci * 365
przychody ze sprzedazy
SĄ
WSKAŹNIK ROTACJI (OBROTU) ZAPASÓW JEST STOSUNKIEM PRZYCHODÓW ZE
SPRZEDAŻY PRODUKTÓW DO PRZECIĘTNEGO STANU ZAPASÓW. PRZECIĘTNY STAN ZAPASÓW
NALEŻY OBLICZYĆ JAKO ŚREDNIĄ ZE STANÓW ZAPASÓW W POSZCZEGÓLNYCH MIESIĄCACH LUB
KWARTAŁACH, A JEŚLI TO NIE JEST MOŻLIWE, TO JAKO ŚREDNIĄ ZE STANÓW NA POCZĄTEK I
KONIEC ROKU. IM WSKAŹNIK JEST WYŻSZY, TYM SYTUACJA JEST KORZYSTNIEJSZA. WSKAŹNIK
OKREŚLA, ILE RAZY W CIĄGU BADANEGO OKRESU NASTĄPI „ODNOWIENIE” STANU ZAPASÓW.
wskaznik rotacji
zapasow
=
przychody ze sprzedazy
przecietny stan zapasow
WSKAŹNIK TEN MOŻE BYĆ WYRAŻONY W DNIACH, WÓWCZAS ZA PODSTAWĘ PRZYJMUJE
SIĘ PRZYCHODY ZE SPRZEDAŻY. OKREŚLA ON, CO ILE DNI PRZEDSIĘBIORSTWO ODNAWIA
SWOJE ZAPASY DLA ZREALIZOWANIA OKREŚLONEJ SPRZEDAŻY. WYSOKI WSKAŹNIK ROTACJI W
DNIACH INFORMUJE O WOLNYM OBROCIE ZAPASÓW, NISKI ZAŚ O OBROCIE SZYBKIM.
wskaznik rotacji
zapasow w dniach
=
przecietny stan zapasow * 365
przychody ze sprzedazy
WSKAŹNIK OBROTU ZOBOWIĄZANIAMI STANOWI RELACJĘ PRZYCHODÓW ZE SPRZEDAŻY
PRODUKTÓW DO PRZECIĘTNEGO STANU ZOBOWIĄZAŃ KRÓTKOTERMINOWYCH. INFORMUJE ON Z
JAKĄ CZĘSTOTLIWOŚCIĄ JEDNOSTKA SPŁACA SWOJE ZOBOWIĄZANIA. PRZECIĘTNY STAN
ZOBOWIĄZAŃ KRÓTKOTERMINOWYCH USTALA SIĘ JAKO ŚREDNIĄ ZE STANÓW TYCH
ZOBOWIĄZAŃ W POSZCZEGÓLNYCH MIESIĄCACH LUB KWARTAŁACH, A JEŚLI TO NIE JEST
MOŻLIWE, TO JAKO ŚREDNIĄ ZE STANU NA POCZĄTEK I KONIEC ROKU.
wskaznik obrotu
zobowiazaniami
=
przychody ze sprzedazy
przecietny stan zobowiazan krotkoter min owych
WSKAŹNIK TEN MOŻE BYĆ WYRAŻONY W DNIACH. POKAZUJE WÓWCZAS ILE CZASU MA
PRZEDSIĘBIORSTWO NA SPŁATĘ SWOICH ZOBOWIĄZAŃ. CZYM WYŻSZY WSKAŹNIK TYM LEPIEJ
DLA FIRMY, MA BOWIEM WIĘCEJ CZASU NA ZGROMADZENIE POTRZEBNYCH ŚRODKÓW
PIENIĘŻNYCH.
przecietny stan zobowiazan
wskaznik obrotu
zobowiazaniami w dniach
2.4.
=
krotkoter min owych * 365
przychody ze sprzedazy
WSKAŹNIKI ZADŁUŻENIA.
WSKAŹNIKI ZADŁUŻENIA CHARAKTERYZUJĄ STOPIEŃ ZASILANIA JEDNOSTKI
KAPITAŁAMI OBCYMI ORAZ INFORMUJĄ O MOŻLIWOŚCIACH OBSŁUGI TEGO KAPITAŁU.
OKREŚLAJĄ POZIOM ZADŁUŻENIA JEDNOSTKI, KTÓRY MOŻNA BADAĆ ZA POMOCĄ
WSKAŹNIKÓW:
- WSKAŹNIKA OGÓLNEGO ZADŁUŻENIA (STOPY ZADŁUŻENIA),
- WSKAŹNIKA ZADŁUŻENIA KAPITAŁÓW WŁASNYCH,
-
WSKAŹNIK ZADŁUŻENIA DŁUGOTERMINOWEGO,
WSKAŹNIKA POKRYCIA ODSETEK,
WSKAŹNIKA OBSŁUGI ZADŁUŻENIA.
WSKAŹNIK OGÓLNEGO ZADŁUŻENIA STANOWI STOSUNEK OGÓŁU ZOBOWIĄZAŃ DO
CAŁOŚCI JEGO MAJĄTKU. OKREŚLA ON UDZIAŁ ZOBOWIĄZAŃ (KAPITAŁÓW OBCYCH) W
FINANSOWANIU MAJĄTKU JEDNOSTKI. SYTUACJA JEDNOSTKI JEST KORZYSTNIEJSZA IM NIŻSZY
JEST POZIOM TEGO WSKAŹNIKA, PONIEWAŻ MNIEJSZY JEST UDZIAŁ KAPITAŁU OBCEGO W
FINANSOWANIU DZIAŁALNOŚCI JEDNOSTKI. ZBYT WYSOKI POZIOM TEGO WSKAŹNIKA MOŻE
PODWAŻAĆ WIARYGODNOŚĆ FINANSOWĄ FIRMY. ZBYT NISKI POZIOM MOŻE ŚWIADCZYĆ O
NIEWYKORZYSTANIU ZEWNĘTRZNYCH ŹRÓDEŁ FINANSOWANIA DLA ZWIĘKSZENIA KORZYŚCI
FINANSOWYCH FIRMY.
wskaznik ogo ln ego
zadluzenia
=
zobowiazania ogolem
aktywa ogolem
WSKAŹNIK ZADŁUŻENIA KAPITAŁÓW WŁASNYCH STANOWI STOSUNEK ZOBOWIĄZAŃ
OGÓŁEM DO KAPITAŁÓW WŁASNYCH. WSKAŹNIK TEN OKREŚLA MOŻLIWOŚĆ POKRYCIA
ZOBOWIĄZAŃ WŁASNYM KAPITAŁEM. KAPITAŁY WŁASNE STANOWIĄ GWARANCJĘ POKRYCIA
ZOBOWIĄZAŃ NAWET W RAZIE PONIESIENIA STRAT. WARTOŚCIĄ GRANICZNĄ DLA ŚREDNICH I
DUŻYCH FIRM JEST RELACJA 3:1 A DLA MAŁYCH 1:1.
wskaznik zobowiazania
kapitalow wlasnych
=
zobowiazania ogolem
kapital wlasny
WSKAŹNIK ZADŁUŻENIA DŁUGOTERMINOWEGO
zadluzenie dlugoter min owe
* 100 %
kapital wlasny
WSKAŹNIK DOTYCZY ZADŁUŻENIA DŁUGOTERMINOWEGO PRZEZ, KTÓRE ROZUMNIE SIĘ DŁUGI,
SPŁACONE W OKRESIE DŁUŻSZYM NIŻ 1 ROK, MOGĄ TO BYĆ KREDYTY DŁUGOTERMINOWE,
POŻYCZKI HIPOTECZNE, OBLIGACJE ITP. WSKAŹNIK WYŻSZY OD JEDNOŚCI (LUB 100 %)
ŚWIADCZY, ŻE ZADŁUŻENIE DŁUGOTERMINOWE PRZEWYŻSZA KAPITAŁ WŁASNY WŁAŚCICIELI.
WSKAZUJE BOWIEM NA DUŻE RYZYKO ZWIĄZANE Z MOŻLIWOŚCIĄ SPŁATY DŁUGÓW. NA OGÓŁ
POŻYCZKODAWCY STARAJĄ SIĘ UDZIELAĆ KREDYTÓW I POŻYCZEK TYLKO DO OKREŚLONEGO
POZIOMU WSKAŹNIKA ZADŁUŻENIA DŁUGOTERMINOWEGO. RACJONALNY WSKAŹNIK DŁUGU
POWINIEN MIEŚCIĆ SIĘ W PRZEDZIALE 0,5 – 1,0. FIRMY POSIADAJĄCE WYŻSZĄ PROPORCJĘ
DŁUGOTERMINOWYCH ZOBOWIĄZAŃ DO KAPITAŁU WŁASNEGO SĄ UWAŻANE ZA POWAŻNIE
ZADŁUŻONE.
WSKAŹNIK POKRYCIA ODSETEK JEST RELACJĄ ZYSKU OPERACYJNEGO DO OPŁACONYCH
ODSETEK. WSKAŹNIK TEN OKREŚLA ZDOLNOŚĆ JEDNOSTKI DO SPŁATY ODSETEK Z TYTUŁU
ZACIĄGNIĘTYCH POŻYCZEK. WARTOŚĆ TEGO WSKAŹNIKA POWINNA BYĆ WIELOKROTNIE
WYŻSZA OD 1. WIELKOŚĆ WSKAŹNIKA W POBLIŻU JEDNOŚCI OZNACZA DUŻY STOPIEŃ RYZYKA
ZWIĄZANY ZE SPŁATĄ ODSETEK. WYSOKI POZIOM TEGO WSKAŹNIKA ŚWIADCZY O TYM, ŻE
NAWET JEŚLI WYNIKI FINANSOWE FIRMY ULEGNĄ ISTOTNEMU POGORSZENIU, TO I TAK SPŁATA
ODSETEK MOŻE BYĆ ZAPEWNIONA.
wskaznikpokrycia
odsetek
=
zysk operacyjny
odsetki
OMÓWIONY WSKAŹNIK INFORMUJE JEDYNIE O ZDOLNOŚCI DO SPŁATY ODSETEK, CO NIE JEST
RÓWNOZNACZNE ZE ZDOLNOŚCIĄ JEDNOSTKI DO OBSŁUGI ZADŁUŻENIA.
WSKAŹNIK OBSŁUGI ZADŁUŻENIA STANOWI STOSUNEK ZYSKU NETTO I AMORTYZACJI
DO ZOBOWIĄZAŃ Z TYTUŁU KREDYTU LUB POŻYCZEK. IM WYŻSZA JEST WARTOŚĆ TEGO
WSKAŹNIKA TYM KORZYSTNIEJSZA JEST SYTUACJA JEDNOSTKI I ŚWIADCZY O MOŻLIWOŚCI
POKRYCI ZOBOWIĄZAŃ ZYSKIEM NETTO I AMORTYZACJĄ.
wskaznik obslugi
zadluzenia
=
zysk netto  amortyzacja
aktywa ogolem  odsetki
W PRAKTYCE WYSTĘPUJE RÓWNIEŻ WSKAŹNIK OBSŁUGI ZADŁUŻENIA LICZONY BEZ
UWZGLĘDNIENIA W LICZNIKU AMORTYZACJI.
ROZDZIAŁ III
Analiza finansowa w ocenie zdolności
płatniczej przedsiębiorstwa
3. PRZEDMIOT I METODY ANALIZY WYPŁACALNOŚCI.
ZAKRES I KIERUNKI ANALIZY FINANSOWEJ W ROZWINIĘTEJ GOSPODARCE RYNKOWEJ
OBEJMUJĄ OCENY PORÓWNAWCZE PRZEWIDYWANEJ W PRZYSZŁOŚCI KONDYCJI FINANSOWEJ
PRZEDSIĘBIORSTW. W PRAKTYCE OZNACZA TO, ŻE SYTUACJE FINANSOWE WYSTĘPUJĄCE W
PRZESZŁOŚCI ORAZ WYNIKAJĄCE Z USTALONYCH PROGNOZ SĄ RÓWNOLEGLE OCENIANE I
PORÓWNYWANE PRZY ZASTOSOWANIU JEDNAKOWEGO SYSTEMU WSKAŹNIKÓW. BY ANALIZA
BYŁA PEŁNA, NIE MOŻE OGRANICZAĆ SIĘ TYLKO DO CZYNNIKÓW FINANSOWYCH I
EKONOMICZNYCH, ALE MUSI UWZGLĘDNIAĆ RÓWNIEŻ CZYNNIKI Z „OTOCZENIA” FIRMY NP.:
CZYNNIKI POLITYCZNE, SOCJOLOGICZNE ITP.
OCENY PORÓWNAWCZE PROWADZONE SĄ W CELU ODPOWIEDNIO SZYBKIEGO
REAGOWANIA NA SYMPTOMY UTRATY PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ FIRM ORAZ OGRANICZENIA
RYZYKA ZWIĄZANEGO Z ICH DZIAŁALNOŚCIĄ. WCZESNE WYKRYCIE ZAGROŻENIA UMOŻLIWIA
PODEJMOWANIE DZIAŁAŃ HAMUJĄCYCH A NAWET ELIMINUJĄCYCH NIEPOŻĄDANE PROCESY.
POTRZEBA DOSKONALENIA METOD, ROZSZERZENIA ZAKRESU ICH DZIAŁANIA WYNIKA Z FAKTU,
IŻ ŹRÓDŁA UTRATY PŁYNNOŚCI MOGĄ WYSTĄPIĆ W KAŻDEJ DZIEDZINIE DZIAŁALNOŚCI
PRZEDSIĘBIORSTWA, JAK I W JEGO OTOCZENIU21. Z TEGO WZGLĘDU PRZEDMIOTEM OCENY SĄ
GŁÓWNIE WIELKOŚCI ODDZIAŁYWUJĄCE NA ZDOLNOŚĆ PŁATNICZĄ NP.:
- STRUKTURA MAJĄTKU PRZEDSIĘBIORSTWA,
- STRUKTURA KAPITAŁÓW,
- STRUKTURA ZOBOWIĄZAŃ,
- PŁYNNOŚĆ ŚRODKÓW,
- POZYCJA PRZEDSIĘBIORSTWA NA RYNKU I CHARAKTERYSTYKA RYNKU,
- ORGANIZACJA PRZEDSIĘBIORSTWA,
- INNE.
SĄ TO ZARÓWNO WIELKOŚCI MIERZALNE I NIEMIERZALNE. STĄD METODY STOSOWANE W
OCENIE ZDOLNOŚCI KREDYTOWEJ I OCENIE WYPŁACALNOŚCI NALEŻY PODZIELIĆ NA:
- ILOŚCIOWE
- JAKOŚCIOWE
- MIESZANE
NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE SĄ METODY ILOŚCIOWE. OCENA WYPŁACALNOŚCI PRZY ICH
WYKORZYSTANIU POLEGA NA USTALENIU I OCENIE TRADYCYJNYCH WSKAŹNIKÓW ANALIZY
FINANSOWEJ, M.IN. TAKICH JAK WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI, RENTOWNOŚCI. ZA PODSTAWĘ
PRZYJMUJE SIĘ DANE HISTORYCZNE ZAWARTE W SPRAWOZDAWCZOŚCI FINANSOWEJ. MIMO, ŻE
OBLICZONE WSKAŹNIKI SĄ W KOLEJNYCH FAZACH BADANIA WIELOKROTNIE PORÓWNYWANE Z
WARTOŚCIAMI GRANICZNYMI, WIELKOŚCIAMI Z LAT UBIEGŁYCH, WYNIKAMI INNYCH
PRZEDSIĘBIORSTW TO NIE STANOWIĄ WYSTARCZAJĄCEGO INSTRUMENTU WYKRYWANIA
SYMPTOMÓW ZAGROŻENIA UPADŁOŚCIĄ. PONADTO PRZEDSTAWIONY SPOSÓB OCENY
CHARAKTERYZUJE SIĘ DUŻĄ PRACOCHŁONNOŚCIĄ. NATOMIAST BANKI, KIEROWNICTWO FIRM,
WIERZYCIELE OCZEKUJĄ MODELI O DUŻEJ ZDOLNOŚCI PROGNOSTYCZNEJ I MAŁEJ
PRACOCHŁONNOŚCI. TO TAKŻE ONI SĄ NAJBARDZIEJ ZAINTERESOWANI UJAWNIANIEM
OBJAWÓW ZAGROŻENIA UPADŁOŚCIĄ.
W ZWIĄZKU Z TYM OPRACOWANO TZW. MODELE EMPIRYCZNO INDUKCYJNE, OPARTE NA
METODACH MATEMATYCZNO – STATYSTYCZNYCH. PO DOKONANIU DOBORU ODPOWIEDNICH
WSKAŹNIKÓW, REDUKUJE SIĘ ICH KATALOG PRZEZ WYŁĄCZENIE Z NIEGO MIAR O PODOBNEJ
T. Waśniewski, Analiza finansowa przedsiębiorstwa, wyd. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce,
Warszawa 1993, s.401-411
21
TREŚCI. NASTĘPUJE OKREŚLENIE ZBIORU ZMIENNYCH DIAGNOSTYCZNYCH, A PO NIM
OSZACOWANIE PARAMETRÓW MODELU, CZYLI PRZYPISANIE WAG WYBRANYM ZMIENNYM
DYSKRYMINACYJNYM. WYKORZYSTANIE TAKIEGO MODELU POLEGA NA PODSTAWIENIU
RZECZYWISTYCH A W MIARĘ MOŻLIWOŚCI PROGNOZOWANYCH WIELKOŚCI WSKAŹNIKÓW I
WYLICZENIU SYNTETYCZNEGO WSKAŹNIKA RYZYKA.
PIERWSZE SKUTECZNE BADANIE SPRAWOZDAWCZOŚCI FINANSOWEJ W ZAKRESIE
WYPŁACALNOŚCI
PRZEDSIĘBIORSTWA
Z
WYKORZYSTANIEM
METOD
STATYSTYCZNYCH
PRZEPROWADZIŁ P. J. FRITZ PATRICK. PODOBNE BADANIA PROWADZILI TAKŻE INNI
NAUKOWCY M.IN. PROF. E. I. ALTMAN.
4. OCENA SYMPTOMÓW ZAGROŻENIA UPADŁOŚCIĄ W OPARCIU O MODEL E. I. ALTMANA.
POPRAWNY WYBÓR WSKAŹNIKÓW NIEZBĘDNYCH DLA USTALENIA MODELI
ALARMOWYCH
SYGNALIZUJĄCYCH
SYMPTOMY
ZAGROŻENIA
UPADŁOŚCIĄ
WYMAGA
PROWADZENIA ODPOWIEDNICH BADAŃ. POSTĘPEM W TEJ DZIEDZINIE BYŁY PRACE
PROWADZONE W 1968 ROKU PRZEZ PROF. E. I. ALTMANA. JAKO PIERWSZY WYKORZYSTAŁ
MODEL EKONOMETRYCZNY OPARTY NA WYBRANYCH WSKAŹNIKACH FINANSOWYCH I
ZASTOSOWAŁ WIELOWYMIAROWĄ LINIOWĄ ANALIZĘ DYSKRYMINACYJNĄ. E. I. ALTMAN ZBADAŁ
33 PRZEDSIĘBIORSTWA, KTÓRE ZBANKRUTOWAŁY ORAZ 33 FIRMY, NALEŻĄCE DO PODOBNEJ
BRANŻY I CHARAKTERYZUJĄCE SIĘ DOBRĄ KONDYCJĄ FINANSOWĄ ORAZ ZBLIŻONĄ WIELKOŚCIĄ
AKTYWÓW. Z GRUPY 22 WSKAŹNIKÓW OCENIAJĄCYCH PŁYNNOŚĆ, RENTOWNOŚĆ,
WYPŁACALNOŚĆ WYBRANO 5 NAJBARDZIEJ PRZYDATNYCH DO OCENY PRZEWIDYWANEJ
ZDOLNOŚCI PŁATNICZEJ, A WIĘC I SYMPTOMÓW ZAPROSZENIA FIRM UPADŁOŚCIĄ:
X1 =
kapital pracujacy
aktywa ogolem
X1 – SŁUŻY DO POMIARU PŁYNNOŚCI I STRUKTURY AKTYWÓW
X2
=
zysk zatrzymany
aktywa ogolem
X2 – MIERZY RENTOWNOŚĆ SKUMULOWANYCH ZYSKÓW ZATRZYMANYCH
X3
=
zysk przed opodatkowaniem i zaplaceniem odsetek
aktywa ogolem
X3 – POZWALA OCENIĆ RENTOWNOŚĆ FIRMY
X4
=
wartosc rynkowa przedsiebiorstwa
wartosc rynkowa kapitalow obcych
X4 – WYRAŻA EFEKT WSPOMAGANIA FINANSOWEGO
X5
=
sprzedaz
aktywa ogolem
X5 – OCENIA WYKORZYSTANIE AKTYWÓW (ROTACJĘ).
RZECZYWISTE WIELKOŚCI TYCH WSKAŹNIKÓW POMNOŻONE PRZEZ ODPOWIEDNIE WAGI
DAJĄ GLOBALNY WSKAŹNIK (Z), SŁUŻĄCY OCENIE SYTUACJI FINANSOWEJ W NASTĘPUJĄCEJ
POSTACI:
Z  1,2 X 1  1,4 X 2  3,3X 3  0,6 X 4  1,0 X 5
PORÓWNANIE
RZECZYWISTEJ WIELKOŚCI TEGO WSKAŹNIKA Z WARTOŚCIĄ FUNKCJI
DYSKRYMINACYJNEJ POZWALA USTALIĆ, ŻE PRZEDSIĘBIORSTWA DLA KTÓRYCH WSKAŹNIK Z MA
WARTOŚĆ POWYŻEJ 2,990 SĄ PRZEDSIĘBIORSTWAMI O DOBREJ KONDYCJI FINANSOWEJ,
PRZEDSIĘBIORSTWA, KTÓRYCH WARTOŚCI Z KSZTAŁTOWAŁY SIĘ PONIŻEJ 1,810 TO
„BANKRUTY”. WARTOŚĆ GRANICZNA ROZDZIELAJĄCA DWA ZBIORY RÓWNA SIĘ 2,675.
JAK DOTĄD NIE UDAŁO SIĘ PRZENIEŚĆ NA GRUNT POLSKI MODELU „Z”
E.I.
ALTMANA, W KTÓRYM ZA POMOCĄ JEDNEJ LICZBY OKREŚLA SIĘ KONDYCJĘ FINANSOWĄ
PRZEDSIĘBIORSTWA I ODPOWIEDNIO WCZEŚNIE SYGNALIZUJE POWSTAJĄCE ZAGROŻENIA
UPADŁOŚCI FIRMY. PRZESZKODĄ W BUDOWIE TEGO MODELU JEST WYSOKA NIESTABILNOŚĆ
WARUNKÓW
FUNKCJONOWANIA
PRZEDSIĘBIORSTW
I
PRAKTYCZNA
NIEMOŻLIWOŚĆ
PROGNOZOWANIA DŁUŻSZEGO NIŻ JEDEN ROK ORAZ BRAK ODPOWIEDNIEJ INFORMACJI.
ZNACZENIE WIELOWARIANTOWEJ LINIOWEJ ANALIZY DYSKRYMINACYJNEJ ZOSTAŁY
DOSTRZEŻONE ZWŁASZCZA PRZEZ BANKI NIEMIECKIE, KTÓRE WYKORZYSTAŁY JĄ W OCENIE
ZDOLNOŚCI KREDYTOWEJ. PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE ANALIZ DYSKRYMINACYJNYCH
POZWALA Z TRZYLETNIM WYPRZEDZENIEM ZAOBSERWOWAĆ OZNAKI POJAWIAJĄCEGO SIĘ
KRYZYSU. PONADTO DO NIEWĄTPLIWYCH ZALET ANALIZY DYSKRYMINACYJNEJ NALEŻĄ:
- ZNACZNA OBNIŻKA KOSZTÓW ANALIZY,
- MOŻLIWOŚĆ PROGNOZOWANIA WYPŁACALNOŚCI FIRMY,
- WCZESNE OSTRZEGANIE PRZED ZAGROŻENIEM UTRATY ZDOLNOŚCI PŁATNICZEJ.
W PORÓWNANIU DO TRADYCYJNEJ ANALIZY BILANSU, OPARTEJ NA WIELU WSKAŹNIKACH
POSIADAJĄCYCH RÓŻNE TENDENCJE, OCENA NA PODSTAWIE TEJ METODY JEST BARDZIEJ
OBIEKTYWNA I DOKŁADNA22.
T. Waśniewski, W. Skoczylas, Zasada analizy finansowej w praktyce, Fundacja Rozwoju Rachunkowości,
Warszawa 1994, s.316,317
22
Bibliografia
Pozycje zwarte.
1. Bednarski L., Kurtys E., Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie, wyd. AE,
Wrocław, 1993
2. Czekaj J., Dresler Z., Zarządzanie finansami przedsiębiorstw, wyd. PWN,
Warszawa 1998
3. Duraj J., Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa, wyd. PWE Warszawa 1993
4. Gabrusewicz
W.,
Analiza
Wydawnicza „Sami sobie”,
finansowa
przedsiębiorstwa,
wyd.
Oficyna
Poznań 1997
5. Mietlewski Z., Smoleński S., Narodziny firmy wyd. Wydawnictwo Naukowe
„Śląsk” Katowice 1999
6. Olzacka B., Pałczyńska – Gościniak R., Jak oceniać firmę, wyd. ODDK Gdańsk
1999r
7. Sierpińska M., Jachna T., Ocena przedsiębiorstwa wg standardów światowych,
wyd. PWN Warszawa 1993
8. Waśniewski T., Analiza finansowa przedsiębiorstwa, wyd. Fundacja Rozwoju
Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1993
9. Waśniewski T., Skoczylas W., Analiza finansowa w przedsiębiorstwie, wyd.
WWSB Poznań 1997
10.Waśniewski T., Skoczylas W., Zasada analizy finansowej w praktyce,
wyd.
Fundacja Rozwoju Rachunkowości 1994
Artykuły
1. Jeleń
W,
„Metodyka
i
narzędzia
analizy
finansowej
w
praktyce”,
Rachunkowość 3/1998
2. Juszczyk J., Analiza wskaźnikowa, Buchalter 10/1999
3. Kaliński A., „Przygotowanie danych do analizy finansowej sporządzonej przez
biegłego rewidenta”, Rachunkowość 11/1999
4. Waśniewski T., Skoczylas W., „Syntetyczna ocena wyników oraz sytuacji finansowej
przedsiębiorstwa”, Rachunkowość 4/1998
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

66+6+6+

2 Cards basiek49

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

Create flashcards