Podstawy finansow

advertisement
PODSTAWY
FINANSÓW
ZAKRES PRZEDMIOTU
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
ISTOTA I FUNKCJE FINANSÓW
SYSTEMATYKA ZJAWISK
FINANSOWYCH
KREACJA I FUNKCJE PIENIĄDZA
KATEGORIE FINANSOWE
WYBRANE TEORIE FINANSÓW
SYSTEM FINANSOWY
INSTRUMENTY FINANSOWE
2
LITERATURA
 Finanse,
Red. J. Ostaszewski, Difin,
Warszawa 2008
 S. Owsiak, Podstawy Nauki finansów,
PWE, Warszawa 2002
 System finansowy w Polsce, Red.
B.Pietrzak, Z.Polański, B.Woźniak,
PWN, Warszawa 2005.
3
ISTOTA I FUNKCJE FINANSÓW
4
DEFINICJE POJĘCIA FINANSE
 Finanse
jako ogół zjawisk pieniężnych
powstających w związku z działalnością
człowieka.
?
?
?
?
?
5
 Finanse
obejmują te zjawiska pieniężne,
które są związane z kreacją i ruchem
realnie istniejących zasobów pieniądza
bądź też z zaciąganiem zobowiązań do
uruchomienia zasobów pieniężnych w
przyszłości.
6
Finanse jako zjawiska pieniężne, polegające
przede wszystkim na ruchu pieniądza, są ściśle
powiązane ze sferą zjawisk realnych w
gospodarce.
 Zjawiska realne (rzeczowe) obejmują procesy
produkcji dóbr i usług, ich wymiany w obrocie
towarowym na rynkach krajowych i
zagranicznych, ich alokacji w procesach
konsumpcji indywidualnej i zbiorowej, jak też w
procesach akumulacji.
 Makroekonomiczny wymiar finansów polega na
tym, że poprzez zjawiska pieniężne dokonuje się
alokacji zasobów rzeczowych oraz zasobów
pracy w gospodarce, co warunkuje
uruchomienie procesów ekonomicznych, dzięki
którym następuje zaspokajanie potrzeb ludzkich.

7
Związek zjawisk pieniężnych
ze sferą realną gospodarki
stanowi sens i ekonomiczną
treść finansów
8
FINANSE W UJĘCIU FUNDUSZOWYM
 Fundusze
prywatne,
 Fundusze publiczne,
 Fundusze mikro- i makroekonomiczne,
 Fundusze państwa, banków,
przedsiębiorstw, towarzystw
ubezpieczeniowych, inwestycyjne
 Fundusze o przeznaczeniu ogólnym,
 Fundusze specjalistyczne.
9
DYSCYPLINY FINANSOWE ZE WZGLĘDU
NA STOSOWANĄ METODĘ BADAŃ
 Opisowe
 Historyczne
 Teoretyczne
 Praktyczne
10
DYSCYPLINY FINANSOWE ZE WZGLĘDU NA
FUNKCJĘ POZNAWCZĄ



Teoria finansów – bada naturę i treść zjawisk
finansowych, a także ich rolę w gospodarce i
społeczeństwie
Historia finansów – opisywanie zjawisk w następstwie
czasowym oraz poszukiwanie prawidłowości
zachodzących w czasie w dziedzinie finansów; wiązanie
tych prawidłowości z ogólniejszymi zjawiskami
gospodarczymi i społecznymi występującymi w
przeszłości
Polityka finansowa – jest elementem nauki polityki
gospodarczej, działalność wytyczona przez ośrodek
decyzji sformalizowanej grupy społecznej (organizacji),
zmierzająca do realizacji ustalonych celów za pomocą
określonych środków
11
Statystyka finansowa – gromadzenie i
przetwarzanie danych liczbowych
charakteryzujących rozmaitą działalność
finansową
 Prawo finansowe – systematyka i opis
analityczny instytucji prawnych funkcjonujących
w dziedzinie finansowej
 Inżynieria finansowa – nauka o sposobach
finansowania przedsięwzięć gospodarczych, w
których wykorzystywane są różne kombinacje
instrumentów, form i instytucji finansowych.
Działalność taka czasami nazywa się również
montażem finansowym.

12
finansowa - Zajmuje się
opisywaniem bogactwa ekonomicznej
rzeczywistości przy pomocy aparatu
matematycznego.
 Socjologia finansów – badanie
społecznych warunków i skutków
funkcjonowania pieniądza i finansów (np.
problem nierówności dochodowych w
społeczeństwie)
 Psychologia finansów – badanie
przesłanek i skutków reakcji podmiotów
stosunków finansowych podczas
podejmowania decyzji w sferze finansów
 Matematyka
13
NAUKI FINANSOWE WEDŁUG
KRYTERIUM FUNKCJI EKONOMICZNYCH
 Finanse
publiczne
 Skarbowość
 Finanse przedsiębiorstw
 Finanse zarządcze
 Bankowość
 Finanse międzynarodowe
 Ubezpieczenia
 Teoria rynku kapitałowego
14
FUNKCJE FINANSÓW
 REDYSTRYBUCYJNA
 ALOKACYJNA
 STABILIZACYJNA
15
KLASYFIKACJA ZJAWISK
FINANSOWYCH
 Zjawiska
przychodowe
 Zjawiska rozchodowe
 Zjawiska dochodowe
 Zjawiska wydatkowe
 Zjawiska kosztowe
16
KLASYFIKACJA ZJAWISK
FINANSOWYCH
 Zjawiska
kredytowe
 Zjawiska pożyczkowe
 Zjawiska gotówkowe
 Zjawiska bezgotówkowe
 Zjawiska transferowe
 Zjawiska oszczędnościowe
 Zjawiska ubezpieczeniowe
17
ZJAWISKA FINANSOWE ANALIZOWANE
SĄ W RÓŻNYCH UJĘCIACH:
 Podmiotowym,
 Przedmiotowym,
 Instrumentalnym,
 Funduszowym.
18
FINANSE W UJĘCIU PRZEDMIOTOWYM
 Transakcje,
 Transfery,
 Pożyczki.
19
FINANSE W UJĘCIU PODMIOTOWYM
 Finanse
państwa
 Finanse przedsiębiorstw,
 Finanse gospodarstw domowych.
20
FINANSE W UJĘCIU
INSTRUMENTALNYM
 Ceny,
 Stopy
procentowe,
 Kursy walutowe,
 Kredyty,
 Podatki.
21
Kategorie finansowe
 Przychodowe:

Cena:
• Funkcje: przychodowa, alokacyjna,
redystrybucyjna, motywacyjna, informacyjna,
agregacyjna.

przychód pieniężny
 Dochodowe:

Dochód:
• dodatni rezultat zastosowanych w procesie
gospodarowania czynników wytwórczych,
• W ujęciu makro jest nadwyżką ekonomiczną
gospodarującego społeczeństwa.
22


Zysk i jego funkcje: cel, wynagrodzenie,
źródło finansowania, motywacja, rezerwa
finansowa.
Procent:
• Rynkowa stopa procentowa,
• Czysta stopa procentowa,
• Realna stopa procentowa.

Renta pieniężna:
• ekonomiczna,
• z kapitału,
• społeczna.
23

Wydatkowo-kosztowe:



Wydatek – nabycie części dochodu narodowego,
Koszt – pieniężny wyraz czynników wytwórczych
zużywanych w procesie gospodarczym,
Amortyzacja – koszt zużycia majątku trwałego.

Podatkowe.
 Dłużne:




Pożyczka,
Kredyt,
Deficyt finansowy,
Dług finansowy.
24
TEORIE FINANSÓW
25
Przez teorie finansów rozumiemy
różne poglądy, mniej lub bardziej
usystematyzowane, mające na celu
opis zjawisk finansowych,
wyjaśnienie ich istoty,
zachodzących między nimi
związków, ich treści ekonomicznej i
społecznej.
26
Ogólna charakterystyka teorii
finansów
 Funkcjonalne
teorie finansów,
 Teoria finansów organicznych,
 Teoria finansów indywidualistycznych,
 Teoria inwestowania.
27
 Klasyczna,




a liberalna teoria finansów:
Teoria klasyczna wyklucza pozafiskalne
działania państwa.
Główny cel to neutralność podatkowa.
Nakładane są tylko te podatki, które są
niezbędne do finansowania
podstawowej działalności państwa.
Teoria liberalna nawiązuje do teorii
klasycznej i zakłada maksymalne
ograniczenie roli państwa w gospodarce
28
Teorie związane z podażą pieniądza:
 Podaż
pieniądza to wartość
występujących w obiegu rodzajów
pieniądza:
 Gotówkowego,
 Bezgotówkowego, który może być w
każdej chwili zamieniony na gotówkę.
 Elementy te określa się mianem bazy
monetarnej.
 Wielkość podaży pieniądza mierzona
jest agregatami pieniężnymi M1, M2,
29
M3.
Teoria bankowa
 Teoria obiegowa
 Teoria ilościowa

MV
P
T
P – poziom cen,
M – ilość pieniądza w obiegu,
T – wolumen transakcji kupna sprzedaży w danym okresie,
V – szybkość obiegu pieniądza
30
Teorie związane z popytem na pieniądz:
 Popyt
na pieniądz jest to zapotrzebowanie
podmiotów spoza sektora bankowego na
pieniądz gotówkowy oraz bezgotówkowy,
który można natychmiast zamienić na
gotówkę.
 Podstawowe czynniki określające wielkość
popytu na pieniądz:


Konieczność zawierania bieżących transakcji,
Konieczność dokonywania lokat w pieniądzu
31
 Zaspokojenie
popytu na pieniądza
następuje poprzez utrzymywanie części
dochodów w formie rezerw pieniądza
(gotówka, wkłady a’vista), co nadaje tej
części dochodów cechę płynności,
 Umożliwia to szybkie regulowanie
zobowiązań w sposób nie wymagający
ponoszenia kosztów związanych z utratą
oprocentowania wkładów terminowych,
zaciąganiem kredytów, sprzedażą
papierów wartościowych.
32
Keynes i jego teoria
 Wielkość
popytu na pieniądz jest
określona trzema motywami:
 Transakcyjny,
 Ostrożnościowy (przezornościowy),
 spekulacyjny
33
Teoria Baumola – Tobina
 Uznanie
wpływu stopy procentowej na
całość rezerw pieniężnych,
 Zwrócenie uwagi na zjawisko kosztów
transakcyjnych,
 Rezygnacja z czynnika opartego na
motywie spekulacyjnym.
34
Teoria monetarystyczna
 Popyt
na pieniądz jest stabilny w stosunku
do kilku zmiennych (poziom realnego
dochodu narodowego, poziom cen, realna
stopa procentowa),
 Popyt na pieniądz rośnie wraz ze
wzrostem cen i (lub) wzrostem dochodu
narodowego, a spada wraz ze wzrostem
stopy procentowej, co jest związane z
lokatami w aktywa niepieniężne.
35
PIENIĄDZ I JEGO FUNKCJE
36
 Pieniądz
powstał i rozwinął się jako skutek
gospodarki towarowej, w której spełniał
funkcję miernika wartości wymiennej, a
następnie funkcję środka płatniczego,
 Pieniądz rozwinął się jako szczególny
towar.
 Wielość kruszców, z których bito monety,
a zwłaszcza system bimetalizmu wywołały
zjawisko psucia monety, czyli obniżania
zawartości danego metalu w monecie
(pieniądz gorszy wypierał lepszy.
37
W
historii pieniądza widoczna jest
wyraźnie skłonność do zwiększania ilości
pieniądza w obiegu w stopniu
przewyższającym jego pokrycie
(zabezpieczenie).
 Stopniowo następował proces
demonetyzacji złota ze względu na
ograniczone jego zasoby.
 Występowała dominacja walut na rynku
pieniężnym.
38
 Rozwój
międzynarodowych stosunków
gospodarczych wywołał nieustanne
problemy z kursami walutowymi.
 Miejsce złota zajął pieniądz państwowy
papierowy, oparty na zaufaniu. Jedynym
zabezpieczeniem tego pieniądza są
towary i usługi.
39
Funkcje pieniądza
 Miernik
wartości
 Środek wymiany
 Środek płatniczy
 Środek tezauryzacji
 Międzynarodowy środek płatniczy
40
STRUKTURA SYSTEMU
FINANSOWEGO
41
 Rynkowy
system finansowy
 Publiczny system finansowy
42
Rynkowy system finansowy
 Instrumenty
finansowe
 Rynki finansowe
 Instytucje finansowe
 Zasady i normy prawne
43
 Instrumenty
finansowe to zobowiązania
finansowe, tj. roszczenia majątku jednych
podmiotów gospodarujących w stosunku
do drugich
 Dla emitentów instrumenty finansowe są
zobowiązaniami, a dla posiadaczy są
składnikami majątku
44
Rodzaje instrumentów finansowych

O charakterze własnościowym i wierzycielskim:


Własnościowe: akcje zwykłe i uprzywilejowane
Wierzycielskie:
• Obligacje i papiery krótkoterminowe
• Zabezpieczone i niezabezpieczone
O stałym i zmiennym dochodzie
 Krótko-, średnio- i długoterminowe
 Bezpośrednie i pośrednie
 Bazowe (rzeczywiste) i pochodne (terminowe i
pozabilansowe)

45
Rynki finansowe
To rynki, na których dokonuje się transakcji
dotyczących instrumentów finansowych
 Rynki finansowe charakteryzuje niestabilność,
co oznacza, że są podatne na duże wahania
cen i kursów, które często nie są uzasadnione
głębszymi przesłankami ekonomicznymi.
 U podnóża niestabilności instrumentów
finansowych jest zjawisko określane mianem
asymetrii informacyjnej
 Na tle asymetrii informacyjnej powstają zjawiska
ryzyka negatywnej selekcji oraz pokusy
nadużycia

46
Główne rodzaje rynków finansowych






Pierwotne i wtórne
Powszechnych transakcji finansowych i
zindywidualizowanych transakcji finansowych
(depozytowych, kredytowych,
ubezpieczeniowych)
Pieniężne (międzybankowy i pozabankowy) i
kapitałowe (giełdowy i pozagiełdowy)
Hurtowe i detaliczne
Krajowe i międzynarodowe
Kasowe i terminowe
47
 Instytucje
finansowe (pośrednicy
finansowi) to podmioty ekonomiczne, które
specjalizują się w przyjmowaniu na siebie
zobowiązań finansowych i nabywaniu
takich zobowiązań od innych podmiotów
 Są to takie instytucje, których głównym
przedmiotem działalności jest
utrzymywanie instrumentów finansowych
oraz dokonywanie transakcji nimi, co w
efekcie powoduje, ze instrumenty te są
zazwyczaj dominującym składnikiem ich
majątku
48
Instytucje
Kreowane instrumenty
Funkcje
Instytucje wyłącznie redystrybuujące instrumenty finansowe (pośrednicy pasywni)
Kantory walutowe
M, C
Domy maklerskie
C
Firmy faktoringowe
M, C
M – funkcja monetarna
C – funkcja kapitałowo-redystrybucyjna
K – funkcja kontrolna
Instytucje
Kreowane instrumenty
Instytucje tworzące instrumenty finansowe (pośrednicy aktywni)
Instytucje tworzące niepieniężne instrumenty finansowe
Towarzystwa ubezpieczeniowe
polisy ubezpieczeniowe
Towarzystwa wspólnego inwestowania
Zamknięte
akcje
Otwarte
jednostki uczestnictwa
Fundusze emerytalne
polisy emerytalne
Firmy venture capital
udziały, akcje
Banki inwestycyjne
Tradycyjne
Współczesne
pochodne
Instytucje tworzące pieniądz
Banki
Banki centralne
baza monetarna
Banki komercyjne
depozyty
M – funkcja monetarna
C – funkcja kapitałowo-redystrybucyjna
K – funkcja kontrolna
Funkcje
C, K
C, K
M, C, K
C, K
C, K
C
C, K
M
M, C, K
Zasady funkcjonowania rynków
finansowych
 Zasady
funkcjonowania to reguły
określające sposób działania
instrumentów, rynków i instytucji
 Zasady funkcjonowania są środkiem
ograniczania negatywnych skutków
asymetrii informacyjnej.
51
PUBLICZNY SYSTEM
FINANSOWY
52
Przesłankami wyodrębnienia publicznego
systemu finansowego są:


wykazywanie istotnych słabości przez
mechanizm rynkowy w zakresie
dostarczania dóbr i usług na rzecz
społeczeństwa,
występowanie negatywnych efektów
zewnętrznych wynikających z aktywności
gospodarczej jednego podmiotu, które
dotykają i wpływają na poziom dobrobytu
innego podmiotu.
53
53
Istnieją dobra i usługi, które:
 nie
mogą być dostarczane przez rynek,
gdyż spowoduje to wykluczenie i
odnawialność pewnej grupy
społeczeństwa, a zatem spowoduje to
brak zaspokojenia zbiorowych potrzeb,
 mechanizm rynkowy nie jest w stanie
pobudzić przedsiębiorstwa do
konkurowania o określony rynek dóbr,
 jak również dostarczanie pewnej grupy
dóbr powoduje zaistnienie ich niedoboru.
54
54
Na system finansowy składają się:
 normy
prawa,
 instytucje budżetowe,
 transfery,
 Instrumenty fiskalne.
55
55
 Normy
prawa obejmują odnoszą się do
hipotezy, dyspozycji i sankcji,
posiadają dwustronny charakter, czyli
określają prawa i obowiązki.
 Na ich podstawie nawiązywane są
stosunki prawno-finansowe, czyli
obowiązki i uprawnienia związane z
prowadzeniem publicznej działalnością
finansowej przez państwo.
56
56
Instytucje budżetowe tworzą zasady
sporządzania, przyjmowania, wdrażania i
kontrolowania budżetów publicznych
(centralnego i samorządowych).
 Do grupy tej wchodzą również zasady i
normy określające funkcjonowanie budżetu,
jego konstrukcji oraz zasady włączania i
wyłączania publicznych funduszy do i z
budżetu (procedury gromadzenia i
wydatkowania środków, czy też włączania
planów finansowych do budżetu), zasady
dokonywania zmian w budżecie, czy też
prawne normy dotyczące relacje między
hierarchicznym a demokratycznym
ustalaniem poszczególnych pozycji i
elementów budżetu

57
57
 Instytucje
budżetowe tworzą również
jednostki organizacyjne o charakterze
publicznym, czyli pewne podmioty
określone prawem, powołane do
prowadzenia określonej działalności
publicznej w sposób celowy.
58
58
Transfery odbywają się między
podmiotami stanowiącymi instytucje
budżetowe, między instytucjami
budżetowymi oraz podmiotami
zewnętrznymi (instytucjami finansowymi,
społeczeństwem, przedsiębiorstwami,
organizacjami non-profit).
 Są to transfery polegające na przepływie
środków finansowych, czyli dla jednego
podmiotu są wydatkiem (rozchodem), dla
drugiego dochodem (przychodem).
 Transfery te służą realizacji zadań
publicznych państwa.

59
59
Instrumenty fiskalne
DOCHODOWE
Podatki
Przychodowe, dochodowe, transakcyjne i majątkowe
Bezpośrednie i pośrednie
Centralne, regionalne, ponadlokalne i lokalne
Proporcjonalne, progresywne i regresywne
Cła
Fiskalne i ekonomiczne
Przywozowe i wywozowe
Opłaty publiczne
Skarbowe
Pozostałe
Składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne
WYDATKOWE
Limity wydatkowe
Dotacje budżetowe
Celowe
Przedmiotowe
Podmiotowe
Regionalne
Poręczenia i gwarancje skarbowe
60
Publiczne instrumenty finansowe
W sytuacji, gdy środki pieniężne uzyskane z danin
oraz innych dochodów publicznych nie wystarczają
na pokrycie wydatków budżetowych, powstają
niedobory.
 W tych warunkach publiczny system finansowy
może zezwalać na kreowania instrumentów
finansowych, z których wpływy pozwalają na
pokrycie deficytu funduszy publicznych.
 Publiczne instrumenty finansowe:
 Mają charakter wierzycielski
 Są obarczone niskim ryzykiem niewypłacalności
 Cechują się wysokim stopniem płynności

61
SYSTEM BANKOWY
DEFINICJE BANKU




od wł. Banco- ławka
przedsiębiorstwo usługowe, którego działalność polega
na udzielaniu kredytów i zdobywaniu środków
potrzebnych do sfinansowania tych kredytów
przedsiębiorstwo, które udziela i zaciąga kredyty,
świadczy usługi obrotu pieniężnego, kredytowego i
kapitałowego oraz oferuje inne usługi (np.skrytki
bankowe, private banking dla bogatych klientów)
bank jest osobą prawną utworzoną zgodnie z
przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń
uprawniających do wykonywania czynności bankowych
obciążających ryzykiem środki powierzone pod
jakimkolwiek tytułem zwrotnym. (ust. „Prawo bankowe” z
29.08.1997, Dz. U. nr 140, poz. 939 z p.zm.)
DEFINICJE BANKU
• instytucja służąca do transformacji terminu
oraz ryzyka przy udzielaniu kredytów i
przyjmowaniu wkładów. Transformacja
terminowa odnosi się do możliwości
udzielania przez instytucje bankowe
kredytów długoterminowych na bazie
wkładów
krótkoterminowych.
Transformacja ryzyka odnosi się do
umiejętnego zarządzania przez banki
ryzykiem.
CZYNNOŚCI BANKOWE









czynności bankowe zastrzeżone wyłącznie dla banków –
sensu stricto, m.in.:
- udzielanie kredytów i gwarancji
- przyjmowanie wkładów pieniężnych
- emitowanie bankowych papierów wartościowych
czynności bankowe sensu largo, m.in.:
- udzielanie pożyczek pieniężnych
- nabywanie i zbywanie wierzytelności
- operacje czekowe i wekslowe
- poręczenia.
RODZAJE BANKÓW
BANK CENTRALNY
BANKI KOMERCYJNE
BANKI UNIWERSALNE
BANKI SPECJALISTYCZNE
BANKI INWESTYCYJNE
BANKI HIPOTECZNE
PIENIĄDZ






Funkcje pieniądza:
funkcja środka wymiany – uczestniczy w transakcjach kupnasprzedaży, pośrednicząc w zamianie towaru na pieniądz i pieniądza
na towar;
funkcja środka płatniczego – służy do regulowania różnego rodzaju
zobowiązań, np. z tytułu umowy o pracę, kredytów, opłat za energię
itp.;
funkcja miernika wartości – pieniądz jest jednostką miary
określającą wartość towarów i usług;
funkcja tezauryzacji – środek przechowywania wartości, związana
jest z gromadzeniem pieniędzy poza obrotem gospodarczym;
funkcja pieniądza jako międzynarodowego środka płatniczego –
jeśli pieniądz jednego kraju jest akceptowalny w innym kraju.








Cechy dobrego pieniądza:
powszechna akceptowalność – pieniądz jest
pełnoprawnym środkiem płatniczym, nie można odmówić
jego przyjęcia w rozliczaniu transakcji na obszarze
oddziaływania danych władz monetarnych;
stabilna wartość – nie powinna podlegać większym
zmianom w czasie;
podzielność – możliwość jego podziału na mniejsze
jednostki;
poręczność – pieniądz powinien być mały i lekki;
trwałość – materiał, z którego jest wykonany powinien
być odpowiednio trwały;
jednolitość – takie same nominały powinny mieć
identyczną wartość;
rozpoznawalność – łatwe do rozpoznania i trudne do
sfałszowania.





Podaż pieniądza – ilość pieniądza mierzona
agregatami pieniężnymi:
M0 – baza monetarna, obejmuje pieniądz
gotówkowy znajdujący się w obiegu, jak również
rezerwy obowiązkowe banków oraz rachunki
bieżące banków w banku centralnym;
M1 – obejmuje M0 oraz wkłady na żądanie osób
prywatnych, podmiotów gospodarczych i
niebankowych instytucji finansowych;
M2 – obejmuje M1 oraz depozyty terminowe;
M3 – obejmuje M2 oraz lokaty w niebankiwych
instytucjach finansowych.
BANK CENTRALNY
Bank Centralny realizuje z reguły trzy
podstawowe zadania:
 1. zachowanie wartości pieniądza krajowego,
 2. ochrona stabilności systemu finansowego,
 3. podnoszenie efektywności polityki pieniężnej.


Zadania te bank realizuje pełniąc cztery funkcje;




banku państwa,
banku emisyjnego,
banku banków
podmiotu polityki pieniężnej.




Funkcje Banku Centralnego:
BANK PAŃSTWA – prowadzenie bankowej obsługi
Skarbu Państwa, czyli obsługa rachunków dla
wszystkich jednostek budżetu państwa.
BANK EMISYJNY – jako jedyny podmiot może
wypuszczać na rynek nowe banknoty i monety (bardzo
ważne z punktu widzenia podaży pieniądza),
przeprowadzać reformy pieniężne, zajmuje się
wycofywaniem z obiegu uszkodzonych i zużytych
znaków pieniężnych, emisją monet kolekcjonerskich.
BANK BANKÓW – czuwa nad stabilnością oraz
organizacją całego systemu bankowego, udziela
kredytów instytucjom bankowym, mającym problemy z
płynnością.

PODSTAWOWY CEL DZIAŁALNOSCI NBP:

UTRZYMANIE STABILNEGO POZIOMU CEN,
PRZY JEDNOCZESNYM WSPIERANIU
POLITYKI GOSPODARCZEJ RZĄDU, O ILE
NIE OGRANICZA TO PODSTAWOWEGO
CELU NBP.

Zgodnie z ustawą NBP odpowiada za wartość
polskiego pieniądza.
OPERACJE BANKOWE - kredyty














Główne formy zabezpieczania kredytów:
Osobiste:
weksel in blanco (gwarancyjny)
poręczenie wekslowe (awal), poręczenie wg prawa cywilnego
gwarancja bankowa
przystąpienie do długu
ubezpieczenie kredytu
Rzeczowe:
zastaw ogólny na rzeczach ruchomych, zastaw na prawach
bankowy zastaw rejestrowy
przewłaszczenie na zabezpieczenie
kaucja
blokada środków na rachunku bankowym
hipoteka
 System
bankowy w większości krajów jest
dwupoziomowy: bank centralny, banki
komercyjne
 Bank centralny jest głównym podmiotem
rynku pieniężnego, odpowiedzialnym za
emisję pieniądza gotówkowego oraz
politykę pieniężną państwa
 Bank centralny pełni rolę:



Banku emisyjnego
Banku banków
Banku państwa
74

W ramach funkcji emisyjnej bank centralny
emituje pieniądz gotówkowy w postaci
banknotów i monet, które stanowią ostateczny,
prawnie zagwarantowany środek zapłaty
 Bank centralny ustala wielkość emisji i moment
wprowadzania pieniądza gotówkowego do
obiegu
 Bank centralny odpowiada za stabilizowanie
kursu waluty krajowej i tym samym musi
prowadzić systematyczną kontrolę aktywów
finansowych, które wywierają wpływ na
kształtowanie się wydatków w gospodarce.
75
 Dla
potrzeb polityki pieniężnej w praktyce
posługujemy się agregatami pieniężnymi,
które stanowią odzwierciedlenie szerszego
podejścia do pojęcia podaży pieniądza
 Poszczególne agregaty pieniężne
oznaczane są literą M i symbolami
cyfrowymi wzrastającymi w miarę
zmniejszania się płynności zawartych w
nich aktywów
76
– pieniądz rezerwowy banku
centralnego zawierający aktywa finansowe
tworzące bazę monetarną, na którą
składają się depozyty na żądanie banków
komercyjnych w banku centralnym oraz
pieniądz gotówkowy znajdujący się poza
systemem bankowym
 M0
77
– obejmuje gotówkę w obiegu bez
znajdującej się w kasach banków oraz
depozyty bieżące gospodarstw
domowych, przedsiębiorstw, instytucji
niekomercyjnych działających na rzecz
gospodarstw domowych, niemonetarnych
instytucji finansowych, funduszy
ubezpieczeń społecznych oraz instytucji
samorządowych.
 M1
78
– obejmuje elementy składowe
agregatu M1 i dodatkowo depozyty z
terminem wypowiedzenia do 3 miesięcy
oraz depozyty terminowe gospodarstw
domowych, przedsiębiorstw, instytucji
niekomercyjnych działających na rzecz
gospodarstw domowych, niemonetarnych
instytucji finansowych, funduszy
ubezpieczeń społecznych oraz instytucji
samorządowych.
 M2
79
– obejmuje elementy składowe
agregatu M2 powiększone o operacje z
przyrzeczeniem odkupu oraz dłużne
papiery wartościowe z terminem
pierwotnym do dwóch lat
 M3
80
 Agregaty
pieniężne są wykorzystywane
przez bank centralny do przeprowadzania
analiz makroekonomicznych,
stanowiących podstawowe ustalania
założeń i instrumentów realizacji polityki
pieniężnej
 Posługiwanie się w analizie większą liczbą
agregatów pieniężnych pozwala na
obejmowanie analizą różnych zakresów
przedmiotowych zjawisk wpływających na
kształtowanie się sytuacji gospodarczej
kraju.
81
Cele polityki pieniężnej:

Utrzymywanie stabilnego poziomu cen, jako
niezbędny czynnik drogi zrównoważonego
długookresowego wzrostu gospodarczego
 Realizacja ciągłego celu inflacyjnego 2,5% ± 1%
z orientacją na jak najmniejsze odchylenia od
przyjętego celu
 Podawanie przez Radę Polityki Pieniężnej
wyjaśnień określających sposoby realizowania
ciągłego celu inflacyjnego w przypadku
niepewności, pojawienia się wstrząsów, luk
popytowych i podażowych
82
 Możliwości
oddziaływania banku
centralnego na równowagę wewnętrzną i
zewnętrzną kraju zależą w dużym stopniu
od przyjętej koncepcji w zakresie
prowadzenia polityki kursowej, która może
opierać się na:



Kursie stałym,
Kursie płynnym,
Kursie regulowanym
83
Istotne zjawiska związane z walutą
waluty – wzrost siły nabywczej
pieniądza krajowego w stosunku do walut
innych państw (niedostateczna podaż
pieniądza, niski popyt na waluty obce i
metale szlachetne, wysoki popyt na walutę
krajową), zwykle związana jest z dodatnim
bilansem płatniczym państwa;
 Deprecjacja waluty – spadek siły nabywczej
pieniądza krajowego w stosunku do walut
innych państw, zwykle związany jest z
ujemnym bilansem płatniczym
84
 Aprecjacja
BANKI KOMERCYJNE
85
 Banki
komercyjne wchodzą w skład
systemów bankowych, które kształtowały
się w różnych krajach, zależnie od tradycji
i rozwiązań prawnych.
 Szczególna funkcja systemu bankowego
przejawia się w zadaniach wynikających z
prowadzonej polityki gospodarczej i
społecznej kraju.
 System bankowy to wszystkie instytucje
bankowe występujące w danym państwie
oraz normy określające ich powiązania
między sobą i stosunki z otoczeniem.
86
Funkcje systemu bankowego:
 Stworzenie
mechanizmów gromadzenia i
inwestowania środków w różne
przedsięwzięcia,
 Zapewnienie możliwości dokonywania
płatności pomiędzy podmiotami,
 Stworzenie warunków do transformacji
środków inwestowania.
87
Funkcje banków komercyjnych:
 Kredytowa,
 Płatnicza
 Depozytowa.
 Funkcjonowanie
banków w Polsce
reguluje ustawa Prawo bankowe
88
Rodzaje banków:
 Uniwersalne
 Detaliczne
 Inwestycyjne
 Specjalistyczne
 Spółdzielcze
 Holdingi
bankowe
 Parabanki.
89
FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW
90
Istota finansów przedsiębiorstwa
Finanse przedsiębiorstwa to zjawiska i procesy
pieniężne zachodzące w przedsiębiorstwie związane z
gromadzeniem i wydatkowaniem zasobów pieniężnych
pozostających do dyspozycji przedsiębiorstwa.
Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa jest to
proces decyzyjny podporządkowany realizacji celu
głównego, który opiera się na wykorzystywaniu różnego
rodzaju instrumentów, technik, kryteriów i reguł do
sterowania przebiegiem procesów i zjawisk związanych
z gromadzeniem i wydatkowaniem zasobów pieniężnych
postawionych do dyspozycji przedsiębiorstwa w sposób
umożliwiający zagospodarowanie tych zasobów jak
najbardziej efektywnie.
91
OBIEG STRUMIENI PIENIĘŻNYCH W PRZEDSIĘBIORSTWIE
PIENIĄDZ
ZMIANA WYTWORZONYCH
PRODUKTÓW W PIENIĄDZ
ZAMIANA PIENIĄCZA W
CZYNNIKI PRODUKCJI
NALEŻNOŚCI
ZAKUP CZYNNIKÓW
PRODUKCJI
ZBYT
PRODUKCJA
ZUŻYCIE CZYNNIKÓW
PRODUKCJI W PROCESIE
PRODUKCYJNYM
Obszary finansów przedsiębiorstwa
ekonomiczna – całokształt zjawisk
związanych z funkcjonowaniem
przedsiębiorstwa i jego efektywnością.
 Obszar zainteresowania analizami
ekonomicznymi:
 Gestia




Przychody, koszty
Zysk, strata, EBIT, EBITDA
Zyskowność,
IK < IP < IZ
gdzie:
IK - dynamika kosztów sprzedaży,
IP – dynamika przychodów ze sprzedaży,
IZ – dynamika zysku.
93
finansowa – pieniężny wymiar
działalności przedsiębiorstwa.
 Przepływy pieniężne:
 Gestia



Przepływy z działalności operacyjnej
Przepływy z działalności inwestycyjnej
Przepływy z działalności finansowej
94
Gestia majątkowa
Informację o poszczególnych składnikach majątku
przedsiębiorstwa oraz o źródłach jego finansowania
zawiera bilans, który jest podstawowym
sprawozdaniem finansowym przedsiębiorstwa
prezentującym jego sytuację finansową na dany
moment czasowy.
 Aktywa to ogół składników majątkowych
przedsiębiorstwa wyrażonych w ujęciu wartościowym.
Są to środki postawione do dyspozycji
przedsiębiorstwa, wykorzystywane przy realizacji
operacji gospodarczych związanych z jego
działalnością.
 Pasywa to źródła finansowania majątku
przedsiębiorstwa, czyli, w jaki sposób przedsiębiorstwa
95
finansuje swoje aktywa.

Uproszczona forma bilansu
AKTYWA
PASYWA
Kapitały własne
Majątek trwały
Kapitały stałe
Zobowiązania
długoterminowe
Majątek obrotowy
Zobowiązania krótkoterminowe
96
Według kryterium pochodzenia kapitału instrumenty finansowania są
uporządkowane w zależności od tego, czy środki finansowe zostały
dostarczone z zewnątrz przedsiębiorstwa, czyli przez osoby trzecie,
czy też zostały wygospodarowane w przedsiębiorstwie:
• w przypadku pozyskania kapitału z zewnątrz przedsiębiorstwa
mówi się o finansowaniu zewnętrznym,
• jeżeli został wygospodarowany wewnątrz przedsiębiorstwa
mówimy o finansowaniu wewnętrznym.
Według pozycji i odpowiedzialności kapitałodawcy w przedsiębiorstwie
rozróżniamy:
• finansowanie własne,
• finansowanie obce.
Według kryterium czasu na jaki pozyskano źródło finansowania
rozróżniamy:
• finansowanie krótkoterminowe,
• finansowanie długoterminowe.
97
PODSTAWOWE UKŁADY KLASYFIKACYJNE ŹRÓDEŁ FINANSOWANIA
PRZEDSIĘBIORSTWA
FINANSOWANIE ZEWNĘTRZNE
FINANSOWANIE WEWNĘTRZNE
KAPITAŁ ZAŁOŻYCIELSKI
KREDYTY POŻYCZKI ZOBOWIĄZANIA
FINANSOWANIE WŁASNE (KAPITAŁY WŁASNE)
FUNDUSZE TWORZONE Z ZYSKU
FUNDUSZE I KAPITAŁY:
- udziałowy
- zakładowy
- akcyjny
FINANSOWANIE DŁUGOTERMINOWE (KAPITAŁ STAŁY)
FINANSOWANIE OBCE (KAPITAŁY OBCE)
FINANSOWANIE KRÓTKOTERMINOWE
98
Kapitał pracujący to ta część kapitału stałego, która
finansuje majątek obrotowy. Zadaniem kapitału
pracującego w przedsiębiorstwie jest zmniejszenie
ryzyka wynikającego z unieruchomienia części środków
obrotowych (zapasów, należności) lub też wynikającego
ze strat związanych z tymi środkami (trudności zbytu
wyrobów, kłopoty ze ściąganiem należności). Kapitał
pracujący stanowi pewnego rodzaju element
bezpieczeństwa ułatwiający zachowanie
przedsiębiorstwu bieżącej płynności finansowej.
KP = KS – MT
KP – kapitał pracujący,
KS – kapitał stały = kapitał własny + zobowiązania
długoterminowe,
MT – majątek trwały.
99
STRATEGIA ZACHOWAWCZA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI
PRZEDSIĘBIORSTWA
AKTYWA
PASYWA
MAJĄTEK
TRWAŁY
KAPITAŁ
STAŁY
KAPITAŁ
PRACUJĄCY
MAJĄTEK
OBROTOWY
ZOBOWIĄZANIA
BIEŻĄCE
Cechy charakterystyczne strategii zachowawczej to:








wysoka płynność finansowa, czyli relacja aktywów bieżących do
pasywów bieżących powyżej jedności, co w dłuższym okresie czasu
zapewnia zachowanie równowagi finansowej i stabilności finansowej
danego podmiotu,
wysoki udział kapitału stałego w finansowaniu działalności danego
podmiotu, czyli długoterminowych źródeł finansowania,
duży udział kapitału długoterminowego w finansowaniu majątku
obrotowego,
przy dużym udziale kapitału własnego w kapitale stałym, niska
zyskowność kapitału własnego, ale jednocześnie niskie ryzyko
finansowe,
pozytywna ocena przez wierzycieli i kredytodawców ze względu na
niskie ryzyko niewypłacalności i utraty równowagi finansowej,
niższy koszt pozyskiwania kapitałów obcych ze względu na niższe
ryzyko funkcjonowania podmiotu,
niskie ryzyko dla właścicieli (co jest szczególnie istotne jeśli jest nim
jednostka samorządu terytorialnego) oraz dla kredytodawców,
niska zyskowność w ujęciu relatywnym – wyższa w kategoriach
bezwzględnych.
101
STRATEGIA UMIARKOWANA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI
PRZEDSIĘBIORSTWA
AKTYWA
PASYWA
MAJĄTEK
TRWAŁY
KAPITAŁ
STAŁY
KAPITAŁ PRACUJĄCY
MAJĄTEK
OBROTOWY
ZOBOWIĄZANIA
BIEŻĄCE
Cechy charakterystyczne strategii umiarkowanej to:








umiarkowana i jednocześnie zadowalająca płynność finansowa, czyli
relacja aktywów bieżących do pasywów bieżących zbliżona do jedności,
co w dłuższym okresie czasu, podobnie jak w przypadku strategii
zachowawczej, również zapewnia zachowanie równowagi finansowej i
stabilności finansowej danego podmiotu,
wysoki udział kapitału stałego w finansowaniu działalności danego
podmiotu, czyli długoterminowych źródeł finansowania, które w całości
finansują majątek trwały,
symetryczne finansowanie majątku obrotowego zobowiązaniami
bieżącymi,
przy dużym udziale kapitału własnego w kapitale stałym - przeciętna
zyskowność kapitału własnego, ale jednocześnie niskie ryzyko
finansowe,
pozytywna ocena przez wierzycieli i kredytodawców ze względu na
umiarkowane ryzyko niewypłacalności i utraty równowagi finansowej,
niższy koszt pozyskiwania kapitałów obcych ze względu na niższe
ryzyko funkcjonowania podmiotu,
umiarkowane ryzyko dla właścicieli oraz dla kredytodawców przy
możliwej wyższej oczekiwanej stopie zwrotu z zainwestowanego
kapitału,
umiarkowana zyskowność w ujęciu zarówno relatywnym jak i w
kategoriach bezwzględnych.
103
STRATEGIA AGRESYWNA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI
PRZEDSIĘBIORSTWA
AKTYWA
PASYWA
MAJĄTEK
TRWAŁY
KAPITAŁ
STAŁY
KAPITAŁ
PRACUJĄCY
MAJĄTEK
OBROTOWY
ZOBOWIĄZANIA
BIEŻĄCE
Cechy charakterystyczne strategii agresywnej to:








niska płynność finansowa, czyli relacja aktywów bieżących do pasywów
bieżących oscyluje poniżej jedności, co w dłuższym okresie czasu,
może zagrażać utrzymaniem równowagi finansowej i stabilności
finansowej danego podmiotu,
niski lub niedostateczny udział kapitału stałego w finansowaniu
działalności podmiotu, czyli długoterminowych źródeł finansowania,
które tylko w części finansują majątek trwały,
finansowanie majątku obrotowego w całości zobowiązaniami bieżącymi,
przy dużym udziale kapitału własnego w kapitale stałym wysoka
zyskowność kapitału własnego, ale jednocześnie duże ryzyko
finansowe,
negatywnie oceniana przez wierzycieli i kredytodawców ze względu na
wysokie ryzyko niewypłacalności i utraty równowagi finansowej,
wysokie koszty pozyskiwania kapitałów obcych ze względu na wysokie
ryzyko funkcjonowania podmiotu,
wysokie ryzyko dla właścicieli oraz dla kredytodawców przy możliwej
wysokiej oczekiwanej stopie zwrotu z zainwestowanego kapitału,
wysoka zyskowność w ujęciu relatywnym i niska w kategoriach
bezwzględnych.
105
CECHY CHARAKTERYZUJĄCE STRATEGIE FINANSOWANIA
PRZEDSIĘBIORSTWA
Wyszczególnienie
Strategie finansowania
umiarkowana
agresywna
zachowawcza
Bieżąca płynność finansowa
przeciętna
niska
wysoka
Ryzyko niewypłacalności
przeciętna
wysokie
niskie
Stopień zadłużenia
przeciętna
wysoki
niski
Koszt pozyskania kapitału obcego
przeciętna
wysoki
niski
Zyskowność bezwzględna
przeciętna
niska
wysoka
Zyskowność kapitału własnego
przeciętna
wysoka
niska
106
FINANSE UBEZPIECZEŃ
GOSPODARCZYCH
107
Ubezpieczenia gospodarcze można zaliczyć do
szeroko pojętego rynku usług finansowych,
 Usługa ubezpieczeniowa polega na zapewnieniu
przez zakład ubezpieczeń ochrony
ubezpieczeniowej swoim klientom.
 Ochrona ta polega na utrzymaniu warunków i
gotowości zakładu ubezpieczeń do wypłaty
odszkodowania lub świadczenia na skutek
zajścia wypadku (zdarzenia)
ubezpieczeniowego.
 Zakład ubezpieczeniowy musi w ramach tego
dopilnować ciągłości opłaty składek,
przeprowadzić postępowanie weryfikacyjne i
utrzymać gotowość służb zarządzających
realizacją wypłat.

108
Stopień rozwoju rynku
ubezpieczeniowego
 Relacja
pomiędzy wartością zebranej
składki a produktem krajowym brutto
 Wyższy stosunek rocznej składki
ubezpieczeniowej do produktu krajowego
brutto w danym kraju świadczy:


o wyższej kulturze ubezpieczeniowej w
danym kraju
i szerokim stosowaniu ubezpieczeniowej
ochrony mienia, życia, zdrowia (tym samym
lepszej kondycji finansowej podmiotów
kupujących polisy ubezpieczeniowe)
109
KLASYFIKACJA UBEZPIECZEŃ
 GOSPODARCZE
 SPOŁECZNE
(zaliczane do sfery finansów
publicznych)
110
Podział ze względu na kryterium
przedmiotu ubezpieczenia
 Ubezpieczenia
majątkowe:
Rzeczowe
 Majątkowe (sensu stricto) – oc, trnasportowe,
komunikacyjne, turystyczne, finansowe, rolne,
różne
Nadubezpieczenie, niedoubezpieczenie)

 Ubezpieczenia

osobowe
Wypadkowe
• Od następstw nieszczęśliwych wypadków
• Zdrowotne

życiowe
111
Podział ze względu na kryterium
zdarzenia losowego
 Ubezpieczenia:






ogniowe,
Gradowe,
Kradzieżowe
Następstw nieszczęśliwych wypadków
Odpowiedzialności cywilnej
itp.
112
Podział ze względu na kryterium
swobody
 Dobrowolne
 Przymusowe
113
Podział ze względu na kryterium
zakresu terytorialnego
 Ubezpieczenia
w obrocie krajowym
 Ubezpieczenia w obrocie
międzynarodowym
114
Podział ze względu na kryterium
odrębności zasad ubezpieczeń
 Ubezpieczenia
lądowe
 Ubezpieczenia morskie
 Ubezpieczenia lotnicze
115
Podział ze względu na kryterium
podmiotu zawierającego ubezpieczenie
 Umowy
zawierane przez osoby prawne
 Umowy zawierane przez osoby fizyczne
(indywidualne)
116
Podział ze względu na kryterium
transferu ryzyka ubezpieczeniowego
 Transfer
ryzyka na jeden zakład
ubezpieczeń
 Transfer ryzyka na kilka zakładów
ubezpieczeniowych (koasekuracja)
117
Podział ubezpieczeń według ustawy o
działalności ubezpieczeniowej

Ubezpieczenia na życie:
1.
Ubezpieczenia na życie.
2.
Ubezpieczenia posagowe, zaopatrzenia
dzieci.
3.
Ubezpieczenia na życie, jeżeli są związane
z ubezpieczeniowym funduszem
kapitałowym.
4.
Ubezpieczenia rentowe.
5.
Ubezpieczenia wypadkowe i chorobowe,
jeśli są uzupełnieniem ubezpieczeń
wymienionych w grupach 1-4
118
Ubezpieczenia majątkowe i pozostałe
osobowe:

1.
Ubezpieczenia wypadku, w tym wypadku
przy pracy i choroby zawodowej:
1. świadczenia jednorazowe,
2. świadczenia powtarzające się,
3. połączone świadczenia, o których mowa w pkt 1 i
2,
4. przewóz osób.
2.
Ubezpieczenia choroby:
1. świadczenia jednorazowe,
2. świadczenia powtarzające się,
3. świadczenia kombinowane.
119
3.
Ubezpieczenia casco pojazdów
lądowych, z wyjątkiem pojazdów
szynowych, obejmujące szkody w:
1.
2.
4.
5.
pojazdach samochodowych,
pojazdach lądowych bez własnego napędu.
Ubezpieczenia casco pojazdów
szynowych, obejmujące szkody w
pojazdach szynowych.
Ubezpieczenia casco statków
powietrznych, obejmujące szkody w
statkach powietrznych.
120
Ubezpieczenia żeglugi morskiej i
śródlądowej casco statków żeglugi
morskiej i statków żeglugi śródlądowej,
obejmujące szkody w:
6.
1.
2.
7.
statkach żeglugi morskiej,
statkach żeglugi śródlądowej
Ubezpieczenia przedmiotów w
transporcie, obejmujące szkody na
transportowanych przedmiotach,
niezależnie od każdorazowo
stosowanych środków transportu.
121
8.
Ubezpieczenia szkód spowodowanych
żywiołami, obejmujące szkody rzeczowe nie
ujęte w grupach 3-7, spowodowane przez:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
9.
ogień,
eksplozję,
burzę,
inne żywioły,
energię jądrową,
obsunięcia ziemi lub tąpnięcia.
Ubezpieczenia pozostałych szkód rzeczowych
(jeżeli nie zostały ujęte w grupie 3, 4, 5, 6 lub
7), wywołanych przez grad lub mróz oraz inne
przyczyny (jak np. kradzież), jeżeli przyczyny te
nie są ujęte w grupie 8.
122
10. Ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej
wszelkiego rodzaju, wynikającej z posiadania i
użytkowania pojazdów lądowych z napędem
własnym, łącznie z ubezpieczeniem
odpowiedzialności przewoźnika.
11. Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej
wszelkiego rodzaju, wynikającej z posiadania i
użytkowania statków powietrznych, łącznie z
ubezpieczeniem odpowiedzialności
przewoźnika.
12. Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za
żeglugę morską i śródlądową, wynikającej z
posiadania i użytkowania statków żeglugi
śródlądowej i statków morskich, łącznie z
ubezpieczeniem odpowiedzialności
przewoźnika.
123
Ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej (ubezpieczenie
odpowiedzialności cywilnej ogólnej) nie
ujętej w grupach 10-12.
Ubezpieczenia kredytu, w tym:
13.
14.
1.
2.
ogólnej niewypłacalności,
kredytu eksportowego, spłaty rat, kredytu
hipotecznego, kredytu rolniczego.
Gwarancja ubezpieczeniowa:
15.
1.
2.
bezpośrednia,
pośrednia.
124
16.
Ubezpieczenia różnych ryzyk finansowych, w
tym:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
ryzyka utraty zatrudnienia,
niewystarczającego dochodu,
złych warunków atmosferycznych,
utraty zysków,
stałych wydatków ogólnych,
nieprzewidzianych wydatków handlowych,
utraty wartości rynkowej,
utraty stałego źródła dochodu,
pośrednich strat handlowych poza wyżej
wymienionymi,
innych strat finansowych
125
17.
18.
Ubezpieczenia ochrony prawnej.
Ubezpieczenia świadczenia pomocy na
korzyść osób, które popadły w trudności
w czasie podróży lub podczas
nieobecności w miejscu zamieszkania.
126
Przychody zakładów ubezpieczeniowych
 Składka
przypisana (brutto i netto)
 Wpływy z operacji finansowych
 Pozostałe wpływy
127
Koszty zakładów ubezpieczeniowych
 Wypłaty
odszkodowań i świadczeń
 Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe
 Koszty akwizycji
 Koszty administracyjne
 Pozostałe koszty techniczne
 Koszty działalności lokacyjnej
128
FINANSE UBEZPIECZEŃ
SPOŁECZNYCH
129
 Finanse
ubezpieczeń społecznych
obejmują wydatki na świadczenia
pieniężne z tytułu ubezpieczeń
społecznych oraz finansujące je wpływy ze
składek i ewentualne dofinansowanie z
budżetu państwa.
 Skala i zakres finansowania zależy od
przyjętych rozwiązań determinujących
prawa i obowiązki uczestników systemu –
ubezpieczonych, płatników składek oraz
świadczeniobiorców.
130
Rodzaje systemów ubezpieczeń
społecznych
 Repartycyjny
(PAYG – pay as you go),
 Kapitałowy,
 Mieszany.
131
System ubezpieczeń
społecznych obejmuje:
 ubezpieczeni
płatnicy składek
 Ubezpieczenia emerytalne
9,76%
+
9,76%
= 19,52%
 Ubezpieczenia rentowe
1,5%
+
4,5%
= 6%,
 Ubezpieczenia chorobowe
2,45%
+
0%
= 2,45%,
 Ubezpieczenia wypadkowe
0%
+
0,4%-8,12%
 36,9%.
132
System emerytalny w Polsce
Cechy systemu
I Filar
podstawowy,
publiczny
II Filar
podstawowy,
publiczny
Podmiot inicjujący
państwo
państwo
Uczestnictwo w systemie
obowiązkowe
obowiązkowe
dobrowolne
Źródła finansowania
ubezpieczony,
pracodawca, państwo
ubezpieczony
pracodawca oraz
ubezpieczony
kapitalizacja
kapitalizacja
podstawowy
prywatny
dodatkowy
prywatny
Charakter systemu
Metoda finansowania
Zakres świadczeń
Podmiot zarządzający
Gwarnacje finansowe
systemu
System nadzoru
repartycja,
kapitalizacja
podstawowy
publiczny
do poziomu najnizszej emerytury
zgodny z zasadami
systemu finansów
publicznych
finansowy i
formalny
III Filar
dodoatkowy,
prywatny
pracodawca lub
osoba fizyczna
brak
finansowy
133
Finansowanie systemu ochrony zdrowia
 Finansowanie
świadczeń ze środków
publicznych bezpośrednio z budżetu.
 Finansowanie świadczeń przez instytucje
pośrednie – kasy, fundusze, agencje
rządowe.
 Dodatkowe ubezpieczenia indywidualne
 Grupowe ubezpieczenia zdrowotne
 Współpłacenie świadczeń przez pacjentów
 Dodatkowe źródła finansowania ze źródeł
specjalnych.
134
RYNEK KAPITAŁOWY
135
Rynek kapitałowy jest częścią rynku
finansowego, na którym pomiędzy jego
uczestnikami zawierane są transakcje
długoterminowymi instrumentami finansowymi o
terminie realizacji praw dłuższym niż jeden rok
(akcie, obligacje, instrumenty pochodne, kwoty
depozytowe).
 Dochodzi na nim do zetknięcia podaży kapitału
podmiotów nadwyżkowych (oszczędności, wolne
środki) z popytem czyli biorcami kapitału –
emitentami papierów wartościowych

136
Papiery wartościowe


akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z
dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych
(Dz. U. Nr 94, poz.1037, z późn. zm.2)), prawa do akcji,
warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje,
listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne
papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa
majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji
lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie
właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego,
inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w
wyniku emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub
objęcia papierów wartościowych określonych w lit. a, lub
wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego
(prawa pochodne);
137
Cechy rynku kapitałowego
 Przejrzystość
 Rzetelność
 Efektywność
 Płynność
 Innowacyjność
138
Funkcje rynku kapitałowego
 Mobilizacja
kapitału
 Wycena kapitału
 Transformacja kapitału
 Efektywna alokacja kapitału
 Redystrybucja dochodów w gospodarce
 Prognozowanie
139
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Create flashcards