Nota prasowa - Miasto Stołeczne Warszawa

advertisement
EDUKACJA W WARSZAWIE
Pomysły mieszkańców na zmiany, usprawnienia i
innowacyjne rozwiązania.
Dokument diagnostyczny z rekomendacjami rozwiązań i dalszych działań opracowany
przez
MillionYou sp. z o.o.
Ul. Burakowska 5/7
01-066 Warszawa
Edukacja w Warszawie 2
Spis treści
CROWDSOURCING – NARZĘDZIE UŻYWANE NA CAŁYM ŚWIECIE
3
CITIZENSOURCING, CZYLI ZBIOROWA MĄDROŚĆ MIESZKAŃCÓW. WYKORZYSTANIE
CROWDSOURCINGU W ZARZĄDZANIU MIASTEM, PAŃSTWEM, URZĘDEM.
4
METODOLOGIA WYKORZYSTYWANA W DZIAŁANIACH CROWDSOURCINGOWYCH
9
CHARAKTERYSTYKA METODY BADAWCZEJ WYKORZYSTANEJ W PROJEKCIE EDUKACYJNYM 12
PYTANIA PORTALU OTWARTAWARSZAWA.PL, ODPOWIEDZI UŻYTKOWNIKÓW, JURY I
REKOMENDACJE - OMÓWIENIE
17
JURY I PROCEDOWANIE
PYTANIA I [NAJLEPSZE] ODPOWIEDZI UŻYTKOWNIKÓW
DECYZJA JURY - NAGRODZONE PROPOZYCJE ROZWIĄZAŃ
17
18
31
NAUCZYCIEL IDEALNY DLA UCZNIA.
35
KODEKS DOBRYCH PRAKTYK
35
REKOMENDACJE – ZESTAWIENIE POŻĄDANYCH DZIAŁAŃ
39
2
Edukacja w Warszawie 3
Crowdsourcing – narzędzie używane na
całym świecie
Wykorzystywanie różnorakich zasobów tłumu (ang. crowd – tłum; ang. sourcing –
pozyskiwanie, zaopatrywanie się) to jedna z nowatorskich i najskuteczniejszych metod w
procesie rozwiązywania problemów społecznych lub wdrażania innowacyjnych produktów
i usług. Z crowdsourcingu w szerokim zakresie korzysta na całym świecie administracja
publiczna i biznes.
Również władze Warszawy, już od 2014 r., z powodzeniem korzystają z narzędzia
crowdsourcingu, wykorzystując w celu pozyskania pomysłów mieszkańców dedykowaną
platformę OtwartaWarszawa.pl. Także w konsultacjach dotyczących tematów edukacyjnych do
współpracy z mieszkańcami wykorzystano platformę OtwartaWarszawa.pl, kontynuując
rozpoczęty przed laty proces dialogu społecznego.
Crowdsourcing to nic innego, jak outsourcing zadań wykonywanych tradycyjnie przez
pracowników danej organizacji (instytucji publicznej, organizacji pozarządowej,
przedsiębiorstwa) powierzony za pośrednictwem Internetu sprecyzowanej, dobranej według
ustalonych kryteriów grupie użytkowników w formie otwartego konkursu pomysłów. Dzięki
temu każdy może mieć swój wkład w rozwiązaniu postawionych problemów. Jak podkreślają
eksperci, takie rozwiązanie pozwala pozyskać pomysły czy propozycje rozwiązań problemów
szybciej, taniej i coraz częściej również lepszej jakości niż w modelach tradycyjnych.
Globalne firmy konsultingowe Deloitte i Accenture uznały crowdsourcing za kluczowy trend
technologiczny przyszłości. Z kolei Sean Moffitt, dyrektor zarządzający Wikibrands – uznany w
świecie ekspert w dziedzinie marketingu społecznego i budowania społeczności internetowych
ocenia, że zmiany wywołane przez crowdsourcing będą mieć w przyszłości większe znaczenie
dla ludzkości niż obecny rozwój mediów społecznościowych.
Już w raporcie „Accenture Technology Vision 2014” podkreślano dojrzałość rynku
crowdsourcingu na świecie - powstawanie społeczności zgromadzonych wokół określonych idei,
3
Edukacja w Warszawie 4
produktów, usług, marek. Crowdsourcing - według Accenture - odpowiada na największe
potrzeby i problemy organizacji w zakresie: pozyskiwania innowacji, kreatywnych pomysłów,
czy insightów konsumenckich (identyfikacji najistotniejszych czynników decydujących o
wyborach podczas zakupów). Zaznaczyć również należy, że tak raport Accenture, jak i raport
firmy doradczej Deloitte „Tech Trends 2014” podkreślają rosnący udział crowdsourcingu w
działaniach największych globalnych marek oraz rządów i instytucji administracji publicznej.
Citizensourcing, czyli zbiorowa mądrość
mieszkańców. Wykorzystanie crowdsourcingu
w zarządzaniu miastem, państwem, urzędem.
Crowdsourcing jest stałą pozycją w wydatkach takich marek jak Procter&Gamble, Coca-Cola,
IBM czy Unilever, a także w działaniach prospołecznych m.in. Czerwonego Krzyża.
Wykorzystanie crowdsourcingu przez samorządy również nabiera coraz większego znaczenia.
Wykorzystanie idei crowdsourcingu przez rząd i administrację określanie jest mianem
citizensourcingu (z ang. „citizen” – mieszkaniec, „sourcing”-pozyskiwanie). To proces, w
wyniku którego rządy i urzędy administracji przechodzą transformację z hermetycznie
zamkniętych instytucji w otwarte, nastawione na współpracę z mieszkańcami oraz organizacjami
pozarządowymi. Citizensourcing to proces, który pozwala angażować mieszkańców w konkretne
zadania związane z rozwiązywaniem problemów lokalnych/państwowych/ogólnospołecznych.
Wiele samorządów z całego świata wierząc, że każdy mieszkaniec posiada własne
doświadczenia życiowe oraz wiedzę z różnych dziedzin i może uzupełnić propozycje
urzędników o świeże, ciekawe pomysły, wykorzystuje projekty crowdsourcingowe do
poszukiwania rozwiązań miejskich problemów.
Świetne przykłady wykorzystywania kolektywnej mądrości mieszkańców to projekty takie jak
Share an Idea, We Dundee, Change by Us, OtwartaWarszawa.pl i Warszawa2030.
4
Edukacja w Warszawie 5
 Share an Idea – Christchurch, Nowa Zelandia
Po trzęsieniu ziemi w Christchurch w Nowej Zelandii władze miasta postanowiły zaangażować
mieszkańców w sprawną odbudowę zniszczonego centrum. Stworzono platformę Share an Idea,
która umożliwiała mieszkańcom dzielenie się sugestiami dotyczącymi odbudowy i przyszłości
miasta w czterech kluczowych sferach jego funkcjonowania: transportu, zakupów, przestrzeni
miejskiej oraz stylu życia. Mieszkańcy zgłaszali swoje pomysły w wybranych kategoriach,
komentowali pomysły innych, głosowali na najlepsze, a następnie rada miejska wyłoniła te,
które zostały wdrożone. W niespełna sześć tygodni władze miasta uzyskały 106 tysięcy
pomysłów mieszkańców.
W akcję włączyło się aż 21% społeczeństwa.
Share an Idea to wzorcowy przykład zastosowania crowdsourcingu przez samorząd.
Uwarunkowania powstania tej inicjatywy były szczególne, jednak efekty w postaci liczby
zaangażowanych mieszkańców i zgłoszonych pomysłów są imponujące.
Pomysły mieszkańców zgłoszone podczas tego projektu stały się podstawą do opracowania
oficjalnego dokumentu – planu rozwoju miasta.
 Change by Us - Nowy Jork, Stany Zjednoczone
Jednym z pierwszych projektów crowdsourcingowych w wydaniu miejskim było stworzenie
platformy Change by Us w Nowym Jorku w 2011 roku. Platforma miała zacieśnić relacje między
samorządem a mieszkańcami miasta. Została zaprojektowana jako tablica z naklejkami typu
post-it – notes, na których mieszkańcy mogą dodawać swoje pomysły i sugestie. Wszystkie
pomysły są automatycznie kategoryzowane i kierowane do odpowiednich wydziałów miasta lub
przypinane do konkretnych projektów miejskich.
- Change by Us jest postrzegana jako moment zmiany, kiedy mieszkańcy zmieniają się z
konsumentów w partnerów - powiedział Jake Barton, autor projektu. - To jest sposób na odkrycie
partycypacji społecznej – zaznaczył.
5
Edukacja w Warszawie 6
Po sukcesie wdrożenia, rozwiązanie z Nowego Jorku zaadaptowały inne miasta. Mechanizm
został rozwinięty o nowe funkcjonalności (m.in. głosowanie, nadawanie ról użytkownikom)
przez Amsterdam, by stworzyć platformę Ideevoorjebuurt (tłum.: pomysły dla twojej
dzielnicy). Umożliwia ona zbieranie pomysłów mieszkańców na zmiany w dzielnicy.
Mieszkańcy w ramach platformy mają możliwość stworzenia swojej propozycji projektu bądź
dołączenia do projektu już istniejącego.
 OtwartaWarszawa.pl – Warszawa, Polska
Warszawa jest pierwszym polskim miastem, które zdecydowało się wdrożyć rozwiązanie
crowdsourcingowe w ramach projektu OtwartaWarszawa.pl. Celem projektu było wspólne
ustalenie tożsamości miasta na podstawie pomysłów mieszkańców. W czasie ponad rocznego
działania projektu zadawano mieszkańcom stolicy pytania dotyczące różnych sfer życia w
mieście – od zieleni poprzez kulturę, rekreację i historię po transport. W pierwszej fazie projektu,
po roku od startu w czerwcu 2014 r., udało się zgromadzić około 1500 pomysłów mieszkańców,
z których prawie 50 jest obecnie wdrażanych przez władze miasta. Dzięki Otwartej Warszawie w
wybranych punktach w mieście rozwieszono hamaki, rozstawiono biblioteki plenerowe i
rozpoczęto dyskusję na temat dostępności źródełek wody pitnej w mieście. W przygotowaniu
jest również aplikacja, która w modelu grywalizacyjnym będzie zachęcać uczniów szkół
podstawowych do przyjeżdżania rowerem do szkoły (udostępnienie planowane w maju 2016 r.
przez ZTM).
Więcej informacji o zwycięskich pomysłach dostępne jest na stronie:
www.otwartawarszawa.pl/efekty
W ramach projektu zaangażowano mieszkańców Warszawy w zgłaszanie pomysłów na
6
Edukacja w Warszawie 7
rozwiązanie konkretnych problemów miejskich. Oprócz samych mieszkańców w projekt zostali
zaangażowani również ambasadorzy projektu – osoby rozpoznawalne publicznie, które
wspierały akcję, eksperci, którzy dzielili się swoją wiedzą na poruszane tematy, jurorzy
odpowiedzialni za ocenę pomysłów zgłoszonych przez mieszkańców i wyłonienie tych
zwycięskich, pracownicy Urzędu m.st. Warszawy, instytucje wspierające oraz partnerzy,
zaangażowani w projekt promocyjnie.
Jak rozwijał się projekt OtwartaWarszawa.pl?
W pierwszej kolejności zidentyfikowano konkretne problemy związane z wybranymi obszarami
funkcjonowania miasta, np. w dziedzinie transportu miejskiego – poprzez wywiady z
pracownikami urzędu miasta, dialog z mieszkańcami w mediach społecznościowych i rozmowy
z ekspertami. Najbardziej palące problemy miejskie były następnie przekuwane w angażujące,
otwarte wyzwania, które zachęcały mieszkańców do udzielania konstruktywnych odpowiedzi i
dzielenia się pomysłami. Użytkownicy mogli zgłaszać pomysły, komentować te zgłoszone przez
innych i głosować na ich zdaniem najlepsze propozycje. Eksperckie jury tematyczne cyklicznie
wyłaniało najlepsze pomysły na rozwiązanie konkretnych problemów, a ich autorzy byli
nagradzani.
Poruszana tematyka, m.in. zieleni, przestrzeni miejskiej, kultury i rekreacji, transportu,
przyniosła nie tylko ciekawe pomysły do wdrożenia, ale również materiał, który przyczynił się
opracowania dokumentu związanego z tożsamością miasta Warszawa.
Kolejnym etapem angażowania mieszkańców stolicy jest projekt Warszawa2030, w ramach
którego warszawiacy mieli okazję podzielić się swoją wizją miasta za kolejnych 15 lat.
Warszawa2030 to wieloetapowa akcja, która wykorzystuje nowoczesne formy angażowania
różnych grup mieszkańców.
Swoją wizję Warszawy w roku 2030 mieszkańcy mogli zgłosić poprzez portal Otwarta
Warszawa, ale również wrzucić do „pudełek pomysłów”, które zostały rozstawione w ponad 100
wybranych punktach w mieście.
W ramach akcji przygotowano również konkurs Futurestory, w którym mieszkańcy mieli okazję
7
Edukacja w Warszawie 8
wspólnie stworzyć futurystyczne opowiadanie o Warszawie. W wybrane dni tygodnia na stronie
portalu OtwartaWarszawa.pl pojawiał się fragment opowiadania, którego ciąg dalszy pisali i
wybierali poprzez głosowanie mieszkańcy miasta. Inną formę angażowania stanowił konkurs
wykorzystujący grę Minecraft. Uczestnicy mieli za zadanie zbudować swoją wizję Warszawy
2030. Najlepsze prace zostały wybrane przez jury i nagrodzone.
Oprócz przedstawionych przykładów, na świecie znanych jest wiele innych projektów, w których
władze miast czy państw korzystają z kolektywnej mądrości mieszkańców. Jest wśród nich m.in.
MiMedellin w Bogocie czy AmsterdamOpent.
Crowdsourcing jest często wykorzystywany jako narzędzie do rozwiązywania problemów
miejskich dzięki zaangażowaniu mieszkańców. Odpowiednie przekucie problemu w angażujące
zadanie, nad którym mieszkańcy mogą wspólnie pracować, jest kluczowe, aby działaniu nadać
konkretny cel oraz pozyskać konstruktywne rozwiązania, a nie krytykę. Wyzwania z jednej
strony powinny być na tyle otwarte, aby zachęcić uczestników do kreatywności i proponowania
ciekawych, innowacyjnych rozwiązań, z drugiej zaś powinny być sformułowanie precyzyjnie,
konkretnie i jasno.
Citizensourcing może wykorzystywać różne formy angażowania mieszkańców, aby dotrzeć do
szerokiego grona odbiorców. Projekty tego typu mogą, a nawet powinny wykraczać poza świat
Internetu i przenikać również do świata analogowego. Na przykładzie Christchurch oraz
Warszawy2030 widać, że różne formy angażowania kierowane są do różnych grup docelowych.
Osoby starsze, mniej biegłe w obsłudze rozwiązań technologicznych, mają możliwość wzięcia
udziału w akcji dzięki tradycyjnym metodom, natomiast młodzi ludzie, którzy chętnie
rywalizują, wykorzystują popularne obecnie rozwiązania, jak np. Minecraft. Efektywność
działania zależy zatem w dużej mierze od form angażowania oraz od tego, na ile są one
interesujące dla odbiorców.
W dobie wzrostu zainteresowania trendem smart city, crowdsourcing wydaje się naturalnym
krokiem do budowania dwustronnej komunikacji pomiędzy mieszkańcami a urzędnikami,
wspólnego planowania i zarządzania miastem. Konkretne efekty projektów crowdsourcingowych
zrealizowanych przez Urząd m.st. Warszawę dowodzą, że mieszkańcy chcą i są w stanie
konstruktywnie angażować się w sprawy miejskie.
8
Edukacja w Warszawie 9
Zaznaczyć należy, że zaufanie mieszkańców do samorządu jest kluczowe dla pozytywnego
przebiegu procesu citizensourcingowego. W czasach gdy zaufanie jest niskie, działania takie
mają szansę poprawić wizerunek samorządu. Pod warunkiem jednak, że z pomysłami
zgłaszanymi przez mieszkańców władze się zapoznają, a ich autorom przekazywana jest
informacja zwrotna. Obietnica, że najlepsze ze zgłoszonych pomysłów zostaną wdrożone, musi
być wiążąca. Jeśli z jakichś powodów nie mogą one zostać wdrożone, mieszkańcy powinni
wiedzieć dlaczego. W przypadku gdy samorząd nie dotrzyma złożonej obietnicy, projekt straci
wiarygodność w oczach mieszkańców.
Działanie citizensourcingowe powinno być ciągłe i nieprzerwane, aby utrzymać zaangażowanie
mieszkańców na wysokim poziomie. Na początku procesu crowdsourcingowego na ogół
pojawiają się podejrzenia, że tego typu projekty są działaniami PR-owymi albo związane są z
nadchodzącymi wyborami, a po nich znikną z przestrzeni miejskiej. Jeśli projekt trwać będzie
krótko, tylko potwierdzi domysły mieszkańców.
Działanie długoterminowe, niezależne od zmian w układach politycznych jest w stanie
zbudować poczucie zaufania wśród mieszkańców.
Metodologia wykorzystywana w działaniach
crowdsourcingowych
Crowdsourcing jest neologizmem powstałym z połączenia dwóch słów: crowd (z ang. tłum)
oraz outsourcing. Polega na zleceniu zadań szerokiej grupie ludzi przy wykorzystaniu Internetu.
Słowo „tłum” jest kojarzone zazwyczaj z bezkształtną, szarą masą. Jednak działania
crowdsourcingowe nie są adresowane do ogółu użytkowników Internetu. Mimo że angażują
szerokie grono, wymagają sprecyzowania odbiorcy. Grupę docelową łączą pewne umiejętności,
wiedza czy zainteresowania.
Wraz ze wzrostem zainteresowania crowdsourcingiem na znaczeniu zyskują techniki
umiejętnego angażowania i motywowania społeczności oraz zarządzania nią w ramach
9
Edukacja w Warszawie 10
projektów crowdsourcingowych. Sam crowdsourcing to połączenie rozwiązania
technologicznego oraz metodyki działania. Na określenie metodyki składają się właśnie
elementy umiejętnego angażowania, motywowania i nagradzania uczestników oraz
moderowania nadesłanych treści. Są to umiejętności miękkie, ale decydujące o sukcesie
projektu.
Angażując społeczność w projekty crowdsourcingowe, mierzymy się w pewnym sensie
z niewiadomą. Pomimo zaplanowania procesu w najmniejszych szczegółach, nie jesteśmy
w stanie przewidzieć wyniku i tym samym zakończenia procesu. Jako administratorzy projektu
odpowiadamy za stworzenie ram i zasad, jednak w pewnym momencie musimy przekazać
wodze i zaufać intuicji tłumu/społeczności.
Innym istotnym aspektem jest rozmawianie ze społecznością językiem danej grupy. Nie chodzi
tu tylko o nieużywanie kolokwializmów i żargonu branżowego, który może nie być zrozumiały
przez osoby nie będące ekspertami, ale również o stosowanie odpowiednich technik i narzędzi
angażowania, np. grywalizacji dla młodszych pokoleń.
W ramach projektu #Warszawa2030, zaangażowano młodzież w wieku 13–18 lat
w stworzenie wizji miasta za kolejnych 15 lat. Wykorzystano w tym celu grę Minecraft, przy
pomocy której młodzi warszawiacy mogli tworzyć wizje stolicy przyszłości. Gra Minecraft
pozwoliła przybliżyć temat tworzenia strategii miasta młodym ludziom i pozyskać od nich
interesujące koncepcje dotyczące rozwoju miasta.
W przypadku tematyki, która w bezpośrednim przekazie może być trudna do zrozumienia dla
odbiorców, rola osoby odpowiedzialnej za projektowanie działania crowdsourcingowego polega
na uproszczeniu przekazu i opracowaniu formuły, która będzie dla ludzi angażująca i
interesująca.
Celem projektu OtwartaWarszawa.pl było wspólne zdefiniowanie tożsamości miasta.
Mieszkańcy na ogół nie wiedzą, co oznacza marka Warszawa i jak należy definiować tożsamość
miasta. Dlatego też opracowano formułę, w której uczestnikom akcji zadawano wiele pytań
dotyczących bliskich im tematów – zieleni miejskiej, sportu, wydarzeń kulturalnych, transportu,
by następnie opinie i pomysły zgłoszone w tych kategoriach tematycznych zebrać w wizję
tożsamości miasta w oczach mieszkańców.
10
Edukacja w Warszawie 11
Crowdsourcing jest dziś stosowany przez większość firm z listy Fortune 1000. Konieczność
zarządzania procesem oraz oddelegowania pracowników, którzy będą odpowiednio kierowali
„tłumem”, może być powodem wciąż niskiej popularności tego typu rozwiązania wśród małych
firm. Crowdsourcing jest często wykorzystywany przez wiodące marki jako sposób
umożliwiający pozyskiwanie nowatorskich rozwiązań w modelu otwartej innowacji.
W przeciwieństwie do zamkniętej innowacji, która polega na angażowaniu w przeważającej
mierze środowiska z wewnątrz firmy (np. działu B+R), wspartego ewentualnie wybranymi
osobami z zewnątrz (konsultantami, ekspertami zewnętrznymi), otwarta innowacja włącza osoby
spoza bezpośredniego środowiska firmy. Takie otwarcie się organizacji na współpracę z
zewnętrznym i podmiotami, np. z konsumentami, start-upami, ośrodkami akademickimi,
wymaga zmiany kultury organizacyjnej.
Na świecie istnieje wiele platform crowdsourcingowych, które specjalizują się w tworzeniu grup
„ekspertów” do różnego rodzaju zadań. Ekspertem w tym rozumieniu może być „tłum”
rozproszonych po kraju studentów, którzy robiąc zdjęcia witryn kawiarni Starbucks na zlecenie,
są w stanie szybko i rzetelnie sprawdzić, czy plan komunikacyjny, zakładający wywieszenie
określonych plakatów, jest realizowany konsekwentnie przez wszystkie punkty. Wynagrodzenie
studentów w tym wypadku może stanowić symboliczny dolar.
Crowdsourcing można stosować nie tylko w sferze gospodarczej i komercyjnej, ale także
publicznej i społecznej. Dobrą tego ilustracją były prace nad pierwszą częścią darmowego
podręcznika do klasy I szkoły podstawowej. Odpowiedzialne za przygotowanie elementarza
Ministerstwo Edukacji Narodowej do jego recenzowania zaprosiło wszystkich
zainteresowanych, udostępniając roboczą wersję książki na własnych stronach internetowych.
Z zaproszenia skorzystało ponad 60 tys. internautów, a setki z nich zgłosiło własne uwagi,
zastrzeżenia i propozycje. Dzięki zakrojonym na szeroką skalę konsultacjom społecznym nie
tylko wyeliminowano wiele niedociągnięć, wynikających z szybkiego tempa prac nad
podręcznikiem, ale także uczyniono z tego sprawę narodową. W crowdsourcingu bowiem równie
ważne, jak same pomysły, jest także poczucie wspólnoty.
Realizowane w Polsce i na świecie działania crowdsourcingowe pokazują najważniejsze zalety
tego rozwiązania:
11
Edukacja w Warszawie 12
 oszczędność czasu i pieniędzy (tłum zdecydowanie szybciej generuje pomysły, a
przygotowanie serwisu internetowego jest zdecydowanie tańsze niż opłacanie pracy
wąskiego, specjalistycznego zespołu),
 różnorodność zgłaszanych projektów i ich oryginalność (wiele perspektyw i punktów
widzenia),
 uzyskanie informacji na temat potrzeb i oczekiwań konsumentów,
 tworzenie zaangażowanej społeczności (wspólnoty),
 korzyści marketingowo-promocyjne.
Crowdsourcing jest obecnie jedną z popularniejszych strategii pozyskiwania interesujących,
oryginalnych rozwiązań i budowania relacji między organizacjami a ich klientami. Popularność
tej formuły wynika z wielu korzyści. To m.in. możliwość uzyskania szybkiego i zwykle
bezpłatnego lub bardzo taniego dostępu do różnorodnych, ciekawych, inspirujących pomysłów,
budowanie społeczności wokół firmy/marki, pozyskiwanie wiedzy o potrzebach konsumentów.
Fakt, że takie marki, jak IBM, Procter & Gamble, Deloitte i Coca-Cola, czy miasta jak Nowy
Jork, Amsterdam, Bogota i Warszawa zdecydowały się zastosować crowdsourcing w różnych
obszarach biznesowych i społecznych, dowodzi, że mądrość konsumentów, pracowników lub
mieszkańców miast jest kluczowa w tworzeniu innowacyjnych rozwiązań, otwartej komunikacji
marketingowej, nowych produktów czy w zarządzaniu miastem.
Charakterystyka metody badawczej
wykorzystanej w projekcie edukacyjnym
Model działania crowdsourcingowego, wykorzystany podczas konsultacji z wykorzystaniem
pytań z serii edukacyjnej, polega na otwartym dostępie do procesu. Tego typu badanie stoi na
rozdrożu między dwoma metodologiami:
-
ilościową, która charakteryzuje się ścisłą standaryzacją narzędzi pomiaru (możemy
otrzymać jednoznaczne wnioski wyrażone za pomocą liczb, dostarczając konkretnych
12
Edukacja w Warszawie 13
odpowiedzi)
oraz
-
jakościową, która dostarcza wielu cennych informacji o sposobie myślenia badanych.
Ze względu na eksploracyjno–diagnostyczny charakter konsultacji, nie sformułowano w tym
przypadku szczegółowych hipotez badawczych.
W celu realizacji badania skonstruowano narzędzie badawcze - platformę crowdsourcingową
OtwartaWarszawa.pl, za pośrednictwem której użytkownik miał możliwość wypełnienia
kwestionariusza osobowego oraz udzielenia odpowiedzi na pytania powiązane tematycznie z
przedmiotem analizy.
Crowdsourcingowa metodologia badawcza charakteryzuje się:
-
dobrowolnym uczestnictwem/partycypacją w badaniu,
-
dopuszczeniem zadań o różnym poziomie trudności i w różnej formie,
-
badanie jest obustronnie korzystne (zarówno dla badanych, jak i badających).
Komponenty i etapy badania crowdsourcingowego:
-
cel badania,
-
zdefiniowanie „crowdu”, czyli grupy docelowej,
-
mechanizmy zaangażowania i motywowania,
-
platforma (dotarcie do „crowdu”) oraz działania w mediach społecznościowych,
-
analiza i procesowanie zebranych danych.
Crowdsourcing jako narzędzie angażujące mieszkańców, wymaga odpowiedniego formułowania
pytań skierowanych do grupy docelowej. Muszą być one precyzyjne i zachęcać do
konstruktywnego dialogu na zadany temat. Muszą być także otwarte, aby dawały użytkownikowi
możliwość wykazania się kreatywnością i twórczością przy udzielaniu odpowiedzi.
Działania crowdsourcingowe opierają się o regułę tzw. nierówności partycypacyjnej Internetu,
zwanej także regułą zaangażowania 1-9-90. Metoda ta, zobrazowana na poniższym diagramie
jako piramida, zakłada istnienie trzech kluczowych grup użytkowników Internetu:
13
Edukacja w Warszawie 14
Rysunek 1. Wizualizacja reguły zaangażowania 1-9-90
Źródło: MillionYou. Opracowanie w oparciu o badanie Bena McConnella and Jackie Huba.
Pierwsza z nich to grupa twórców (kreatorów), czyli osób aktywnie partycypujących w
działaniu crowdsourcingowym poprzez dzielenie się swoimi pomysłami, sugestiami,
rozwiązaniami w odpowiedzi na zadawane w toku projektu pytania. To najcenniejsza grupa
użytkowników.
Drugą z nich jest grupa komentatorów, czyli osób, które swoją aktywność ograniczają do
współtworzenia (ang. co-creation) rozwiązań na bazie zgłoszonych propozycji przez twórców,
komentowania ich (pozytywnie i negatywnie) oraz polubień, albo oddawania swojego głosu
poparcia dla zgłoszonego pomysłu. Grupa ta, mimo że nie jest bezpośrednim motorem zmiany,
jest bardzo istotna dla organizatorów konsultacji ze względu na promocję wśród szeroko
rozumianego grona odbiorów pomysłów zgłoszonych przez mniejsze grono kreatorów.
Poprzez swoje komentarze, grupa komentatorów współtworzy pomysły, często ulepszając
14
Edukacja w Warszawie 15
rozwiązania wyjściowe zgłaszane przez grupę kreatorów.
Grupa trzecia – obserwatorzy - czyta zgłoszone przez innych pomysły, komentarze, obserwuje
działania na platformie crowdsourcingowej i najczęściej nie wykonuje żadnej czynności, która
widoczna byłaby poprzez skorzystanie z dostępnych w ramach działania crowdsourcingowego
narzędzi technologicznych. Grupa ta, mimo że jest biernym obserwatorem wszystkiego, co
dzieje się na platformie, jest świadoma tych działań i istotna dla organizatorów konsultacji ze
względu na promocję działania w sferze offline.
Zrozumienie reguły 1-9-90 jest istotne dla analizy wyników zaangażowania mieszkańców
w działanie crowdsourcingowe i stanowi również podstawę do projektowania nowych narzędzi
wykorzystywanych na platformie crowdsourcingowej i umożliwiającej każdej z grup
partycypację.
W ramach projektu OtwartaWarszawa.pl stworzono narzędzia umożliwiające zgłaszanie
pomysłów w dowolnej formie (tekstu, filmu, zdjęcia, skanu etc.), komentowania pomysłów
zgłoszonych przez użytkowników, głosowania i sherowania zgłoszonych pomysłów
w mediach społecznościowych (Facebook, Twitter, Instagram). Obserwatorzy mogą również
czytać pomysły zgłoszone przez wszystkich użytkowników bez konieczności rejestrowania się
na platformie. Dedykowany blog gromadzi zaś wszystkie aktualności związane
z projektem.
15
Edukacja w Warszawie 16
16
Edukacja w Warszawie 17
Pytania portalu OtwartaWarszawa.pl,
odpowiedzi użytkowników, jury i
rekomendacje - omówienie
Odpowiedzi na pytania z serii edukacyjnej użytkownicy mogli udzielać w terminie 2 czerwca –
27 lipca 2015 r. Łącznie nadesłano 54 pomysły/rekomendacje.
Konsultacje
dotyczące
tematów
edukacyjnych
przeprowadzone
z
mieszkańcami
za
pośrednictwem platformy OtwartaWarszawa.pl były kontynuacją procesu dialogu społecznego
prowadzonego od lat przez władze Warszawy.
To kolejny krok zachęcający do dalszej, szerszej dyskusji o warszawskich szkołach oraz do
ciągłej aktywności i zgłaszania pomysłów rozwiązań mogących podnieść jakość nauczania, czy
poprawić współpracę między uczniami i rodzicami a nauczycielami i dyrekcjami placówek.
Działania specjalne dedykowane warszawskiej edukacji w ramach tego projektu służyć miały
pobudzeniu aktywności rodziców uczniów w życiu stołecznych placówek oświatowych, a także
znalezieniu kolejnych możliwości współdecydowania o funkcjonowaniu ponad tysiąca szkół
podstawowych, gimnazjów i placówek ponadgimnazjalnych prowadzonych przez miasto
stołeczne Warszawa.
Jury i procedowanie
Ze wszystkimi rekomendacjami użytkowników platformy OtwartaWarszawa.pl zapoznało się
jury w składzie:
 Mirosław Sielatycki, zastępca dyrektora Biura Edukacji Urzędu m. st. Warszawy;
 Beata Kubiszyn-Puka, główny specjalista w Centrum Komunikacji Społecznej m. st.
Warszawy;
 Małgorzata Bukowska-Siegel, naczelnik wydziału w Biurze Marketingu Miasta;
17
Edukacja w Warszawie 18
 Jan Kasprzycki-Rosikoń, ekspert z dziedziny crowdsourcingu, współtwórca platformy
Otwarta Warszawa.pl;
 Tomasz Kurzątkowski, współtwórca projektów crowdsourcingowych, Fundacja
Otwartej Innowacji;
 Justyna Suchecka, dziennikarka „Gazety Wyborczej” specjalizująca się w tematyce
oświatowej;
 Jarosław Szulski, nauczyciel w Gimnazjum i Liceum im. Tadeusza Reytana w
Warszawie, autor dwóch powieści o szkole - "Zdarza się" (2011) oraz "Sor" (2014).
Przed posiedzeniem członkowie jury otrzymali do oceny syntetyczną tabelę ze zgłoszonymi
odpowiedziami/pomysłami użytkowników platformy OtwartaWarszawa.pl. Każdy
pomysł/odpowiedź jurorzy oceniali przyznając punkty w skali 1-10, gdzie 1 pkt. jest oceną
najniższą, a 10 pkt - najwyższą.
Po zsumowaniu ocen jurorów powstał ranking najwyżej ocenianych odpowiedzi/rekomendacji,
który był podstawą do dyskusji jury o najlepszych pomysłach i możliwości ich realizacji w
warszawskich placówkach oświatowych.
Jury podczas swojego posiedzenia zdecydowało nagrodzić i wyróżnić łącznie cztery
najciekawsze odpowiedzi. Do realizacji rekomendowano wszystkie nagrodzone pomysły
zgłoszone przez użytkowników platformy OtwartaWarszawa.pl.
Pytania i [najlepsze] odpowiedzi użytkowników
Użytkownikom platformy OtwartaWarszawa.pl w okresie trwania konsultacji zadano pięć pytań:
* W jaki sposób rodzice powinni uczestniczyć we współdecydowaniu o sprawach szkoły?
* Co zmienić, aby nauka w szkole była interesująca?
* Jak ulepszyć warszawską edukację, jak poprawić współpracę między dyrekcjami szkół,
nauczycielami, rodzicami i uczniami?
* Jaki wpływ na życie szkoły powinni mieć uczniowie?
* Jaki powinien być nauczyciel idealny dla ucznia?
18
Edukacja w Warszawie 19
Członkowie jury ocenili każdą przysłaną odpowiedź i wybrali najlepsze rekomendacje.
* W jaki sposób rodzice powinni uczestniczyć we współdecydowaniu o sprawach szkoły?
Najwyżej ocenione przez jury rekomendacje użytkowników portalu OtwartaWarszawa.pl to:
 Trudne pytanie. Wielu rodziców po prostu nie interesuje się sprawami szkoły, przychodzą
na zebrania, opłacą jakieś składki i na tym się kończy. Jeśli rodzic jest bardziej aktywny,
to szkoła raczej mu w większości przypadków umożliwia zaangażowanie - znam
przypadki rodziców organizujących imprezy szkolne, spotkania gościnne na lekcjach, itd.
Moim zdaniem pytanie raczej trzeba postawić w formie "jak zachęcić rodziców do
aktywności". Moja propozycja - platforma taka jak "Otwarta Warszawa", ale na temat
szkół - gdzie rodzice mogą zgłaszać pomysły w różnych kategoriach, a inni rodzice
głosować nad nimi. Taki projekt mógłby później dostać koordynatora po stronie rodziców,
pierwszeństwo miałby zgłaszający go rodzic.
 Rodzice, którzy mają różne zawody i pasje mogliby być zapraszani do poprowadzenia
jednej lekcji w klasie swojego dziecka. Tematykę tych lekcji można dopasować do
programu.
W klasach pierwszych, na dowolnym etapie edukacji, na jednym z pierwszych zebrań
wychowawca mógłby zachęcać rodziców do wzajemnego poznania się. Można zrobić dla tych, którzy chcą - klasyczną „rundkę”, w której każdy powie parę słów o sobie.
Można raz do roku zorganizować wspólny piknik, choćby na szkolnym boisku - dzieci z
jednej klasy z rodzicami, rodzeństwem i wychowawcą. Bliższe poznanie się będzie
prawdopodobnie skutkować większym zaangażowaniem rodziców w życie szkoły.
Mam też pomysł, pewnie nie oryginalny, na poprawę sytuacji w stołówkach
przepełnionych szkół. W szkołach podstawowych klasy 1-3 powinny korzystać ze stołówki
podczas lekcji klas starszych. Godziny rozpoczynania lekcji i przerw powinny być różne
dla klas młodszych, które mają jednego nauczyciela i klas starszych. Dla klas starszych
przerwa obiadowa mogłaby trwać 40 min.
19
Edukacja w Warszawie 20
Wśród innych odpowiedzi także pojawiły pomysły zapraszania rodziców wykonujących różne
zawody na zajęcia z dziećmi, np.:
(...) W szkole mojej córki rodzice w klasach 1-3 raz w tygodniu czytają dzieciom książki, raz w
roku wystawiają przedstawienie. Biorą również udział w zawodach sportowych i wspólnych
zadaniach plastyczno-rękodzielniczych. I to zaangażowanie procentuje.
Jako, że jesteśmy na portalu OtwartaWarszawa.pl, oczekiwałbym że miasto wyjdzie z
propozycjami wspólnego spędzania czasu.
1. Zacznijmy od rzeczy małych: co mogę zrobić dla szkoły? Podarować stare koszule do
pracowni plastycznej.
2. Zorganizujmy zawody, np. biegowe.
3. Zaprośmy innych rodziców i porozmawiajmy czego oczekujemy od siebie. Spiszmy to i
porozmawiajmy z nauczycielem/dyrektorem. Jestem pewien, że pomysły same się znajdą, a my
będziemy bardziej zadowoleni z siebie. Dzieci to dostrzegą i też coś zaproponują.
W kontekście jakości współpracy dyrekcji szkół i nauczycieli z rodzicami, rodzice uczniów
zgłaszali także na platformie OtwartaWarszawa.pl, że nikt z ich zdaniem się nie liczy, nie mają
wpływu na wybór dyrektora placówki, czy estetykę i wystrój szkół. Rodzice uczniów czują się
pomijani lub odsuwani (nawet jako obserwatorzy) od procesów decydowania
o sprawach szkoły i ich dzieci jako uczniów, np. w kwestii układania planów zajęć w szkołach
pracujących na zmiany, wyborze menu na stołówce, wyborze operatora zielonych szkół, czy
nawet w kwestii sposobu realizacji niektórych zajęć (np. wychowania do życia w rodzinie) lub
obowiązkowych prac domowych kolidujących z planami rodziców [rodzinne plany weekendowe
lub świąteczne].
Komentarz z rekomendacji użytkownika: Nauczyciele bywają oporni w dopuszczeniu
rodziców do większego udziału w życiu szkoły/klasy. O ile akceptują pomoc rodziców w
zapewnianiu dodatkowych atrakcji i opieki podczas wycieczek, dość niechętnie przystają na
propozycje rodziców, które wymagałyby od nich większego zaangażowania - inwencji lub
zagrażałyby standardowej realizacji „podstawy programowej” (np. projekt edukacyjny
20
Edukacja w Warszawie 21
wymagający częstych wyjść na zewnątrz, prowadzenie gazetki klasowej, wyjścia na basen,
lodowisko zamiast w-f itp.).
Zgłoszony pomysł rozwiązania: Jako propozycję częściowego rozwiązania tych problemów
widzę szkolenia dla Rad Rodziców, grona pedagogicznego i dyrekcji; promowanie dobrych
wzorców, jak „okrągłe stoły” dot. np. koncepcji pracy szkoły, zasad oceniania itp., angażujące
radę rodziców, radę pedagogiczną, samorząd uczniowski, dyrekcję. Rodzice (i dzieci) powinni
mieć wpływ na kwestię prac domowych (i to na poziomie również indywidualnym, bo spora część
rodziców domaga się prac domowych i widzi w nich sens, którego nie widzą inni). Brakuje też
informacji nt. rad szkoły (czy warto, jak to się sprawdza w praktyce, czy może być rozwiązaniem
na kulejący wpływ rodziców na życie szkoły).
Komentarz z rekomendacji użytkownika: Szkoła decyduje o sposobie wychowania, systemie
nagród i kar oraz systemie wartości, które często są sprzeczne z systemem wartości wpajanym
dzieciom przez rodziców. Sposób "podejścia" do dziecka powinien zostać uzgodniony z
rodzicami. Również rodzice powinni mieć decydujące wpływ na posiłki serwowane w szkole: to
nie cena powinna być kryterium kluczowym, ale jakość.
Wśród zgłoszonych pomysłów pojawiały się także odpowiedzi z apelem o aktywny udział
rodziców w pracach rad rodziców oraz zachęcające nauczycieli do współpracy z uczniami nad
wypracowaniem decyzji o organizacji życia w szkole oraz sposobach prowadzenia zajęć.
Rekomendacje. Rodzice uczniów domagają się poprawy współpracy i lepszej komunikacji ze
strony dyrekcji szkół i nauczycieli w kwestiach dotyczących funkcjonowania szkół i sposobach
podejmowania kluczowych decyzji – od wpływu na wybór dyrektora placówki, po sposób
wystroju i utrzymania estetyki szkół. Chcą także wiedzieć więcej o życiu i funkcjonowaniu szkół
(np. na temat prac rad rodziców). Mimo krytycznych komentarzy na temat współpracy
z dyrekcjami i nauczycielami ze szkół ich dzieci, aktywni rodzice chcą włączać się w życie szkół
i brać czynny udział w procesie podejmowania decyzji w sprawach – w ich odczuciu - ważnych
dla ich dzieci i ich samych. Oczekują od szkół, władz miasta propozycji rozwiązań problemów,
zaproszenia do współpracy, konsultacji.
Model wypracowania decyzji oprzeć można – co zgodne jest ze zgłaszanymi propozycjami
21
Edukacja w Warszawie 22
użytkowników - o dedykowaną wszystkim warszawskim szkołom (i każdej z osobna)
crowdsourcingową platformę umożliwiającą zgłaszanie pomysłów rodziców na rozwiązanie
poszczególnych problemów i późniejsze konsultacje. Narzędzie takie może umożliwiać także egłosowanie na konkretne rozwiązania/pomysły.
Edukacyjna platforma dla Warszawy służyć może ogólnomiejskim konsultacjom
i zdobywaniu pomysłów na rozwiązanie problemów z dziedziny edukacji o charakterze
ogólnym/warszawskim. Platformy szkolne (dzielnicowe?) pomagać mogą w wypracowaniu
rozwiązań lokalnych lub dedykowanych konkretnej placówce/dzielnicy.
Równolegle z budową crowdsourcingowej platformy edukacyjnej dla stołecznych placówek
oświatowych, realizować należy długofalowy projekt dedykowany warszawskiej edukacji,
wzorowany na zakończonych powodzeniem akcjach takich jak #Warszawa2030 (element
strategii dla Warszawy do roku 2030) czy „Życzliwość na drodze” (projekt dla Zarządu Dróg
Miejskich poświęcony m.in. sposobom poprawy zachowań użytkowników na stołecznych
drogach i chodnikach). Projekt, w którym wykorzystać można różnorodne narzędzia
komunikacji (specjalna platforma, ankiety, debaty, „pudełka pomysłów”) byłby kontynuacją
procesu dialogu społecznego, jaki władze Warszawy prowadzą różnymi sposobami w wielu
obszarach życia i funkcjonowania miasta.
W ramach projektu dedykowanego warszawskiej edukacji mieszkańcy mogliby współtworzyć
strategię rozwoju edukacji w stolicy: zgłaszać pomysły na wizję edukacji w najbliższych
kilkunastu latach, wskazywać cele i najważniejsze działania, jakie powinny być realizowane i na
które powinny być przeznaczane środki z budżetu miasta. Każdy mieszkaniec stolicy mógłby
wypowiedzieć się na temat oczekiwań wobec warszawskiej oświaty w przyszłości, zgłosić
pomysły w kwestii potrzeb edukacyjnych czy sposobów nauczania w stołecznych szkołach.
* Co zmienić, aby nauka w szkole była interesująca?
Odpowiedzi użytkowników portalu OtwartaWarszawa.pl były w tym przypadku niezwykle
spójne i dotyczyły nauki poprzez wprowadzenie nowoczesnych metod nauczania, organizację
zajęć praktycznych, pracę poza szkołą, spotkania z praktykami, doświadczanie oraz rozwijanie
zainteresowań uczniów.
Najwyżej ocenione przez jury rekomendacje użytkowników portalu OtwartaWarszawa.pl to:
22
Edukacja w Warszawie 23
 Przede wszystkim „naukę” trzeba zamienić na „uczenie się”. Nauczanie zakłada, że ktoś
(nauczyciel) kogoś (ucznia) naucza, bo lepiej się zna. Uczenie się natomiast zachodzi
między wszystkimi uczestnikami procesu edukacyjnego - uczniowie stają się wtedy
nauczycielami dla siebie nawzajem. Kluczowe jest, aby uczenie się było powiązane z
codziennymi wyzwaniami dzieciaków - żeby widziały związek między tym co się dzieje w
szkole, a tym, co jest ich codziennym doświadczeniem. Dlatego cudowna jest szkoła w
Radowie Małym, w której matematyki uczy się w pracowni kuchennej:)
 Umożliwić uczniom działanie w kołach zainteresowań niekoniecznie związanych z
przedmiotami szkolnymi, ale rozwijającymi zainteresowania uczniów i ich myślenie.
Jeśli nie ma dość chętnych w jednej szkole, koła mogą być międzyszkolne.
Propozycje: kółko astronomiczne, kółko zagadek i łamigłówek (tyle tu ciekawych tematów
- szyfry, albo modne ostatnio w Warszawie escape roomy), kółko miłośników robotów.
 Aby nauka była interesująca, należy zachęcić do jej poznawania, ale nie przez pryzmat
bezdusznych podręczników, lecz poprzez zajęcia praktycznie. Niech nauczyciele przestaną
kurczowo trzymać się podręczników. Lekcja oparta na ustnym przekazie wiedzy
podręcznikowej nie jest w żaden sposób zachęcająca. To, co w podręczniku, uczeń
samodzielnie może przeczytać w domu. Ważne, aby zbudować zainteresowanie, np.
przyroda: opis budowy liścia na „żywym” liściu; język polski, malarstwo, nurty w sztuce
- wizyta w muzeum/spotkanie z plastykiem, etc.
 Publiczny system edukacji powinien oferować także alternatywne modele nauczania.
Powinno otwierać się w każdej dzielnicy publiczne szkoły lub klasy Montessori,
waldorfskie itp. (wiele dzieci i ich rodziców dużo lepiej by się w nich odnalazło niż w
tradycyjnej szkole). W pozostałych klasach/szkołach warto wykorzystywać dobre praktyki
z alternatywnych modeli pedagogicznych, w tym:
- wprowadzić obowiązek odbywania części zajęć na wolnym powietrzu/w naturze.
O ile przedszkolaki mają „obowiązek” spędzić część czasu na dworze, dzieci w wieku
szkolnym całymi miesiącami mogą nie opuszczać szkolnych murów. W wielu szkołach nie
wypuszcza się dzieci na zewnątrz nawet podczas przerw pod pozorem dbania o ich
bezpieczeństwo;
- zlikwidować szkolne ławki i wprowadzić do klas stoliki, przy których pracuje się w
23
Edukacja w Warszawie 24
grupie oraz kąciki do samodzielnej pracy. W sposób bardziej naturalny i systematyczny
wprowadzona zostanie praca zespołowa, a dzieci będą mogły także uczyć się od siebie
nawzajem;
- większa autonomia dzieci w wyborze tego, czego w danym momencie i w jakim tempie
będą się uczyć (np. w blokach pracy samodzielnej).
Należy przekonać nauczycieli do stosowania rozmaitych eksperymentów pedagogicznych
typu „odwrócona lekcja”, „grywalizacja”, wykorzystanie tabletów itp.
Należy ograniczyć ilość prac domowych i/lub wprowadzić bardziej twórcze prace
domowe niż np. wypełnianie ćwiczeniówek. Dać dzieciom wybór odrabiania tylko tych
prac domowych, które mają dla nich sens.
Należy ograniczyć ilość sprawdzianów, testów i kartkówek. Podobnie - czas trwania
testów, sprawdzianów itp. powinien uwzględniać potrzeby uczniów, a nie zakładać
odgórnie czas ich trwania (zwykle krótki). Jeśli są już sprawdziany, dajmy dzieciom
szansę, aby podczas nich również mogły się czegoś nauczyć. Niech nie służą tylko
rangowaniu dzieci.
Należy wprowadzić ocenę opisową przez cały okres trwania szkoły, aby nie uczyć pod
stopnie i testy. Ten system wpaja dzieciom fałszywy i szkodliwy przekaz co do celów i
natury edukacji i nauki (jednym z celów edukacji jest oczywiście segregacja uczniów, ale
to cel nieco kontrowersyjny).
Rekomendacje. Odpowiedzi na pytanie udzielone przez rodziców mogą świadczyć, że nie mają
pełnej wiedzy o szkolnej i międzyszkolnej ofercie edukacyjnej dla uczniów, a działania
prowadzone przez szkoły, wydział edukacji oraz władze miasta są niewystarczające. Konieczna
jest nieustanna promocja działalności pozalekcyjnej i kół zainteresowań – tak na poziomie
szkolnym, jak i międzyszkolnym, ogólnomiejskim. Należy też wypracować modele komunikacji
szkół o ofercie pozalekcyjnej dla uczniów i wydarzeniach organizowanych w warszawskich
szkołach.
Należy także rozważyć budowę bazy pomysłów/osób do wykorzystania przy organizacji zajęć
praktycznych. Dobry/sprawdzony pomysł wykorzystany przez nauczyciela w jednej szkole,
może być inspiracją dla innego nauczyciela przygotowującego zajęcia z tej samej dziedziny.
24
Edukacja w Warszawie 25
Autorzy najczęściej wykorzystywanych pomysłów/scenariuszy zajęć mogliby być symbolicznie
nagradzani/wynagradzani. Podobnie - osoby prowadzące zajęcia praktyczne lub zapraszane na
wykłady do szkół.
Pomocna w edukacji i atrakcyjna dla uczniów może okazać się stworzona przez młodzież i
nauczycieli baza materiałów edukacyjnych poświęconych Warszawie lub poszczególnym
miejscom. Najbardziej innowacyjne i nowoczesne obecnie podejście to tworzenie bazy
filmowej/multimedialnej.
* Jak ulepszyć warszawską edukację, jak poprawić współpracę między dyrekcjami szkół,
nauczycielami, rodzicami i uczniami?
Najwyżej oceniona przez jury rekomendacja użytkownika portalu OtwartaWarszawa.pl brzmi:
1. Aby cała ta grupa mogła sobie zaufać, powinna przede wszystkim się znać. A jak to ma się
stać, jeśli rodzice widują jednego czy dwóch nauczycieli raz na kilka miesięcy? Rodzice powinni
aktywniej uczestniczyć w życiu szkoły.
2. Nie można ufać komuś, o kim nic się nie wie. Przydałby się jakiś kanał komunikacji dyrekcji
na temat zmian i nowych projektów w szkole. Mamy XXI wiek, więc mógłby to być z
powodzeniem newsletter, albo platforma wymiany pomysłów.
3. Jest coś takiego jak „zasada wzajemności”. Często na czyjeś zaufanie reaguje się własnym
zaufaniem. Gdyby obdarzyć uczniów większym zaufaniem i odpowiedzialnością (np.
powierzaniem im jakichś małych projektów), sami odpowiedzą zaufaniem i działaniem, aby
udowodnić, że na kredyt zaufania zasługują.
Wśród zgłoszonych odpowiedzi pojawiły się też takie pomysły-głosy, jak:
 Zaufanie buduje się w trakcie wspólnych działań. Problemem jest bardzo często nie tylko
brak zaufania i różnice zdań między rodzicami, uczniami, dyrekcją/ gronem
pedagogicznym, ale także między samymi rodzicami, samymi nauczycielami, albo
nauczycielami i dyrekcją.
25
Edukacja w Warszawie 26
Należy zakładać dobrą wolę każdej ze stron i elastycznie reagować na zmieniające się
warunki i potrzeby. Dyrekcja tam, gdzie może powinna unikać pryncypialności, by
wykazać dobrą wolę. W innych przypadkach rodzice oczekiwaliby pełniejszej informacji o
podejmowanych decyzjach i motywach za nimi stojących.
Ponieważ generalnie dyrekcję i nauczycieli uważa się za gospodarzy szkoły, po ich
stronie powinna leżeć inicjatywa zapraszania rodziców do udziału w życiu szkoły oraz
podejmowaniu różnych ważnych decyzji dotyczących szkoły. Traktowanie ich jak
partnerów zwiększa zaufanie, budzi większą odpowiedzialność i ogranicza ewentualną
roszczeniowość.
 Dyrekcja, nauczyciele, uczniowie, jak i rodzice powinni angażować się w organizację
uroczystości szkolnych oraz brać czynny udział w różnych działaniach na rzecz szkoły.
Wszelkiego rodzaju organizowanie imprez szkolnych powoduje, że ludzie się poznają,
integrują, rozmawiają i zaczynają współpracować.
 Poprzez angażowanie się w różnego rodzaju projekty, spotkania z rodzicami - rozmowy
na temat wychowania.
Rekomendacje. Właściwie każda odpowiedź na zadanie pytanie zwraca uwagę na potrzebę
większej integracji i ustawicznej pracy nad budową zaufania między dyrekcjami szkół,
nauczycielami oraz rodzicami i uczniami (w różnej formie).
W związku z tym należałoby w przyszłości wraz z interesariuszami znaleźć pomysły na sposoby
wspólnej integracji i budowania zaufania (np. z wykorzystaniem platformy zgłaszania pomysłów
dedykowanej stołecznym placówkom oświatowym). Na tej podstawie zbudować można listę
rekomendacji do wykorzystania i realizacji w warszawskich szkołach.
* Jaki wpływ na życie szkoły powinni mieć uczniowie?
Najwyżej oceniona przez jury rekomendacja użytkownika portalu OtwartaWarszawa.pl brzmi:
Widzę, że mam odmienne zdanie od większości, ale uważam, że samorządy szkolne nie są tym, o
26
Edukacja w Warszawie 27
co chodzi. Ilu uczniów jest w praktyce zainteresowanych ich działalnością? Niewielu.
Są to z reguły uczniowie - typowi działacze, a nie tylko oni są w szkole. Większości dzieciaków
szkoła nie kojarzy się z miejscem do udzielania się i aktywności, tylko z takim, gdzie trzeba
przyjść na lekcje i „odbębnić swoje”.
Jak to zmienić? Chciałabym aby powstały w szkołach „centra aktywności”, w których uczniowie
mogliby zgłaszać swoje projekty i otrzymywać pomoc szkoły lub starać się o jakiś niewielki
budżet na działanie.
Gdy chodziłam do szkoły, naprawdę trudno było w mojej klasie znaleźć uczniów bez żadnej pasji.
Była osoba zainteresowana astronomią, która po szkole spotykała się z grupką znajomych i
obserwowała nocne niebo. Było kilku pasjonatów „Gwiezdnych Wojen”, którzy samodzielnie
nakręcili i zmontowali filmik z amatorskim epizodem tej słynnej sagi. Był chłopak zajmujący się
breakdance. Była dziewczyna śpiewająca w zespole muzycznym... A wszystko to odbywało się
całkowicie poza szkołą. Właściwie dlaczego?
Cudownie by było, gdyby uczeń obserwujący niebo mógł zorganizować pokazy - postarać się o
wypożyczenie lunety przez szkołę, dostać na jakiś wieczór nauczyciela do nadzoru, wydrukować
ogłoszenia i rozwiesić po szkole. Pasjonaci „Gwiezdnych wojen” mogliby dostać dostęp do
szkolnej salki na swoje spotkania, poinformować innych uczniów o swojej działalności (może
ktoś by chciał dołączyć?), a może nauczyciel informatyki pomógłby im w montażu filmu?
Śpiewająca dziewczyna mogłaby w tej samej szkole poszukać chętnych do swojego zespołu (mało
to uczniów uzdolnionych muzycznie?)...
A może któryś uczeń chciałby zająć się czymś ciekawym, a nie ma pomysłu? Mógłby przejrzeć
listę aktywnych projektów i do któregoś dołączyć. W ten sposób - całkiem niewielkim kosztem szkoła stałaby się prawdziwym centrum aktywności i rozwijania pasji.
Dla wszystkich uczniów, bo wierzę, że każdy uczeń ma pasję, choć niektórzy jeszcze jej nie
odkryli. :)
Spośród innych zgłoszonych pomysłów, wskazać można odpowiedzi:
 Inny wpływ powinni mieć uczniowie klas I-III, inny IV-VI, a inny uczniowie gimnazjów i
szkół ponadgimnazjalnych. W klasach I-III uczniowie powinni mieć zagwarantowane
27
Edukacja w Warszawie 28
ciekawe zajęcia na świetlicy (konkursy recytatorskie, plastyczne, muzyczne, tematyczne).
Obecnie świetlice to przechowalnia dzieci, a skoro przechowalnia to
nauczycielom/opiekunom nie chce nic się robić poza pilnowaniem dziecka do momentu
przyjścia rodzica (piszę to na podstawie kilkuletnich doświadczeń ze szkołami). Fajnym
pomysłem jest zapraszanie "do świetlicy" ludzi posiadających
pasje/zainteresowania/wykonujących zawody, które w oczach kilkulatków skrywają w
sobie magię, a co za tym idzie budzą zaciekawienie i pragnienia bycia takim samym gdy
"będę duży".
 W klasach starszych IV-VI: powołanie do życia zajęć odzwierciedlających
zainteresowania lub budzących zainteresowania uczniów - to uczniowie powinni
wskazywać jakie kółka zainteresowań powinny pojawić się w terminarzu, a nie
podporządkowywać się propozycjom szkoły. W obecnej szkole było np. kółko szachowe,
na które nie uczęszcza ani jedna osoba. Mimo braku zainteresowania, kółko szachowe
funkcjonowało cały rok szkolny, a szkoła nie rozumiała dlaczego dzieci nie chcą
uczestniczyć w zajęciach pozalekcyjnych. Natomiast zorganizowana została jedna grupa
20 os. z jez. angielskiego. Chętnych było znacznie więcej, ale szkoła nie podzielała
entuzjazmu uczniów i nie zorganizowało więcej grup.
 Dajmy spokój z akademiami, apelami, jasełkami etc. pod dyktando nauczyciela.
Pozwólmy dzieciom być reżyserem spektaklu (po uprzednim wprowadzeniu ich w
tematykę). Dzięki czemu będą mogły rozwijać swoją kreatywność, wyobraźnię oraz
poznać temat.
Wśród zgłoszonych odpowiedzi pojawiły się też takie pomysły, jak:
- powinni współdecydować o tym, w jaki sposób będą pracować samodzielnie (w domu lub w
szkole) – czyli np. większa dowolność prac domowych. Powinni mieć też większą autonomię w
odrabianiu prac domowych (możliwość odrabiania tylko tych prac, które mają dla nich osobiście
sens, bo np. są interesujące, pomagają coś zrozumieć czy wyćwiczyć jakąś umiejętność);
- powinni brać udział w ustalaniu różnych zasad obowiązujących w szkole i w klasie oraz być
odpowiedzialni za ich przestrzeganie, np. zasad dot. spędzania przerw, korzystania w szkole z
urządzeń elektronicznych, zadawania prac domowych, oceniania (stosownie do wieku);
28
Edukacja w Warszawie 29
- powinni mieć wpływ na niektóre z nauczanych treści, np. dzieci w starszych klasach
podstawówek skarżą się, że lekcje dot. przygotowania do życia w rodzinie są infantylne, że nie są
traktowani przez nauczycieli poważnie, ich potrzeby w tym zakresie pozostają zupełnie
niezaspokojone. Wybór niektórych metod czy pomocy dydaktycznych również mógłby być
dyskutowany z uczniami, tak by skutkował ich większym zaangażowaniem;
- powinni decydować o życiu szkoły/klasy poprzez organizację referendum;
- powinni uczyć się samorządności. Zajęcia z samorządności powinny być prowadzone podczas
godziny wychowawczej, a szkoły powinny być kontrolowane pod względem realnego działania
samorządu, zarówno klasowego jak i szkolnego. Jeżeli szkoła ma radę, obowiązkowo powinien
być w niej przedstawiciel samorządu uczniów. Samorządy uczniów powinny komunikować się
między szkołami;
- powinni decydować, w jaki sposób chcą poznawać wiedzę, mieć możliwość wyboru nauczyciela
i dobierania się w grupy projektowe;
- powinni aktywnie działać w samorządach uczniowskich;
- powinni czynnie uczestniczyć w prowadzonych przez szkołę aktywnościach, co powoduje że
nauczyciele widzą efekty i im się chce...
Rekomendacje. Zauważa się liczne głosy domagające się zwiększenia liczby procesów
demokratycznego podejmowania decyzji w szkołach i uczestnictwa w nich uczniów. W takim
przypadku – poza tradycyjnym sposobem głosowania – warszawskie szkoły mogą umożliwić
uczniom, ich rodzicom i nauczycielom platformę umożliwiającą głosowanie on-line.
Ciekawym pomysłem jest także prowadzenie zajęć z samorządności i przybliżenie zasad
działania i możliwości samorządu terytorialnego oraz branżowych (w tym szkolnych).
Wyobrażamy sobie, że zajęcia takie mogą prowadzić samorządowcy, działacze społeczni i
organizacji pozarządowych, dziennikarze (prezentacje/wykłady klasowe i ogólnoszkolne).
Rodzice uczniów zgłaszają także potrzebę dostosowywania zajęć do zainteresowań ich dzieci,
upatrując w tym szanse na zwiększenie aktywności uczniów i tym samym zwiększenie wpływu
dzieci i młodzieży na życie klasy/szkoły.
29
Edukacja w Warszawie 30
* Jaki powinien być nauczyciel idealny dla ucznia?
Najwyżej ocenione rekomendacje użytkowników portalu OtwartaWarszawa.pl to:
Zgłoszona rekomendacja 1:
Idealny nauczyciel:
- nie ocenia tego kim jest uczeń, zamiast tego daje mu cenne wskazówki
- nie wymusza nauki swojego przedmiotu groźbami, zamiast tego umie zainteresować nim ucznia
- nie wykręca się brakiem czasu, lecz jest gotów zawsze wysłuchać ucznia
- nie rozwiązuje wszystkich problemów za ucznia, ale jest gotów zawsze mu w tym asystować i
służyć pomocą
- jest dumny, ale nie wyniosły, dlatego uczeń się go nie boi, a mimo to go szanuje.
Dobry nauczyciel powinien być mistrzem i wzorem do naśladowania, powinien być trochę jak
drugi ojciec/druga matka dla ucznia.
Zgłoszona rekomendacja 2:
Idealny nauczyciel powinien znać swoich uczniów, ich rodziców oraz opinie innych nauczycieli o
uczniach. Nauczyciel powinien współpracować z innymi nauczycielami, aby razem - w miarę
spójnie - przekazywali obraz „mapę swiata”, którą uczniowie w dorosłym życiu będą
przekształcać, poruszając się wg niej. Nauczyciel musi wiedzieć,że nie daje wiedzy kompletnej.
Musi wskazywać różnicę między pewnikiem a hipotezą, między stanowiskiem a interesem, między
opinią i faktem.
Powinien mieć duży dystans do siebie, wiedzieć że i on popełnia błędy i nie wstydzić się przyznać
do tego przed uczniami. To świadczy o jego autentyczności.
Idealny nauczyciel wymaga szacunku, równocześnie okazując szacunek wobec uczniów,
rodziców, kolegów nauczycieli i personelu szkoły, przodków, tradycji i kultury.
Nauczyciel uczy i pozwala się uczyć. Uczy się sam przez cały czas.
Nauczyciel sprawdza skuteczność metod nauczania i dostosowuje je do uczniów. Potrafi uczyć
30
Edukacja w Warszawie 31
nie nudząc. Potrafi zainteresować uczniów nauką i rozwijaniem swoich talentów. Wskazuje
uczniowi nauczyciela lepszego od siebie w dziedzinach, w których uczeń przejawia talent.
Pozwala uczniom popełniać błędy i uczy je analizować.
Nauczyciel idealny współpracuje z rodzicami i potrafi budować klasową wspolnotę rodzicielskouczniowską otwartą na współpracę z innymi wspólnotami klasowymi oraz ze społecznością
lokalną.
Nauczyciel idealny wie, że jego wpływ na rzeczywistość, za pośrednictwem uczniów - może mieć
w praktyce nieograniczony zasięg...
Rekomendacje. Ze wszystkich głosów zgłoszonych przez użytkowników portalu
OtwartaWarszawa.pl w odpowiedzi na pytanie o cechy idealnego nauczyciela dla ucznia, warto
stworzyć KODEKS DOBRYCH PRAKTYK/ZACHOWAŃ NAUCZYCIELA. Jego roboczą,
wstępnie usystematyzowaną i zredagowaną wersję prezentujemy poniżej ze wskazaniem do
rozpowszechniania i stosowania przez nauczycieli zatrudnionych w warszawskich placówkach
oświatowych. Niewątpliwie – poza Kartą Nauczyciela, przepisami prawnymi i dokumentami
resortowymi - może stać się on zestawem pożądanych zachowań nauczycieli, rekomendowanych
przez władze Warszawy.
Decyzja jury - nagrodzone propozycje rozwiązań
Pierwsze miejsce jury oceniające zgłoszone propozycje rozwiązań zgodnie przyznało pomysłowi
stworzenia platformy crowdsourcingowej na temat edukacji w stolicy. To najwyżej punktowana
zgłoszona propozycja. Jego autorka stwierdziła, że platforma taka jak OtwartaWarszawa.pl,
poświęcona edukacji i warszawskim szkołom, uaktywni rodziców do działania w szkołach ich
dzieci oraz na rzecz innych placówek. Umożliwiałaby bowiem zgłaszanie pomysłów, dyskusję
nad nimi i wybór najlepszych rozwiązań w głosowaniu w skali ogólnomiejskiej lub w stopniu
ograniczonym do poszczególnych placówek.
Zwycięski pomysł użytkowniczki portalu Otwarta Warszawa.pl (odpowiedź na pytanie:
31
Edukacja w Warszawie 32
W jaki sposób rodzice powinni uczestniczyć we współdecydowaniu o sprawach szkoły?):
- Trudne pytanie. Wielu rodziców po prostu nie interesuje się sprawami szkoły, przychodzą na
zebrania, opłacą jakieś składki i na tym się kończy. Jeśli rodzic jest bardziej aktywny, to szkoła
raczej mu w większości przypadków umożliwia zaangażowanie - znam przypadki rodziców
organizujących imprezy szkolne, spotkania gościnne na lekcjach, itd. Moim zdaniem pytanie
raczej trzeba postawić w formie "jak zachęcić rodziców do aktywności". Moja propozycja platforma taka jak "Otwarta Warszawa", ale na temat szkół - gdzie rodzice mogą zgłaszać
pomysły w różnych kategoriach, a inni rodzice głosować nad nimi. Taki projekt mógłby później
dostać koordynatora po stronie rodziców, pierwszeństwo miałby zgłaszający go rodzic.
Drugie miejsce zajął pomysł organizacji lekcji, które w klasach swoich dzieci prowadziliby ich
rodzice – przedstawiciele różnych zawodów, ludzie z pasją. Zdaniem autorki pomysłu, tematykę
takich lekcji można dopasować do programu nauczania (zwłaszcza w najmłodszych klasach), a
udział rodziców w lekcjach sprzyjałby poznawaniu się z nauczycielami oraz większemu
zaangażowaniu w życie szkół.
Drugie miejsce - nagrodzony pomysł użytkowniczki portalu Otwarta Warszawa.pl
(odpowiedź na pytanie: W jaki sposób rodzice powinni uczestniczyć we współdecydowaniu
o sprawach szkoły?):
Rodzice, którzy mają różne zawody i pasje mogliby być zapraszani do poprowadzenia jednej
lekcji w klasie swojego dziecka. Tematykę tych lekcji można dopasować do programu. W klasach
pierwszych, na dowolnym etapie edukacji, na jednym z pierwszych zebrań wychowawca mógłby
zachęcać rodziców do wzajemnego poznania się. Można zrobić - dla tych, którzy chcą klasyczną „rundkę”, w której każdy powie parę słów o sobie. Można raz do roku zorganizować
wspólny piknik, choćby na szkolnym boisku - dzieci z jednej klasy z rodzicami, rodzeństwem i
wychowawcą.
Bliższe
poznanie
się
będzie
prawdopodobnie
skutkować
większym
zaangażowaniem rodziców w życie szkoły.
Mam też pomysł na poprawę sytuacji w stołówkach przepełnionych szkół. W szkołach
podstawowych klasy 1-3 powinny korzystać ze stołówki podczas lekcji klas starszych. Godziny
rozpoczynania lekcji i przerw powinny być różne dla klas młodszych, które mają jednego
nauczyciela i klas starszych. Dla klas starszych przerwa obiadowa mogłaby trwać 40 min.
32
Edukacja w Warszawie 33
Jury wyróżniło także pomysły:
 utworzenia w szkołach "centr aktywności", w których uczniowie mogliby zgłaszać swoje
projekty i starać się o niewielki budżet na ich realizację lub otrzymywać pomoc szkoły w
tym zakresie;
Zgłoszony pomysł: Widzę, że mam odmienne zdanie od większości, ale uważam, że samorządy
szkolne nie są tym, o co chodzi. Ilu uczniów jest w praktyce zainteresowanych ich działalnością?
Niewielu. Są to z reguły uczniowie - typowi działacze, a nie tylko oni są w szkole. Większości
dzieciaków szkoła nie kojarzy się z miejscem do udzielania się i aktywności, tylko takim gdzie
trzeba przyjść na lekcje i „odbębnić swoje”. Jak to zmienić? Chciałabym, aby powstały w
szkołach "centra aktywności", w których uczniowie mogliby zgłaszać swoje projekty i
otrzymywać pomoc szkoły lub starać się o jakiś niewielki budżet na działanie.
Gdy sama jeszcze chodziłam do szkoły, trudno było w mojej klasie znaleźć uczniów bez pasji.
Była osoba zainteresowana astronomią, która po szkole spotykała się z grupką znajomych i
obserwowała nocne niebo. Było kilku pasjonatów "Gwiezdnych Wojen", którzy samodzielnie
nakręcili i zmontowali filmik z amatorskim epizodem słynnej sagi. Był chłopak zajmujący się
breakdance, z dużą zresztą sprawnością. Była dziewczyna śpiewająca w zespole muzycznym…
Wszystko to odbywało się całkowicie poza szkołą. A właściwie dlaczego?
Pomyślcie, jak cudownie by było, gdyby uczeń obserwujący niebo mógł zorganizować pokazy postarać się o wypożyczenie lunety przez szkołę, dostać na jakiś wieczór nauczyciela do nadzoru,
wydrukować ogłoszenia i rozwiesić w szkole. Pasjonaci „Gwiezdnych wojen” mogliby dostać
dostęp do szkolnej salki na spotkania, poinformować innych uczniów o swojej działalności (a
może ktoś by chciał dołączyć?). A może nauczyciel informatyki pomógłby im w montażu filmu?
Śpiewająca dziewczyna mogłaby w tej samej szkole poszukać chętnych do swojego zespołu. Mało
to uczniów uzdolnionych muzycznie? A może któryś uczeń chciałby zająć się czymś ciekawym, a
nie ma pomysłu? Mógłby przejrzeć listę aktywnych projektów i do któregoś dołączyć…
W ten sposób - całkiem niewielkim kosztem - szkoła stałaby się centrum aktywności i rozwijania
pasji. Dla wszystkich uczniów, bo wierzę, że każdy uczeń ma pasję, choć niektórzy jeszcze jej nie
odkryli.
33
Edukacja w Warszawie 34
 zaangażowania rodziców do czytania w szkole książek dzieciom, organizacji
integracyjnych zawodów sportowych, wystawiania przedstawień dla dzieci czy udziału
we wspólnych zajęciach plastyczno-rękodzielniczych. Zdaniem autora pomysłu,
zaangażowanie rodziców w cykliczne wydarzenia organizowane w szkole i klasie
uczniów, będzie procentować i przełoży się na wzrost aktywności rodziców w życiu
szkół i poprawę współpracy między rodzicami, nauczycielami i dyrekcjami placówek.
Zgłoszony pomysł: Rodzice są i powinni być wychowawcami swoich dzieci. I gdy pozostawiają
swoje dzieci na 6-10 godzin w szkole wydaje się, że powinni znać środowisko w którym ich
dziecko uczy się, bawi i jest wychowywane. W szkole mojej córki rodzice w klasach 1-3 raz w
tygodniu czytają dzieciom książki, raz w roku wystawiają przedstawienie dla dzieci. Biorą
również udział w zawodach sportowych i wspólnych zadaniach plastyczno-rękodzielniczych. I to
zaangażowanie procentuje. Jako że jesteśmy na portalu OtwartaWarszawa.pl, oczekiwałbym, że
miasto wyjdzie z propozycjami wspólnego spędzania czasu. I rozumiem, że jesteśmy tu proszeni o
pomysły, jak włączyć się w odpowiedzialność za szkołę:
1. Zacznijmy od, rzeczy małych. Co ja mogę zrobić dla szkoły? Mogę podarować stare koszule do
pracowni plastycznej.
2. Zorganizujmy zawody, np. biegowe.
3. Zaprośmy innych rodziców i porozmawiajmy czego oczekujemy od siebie? Spiszmy to i
porozmawiajmy z nauczycielem/dyrektorem. Jestem pewien, że pomysły same się znajdą, a my
[rodzice] będziemy bardziej zadowoleni z siebie. Dzieci to dostrzegą i też coś zaproponują.
34
Edukacja w Warszawie 35
Nauczyciel idealny dla ucznia.
KODEKS DOBRYCH PRAKTYK
(na podstawie wskazań użytkowników portalu OtwartaWarszawa.pl)
NIE…
- nie ocenia kim jest uczeń, zamiast tego daje mu cenne wskazówki;
- nie powinien szufladkować i ograniczać uczniów;
- nie wymusza nauki swojego przedmiotu groźbami, ale umie zainteresować nim ucznia;
- nie wykręca się brakiem czasu, lecz jest gotów zawsze wysłuchać;
- nie rozwiązuje problemów za ucznia, ale jest gotów zawsze mu w tym asystować i służyć
pomocą;
- nie krzyczy, potrafi zawsze trzymać nerwy na wodzy;
- nie może tkwić w schematach mentalnych sprzed dekad;
JEST…
- jest dumny, ale nie wyniosły. Uczeń się go nie boi i szanuje;
- jest wymagający, ale w sposób jak najbardziej pozytywny: wymaga od uczniów wiele, ale
także wymaga wiele od siebie samego;
POWINIEN…
- powinien być mistrzem, przewodnikiem, wzorem do naśladowania, trochę drugim ojcem/drugą
matką - pomaga obiektywnie wybrać właściwą ścieżkę w życiu;
35
Edukacja w Warszawie 36
- powinien być: wychowawcą, pedagogiem, a nade wszystko dobrym człowiekiem;
- powinien być pasjonatem swojego przedmiotu. Tylko osoba zainteresowana swoją pracą i
dziedziną, którą wykłada, przekaże umiejętnie swoją wiedzę;
- powinien pokazywać uczniom, jak zdobywać wiedzę i rozwijać zainteresowania, a przede
wszystkim zachęcać do rozwijania talentów i czym prędzej informować o nich rodziców
uczniów;
- powinien zarażać swoim przedmiotem - dzielić się pasją - przeplatać lekcje ciekawostkami,
intrygować i motywować do podobnej postawy;
- powinien pokierować uczniami, niekoniecznie tylko „wlewać olej do głowy”, ale sprawić, że
uczniowie sami zapragną wiedzy;
- powienien umieć udowodnić uczniom, że stać ich na więcej - nawet na wiele więcej, niż by się
sami po sobie spodziewali. Bo nauczyciele udawadniający niewiedzę - zniechęcają i
demotywują;
- powinien szanować inne niż jego zainteresowania uczniów i nie krytykuje ich. A gdy uczeń
interesuje się jego przedmiotem, zaraża go swoją pasją i zachęca do działania;
- powinien być osobą otwartą i innowacyjną - nadążać za technologią i znać najnowsze metodyki
nauczania;
- powinien rozumieć zdigitalizowaną rzeczywistość millenialsów i młodszych;
- powinien znać swoich uczniów, ich rodziców oraz opinie innych nauczycieli o uczniach;
- powinien współpracować z innymi nauczycielami, aby razem - w miarę spójnie - przekazywać
obraz – „mapę swiata”, którą uczniowie w dorosłym życiu będą przekształcać, poruszając się wg
niej;
- powinien lubić ludzi! A przede wszystkim lubić dzieci, młodzież... W każdym uczniu widzieć
odrębnego człowieka, z jego uwarunkowaniami charakteru, osobowości, sytuacji rodzinnej... I
słuchać, co mówią uczniowie wprost, a co „między wierszami”;
- powinien rozmawiać z rodzicami, ale też obserwować ich w poczynaniach wychowawczych,
zainteresowaniu dzieckiem.
- powinien widzieć i systematycznie omawiać interakcje społeczne w klasie, szkole...
- powinien być sprawiedliwy - chwalić za każdy sukces, ale i zganić, wyjaśniając niestosowność
36
Edukacja w Warszawie 37
zachowania;
- powinien mieć duży dystans do siebie, wiedzieć że i on może popełniać błędy i nie wstydzić się
przyznać do tego przed uczniami. To świadczy o jego autentyczności.
- powinien pokazywać praktyczne zastosowanie wykładanego przedmiotu;
- powinien prowadzić lekcje w ciekawy sposób, pokazywać temat na przykładach z życia
wziętych, nie poprzestawać wyłącznie na teorii z podręczników;
- powinien znać języki obce i podnosić kwalifikacje w tym zakresie;
- powinien stymulować do pracy dając dobry przyklad, np. wspólnie sadzić drzewa, sprzątać
klasę, etc.;
MUSI…
- musi wiedzieć, że nie daje wiedzy kompletnej;
- musi wskazywać różnice między pewnikiem a hipotezą, między stanowiskiem a interesem,
między opiniami a faktami;
- musi wymagać szacunku, równocześnie okazując szacunek uczniom, rodzicom, kolegom
nauczycielom i personelowi szkoły, przodkom, tradycji, kulturze;
UCZY…
- uczy i pozwala się uczyć;
- uczy się sam - przez cały czas. Sprawdza skuteczność metod nauczania i dostosowuje je do
uczniów;
- uczy nie nudząc.
- pozwala uczniom popełniać błędy i uczy je analizować;
WIE…
- wie, który uczeń lubi jego przedmiot (i tych powinien mobilizować do dalszej pracy), a z
którymi powinien poprzestać na podstawowej i obowiązkowej wiedzy, ponieważ mają inne
zainteresowania;
- wie, że jego wpływ na rzeczywistość, za pośrednictwem uczniów - może mieć w praktyce
nieograniczony zasięg...
37
Edukacja w Warszawie 38
- wie jak jest oceniany przez uczniów i rodziców (np. przeprowadzi anonimowe ankiety
ewaluacyjne);
POTRAFI…
- potrafi nawet w najsłabszym uczniu znaleźć mocną stronę i jej się uchwycić w dalszej pracy;
- potrafi zainteresować uczniów nauką i rozwijaniem talentów. Wskazuje nauczyciela lepszego
od siebie w dziedzinach, w których uczniowie przejawiają talenty;
- potrafi słuchać i korygować uczniów bez poniżania ich. Szanuje uczniów, ich pomysły i zdanie.
Nie pozostawia podopiecznych samym sobie;
- potrafi dbać o kontakty pozaszkolne uczniów - organizować wycieczki, imprezy
okolicznościowe;
- potrafi współpracować z rodzicami i budować klasową wspólnotę rodzicielsko-uczniowską,
otwartą na współpracę z innymi wspólnotami klasowymi i społecznością lokalną;
38
Edukacja w Warszawie 39
Rekomendacje – zestawienie pożądanych
działań
 Działania dedykowane warszawskiej oświacie i edukacji
Rodzice uczniów domagają się poprawy współpracy i lepszej komunikacji ze strony dyrekcji
szkół i nauczycieli w kwestiach dotyczących funkcjonowania szkół i sposobach podejmowania
kluczowych decyzji – od wpływu na wybór dyrektora placówki, po sposób wystroju i
utrzymania estetyki szkół. Chcą także wiedzieć więcej o życiu i funkcjonowaniu szkół (np. na
temat prac rad rodziców). Mimo krytycznych komentarzy na temat współpracy z dyrekcjami i
nauczycielami ze szkół ich dzieci, aktywni rodzice chcą włączać się w życie szkół i brać czynny
udział w procesie podejmowania decyzji w sprawach – w ich odczuciu - ważnych dla ich dzieci i
ich samych. Oczekują od szkół, władz miasta propozycji rozwiązań problemów, zaproszenia do
współpracy, konsultacji.
Model wypracowania decyzji oprzeć można – co zgodne jest ze zgłaszanymi propozycjami
użytkowników - o dedykowaną wszystkim warszawskim szkołom (i każdej z osobna)
crowdsourcingową platformę umożliwiającą zgłaszanie pomysłów rodziców na rozwiązanie
poszczególnych problemów i późniejsze konsultacje. Narzędzie takie może umożliwiać także
e-głosowanie na konkretne rozwiązania/pomysły.
Edukacyjna platforma dla Warszawy służyć może ogólnomiejskim konsultacjom
i zdobywaniu pomysłów na rozwiązanie problemów z dziedziny edukacji o charakterze
ogólnym/warszawskim. Platformy szkolne (dzielnicowe?) pomagać mogą w wypracowaniu
rozwiązań lokalnych lub dedykowanych konkretnej placówce/dzielnicy.
Równolegle z budową crowdsourcingowej platformy edukacyjnej dla stołecznych placówek
oświatowych, realizować należy długofalowy projekt dedykowany warszawskiej edukacji,
wzorowany na zakończonych powodzeniem akcjach takich jak #Warszawa2030 (element
strategii dla Warszawy do roku 2030) czy „Życzliwość na drodze” (projekt dla Zarządu Dróg
Miejskich poświęcony m.in. sposobom poprawy zachowań użytkowników na stołecznych
drogach i chodnikach). Projekt, w którym wykorzystać można różnorodne narzędzia
komunikacji (specjalna platforma, ankiety, debaty, „pudełka pomysłów”) byłby kontynuacją
39
Edukacja w Warszawie 40
procesu dialogu społecznego, jaki władze Warszawy prowadzą różnymi sposobami w wielu
obszarach życia i funkcjonowania miasta.
W ramach projektu dedykowanego warszawskiej edukacji mieszkańcy mogliby współtworzyć
strategię rozwoju edukacji w stolicy: zgłaszać pomysły na wizję edukacji w najbliższych
kilkunastu latach, wskazywać cele i najważniejsze działania, jakie powinny być realizowane i na
które powinny być przeznaczane środki z budżetu miasta. Każdy mieszkaniec stolicy mógłby
wypowiedzieć się na temat oczekiwań wobec warszawskiej oświaty w przyszłości, zgłosić
pomysły w kwestii potrzeb edukacyjnych czy sposobów nauczania w stołecznych szkołach.
 Dobra komunikacja to podstawa
Rekomendacje. Odpowiedzi na pytania udzielone przez rodziców na platformie
OtwartaWarszawa.pl mogą świadczyć, że nie mają pełnej wiedzy o szkolnej i międzyszkolnej
ofercie edukacyjnej dla uczniów, a działania prowadzone przez szkoły, wydział edukacji oraz
władze miasta są niewystarczające. Konieczna jest nieustanna promocja działalności
pozalekcyjnej i kół zainteresowań – tak na poziomie szkolnym, jak i międzyszkolnym,
ogólnomiejskim. Należy też wypracować modele komunikacji szkół o ofercie pozalekcyjnej dla
uczniów i wydarzeniach organizowanych w warszawskich szkołach.
Należy także rozważyć budowę bazy pomysłów/osób do wykorzystania przy organizacji
zajęć praktycznych. Niewątpliwie dobry/sprawdzony pomysł wykorzystany przez nauczyciela
w jednej szkole, może być inspiracją dla innego nauczyciela przygotowującego zajęcia z tej
samej dziedziny. Autorzy najczęściej wykorzystywanych pomysłów/scenariuszy zajęć mogliby
być symbolicznie nagradzani/wynagradzani. Podobnie - osoby prowadzące zajęcia praktyczne
lub zapraszane na wykłady do szkół.
Pomocna w edukacji i atrakcyjna dla uczniów może okazać się stworzona przez młodzież i
nauczycieli baza materiałów edukacyjnych poświęconych Warszawie lub poszczególnym
miejscom. Najbardziej innowacyjne i nowoczesne obecnie podejście to tworzenie bazy
filmowej/multimedialnej.
 Integracja, zaufanie i proces demokratycznego podejmowania decyzji w szkołach
Właściwie każda odpowiedź na zadanie pytanie zwraca uwagę na potrzebę większej
40
Edukacja w Warszawie 41
integracji i ustawicznej pracy nad budową zaufania między dyrekcjami szkół, nauczycielami
oraz rodzicami i uczniami (w różnej formie).
W związku z tym należałoby w przyszłości wraz z interesariuszami znaleźć pomysły na
sposoby wspólnej integracji i budowania zaufania (np. z wykorzystaniem platformy
zgłaszania pomysłów dedykowanej stołecznym placówkom oświatowym). Na tej podstawie
zbudować można listę rekomendacji do wykorzystania i realizacji w warszawskich szkołach.
Zauważa się liczne głosy domagające się zwiększenia liczby procesów demokratycznego
podejmowania decyzji w szkołach i uczestnictwa w nich uczniów. W takim przypadku – poza
tradycyjnym sposobem głosowania – warszawskie szkoły mogą udostępnić swoim uczniom, ich
rodzicom i nauczycielom platformę umożliwiającą głosowanie on-line.
Ciekawym pomysłem wydaje się także prowadzenie zajęć z samorządności i przybliżenie
zasad działania i możliwości samorządu terytorialnego oraz samorządów branżowych (w
tym szkolnych).
Wyobrażamy sobie, że zajęcia takie mogą prowadzić samorządowcy, działacze społeczni i
organizacji pozarządowych, dziennikarze (prezentacje/wykłady klasowe i ogólnoszkolne).
Rodzice uczniów zgłaszają także potrzebę dostosowywania zajęć do zainteresowań ich dzieci,
upatrując w tym szanse na zwiększenie aktywności uczniów i tym samym zwiększenie wpływu
dzieci i młodzieży na życie klasy/szkoły.
Ze wszystkich głosów zgłoszonych przez użytkowników portalu OtwartaWarszawa.pl
w odpowiedzi na pytanie o cechy idealnego nauczyciela dla ucznia, warto stworzyć KODEKS
DOBRYCH PRAKTYK/ZACHOWAŃ NAUCZYCIELA. Jego robocza, wstępnie
usystematyzowana i zredagowana wersja stanowi fragment niniejszego raportu. Rekomendujemy
rozpowszechnianie i stosowanie przez nauczycieli zatrudnionych w warszawskich placówkach
oświatowych. Niewątpliwie – poza Kartą Nauczyciela, przepisami prawnymi i dokumentami
resortowymi - może stać się on zestawem pożądanych zachowań nauczycieli, rekomendowanych
przez władze Warszawy.
41
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

66+6+6+

2 Cards basiek49

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards