mapa potrzeb i zasobów - MOPS Szklarska Poręba

advertisement
MAPA POTRZEB I ZASOBÓW
DLA SZKLARSKIEJ PORĘBY DOLNEJ
SZKLARSKA PORĘBA 2007
MAPA POTRZEB I ZASOBÓW DLA SZKLARSKIEJ PORĘBY DOLNEJ
SPIS TREŚCI
I. Charakterystyka Miasta Szklarska Poręba
1.
2.
3.
4.
Ukształtowanie terenu
Instytucje i stowarzyszenia działające na terenie Szklarskiej Poręby
Analiza demograficzna
Możliwości rozwoju Szklarskiej Poręby wynikające z charakterystycznego usytuowania
Miasta oraz z podpisanych umów z Miastami Partnerskimi
5. Charakterystyka Szklarskiej Poręby Dolnej na tle pozostałej części miasta
5.1. Analiza historyczno-geograficzna, zasobów instytucjonalnych wraz z profilem
mieszkańców Szklarskiej Poręby Dolnej
5.2. Identyfikacja kanałów komunikacji społecznej
5.3. Tradycja i doświadczenie społeczne
6. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej jako instytucja zajmująca się problemami lokalnej
społeczności
6.1. Schemat organizacyjny
6.2. Inwentaryzacja zasobów zespołu
6.3. Zadania ustawowe i statutowe a możliwości prowadzenia działań pro-społecznych
Identyfikacja instytucji w otoczeniu (tu zarówno postrzeganie jak i umiejscowienie
– budynki, świetlice)
II. Diagnoza głównych problemów i potrzeb mieszkańców
1. Sondaż diagnostyczny
2. Wybór głównego problemu
3. Badania pogłębione
III. Badanie potencjału społeczno-kulturowego środowiska – odkrywanie sił społecznych
1.
2.
3.
4.
Badanie relacji w środowisku
Analiza SWOT
Analiza wpływów
Identyfikacja kapitału finansowego
IV. Profil społeczności
1. Nakreślenie profilu
1.1
Perspektywa ogólna
1.2
Perspektywa problemowa
1.3
Perspektywa chronologiczna
I. Charakterystyka Miasta Szklarska Poręba
1. Ukształtowanie terenu wraz rysem historycznym miasta
Szklarska Poręba znajduje się w zachodnio – południowej części Polski, przy granicy
polsko – czeskiej. Szklarska Poręba dzieli się na: Dolną, Średnią i Górną. Miasto położone jest w
dolinie rzeki Kamiennej i jej dopływów. Teren miasta należy do makroregionu Sudety
Zachodnie. W granicach miasta występują Góry Izerskie i Karkonosze. Nad miastem dominują
od południa: Szrenica, Łabski Szczyt i Wielki Szyszak, od zachodu i północy położone już
Górach Izerskich: Wysoka Kopa, Wysoki Kamień i Czarna Góra. Najwyżej położoną częścią
miasta jest teren wierzchowiny Karkonoszy, w rejonie zbocza Łabskiego Szczytu (1 400 m
n.p.m.). Najniżej położonym punktem jest koryto rzeki Kamienna, w miejscu jej przechodzenie
przez wschodnia granicę miasta na teren gminy Piechowice (ok. 490 m n.p.m.). Strefę najbardziej
zwartej zabudowy miejskiej Szklarskiej Poręby Górnej mieści się w przedziale 630 – 700 m
n.p.m. bardziej rozproszona zabudowa Szklarskiej Poręby Dolnej leży w przedziale
wysokościowym 500 – 660 m n.p.m. Całość zabudowy miejskiej obejmuje strefę wysokościową
500 – 840 m n.p.m.
Miasto Szklarska Poręba zajmuje powierzchnię 75,4 km², co stanowi 12,0% powierzchni
powiatu jeleniogórskiego i 0,4% regionu dolnośląskiego. Miejscowość składa się z szeregu
oddalonych od siebie osiedli położonych na różnych wysokościach, od 440 m n.p.m. na granicy z
gminą Piechowice do 886 m w Jakuszycach. Najwyższy punkt w granicach miasta leży na
zboczach Łabskiego Szczytu (1.420 m n.p.m.).
Znaczną część powierzchni miasta stanowią użytki leśne (ok. 83,93 %). Gmina znajduje
się częściowo na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego. Szklarska Poręba jest
miejscowością turystyczną odwiedzaną przez miłośników, nie tylko wędrówek górskich i
sportów zimowych, ale również fanów turystyki rowerowej (w okolicach miasta istnieje dobrze
rozwinięta sieć ścieżek rowerowych). Miasto organizuje dla mieszkańców i turystów liczne
imprezy kulturalne i sportowe w ciągu całego roku.
W Szklarskiej Porębie mieszka ok. 7200 mieszkańców, co stanowi 11,34 % mieszkańców
powiatu jeleniogórskiego i 0,25 % mieszkańców województwa dolnośląskiego. Na 1 km2 miasta
mieszka przeciętnie 96,44 osób.
Historia Szklarskiej Poręby związana jest ściśle z rozwojem hutnictwa szkła, z
poszukiwaniami szlachetnych kamieni i kruszców, a od połowy XIX w. z turystyką. Pod koniec
XIII w. tereny dzisiejszej Szklarskiej Poręby zostały kupione przez zakon Joannitów z Cieplic w
celu poszukiwania złota i szlachetnych kamieni. W połowie XIV w. powstała pierwsza huta
szkła. Późniejszym właścicielem terenów oraz inicjatorem powstania kolejnych hut była rodzina
Schaffgotschów, której majątek obejmował obszar gór i przedgórza. W tym czasie Karkonosze
były penetrowane przez poszukiwaczy skarbów ziemi, przybyłych tu z zachodniej Europy
zwanych Walończykami. Ślady po ich obecności pozostałe do dnia dzisiejszego to sztolnie,
wyrobiska, szyby a także tajemne znaki ryte na skałach, które świadczą również o bogactwie
mineralnym tych terenów.
Rozwój hutnictwa szkła wiązał się z intensywnym wyrębem lasów. Za potrzebnym do
wytopu szkła drewnem huty „wędrowały” wzdłuż dolin potoków w głąb gór, a wraz z nimi osady
hutników, drwali i kurzaków. Z „wędrującymi hutami szkła” wiąże się nazwa Szklarska Poręba,
gdyż na szklarskich porębach powstawały osady pasterskie, które dały początek dzisiejszemu
miastu. Nazwa została ustalona przez Instytut Śląski w 1946 r. i ogłoszona w Dzienniku
Urzędowym Ziem Odzyskanych nr 5. Kolejne huty szkła powstawały w latach - 1575r. nad
Czeską Strugą, w 1617r. w Białej Dolinie, w 1754r. w osadzie Orle oraz w 1842r. w dolinie rzeki
Kamiennej istniejąca do dziś huta pierwotnie „Józefina” , po 1945 r. „Julia”. Przez kilkaset lat
hutnictwo szkła było wiodąca dziedziną tutejszej gospodarki. Duży wpływ na historię Szklarskiej
Poręby miało przybycie na jej tereny w 1578 r. grupy czeskich protestantów - emigrantów
religijnych, którym na osadnictwo po śląskiej stronie gór zezwolił znany z tolerancji religijnej
hrabia Schaffgotsch, w ten sposób powstała osada Marysin u stóp Szrenicy. Z grupy czeskich
emigrantów szczególnie chwalebnie na kartach historii regionu zapisali się laboranci, znawcy
medycyny naturalnej, produkujący słynne ziołowe specyfiki. Na przestrzeni XVII-XVIII w
powstawały kolejne osiedla i tak na początku XIX w. Szklarska Poręba stała się jedną z
największych wsi sudeckich. Składało się na nią 26 osad i przysiółków z 336 domami, dwoma
kościołami (katolickim i ewangelickim), czterema szkołami, dwoma hutami i szesnastoma
szlifierniami szkła, trzema młynami i tartakiem. Głównym źródłem dochodu miejscowej ludności
była praca w lesie (drwale i kurzacy), wytop szkła (hutnicy) oraz uprawa ziemi i pasterstwo. To
właśnie budy pasterskie na wysokogórskich halach dały początek dzisiejszym schroniskom
górskim.
Od połowy XIX w. zaczęła intensywnie rozwijać się turystyka. Chęć poznania i
osobistego doświadczenia uroków górskich wędrówek, a przede wszystkim piękno okolicy
spowodowały, że Szklarska Poręba stała się bardzo znaną stacją klimatyczną i turystyczną
Dolnego Śląska. Przełomem było wybudowanie drogi z Piechowic przez Przełęcz Szklarską do
Harrachova w 1847r. oraz linii kolejowej z Jeleniej Góry do Tanvaldu w 1902 r. Od tego
momentu Szklarska Poręba, rozwijając swoją funkcję turystyczną ugruntowała swoją pozycję,
jako znane centrum turystyki i sportów zimowych. Kolejnym, ważnym dla rozwoju turystyki
wydarzeniem było wybudowanie w 1962 r. Kolei Linowej „Szrenica” (wyciąg krzesełkowy).
Pod koniec XIX w. wieść o uroku miejscowości i pięknie okolicy spowodowała napływ
do Szklarskiej Poręby artystów - pisarzy, poetów, malarzy i rzeźbiarzy. Tak powstała swoista
kolonia artystyczna, której tradycje kontynuują artyści współcześni. Na terenie Gminy dominują
obszary o funkcji turystycznej, rolniczo-turystycznej, przemysłowej, gospodarki leśnej, a także
mieszkaniowej i usługowej.
Tabela 1. Zagospodarowanie przestrzenne w Szklarskiej Porębie
Źródło: Urząd Miejski w Szklarskiej Porębie
2. Instytucje i stowarzyszenia działające na terenie Szklarskiej Poręby
Przeważająca liczba instytucji, większych i mniejszych przedsiębiorstw, stowarzyszeń
Rodzaj zagospodarowania terenu Powierzchnia użytków [m2] Udział w pow. miasta[%]
Użytki rolne
425
5,64
Tereny mieszkaniowe
128
1,70
Drogi
105
1,39
Tereny przemysłowe
4
0,05
Tereny wypoczynkowe
139
1,84
Wody
24
0,32
Użytki leśne
6330
83,93
Pozostałe
387
5,13
RAZEM:
7542
100,00
stanowiących zarówno potencjalne miejsca pracy jak i ośrodki decyzyjne, kształtujące wizerunek
miasta i wpływające na jakość życia mieszkańców, znajduje się w Szklarskiej Porębie Górnej.
Wynika to zarówno z historycznego rozwoju regionu, ukształtowania terenu, usytuowania
siedziby władz miasta, ale i także z zapotrzebowania społecznego- większość Szklarskoporębian
mieszka w centrum (Górna, Marysin, Biała Dolina). Cierpią na takim usytuowaniu mieszkańcy
dzielnic peryferyjnych, nie tylko ze względu na utrudnienia w dostępie do obiektów użyteczności
publicznej, ale także ze względu na pogłębiające się poczucie wyizolowania przy towarzyszącym
mu zubożeniu oddalonych społeczności (brak miejsc pracy, brak dostatecznej ilości środków
komunikacji miejskiej i międzymiastowej, specyficzne -roszczeniowe podejście do życia u części
mieszkańców Szklarskiej Poręby Dolnej, wywołane pogłębiającym się marazmem i poczuciem
opuszczenia).
Większość urzędów i instytucji użyteczności publicznej przedstawionych w tabelach 2, 3,
4 i 5 znajduje się w Szklarskiej Porębie Górnej a jedynie nieliczne w Szklarskiej Porębie
Średniej. W Szklarskiej Dolnej znajduje się jedynie reaktywowana 17 września 2006 roku
świetlica Środowiskowo-Terapeutyczna „Cegiełka” oraz Kościół Matki Boskiej Różańcowej
należący do Parafii Bożego Ciała usytuowanej w Szklarskiej Porębie Górnej. Kolejna Parafia pod
wezwaniem św. Maksymiliana znajduje się również w Szklarskiej Porębie Górnej.
l.p
Nazwa jednostki
1.
Urząd Miejski
Porębie
Adres
w
Szklarskiej Ul. Buczka 2
Kontakt
Osoba kierująca
0-75 7576700
Burmistrz
Szklarskiej Poręby
Arkadiusz
Wichniak
2.
Miejska Biblioteka Publiczna
ul. 1 Maja 12
0 75 717-34-43
3.
Gimnazjum i Liceum
ul.Obrońców Pokoju 0-75717-22-06
dyrektor
17
Szehidewicz
Fax: 0-75 717-22-06
Adres
e-mail:
[email protected]
4.
Miejski
Zakład
Lokalowej
0-75
Gospodarki ul. Krasińskiego 1a
5.
Przedszkole Samorządowe Nr 1
ul. Sikorskiego 12
6.
Przedszkole Samorządowe Nr 2
ul. Osiedle Huty 1
7.
Samodzielny Publiczny
Opieki Zdrowotnej
Zakład Jedności Narodowej
11
8.
Szkoła Podstawowa Nr 1
ul. 1 Maja 32
9.
Szkoła Podstawowa Nr 5
ul. 11 Listopada 2
10.
Miejski
Społecznej
11.
Komisariat Policji
12.
13.
Ośrodek
Pomocy ul. Sikorskiego 8
kierownik
Szyl
Halina
Beata
717-23-56
kierownik
Fax: ( 0-75 ) 717-23-56
Głodek
Adres e-mail:
[email protected]
0-75 717-22-67
Fax: 0-75 717-22-67
dyrektor
Misiuk
0-75 717-27-16
Fax: 0-75 717-27-16
0-75 717-21-55
Fax: 0-75 717-21-55
0-75 717-23-88
Fax: 0-75 717-23-88
dyrektor
Misztal
Ryszard
Danuta
Maria
dyrektor Krzysztof
Pietruszka
dyrektor
Makówka
0-75 717-29-32
Fax: 0-75 717-29-32 dyrektor
Frąc
Ewa
Tomasz
0-75 717-21-46
p.o.kierownika
Elżbieta Pawłowska
ul. M. Buczka 1
0-75 717 20 71
Komendant
Pawłowski
Ochotnicza Straż Pożarna
Jedności Narodowej
32
0-75 717 22 88
Komendant Miejski
Ochrony
P.Poż
Leszek Domagalski
Zakład Opiekuńczo Leczniczy
ul. Szpitalna 2
0-75 717 21 57
Dyrektor Krzysztof
Pietruszka
Donat
0-75 717 21 06
14.
Dom Dziecka im. M. Konopnickiej
15.
Ośrodek Terapii Uzaleznień i ul. Dolna 4
Współuzależnienia „Radzimowice”
16.
Zespół Szkół i Placówek
Resocjalizacyjno Wychowawczych
17.
Poradnia
Pedagogiczna
Dyrektor
Malec
Jarosław
0 –75 717 47 22
Dyrektor
Barczak
Piotr
0-75 717 27 69
Dyrektor
Masalski
Marian
ul.B. Czecha 22
Ul. Górna 29
0-75 717 24 67
18.
Psychologiczno- u. Pstrowskiego 5
Izerskiego Centrum Pulmonologii i
Chemioterapii NZOZ
Ul. Sanatoryjna 1
Tabela 2. Wykaz urzędów i instytucji Szklarskiej Poręby
źódło: BIP Szklarska Poręba
Dyrektor
Alicja
Łukaszkieiwcz
0-75 75 47 111
Dyrektor
Trzak
Mariusz
Tabela 3. Wykaz zrzeszeń
Pełna
nazwa podmiotu
L.P.
Adres siedziby
Nazwiskai
imiona
osób upoważnionych
do
podpisywania
umowy
funkcja
telefon/faks
1.
2.
GOPR – Grupa Karkonoska GOPR
www.gopr.karkonoska.net.pl
[email protected]
Lokalna
Organizacja
Turystyczna
Szklarska Poręba
[email protected]
Ul. Sudecka 79
58-500 Jelenia Góra
Tel. 75 247 34
Ul. Odrodzenia 6
Tel. 605 247 974
3.
Polski Komitet Pomocy Społecznej Ul. Sikorskiego 8
Stowarzyszenie Charytatywne – Zarząd Tel. 717 31 66
Miejski w Szklarskiej Porębie
4.
Stowarzyszenie
„Biathlon Karkonoski”
5.
Stowarzyszenie „Bieg Piastów”
www.bieg-piastow.pl
[email protected]
Stowarzyszenie
Cyklistów „Szklarska Poręba
na Dwóch Kółkach”
www.bike.superhost.pl
[email protected]
Stowarzyszenie
„NOWY MŁYN”, Kolonia Artystyczna
w Szklarskiej Porębie
[email protected]
Stowarzyszenie
Obsługi Ruchu Turystycznego
6.
7.
8.
Naczelnik:
Maciej
Abramowicz
Grażyna Zdybał
Przewodniczący:
Zbigniew Kubiela
V-ce prezes Grzegorz
Sokoliński
Prezes
Genowefa
Michalska
Nr w KRS
lub
innym rejestrze
data
wpisu,
rejestracji
lub Organ
rejestrowy
utworzenia
forma prawna
KRS-0000156881
21. 07. 2004
KRS -0000248818
Organizacja
Pożytku
Publicznego
KRS-0000041349
24. 01. 2005 r.
Zbigniew KRS- 0000045674
25. 10. 2001 r.
Sąd
Rejonowy
Kraków
Śródmieście
Sąd
Rejonowy
Wrocław
Fabryczna
Sąd
Rejonowy
Wrocław
Fabryczna
Sąd
Rejonowy
Wrocław
Fabryczna
Sąd
Rejonowy
Wrocław
Fabryczna
Sąd
Rejonowy
Wrocław
Fabryczna
Ul. Karkonoska 5
58-570 Jelenia Góra
Tel. 75 539 09
Szklarska Poręba –
Jakuszyce
Tel. 717 33 38
Ul. Bronka Czecha
18 a
Tel. 717 25 50
Prezes:
Misiuk
Ul. 11 Listopada 23
Tel. 717 26 11
Prezes:
Bożena KRS-0000235403
Danielska,
06. 06. 2005 r.
Jerzy Kurowski
Sąd
Rejonowy
Wrocław
Fabryczna
Ul.
Jedności Prezes: Grażyna Niska KRS-0000089620
Narodowej 5
23. 06. 1994 r.
Sąd
Rejonowy
Wrocław
-
Prezes:
Gozdowski
Julian KRS- 0000156881
31. 07. 2004 r.
Prezes:
Sokoliński
Grzegorz KRS-0000090729
13. 02. 2002 r.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
w Szklarskiej Porębie
Stowarzyszenie
Pomocy Nieletnim Rodzicom
Stowarzyszenie
„Puch Ostu”
www.puchostu.pl
[email protected]
Stowarzyszenie
Rozwoju Szklarskiej Poręby
717 22 59
Ul. Górna 9/2
Tel. 503 49 82 25
Ul. Obrońców Pokoju
17
Tel. 609852486
Towarzystwo
Izerskie w Szklarskiej Porębie – Osada
Orle
[email protected]
Towarzystwo
Kolei Izerskiej w Szklarskiej Porębie
Towarzystwo
Przyjaciół Szklarskiej Poręby
Skr. Pocztowa 140
Tel. 761 44 90
Prezes:
Kornafel
Ul. Broniewskiego 12
Tel. 717 23 25
Ul.
Jedności
Narodowej 7 / 6
Tel. 717 31 87
Prezes:
Andrzej A – 286
Sąd Wojewódzki
Piotrkowski
27. 12. 1991r.
w Jeleniej Górze
Prezes:
Wojciech A
–
442 Sąd Wojewódzki
Grzybowski
0000255410
w Jeleniej Górze
22. 07. 1996 r.
Fabryczna
Prezes:
Andrzej KRS-0000188465
Harasimowicz
16. 01. 2004 r.
Prezes:
Maciej KRSDymarski
0000248818
Ul. Pstrowskiego 5 A Prezes:
Skok
Włodzimierz KRS-0000208276
25. 05. 2004 r.
Stanisław KRS0000097019
14. 09. 2000 r.
Sąd
Rejonowy
Wrocław
Fabryczna
Sąd
Rejonowy
Wrocław
Fabryczna
Sąd
Rejonowy
Wrocław
Fabryczna
Tabela 4. Wykaz klubów sportowych
Pełna
nazwa podmiotu
Adres siedziby
telefon/faks
Nazwiska i imiona
osób upoważnionych
do podpisywania
umowy
L.P.
funkcja
Nr w KRS
lub
innym rejestrze
data wpisu,
rejestracji lub
utworzenia
Organ
rejestrowy
forma prawna
1.
Klub Sportowy
„Szrenica”
Ul. Osiedle Huty 11
Prezes: Izabela Broś
58-580 Szklarska Poręba Grzegorz Sokoiński
Tel. 717 26 11
2.
KSM
ŁABSKI
MLKS “WOSKAR”
Ul. Turystyczna 30
Tel. 717 32 89
Ul. Odrodzenia 35
3.
KRS0000091618
19.12.2006/5
Stowarzyszenie
Kultury Fizycznej
Prezes: Jacek Gmerek
Prezes: Krzysztof Jahn KRS-
Sąd
Rejonowy
Wrocław
–
Fabryczna
Starosta
Jeleniogórski
Sąd
Rejonowy
10
4.
5.
6.
Szklarska Poręba – Wojcieszyce
www.mks.woskar.com.pl
Uczniowski Klub Sportowy
„Graf – ski” – skoki narciarskie
Uczniowski
Klub
„Kamieńczyk”
[email protected]
Uczniowski
Klub
„Szklarska Poręba”
[email protected]
0000108083
Wrocław
03. 06. 2002 r.
Fabryczna
Ul. Odrodzenia 8a
Prezes: Mirosław Graf Decyzja 005 / 01
Starosta
Tel. 717 32 23; 509 407 Stanisław Woźniak
28. 03. 2001 r.
Jeleniogórski
790
Sportowy Ul. Obrońców Pokoju 17 Prezes:
Beata Decyzja 013 / 04 Starosta
Tel. 717 22 06
Szehidewicz
06. 01. 2004 r.
Jeleniogórski
Joanna Badacz
Sportowy Ul. Obrońców Pokoju 17 Prezes:
Maria Decyzja 010 / 01 Starosta
Tel. 717 22 06
Jaworowska
22. 10. 2001 r.
Jeleniogórski
Dawid Matwijów
Tel. 717 21 70
Jarosław Woś
–
Tabela 5. Wykaz innych podmiotów
Nazwiska
Pełna
nazwa podmiotu
L.P.
Ul. Buczka 1
Tel. 0 693 639 864
Ul. Sikorskiego 8
Tel. 717 32 90
i
imiona
osób
upoważnionych do
podpisywania
data
wpisu, Organ
umowy
rejestracji
lub rejestrowy
utworzenia
funkcja
forma prawna
Prezes
Andrzej Nr 17
Jaskólski
27. 08. 2004 r.
Prezes: Władysława Nr 8
Rząca
08. 03. 2001 r.
Ul. 1 Maja 37
Tel. 0 601 592 254
Prezes:
Nowak
Adres siedziby
telefon/faks
1.
2.
3.
Koło Emerytów i Rencistów Resortu
Spraw Wewnętrznych RP
Koło Nr 5 Polskiego Związku Emerytów,
Rencistów i Inwalidów w Szklarskiej
Porębie
Ogólnopolski Komitet Obrony przed
Sektami w Szklarskiej Porębie
Nr w KRS
lub
innym rejestrze
4.
Sudeckie Stowarzyszenie Instruktorów i Ul. Kilińskiego 14
Trenerów Sportów Zimowych
Tel. 717 27 22
Prezes:
Jewtuszko
5.
Stowarzyszenie
„Ruch Obrony Żołnierzy”
Prezes:
Nowak
zwykłe Ul. 1 Maja 37
0 601 592 254
Ryszard KRS-0000208102
03. 03. 1998 r.
Lech KRS-0000181977
16. 12. 2003
Ryszard Nr 5
10. 05. 2004 r.
Sąd
Rejonowy
Wrocław
Fabryczna
Sąd
Rejonowy
Wrocław
Fabryczna
Sąd
Rejonowy
Wrocław
Fabryczna
Źródło: BIP Szklarska Poręba
11
Do większych przedsiębiorstw i instytucji znajdujących się w Szklarskiej Porębie w znaczący
sposób wpływający na wizerunek miasta zaliczyć można:









Poczta Polska
Centrum Rehabilitacji Rolników KRUS
Zakład Wodociągów i Kanalizacji
Jeleniogórskie Kopalnie Surowców Mineralnych
Bank Zachodni WBK S.A.
Bank PKO B.P. S.A.
Apteki „Krokus” i „Eskulap”
Biura Turystyczne
Hotele i Pensjonaty





Dworzec Kolejowy
Nadleśnictwo Szklarska Poręba
Muzea
Prywatne gabinety lekarskie i stomatologiczne
Sklepy, salony fryzjerskie, restauracje, kawiarnie
i inne drobne przedsiębiorstwa usługowo
handlowe
w zdecydowanej większości Szklarska
Poręba Górna
Szklarska Poręba Górna
Szklarska Poręba Średnia
Szklarska Poręba Górna
Szklarska Poręba Górna
Szklarska Poręba Górna
Szklarska Poręba Górna
Szklarska Poręba Górna
Szklarska Poręba Górna
w zdecydowanej większości Szklarska
Poręba Górna
Szklarska Poręba Górna
Szklarska Poręba Górna
Szklarska Poręba Górna i Średnia
Szklarska Poręba Górna
Usytuowanie wyżej wskazanych instytucji, przedsiębiorstw i urzędów daje obraz aktualnej
sytuacji mieszkańców pod kątem dostępności do nich, narzuca także perspektywiczne
rozwiązania, które muszą zostać uwzględnione w rozwoju miasta, by wykluczyć daleko idące w
chwili obecnej odizolowanie Szklarskiej Poręby Dolnej.
W związku z tym należałoby podjąć szereg wielokierunkowych i wielopłaszczyznowych
działań by:
- poprawić infrastrukturę, szczególnie w zakresie dróg i budynków przeznaczonych na
mieszkania komunalne oraz odrestaurować istniejące w okolicy zabytki;
- zainteresować potencjalnych inwestorów rejonami w chwili obecnej mocno zaniedbanymi i
zapomnianymi;
- zareklamować i rozpropagować uroki szczególnie krajobrazowe Szklarskiej Poręby Dolnej, by
wykorzystać turystyczno-historyczne walory tej okolicy na stałe włączyć zarówno do kalendarza
imprez jak i do turystycznej mapy najciekawszych krajobrazowo miejsc Kotliny Jeleniogórskiej;
- zaplanować szereg działań pro-społecznych, których głównym celem byłaby integracja i
12
aktywizacja społeczności lokalnej, w oparciu o wzbudzone poczucia przynależności, tożsamości
historycznej i lokalno-środowiskowej, dumy i odpowiedzialności za „małą ojczyznę”.
3. Analiza demograficzna
W porównaniu z latami wcześniejszymi liczba mieszkańców całej Szklarskiej Poręby
stale maleje. Od roku 1999 zanotowano spadek o ok. 700 osób. Jest to bardzo niepokojąca
sytuacja, która wynika głównie z odpływu młodych ludzi do większych ośrodków miejskich,
gdzie łatwiej jest znaleźć pracę w wyuczonym zawodzie. Wiele młodych osób zostaje po
studiach w dużych aglomeracjach gdzie podejmują pracę. W ostatnich latach nasilił się także
odpływ ludzi w poszukiwaniu pracy za granicami Polski.
Najliczniejszą grupę mieszkańców stanowią ludzie w wieku 40 – 49 lat. Co czwarty
mieszkaniec miasta ma mniej niż 30 lat. Społeczeństwo Szklarskiej Poręby jest stosunkowo
młode i w przyszłości kolejne roczniki będą wchodzić na rynek pracy. Kształt struktury
demograficznej wynika z wyży demograficznych, jakie miały miejsce w Polsce w latach
powojennych i w latach 70 i 80 XX wieku. Obecnie obserwuje się nie tylko w Szklarskiej
Porębie, ale na terenie całego kraju bardzo niski ujemny przyrost naturalny. Sytuacja ta wynika
m.in. z trudnej i niepewnej sytuacji gospodarczej w kraju.
W Szklarskiej Porębie liczba kobiet jest wyższa od liczby mężczyzn, wg danych, które
pochodzą z Narodowego Spisu Powszechnego – 2002 o 496 osób. Współczynnik feminizacji jest
tutaj bardzo wysoki - na 100 mężczyzna przypada 114 kobiet. W młodszych grupach wiekowych
przeważają nieznacznie mężczyźni. Jednak w grupach, w których znajdują się osoby powyższej
40 roku życia sytuacja uległa zmianie i tutaj możemy zaobserwować wysoki odsetek kobiet.
Na 100 osób w wieku produkcyjnym w Szklarskiej Porębie przypada 55 osób w wieku
nieprodukcyjnym. W ciągu czterech lat zwiększył się na terenie Szklarskiej Poręby udział
ludności w wieku produkcyjnej z 63,0 % do 64,7 %. Najbardziej widoczny jest wzrost udziału
ludności poprodukcyjnej, której liczba w ciągu czterech lat utrzymała się prawie na
niezmienionym poziomie, co przy spadku liczby ludności w Szklarskiej Porębie spowodował
wzrost udziału w ogólnej liczbie ludności o 1,7 %. Zmiany w udziale osób w wieku
produkcyjnym i nieprodukcyjnym wynikają głównie ze struktury wiekowej mieszkańców miasta,
gdzie ludność w wieku poniżej 30 lat stanowi ok. 40 % wszystkich mieszkańców. W kolejnych
13
latach może nastąpić wzrost bezrobocia, jeżeli na terenie miasta nie będą powstawały kolejne
miejsca pracy.
W grupie osób w wieku 20 – 29 i 30 – 39 przeważają osoby z wykształceniem średnim
zawodowym i zasadniczym zawodowym. W ogólnej licznie ludność najwięcej osób z
wykształceniem podstawowym jest wśród osób starszych powyżej 65 roku życia. Wysoki jest
udział osób z wykształceniem wyższym (8,5 %), w tej grupie przeważają kobiety. Wśród osób z
wykształceniem policealnym, średnim ogólnokształcącym i podstawowym dominują również
kobiety.
4. Możliwości rozwoju Szklarskiej Poręby wynikające z charakterystycznego usytuowania
miasta oraz z zawartych z Miastami Partnerskimi umów.
Usytuowanie Szklarskiej Poręby na styku granic trzech państw Polski, Czech oraz Niemiec,
podobne problemy i priorytety, a także walory krajobrazowe regionu stwarzają możliwości
zawiązywania porozumień pomiędzy państwami i miastami. Takie działania dają potencjalne
możliwości wykorzystania środków unijnych dla rozwoju regionu.
Szklarska Poręba podpisała porozumienia partnerskie z następującymi miastami:

Gmina Harrachov w Republice Czeskiej (15.11.2001r. umowa o współpracy i
partnerstwie)
Obszar współpracy:
- Turystyka i sport – dążenie do wspólnego wykorzystania potencjału rekreacyjnego obu
miasta;
- Wychowanie i szkolnictwo na zasadach wzajemnego poznania, poszanowania i
sąsiedzkiego porozumienia;
- Kultura i sztuka regionu Karkonoszy i Gór Izerskich;
- Kompleksowa ochrona środowiska naturalnego – odbudowa zachwianej biocenozy
Karkonoszy i Gór Izerskich;
-
Międzynarodowa komunikacja i transport – uruchomienie kolejowego połączenia
między obu miastami, otwieranie kolejnych turystycznych przejść granicznych;
- Wzajemna promocja regionu;
- Aktywne wspieranie partnerskich inicjatyw w europejskich funduszach pomocowych;
14

Aulum – Haderup w Królestwie Danii (05.09.1992r. umowa o współpracy),
Obszary współpracy: kultura i szkolnictwo, turystyka i sport, ochrona środowiska, projekty
ekonomiczne oraz współpraca gospodarcza i administracja lokalna;.

Kořenov – Republika Czeska (25.11.2005 umowa o współpracy) – umocnienie stosunków
dobrosąsiedzkich pomiędzy mieszkańcami i władzami miasta.
5. Charakterystyka Szklarskiej Poręby Dolnej na tle pozostałej części miasta
Dotychczasowa analiza walorów i struktury rozwoju gospodarczego Szklarskiej Poręby
zasygnalizowała istnienie dysproporcji pomiędzy poszczególnymi rejonami miasta i ukazała
częściowe przyczyny ich powstawania. Całościowy obraz sytuacji społeczno-gospodarczej
Szklarskiej Poręby Dolnej zawiera pogłębiona analiza historyczno-geograficzna oraz społeczna
tego obszaru.
5.1. Analiza historyczno-geograficzna, zasobów instytucjonalnych wraz z profilem
mieszkańców Szklarskiej Poręby Dolnej
15
Szklarska Poręba jest rozpiętym na górskim obszarze miastem, składającym się z
oddalonych, pozbawionych infrastruktury osiedli, położonych na różnych wysokościach.
Ukształtowanie terenu, odległości, brak komunikacji miejskiej i warunki atmosferyczne (długie,
zwykle sześciomiesięczne zimy, klęski żywiołowe: nagłe powodzie punktowe, nawałnice
śnieżne, wichury) wpływają na izolację lokalnych społeczności. Ostracyzm ten potęgowany jest
brakiem miejsc pracy w okolicy, a także brakiem instytucji czy ośrodków integrujących ludność
danego osiedla. Utrudnienia te najdotkliwiej odczuwają najbiedniejsi i marginalizowani np. z
powodu wieku czy niepełnosprawności. Dopełnieniem niekorzystnych naturalnych warunków
jest
usytuowanie
Szklarskiej
Poręby
w
znacznej
odległości
od
dużych
ośrodków
urbanistycznych. Z tego powodu dostęp osób wykluczonych społecznie np. z powodu chorób
psychicznych, do specjalistycznych ośrodków dziennego pobytu działających w pobliżu miejsca
zamieszkania, jest co najmniej utrudniony bądź dla niektórych, uboższych zupełnie niemożliwy.
Problem odseparowania odczuwalny jest szczególnie przez mieszkańców Szklarskiej
Poręby Dolnej. Większość instytucji wskazanych w pierwszej części Mapy znajduje się w
16
Szklarskiej Porębie Górnej, nieliczne, tj. Ośrodek Resocjalizacyjno – Wychowawczy, Izerskiego
Centrum Pulmonologii i Chemioterapii NZOZ czy Centrum Rehabilitacji Rolników KRUS - w
Szklarskiej Porębie Średniej.
Szklarska Poręba Dolna, ze względu na swe położenie – z dala od głównych ciągów
komunikacyjnych – jeszcze 20 lat temu była siedliskiem domów wczasowych dużych
przedsiębiorstw państwowych z olbrzymich aglomeracji. Wokół tych ośrodków skupiało się
życie dzielnicy - kulturalne, rozrywkowe i gospodarcze. Domy wczasowe dawały zatrudnienie –
stałe i okresowe, a przy okazji mieszkanie, wyżywienie, zwolnienie z opłat za gaz, ogrzewanie,
wodę i energię. W pobliżu funkcjonowały sklepy, bary, dyskoteki, kawiarenki itp. Ze względu na
kiepską sieć dróg i niewielkie natężenie ruchu samochodowego, dobrze prosperowała kolej –
częste były połączenia nie tylko z Jelenią Górą i z pozostałą częścią Polski, ale można było także
stosunkowo szybko przemieszczać się pomiędzy poszczególnymi rejonami Szklarskiej Poręby.
Stacje kolejowe wraz z obsługą kasową znajdowały się w Szklarskiej Porębie Dolnej, Średniej i
Górnej.
W okresie intensywnych przemian ustrojowych Polski i restrukturyzacji wielkich
przedsiębiorstw, wyzbywano się niepotrzebnych, niedochodowych i kosztochłonnych ośrodków i
domów wczasowych. Opustoszałe, przestarzałe, niesprzedane, popadające niejednokrotnie w
ruinę budynki, miasto zaadaptowało na mieszkania komunalne. W nich zamieszkują dawni
pracownicy tychże ośrodków, którzy w wyniku ich zamykania stracili miejsca pracy i stopniowo
stawali się klientami Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Upadała także drobna
przedsiębiorczość – sklepy, kawiarenki, dyskoteki. Ponadto, wraz z rozwojem motoryzacji i
zwiększeniem dostępności do pojazdów mechanicznych, kolej stopniowo ograniczała ilość
17
połączeń. Niezasobnemu mieszkańcowi Szklarskiej Poręby Dolnej ograniczono w ten sposób
środki komunikacji, kolej kursowała coraz rzadziej i wolniej ze względu przestarzały tabor,
nieremontowane torowiska, a autobusy z powodu złej nawierzchni dróg i brak podpisanych
stosownych umów, nie kursowały przez Średnią i Dolną. Dopiero kilka lat temu uruchomiono
dwa połączenie autobusowe PKS tzw. „autobusy szkolne” dostosowane do godzin rozpoczęcia
(ok. 630) i zakończenia (ok1430) zajęć w szkołach Szklarskiej Poręby i Jeleniej Góry. Ponadto
Szklarska Poręba Dolna stała się swego czasu miejscem, do którego przesiedlano osoby oraz
rodziny niewydolne finansowo i rodziny problemowe. Przekwaterowywano je do mieszkań
socjalnych znajdujących się w „Barakach” przy ulicy Waryńskiego 22 i 24. Zamknięcie przed
czterema laty jedynej w tamtym rejonie szkoły podstawowej dopełniało obrazu stopniowo
zamierającej Szklarskiej Poręby Dolnej. Ludność, która apelowała o pozostawienie jedynej
działającej
placówki
oświatowej,
przegrała
z
niżem
demograficznym
i
czynnikami
ekonomicznymi. Działanie takie spotęgowało negatywne nastawienie lokalnej społeczności do
władz miasta, ale także osłabiło wewnętrzne więzi, zachwiało lokalną solidarnością, spotęgowało
marazm i poczucie osamotnienia.
18
Dzielnicę Szklarskiej Poręby Dolnej zamieszkuje 699 osób, przy czym 377 to kobiety
(54%). Najliczniejszą grupę wiekową stanowią osoby w wieku produkcyjnym od 25 do 54 r.ż. –
322 osoby (46%) oraz dzieci szkolne i młodzież do 24 r. ż – 162 osoby (23%). Szklarską Porębę
zamieszkuje stosunkowo mała liczba osób starszych, w wieku powyżej 75 r.ż, uprawnionych do
zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu wieku – 35 osób (zaledwie 5% liczby mieszkańców). 55 osób to
dzieci w wieku do 7 r. ż, co stanowi prawie 8% ogółu mieszkańców tej dzielnicy. 125
mieszkańców to osoby w wieku od 55 do 74 r.ż. i stanowią oni 18% liczby mieszkańców.
Tabela 6. Analiza demograficzna dzielnicy – Szklarska Poręba Dolna
Wiek
Przedział wiekowy
OGÓŁEM
Płeć
do 7 lat
od 7 do 24 od 25 do 54 od 55 do 74 powyżej 74
lat
lat
lat
lat
32
80
171
70
24
377
MĘŻCZYŹNI 23
82
151
55
11
322
OGÓŁEM
162
322
125
35
699
KOBIETY
55
Źródło: USC Szklarska Poręba
Na dzień 31 stycznia 2007 roku liczba bezrobotnych w mieście Szklarska Poręba
wynosiła 527 osób ogółem, w tym 54 osoby z prawem do zasiłku. Spośród osób bezrobotnych
jest 240 kobiet. Wśród wszystkich osób pozostających bez pracy jedynie 54 posiadają prawo do
zasiłku. Na rynku pracy ciężko jest znaleźć zatrudnienie osobom, które znajdują się w
szczególnej sytuacji np. nie posiadają kwalifikacji zawodowych – 162 osoby, mają więcej niż 50
lata – 167 osoby, są w wieku do 25 r.ż, są długotrwale bezrobotne – aż 337 osób, wychowują, co
najmniej jedno dziecko – 38 osób, są niepełnosprawne – 20 osób.
Dokonując analizy demograficznej dzielnicy Szklarska Poręba Dolna i uwzględniając
ogólny problem bezrobocia na terenie Szklarskiej Poręby, można zauważyć, że z tym problemem
boryka się znaczna część mieszkańców Dolnej.
19
Dostrzegając ów problem Urząd Miejski oraz Miejski Ośrodek Pomocy podjął w ostatnim
czasie zintensyfikowane działania mające na celu poprawę sytuacji w rejonie. Miejski Ośrodek
Pomocy Społecznej współpracuje z Urzędem Miejskim w celu opracowania projektu
rewitalizacji miasta, ze szczególnym uwzględnieniem struktur społecznych. We wrześniu 2006
roku wznowiła, po kilkuletniej przerwie, funkcjonowanie Świetlica Środowiskowo –
Terapeutyczna „Cegiełka”. Na bazie lokalowej świetlicy stworzono w porozumieniu z
Komisariatem Policji, dostrzegając wszechstronną izolację Dolnej, Punkt Przyjęć Dzielnicowego.
Ponadto w ramach programu „Ikonka” w porozumieniu z Biblioteką Miejską otwarto w świetlicy
Punkt Biblioteczny i uruchomiono dwa stanowiska komputerowe z dostępem do Internetu.
Ośrodek pomocy zamierza utworzyć w niedługim czasie Klub Integracji Społecznej i Klub
Wolontariusza.
5.2. Identyfikacja kanałów komunikacji społecznej
Zasadniczym celem komunikacji społecznej jest zapewnienie wyczerpującej i zrozumiałej
informacji oraz takich dróg jej obiegu, żeby uzyskać akceptację społeczności lokalnej w procesie
rewitalizacji, jej aktywny udział w programowaniu, decyzjach oraz odpowiedzialności i
finansowaniu.
Komunikacja społeczna ma zapewnić:
–
dostęp do informacji na temat celów i problemów nurtujących społeczność lokalną,
–
pobudzić ich do wyrażania własnych opinii,
–
doprowadzić do powstania płaszczyzny porozumienia pomiędzy wszystkimi partnerami
zainteresowanymi aktywizacją Szklarskiej Poręby Dolnej.
Podstawą współuczestnictwa w procesie uaktywniania jest informacja, wymieniana
pomiędzy wszystkimi partnerami w procesie komunikacji społecznej, zorganizowanej w sprawny
system.
Informowanie w procesie komunikacji społecznej ma wyjaśnić mieszkańcom korzyści
płynące z procesu rewitalizacji, w zamian za tymczasowe zakłócenie normalnego rytmu życia i
określony wysiłek, także finansowy.
Na system komunikacji społecznej składają się:
●
Podmiot inicjujący proces komunikowania się:
- Pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.
20
●
Podmiot odbierający informację:
- przede wszystkim partnerzy indywidualni i zbiorowi zainteresowanie aktywizacją
Szklarskiej Poręby Dolnej.
●
Określone informacje:
- wiadomości zaznajamiające oraz o specyficznym tzw. pedagogicznym charakterze,
wyjaśniające zagadnienie aktywizacji i potrzebę przygotowania programu działań dla
Szklarskiej Poręby Dolnej;
- wiadomości na temat bieżącej przyjętego programu działań dla Szklarskiej Poręby
Dolnej;
- wnioski z monitorowania, oceny i aktualizacji
●
Określony sposób komunikowania się:
- środki komunikacji społecznej bezpośredniej
a) kontakty i spotkania mieszkańców z pracownikami ośrodka pomocy podczas
załatwiania spraw wynikających ze statutowych działań ośrodka;
b) kontakty i spotkania radnych Szklarskiej Poręby Dolnej z mieszkańcami
dzielnicy;
c) spotkania pracowników Świetlicy Środowiskowo- Terapeutycznej „Cegiełka” z
młodzieżą i mieszkańcami Dolnej
d) rozmowy telefoniczne
- środki komunikacji społecznej pośredniej
a) relacje dziennikarzy, prasy i radia, (informacja prasowa, konferencje, wywiady)
b) ulotki, biuletyny, informatory, wydawnictwa, ogłoszenia
c) strona internetowa
d) poczta elektroniczna
e) poczta tradycyjna
System wykorzystywać może:
●
Dokumentację (uchwały Rady Miejskiej, zarządzenia i decyzje Burmistrza, ustalenia
podejmowane w wyniku podpisania porozumienia o partnerstwie „ZDOLNA DOLNA”);
●
Wywiady (bieżące informacje o sytuacji);
●
Badania sondażowe (wywiad kwestionariuszowy, wywiad telefoniczny, ankieta wypełniana
przez respondenta).
21
Sprawność i efektywność działania systemu komunikacji społecznej zależy z jednej strony
od zaangażowania, umiejętności, sposobu pozyskiwania, analizowania i oceny informacji od
mieszkańców, a z drugiej strony od umiejętności doboru form i środków przekazywania
informacji. Do wszystkich wyżej wymienionych formalnych sposobów przekazywania informacji
można dopisać nieformalne sposoby komunikacji, sprawdzające się w tak niewielkiej
społeczności lokalnej, jaką jest społeczność Szklarskiej Poręby Dolnej. Zaliczyć tu można
wiadomości przekazywane ustnie w kontaktach sąsiedzkich, rozpowszechniane w punktach
codziennych spotkań – dwóch sklepach i na przystanku autobusowym oraz informację podawaną
na mszy niedzielnej w Kościele Matki Boskiej Różańcowej.
5.3. Tradycja i doświadczenie społeczne
Szklarska Poręba Dolna to jedna z najpiękniejszych, choć położonych na uboczu dzielnic
miasta. Szansą rozwoju i poprawy bytu mieszkańców jest przypomnienie tradycji, znalezienie
prostego pomysłu na przyszłość oraz pobudzenie do działań społeczności lokalnej. Mieszańcy
powinni mieć ideę, pewien wyróżnik, który uatrakcyjni ich miejsce zamieszkania i sprowadzi do
Szklarskiej Poręby Dolnej turystów, tak z Polski, jak i zza granicy.
Takim pomysłem jest walońska tradycja. W okolicach Szklarskiej Poręby występuje
najwięcej w Polsce, bo około 80 różnego rodzaju minerałów. W związku z tym można
zaproponować działania, które uczynią ze Szklarskiej Poręby Dolnej znany ośrodek
mineralogiczny oparty o walońską przeszłość.
Walonowie - to dawni poszukiwacze złota i kamieni szlachetnych, którzy zamieszkiwali
pogranicze Belgii i Francji. Z czasem Walonami nazywano w Karkonoszach i Górach Izerskich:
”... wszelkich cudzoziemskich Wenecjan, Florentyńczyków lub innych Walonów, którzy jako
ludzie gór, poszukiwacze kamieni czy też biegli w szkle przeszukiwali góry.” Ich “stolicą” stała
się Stara Wieś Szklarska - dziś Szklarska Poręba Dolna.
Stara Wieś Szklarska to najstarsza część Szklarskiej Poręby powstała na przełomie XIII i
XIV w. i związana z walońskimi poszukiwaniami oraz z hutnictwem szkła. Walonowie
wskazywali hutnikom miejscowe złoża kwarcu. Najstarsza huta szkła wymieniona jest w
dokumencie z dnia 7.08.1366 r. jako "od dawna już znajdująca się w Szklarskiej Porębie”, a
ulokowana była przypuszczalnie obok skrzyżowania ul. Piastowskiej z Wiejską. Z czasem
rozwinęła się wieś z niezachowaną kaplicą pielgrzymkową na Orlej Skale, w której znajdował się
22
cudowny obraz Matki Boskiej. Poniżej powstała karczma i wyrosła "lipa sądowa"- miejsce, gdzie
wójt stanowił lokalne prawo.
Szczególne znaczenie miał Chybotek – granitowy, dający się rozkołysać głaz, który
według walońskich legend miał zamykać dostęp do ukrytych skarbów. Walonowie odnaleźli
przypominający złoto piryt wydobywany ze sztolni na Czarnym Grzbiecie. Niedaleko wodospadu
Szklarka walońscy poszukiwacze odkryli złoża dymnego kwarcu, w dolinie Kamiennej złoto,
ametysty i granaty, a w potokach Gór Izerskich nawet perły.
Dziś w Szklarskiej Porębie działają dwa specjalistyczne muzea: Muzeum Mineralogiczne
(ul. J.Kilińskiego 20) i Muzeum Ziemi (Szosa Jeleniogórska 9), organizowane są giełdy
minerałów, rozwija się "Sudeckie Bractwo Walońskie”.
Tak bogata tradycja związana właśnie ze Szklarską Porębą Dolną stanowić może element
integrujący lokalną społeczność, z którego mogą być dumni, który może spowodować
utożsamienie się społeczności ze środowiskiem. Upowszechnienie tradycji walońskich oraz
mocne jej osadzenie zarówno w świadomości mieszkańców jak i powiązanie jej ze Szklarską
Dolną może stanowić bazę do przeprowadzenia wielu działań. Oto kilka propozycji, które można
rozpropagować i upowszechnić wśród lokalnej społeczności, działania na których można
budować lokalne partnerstwo.
1. Propozycja przygotowania turystyczno-dydaktycznego “szlaku walońskiego” w
Szklarskiej Porębie Dolnej i Średniej.
2. “Majówka walońska”. Wpisana na stałe do kalendarza imprez w Szklarskiej Porębie,
z centrum wydarzeń usytuowanych właśnie w Dolnej. W trakcie “Majówki
walońskiej” zostałaby przybliżona historia okolicy, stałym jej elementem byłoby
przejście dawnymi szlakami walońskimi w tradycyjnych strojach. Majówka
kończyłaby się ogniskiem, a wspólne biesiadowanie dałoby możliwość zacieśnienia
kontaktów sąsiedzkich.
3. Wypromowanie okolicy jako dawnego siedliska Walonów poprzez mapki okolicy,
okolicznościowe ulotki i informatory.
4. Cykl imprez, spotkań i działań np. wspólne przygotowywanie uroczystości
walońskich (i nie tylko) i okolicy do godnego reprezentowania Szklarskiej Dolnej.
Takie wspólne działania miałyby spowodować integrację społeczności, poczucie
odpowiedzialności, wzrost zaangażowania oraz utożsamienie się i dumę z
23
przynależności do tej grupy mieszkańców.
5. Ponadto wpisanie na stałe do kalendarza imprez odbywających się w Szklarskiej
Porębie uroczystości walońskich (Dnia Walończyka z pochodem i jarmarkiem- w
sierpniu, Majówki Walońskiej), miałoby zwiększyć stopień zainteresowania okolicą
zarówno ze strony innych mieszkańców (dzieje się coś ciekawego), turystów (imprezy
wyjątkowe, charakterystyczne dla regionu), jak i władz miasta (dofinansowanie,
stworzenie sprzyjającego klimatu do przygotowywania i propagowania uroczystości).
6. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej jako instytucja zajmująca się problemami lokalnej
społeczności
6.1. Schemat organizacyjny
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej jest przełożonym wszystkich pracowników Ośrodka.
Kieruje Ośrodkiem i reprezentuje go na zewnątrz, a także odpowiada za jego działalność oraz
prawidłową realizację powierzonych zadań. Kierownik Ośrodka wykonuje swoje obowiązki przy
pomocy głównego księgowego.
Struktura organizacyjna Ośrodka określona jest w jego Regulaminie organizacyjnym.
Kierownik Ośrodka upoważniony jest przez Burmistrza do wydawania decyzji administracyjnych
w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy, w
indywidualnych sprawach z zakresu świadczeń rodzinnych, do prowadzenie postępowania wobec
dłużników alimentacyjnych, postępowania w sprawach zaliczek alimentacyjnych oraz do innych
zadań przekazanych Ośrodkowi do realizacji.
Gospodarka finansowa Ośrodka prowadzona jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 30
czerwca 2005 r. o finansach publicznych ( Dz. U. Nr 249, poz. 2104, z późn. zm. ), a działalność
Ośrodka jest finansowana w zakresie zadań własnych ze środków budżetu Miasta Szklarska
Poręba oraz w zakresie zadań zleconych ze środków przekazanych przez administrację rządową
na ich realizację.
Zadania z zakresu pomocy społecznej realizowane są przez pracowników socjalnych.
Pracownicy socjalni przyjmują codziennie od godziny 7.30 do godziny 15.30. Prowadzą z
klientem pracę socjalną, przeprowadzają wywiad środowiskowy, podpisują kontrakty socjalne,
piszą
programy
dotyczące
wychodzenia
z
bezdomności
oraz
diagnozują
potrzeby
wnioskodawców, by w konsekwencji opracować wraz z klientem indywidualne programy
24
przezwyciężania trudności życiowych.
W ośrodku praca socjalna odbywa się obecnie w czterech rejonach, według następującego
podziału ulic.
Rejon 1: Armii Czerwonej, Chopina, Cicha, demokratów, Hutnicza, Konopnickiej, Orzeszkowej,
Oficerska, Osiedle Huty, Partyzantów, Plac Sportowy, Sikorskiego, Szosa Czeska, Szklana,
Schroniskowa, Wolności, zdrojowa, Żeromskiego, Armii Ludowej, Słowackiego.
Rejon 2: Krasickiego, Słoneczna Polana, Jedności Narodowej, Krasińskiego, Objazdowa,
Franciszkańska, Waryńskiego, Wesoła, Wojska Polskiego, 1-go Maja, Wzgórze Paderewskiego,
Wyszyńskiego, Mała, Odrodzenia.
Rejon 3: Brzozowa, Hoffmana, Jakuszyce, Kołłątaja, Kolejowa, Narciarska, Osiedle Klimczoka,
Piastowska, Skargi, Spokojna, Turystyczna, Broniewskiego, Kościuszki, Orla Skała, Osiedle
Janosika, zielona, Ludowa, Muzealna, Matejki, Rataja, Urocza, wiejska, Sanatoryjna,
Podsudecka.
Rejon 4: Bronka Czecha, Buczka, Caritas, Dworcowa, Grottgera, gimnazjalna, Jeleniogórska,
Kasprowicza, Krótka, Leśna, Makuszyńskiego, Moniuszki, Okrzei, Prusa, Potokowa, Stroma,
Wiosenna, Wrzosowa, 11-go Listopada, Górna, Morcinka, Odrodzenia, Pstrowskiego, Słoneczna,
Szpitalna, Świerkowa, Wysoka, Parkowa, Armii Krajowej, Dolna, Kilińskiego, Kopernika,
Mickiewicza, Obrońców Pokoju, Osiedla Podgórze.
Administrator przygotowuje decyzje dotyczące pomocy oraz listy wypłat, prowadzi
również sekretariat.
Od maja 2004 roku w strukturze Ośrodka mieszczą się świadczenia rodzinne, realizujące
zadania własne Gminy, wynikające z ustawy o świadczeniach rodzinnych, o postępowaniu wobec
dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej.
W strukturze organizacyjnej Ośrodka Pomocy Społecznej od dwóch lat znajdują się dwie
świetlice środowiskowo-terapeutyczne oraz Punkt Konsultacyjny Rozwiązywania Problemów
Alkoholowych utworzone w ramach realizacji zadań, wynikających z Miejskiego Programu
Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, którego realizatorem z ramienia
Gminy jest miejscowy ośrodek.
25
W punkcie konsultacyjnym zatrudnieni są: prawnik, psycholog, terapeuta. W punkcie
prowadzone są ponadto grupy wsparcia.
Bezpośredni nadzór nad świetlicami ma Kierownik Ośrodka, któremu podlega Kierownik
świetlic. Jedna ze świetlic znajduje się na w dzielnicy Dolnej w budynku po dawnej Szkole
Podstawowej nr 3, druga świetlica działa w dzielnicy Biała Dolina i mieści się w budynku
dawnej Szkoły Podstawowej nr 2, w której obecnie znajduje się Społeczne Centrum Kultury
„Dom na Białce”.
Świetlice świadczą pomocą pedagogiczno – wychowawczą oraz terapeutyczną wobec
dzieci ze środowisk zagrożonych problemem alkoholowym, środowisk niewydolnych
wychowawczo. Działania świetlic ukierunkowane są na szeroko rozumiane przeciwdziałanie
niedostosowaniu społecznemu dzieci i młodzieży. Świetlice wspomagają funkcje rodziny
poprzez zajęcia odbywające się 6 razy w tygodniu, w trakcie których dzieci korzystają z
posiłków, pomocy przy odrabianiu lekcji, z terapii prowadzonej przez wykwalifikowanych
pracowników. Dzieci mogą korzystać ponadto z pomocy psychologa.
Corocznie w okresie zimowym organizowane są tzw. „Ferie z bałwankiem” z których
korzysta ok. 80 dzieci, a w okresie wakacji kolonie terapeutyczne w nadmorskich
miejscowościach.
Schemat struktury organizacyjnej Ośrodka Pomocy Społecznej w Szklarskiej porębie
przedstawia rysunek 1.
26
Kierownik
Ksiegowość
Główny
księgowy
Świadczenia
rodzinne
Pomoc
społeczna
Pracownik
świadczeń
rodzinnych
Specjalista
pracy z
rodziną
Kasjer
Administra
tor
Świetlice
Punkt
konsultacyjny
Pomoc prawna
Psycholog
Terapeuta
Grupy
wsparcia
MKRPA
Kierownik
Świetlic
Starszy
pracownik
socjalny
Starszy
wychowawca
Pracowni
k socjalny
Wychowa
-wca
Kadry
Rys. 1. Schemat struktury organizacyjnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szklarskiej Porębie
27
6.2. Inwentaryzacja zasobów zespołu
Zespół Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szklarskiej Porębie zwiększa się z
roku na rok, w miarę zwiększania się zadań Ośrodka i zakresów czynności w poszczególnych
stanowiskach pracy. Od stycznia 2007 roku do pracy w terenie zatrudnionych jest czterech
pracowników socjalnych, co przy niespełna 8 tys. mieszkańców spełnia już wymogi ustawowe.
Zespół Ośrodka liczy obecnie 16 osób zatrudnionych na umowę o pracę. Ponadto sześciu
specjalistów zatrudnionych jest w ramach umowy zlecenia, w tym trzech terapeutów, psycholog,
pedagog oraz prawnik. Specjaliści świadczą pracę zarówno w Punkcie Konsultacyjnym
Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, jak i w obu świetlicach środowiskowoterapeutycznych, a finansowani są tak jak pracownicy zatrudnieni w świetlicach tj. ze środków
Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.
Zespół pracowników zatrudnionych w ramach umów o pracę jest zgrany i operatywny,
gotowy przyjąć na siebie każde nowe wyzwanie.
1. Elżbieta Pawłowska – pełniąca obowiązki kierownika.
Wiedza i doświadczenie: wykształcenie wyższe, studia podyplomowe z zakresu organizacji i
zarządzania pomocą społeczną. Doświadczenie w pracy
pielęgniarskiej i opiekuńczo wychowawczej, specjalista ds.
świadczeń rodzinnych.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne: umiejętność kierowania zespołem ludzkim,
samodzielność, dyspozycyjność i zaangażowanie,
2. Anna Suliga-Dołężka – Główny księgowy.
Wiedza i doświadczenie:
Magister Ekonomii– Bankowość i ubezpieczenia.
Szkolenia i kursy:
Rachunkowość i gospodarka finansowa – finansowanie i
ewidencjonowanie zaliczki alimentacyjnej.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Przenikliwość, dokładność, kreatywność, zaangażowanie
3. Justyna Mazurkiewicz – Specjalista pracy z rodziną.
Wiedza i doświadczenie:
Policealna Szkoła Pracowników Służb Społecznych i Specjalizacja
I Stopnia w zawodzie pracownik socjalny.
Licencjat – Pedagogika Opiekuńcza z Resocjalizacją.
Magister – Resocjalizacja i profilaktyka osób niedostosowanych
społecznie.
Szkolenia i kursy:
Negocjacje w sprawach rodzinnych.
28
Praca socjalna z dzieckiem zaniedbanym.
Organizacja opieki środowiskowej dla osób z zaburzeniami
czynności psychicznych.
Podstawa obsługi komputera.
Profilaktyka i rozwiązywanie problemów alkoholowych.
Doskonalenie metod i technik pracy socjalnej z grupą.
Umiejętności interpersonalne pracy socjalnej- specjalista I stopnia.
Praktyczne stosowanie przepisów pomocy społecznej.
Profilaktyka zakażeń HIV.
Kontrakt socjalny.
Prostytucja, czyli młodzież na sprzedaż.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Wytrwałość, umiejętność zarządzania zasobami, odpowiedzialność,
kreatywność
4. Regina Cap – Starszy pracownik socjalny
Wiedza i doświadczenie:
Wykształcenie średnie zawodowe. Dyplom uzyskania zawodowego
jako pracownik socjalny.
Szkolenia i kursy:
Kurs obsługi klienta – pomoc pomoc środowiskowa, proces
decyzyjny, świadczenia.
Kontrakt socjalny.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Empatia, komunikatywność, umiejętność pracy w zespole
5. Violetta Kania – Starszy pracownik socjalny.
Wiedza i doświadczenie:
Dyplom uzyskania zawodowego jako pracownik socjalny.
Szkolenia i kursy:
Kontrakt socjalny.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Komunikatywność, umiejętność pracy w zespole, asertywność
6. Agnieszka Szczyrbak – Pracownik socjalny.
Wiedza i doświadczenie:
Licencjat – Pedagogika Opiekuńcza w zakresie Pracy Socjalnej.
Szkolenia i kursy:
Przygotowanie do pracy wychowawców w placówkach
wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej.
Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach.
Problematyka wykorzystywania seksualnego dzieci.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Empatia, komunikatywność, umiejętność pracy w zespole
29
7. Ewa Żakowicz – Specjalista do spraw finansowo-kadrowych.
Wiedza i doświadczenie:
Wykształcenie średnie ogólne.
Szkolenia i kursy:
Kapitał początkowy.
Kadry 2000.
System dwustronnej wymiany informacji-płatnik.
Prawo pracy w praktyce.
Prawo ubezpieczeń społecznych.
Świadczenia z ubezpieczenia społecznego.
Zasoby przeprowadzania inwentaryzacji.
Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego.
Podatek dochodowy.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
doświadczenie, zapał, sumienność.
8. Małgorzata Wojnarowicz – Administrator kasjer.
Wiedza i doświadczenie:
Wykształcenie średnie techniczne.
Szkolenia i kursy:
Kurs komputerowy.
Obsługa klienta, pomoc środowiska, proces decyzyjny,
świadczenia.
Zamówienia publiczne.
Zasiłki rodzinne, wychowawcze i opiekuńcze.
Świadczenia rodzinne, zaliczka alimentacyjna i postępowanie
wobec dłużników alimentacyjnych.
Zmiany w systemie świadczeń rodzinnych oraz zaliczek
alimentacyjnych
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Odpowiedzialność, dokładność, przenikliwość.
9. Marta Orłowska – Referent do spraw świadczeń rodzinnych.
Wiedza i doświadczenie:
Licencjat – Komunikacja Społeczna i Medialna.
Szkolenia i kursy:
Praktyczne rady rozwiązywania problemów z zakresu ustawy o
dłużnikach alimentacyjnych, zaliczce alimentacyjnej,
świadczeniach rodzinnych.
Świadczenia rodzinne, zaliczka alimentacyjna-postepowanie.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Komunikatywność, dokładność, sumienność
10. Irena Puch – Kierownik – Starszy wychowawca.
Wiedza i doświadczenie:
Magister – Filologia polska. Kwalifikacje- Pedagogika opiekuńczowychowawcza.
30
Szkolenia i kursy:
Pedagogika Opiekuńcza z technologią informacyjną.
Rysunek dziecka jako narządzie pracy socjoterapeutycznej.
Dziecko z trudnościami w nauce.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Empatia, komunikatywność, odpowiedzialność
11. Ewa Filipiak – Starszy wychowawca.
Wiedza i doświadczenie: Magister Geografii.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Odpowiedzialność, empatia, komunikatywność
12. Edyta Żakowicz – Wychowawca.
Wiedza i doświadczenie:
Licencjat – Politologia.
Szkolenia i kursy:
Problematyka wykorzystywania seksualnego dzieci.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Kreatywność, empatia, odpowiedzialność
13. Justyna Jasińska: Wychowawca.
Wiedza i doświadczenie: Licencjat – Praca Socjalna.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Kreatywność, empatia, zapał i zaangażowanie
14. Kazimierz Osowski: Administrator.
Wiedza i doświadczenie: Wykształcenie średnie techniczne.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Odpowiedzialność, dokładność, systematyczność
15. Jerzy Prędki: Konserwator.
Wiedza i doświadczenie: Wykształcenie podstawowe.
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Miły, lubiący wyzwania, wszechstronny
16. Wiesława Motaczyńska: Pracownik fizyczny.
Wiedza i doświadczenie:
Wykształcenie średnie ogólnokształcące.
31
Szczególne umiejętności i cechy indywidualne:
Pracowitość, staranność, dokładność.
6.3. Zadania ustawowe i statutowe, a możliwości prowadzenia działań pro-społecznych
Identyfikacja instytucji w otoczeniu
Główne zadania i cele pomocy społecznej określa ustawa o pomocy społecznej,
postanawiając jednocześnie, że pomoc organizują organy administracji rządowej
i
samorządowej, współpracując w tym zakresie z organizacjami społecznymi, Kościołem
Katolickim, innymi Kościołami, związkami wyznaniowymi, fundacjami, stowarzyszeniami,
pracodawcami oraz osobami fizycznymi i prawnymi.
Kształtowanie lokalnej strategii rozwiązywania problemów społecznych, przebudowa
systemu pomocy społecznej wymaga określenia podstawowych wartości i celów, do których
jako społeczność lokalna chcemy zmierzać.
Wartościami, którymi należy się kierować przy tworzeniu lokalnego programu pomocy
społecznej są:
1. harmonijny rozwój człowieka,
2. aktywny udział w kształtowaniu swojego życia,
3. prawo do dokonywania wyborów i ponoszenia ich konsekwencji,
4. partnerstwo i podmiotowość.
1.
Kierując się tymi właśnie wartościami, podstawą prawną działania Miejskiego Ośrodka
Do zadania Ośrodka należy zatem:
1. analiza i ocena zjawisk, rodzących zapotrzebowanie na pomoc społeczną;
2. realizowanie zadań wynikających z rozeznanych potrzeb społecznych,
3. realizowanie zadań wynikających z Miejskiego Programu Profilaktyki i Przeciwdziałaniu
Alkoholizmowi, Narkomanii i Przemocy w Rodzinie.
4. rozwijanie nowych form pomocy społecznej i samopomocy w ramach zidentyfikowanych
potrzeb,
5. utworzenie i koordynacja działań Klubu Integracji Społecznej;
6. prowadzenie i rozwój niezbędnej infrastruktury socjalnej,
7. praca socjalna rozumiana jako działalność zawodowa skierowana na udzielanie pomocy
osobom i rodzinom w uzyskaniu zdolności do właściwego funkcjonowania w
społeczeństwie oraz inspirowanie i tworzenie warunków sprzyjających temu celowi, a
32
także podejmowanie działań profilaktycznych,
8. pobudzanie społecznej aktywności i samodzielności w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb
życiowych osób i rodzin,
9. świadczenie usług przewidzianych ustawą o pomocy społecznej oraz innymi przepisami,
10. przyznawanie i realizowanie przewidzianych ustawą o pomocy społecznej świadczeń
pieniężnych i niepieniężnych,
11. prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawach indywidualnych z zakresu
świadczeń rodzinnych,
12. prowadzenie postępowania wobec dłużników alimentacyjnych, postępowania w sprawach
zaliczek alimentacyjnych,
13. prowadzenie świetlic środowiskowych,
14. koordynowanie działań realizowanych przez organizacje pozarządowe i inne podmioty
realizujące zadania z zakresu pomocy społecznej.
Główne cele wynikające z wyżej wymienionych zadań skierowane są na:
-
kształtowanie samodzielności i odpowiedzialności wśród korzystających z
pomocy i stymulowanie ich aktywności,
-
uzupełnianie możliwości i wysiłków jednostki i rodziny, aby doprowadzić do
stanu, w którym będą mogły one w sposób niezależny zaspokajać swoje potrzeby,
-
stworzenie spójnego systemu wsparcia dla rodzin dotkniętych dysfunkcjami
społecznymi,
-
zatrzymanie mechanizmów społecznego wykluczenia, zapobieganie społecznej
izolacji i marginalizacji najsłabszych i najbardziej zagrożonych grup społecznych,
-
aktywizację zawodową i społeczną,
-
wykorzystanie potencjału organizacji pozarządowych, grup samopomocowych,
wolontariatu, w realizacji zadań pomocy społecznej,
-
eliminowaniu źródeł społecznego niezadowolenia oraz złej oceny pracy instytucji,
zajmujących się pomocą społeczną,
Zmierzając do osiągnięcia wyżej wymienionych celów Ośrodek współdziała z Miejską
Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, realizując działania wynikające z
Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.
Główne cele wynikające z Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów
33
alkoholowych skierowane są na:
-
ograniczenie spożywania napojów alkoholowych,
-
wdrożenie nowocześniejszych form profilaktyki kierowanej w szczególności do
dzieci i młodzieży,
-
budowanie skutecznych form kontroli prawnej i społecznej nad szkodliwymi
formami postępowania osób nadużywających alkoholu (w szczególności
przeciwdziałanie przemocy w rodzinie),
-
zwiększenie skuteczności i dostępności terapii,
-
wspomaganie działalności organizacji pozarządowych i osób fizycznych,
realizujących zadania związane z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów
alkoholowych,
-
monitorowanie problemów alkoholowych i narkotycznych (badania, sondaże,
diagnozy),
II. Diagnoza głównych problemów i potrzeb mieszkańców
1. Sondaż diagnostyczny
W naszych badaniach wykorzystałyśmy metodę sondażu diagnostycznego. Badania
sondażowe
obejmują
wszelkiego
typu
zjawiska
społeczne
o znaczeniu istotnym dla wychowania, ponadto stany świadomości społecznej, opinii
i
poglądów
określonych
zbiorowości,
narastania
badanych
zjawisk,
ich
tendencji
i nasilenia”.
Wybrałyśmy technikę ankiety, co umożliwiło nam przeprowadzenie badań w
jstosunkowo krótkim czasie, zapewniając podobne warunki wszystkim ankietowanym.
Niewątpliwą zaletą tej techniki jest możliwość przeprowadzenia badań bez udziału samego
ankietera, z zastosowaniem pytań o znacznym stopniu standaryzacji, które nie wnikają głęboko w
problematykę tematu. Możliwość taką uzyskałyśmy poprzez zastosowanie narzędzia badawczego
w postaci kwestionariusza ankiety. Skorzystałyśmy z prezentowanego w materiałach
szkoleniowych kwestionariusza ankiety zawierającego pytania zamknięte, w części zaopatrzone
34
w ograniczony zestaw możliwych odpowiedzi, tzw. kafeterię. Zastosowano kafeterię zamkniętą,
zawierającą ograniczony zestaw możliwych odpowiedzi, kafeterię otwartą, umożliwiającą
prezentację własnej wypowiedzi, odmiennej od podanych przez ankietera.
W kwestionariuszu znajdują się także kafeterie koniunktywne, które dają możliwość
dokonania wyboru kilku z możliwych odpowiedzi. Ten rodzaj pytań umożliwia utworzenie
hierarchii, według częstotliwości wyboru danej odpowiedzi. Część pytań zawartych w
kwestionariuszu to pytania otwarte, pogłębiające nieco obszar badań, poprzez możliwość
krótkiego uzasadnienia własnego zdania na dany temat.
Przygotowano i rozprowadzono około 250 ankiet „Nasze najbliższe otoczenie”.
Punkty rozprowadzania ankiet:
a) Radni ze Szklarskiej Dolnej - osobiście
b) Izerskie Centrum Pulmonologii i Chemioterapii – Szklarska Poręba Średnia
c) Świetlica „Cegiełka” – pracownicy
d) Ośrodek Wczasowo- Szkoleniowy Politechniki Wrocławskiej
e) Biuro Rady w Urzędzie Miejskim
f) Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Szklarskiej Porębie.
g) Funkcjonariusze Straży Miejskiej – osobiści w kontaktach z mieszkańcami
Miejsce i forma zbiórki ankiet:
a) Ośrodek Wczasowo - Szkoleniowy Politechniki Wrocławskiej – urna na
kwestionariusze;
b) Świetlica „Cegiełka” – urna oraz bezpośredni kontakt z pracownikami,
c) Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Szklarskiej Porębie – pracownicy socjalni,
objaśniający i pomagających pod względem merytorycznym przy
ankiet;
Statystyka sprawozdawcza:
Do dnia 4 lutego zebrano 196 wypełnionych ankiet, w tym:

112 od mieszkańców Szklarskiej Poręby Dolnej

32 od mieszkańców Szklarskiej Poręby Średniej

16 od mieszkańców Szklarskiej Poręby Marysin
35
wypełnianiu

20 od mieszkańców Szklarskiej Poręby Centrum

8 od mieszkańców Szklarskiej Poręby Biała Dolina

8 od mieszkańców Szklarskiej Poręby Huta
Badania pogłębione będą dotyczyły ankiet zebranych z dzielnicy Szklarskiej Poręby Dolnej,
pozostałe posłużą na tym etapie jako materiał porównawczy, który pozostawiony zostanie do
późniejszego wykorzystania przy opracowaniu map problemów i zasobów pozostałych dzielnic
Szklarskiej Poręby.
1. Wybór głównego problemu
Sformułowanie problemów powinno w sposób precyzyjny określić nasze wątpliwości i
wyznaczyć zakres interesujących nas, badanych zjawisk. Problemem badawczym nazywamy to,
co jest co zawiera się w przedmiocie naszych badań.
W okresie od października do grudnia 2006 roku zostały przeprowadzone badania
ankietowe dotyczące „Naszego najbliższego otoczenia”.
Ankiety zostały rozniesione we wszystkie dzielnice Miasta Szklarska Poręba
(Marysin, Biała Dolina, Centrum, Średnia) ze szczególnym uwzględnieniem dzielnicy
Szklarskiej Poręby Dolnej, która pośrednio okazała się przedmiotem naszych badań.
Główny problem badawczy związany jest z dokonaniem oceny najbliższego otoczenia przez
mieszkańców. Sformułowany został następująco
„Jakie problemy dostrzegają mieszkańcy Szklarskiej Poręby Dolnej w miejscu swojego
zamieszkania i czy gotowi są wziąć czynny udział w działaniach, zmierzających do ich
rozwiązania?”.
Wyniki badań ankietowych oraz obserwacja własna pozwoliły określić zasadniczy
problem wyłoniony sposród wielu innych, którego rozwiązaniem w pierwszej kolejności winni
zająć się pracownicy ośrodka pomocy i sami zainteresowani. Ów problem związany jest z
brakiem propozycji i możliwości atrakcyjnego spędzania wolnego czasu, szczególnie przez
młodzież. Rozwiązanie tego zagadnienia leży w możliwościach pracowników ośrodka pomocy,
który do współpracy zamierzają zaprosić nie tylko samych zainteresowanych (młodzież), ale i
36
wszystkich chętnych mieszkańców Szklarskiej poręby Dolnej. Zapewnienie młodzieży
możliwości atrakcyjnego spędzania czasu, to wierzchołek góry bolączek, jakie trawią tę okolicę.
Aktywizując młodzieża pośrednio wskażemy im nie tylko ciekawe sposoby spędzania wolnego
czasu, ale postaramy się uzyskać rezultaty, o których szerzej w nakreślonym profilu społeczności
lokalnej.
2.
Badania pogłębione – wyniki badań ankietowych
Spośród 112 ankietowanych zamieszkujących dzielnicę Szklarskiej Poręby Dolnej 68 to
kobiety, co stanowi 60,7% badanych. Badanych mężczyzn jest 44, co stanowi 39,3%.
Uwzględniając wiek badanych 48 osób jest w wieku od 18 do 35 lat, 42 osoby w wieku od 36 do
55 lat i 22 osoby w wieku 56 lat i powyżej.
Wiek i płeć badanej grupy
Płeć
Wiek
Mężczyźni
OGÓŁEM
Kobiety
L.
%
L.
%
L.
%
18 – 35 lat
21
18,7
27
24,1
48
42,8
36 – 55 lat
17
15,2
25
22,3
42
37,5
56 lat i pow.
6
5,4
16
14,3
22
19,7
OGÓŁEM
44
39,3
68
60,7
N = 112
100,0
Spośród 112 ankietowanych 25 osób (22,3%)spostrzega swoje miejsce zamieszkania jako
zdecydowanie gorsze, na tle innych części miasta. 36 osób, co stanowi 32,1% uważa, że jest
37
gorsze, 21 badanych osób (18,8%) twierdzi, że jest lepsze, 18 osób uważa, że niczym nie różni
się ich miejsce zamieszkania od innych części miasta i stanowią oni 16,1% badanych. 12
osobom (10,7%) trudno jest dokonać oceny.
ocena badanych
trudno powiedzieć
10,7
jest zdecydowanie
gorsze
22,3
jest gorsze
32,1
16,1
niczym się nie rózni
18,8
jst lepsze
0
10
20
30
40
Rys. 2 Ocena miejsca zamieszkania na tle innych części miasta.
Spośród 18,8% badanych, przekonanych, że ich miejsce zamieszkania jest lepsze od innych
części miasta , najczęstszym uzasadnieniem są opinie, że:
-
mieszkają tam wspaniali ludzie
-
jest czyste, bezpieczne, znajduje się na uboczu
-
są odśnieżane ulice
Spośród w sumie 54,4% badanych którzy swoje miejsce zamieszkania postrzegają jako gorsze i
zdecydowanie gorsze od innych, najczęstszym powodem takiej opinii są:
-
brak komunikacji miejskiej
-
zaniedbane drogi
-
trudne warunki, zwłaszcza zimą
-
brak ławek, koszy na śmieci, parkingów
-
brak poczty, przychodni zdrowia
-
brak domu kultury
-
brak zainteresowania ze strony Radnych
38
Spośród wielu problemów, wymienianych przez badanych, jako występujących w ich miejscu
zamieszkania, szeregując je od najważniejszego do najmniej istotnego, najczęściej wskazywano
na:
1. brak miejsc do spędzania wolnego czasu
- 34,4% (89 razy)
1. brak miejsc pracy
- 25,1% (65 razy)
2. alkoholizm
- 18,5% (48 razy)
3. brak komunikacji miejskiej
- 14,3% (37 razy)
4. złe oświetlenie ulic
- 7,7% (20 razy)
N=259
złe oświetlenie ulic
7,7
brak komunikacji miejskiej
14,3
18,5
alkoholizm
25,1
brak miejsc pracy
34,4
brak miejsc do spędzania
czasu wolnego
0
10
20
30
40
Rys. 3 Uszeregowanie najczęściej występujących problemów w miejscu zamieszkania według opinii
badanych
Przedstawiając badanym listę 10 problemów, które zdaniem badaczy mogą wystąpić w
miejscu zamieszkania i prosząc o uszeregowanie ich według ważności, w opinii ankietowanych
najczęściej, bo 45 razy pojawił się problem ograniczonych miejsc dla dzieci i młodzieży gdzie
mogliby spędzać czas wolny, co stanowi 15,9% wszystkich opinii. Równie często, bo 37 razy
(13,1%) wskazywano na brak dbałości o środowisko, otaczające miejsce zamieszkania. Po 34
razy (12,0%) wskazano na niski poziom czystości i estetyki oraz słabe wykorzystanie już
istniejących miejsc do spędzania czasu wolnego.
28 razy (po 9,9%) wskazano na brak
wyczulenia mieszkańców na potrzeby pomocy, Niewystarczające rozpoznanie potrzeb osób
wymagających pomocy oraz brak miejsc parkingowych. 22 razy (7,8%) wskazano na zagrożenie
39
mienia prywatnego. 16 razy (5,6%) uznano, że problemem jest wandalizm osiedlowy, a jedynie
11 razy (3,9%), że brak porządku publicznego
brak dbałości o otaczające
środowisko
brak wyczulenia na potrzeby
N=283
brak rozpoznania potrzeb
37
28
28
brak porządku publicznego
niski poziom czystości i
estetyki
brak miejsc parkingowych
11
34
28
16
wandalizm osiedlowy
22
34
45
0
10
20
30
40
50
zagrożenie mienia
prywatnego
słabe wykorzystanie miejsc
istniejących
brak miejsca do spędzania
czasu wolnego
Rys. 4 Wskazanie ważności przedstawionych problemów w opinii ankietowanych
Spośród 112 badanych osób 27 (24,1%) jest w przekonaniu, że sami mieszkańcy byliby w
stanie rozwiązać zasygnalizowane problemy. 40 ankietowanych tj. 35,7% jest zdania, że jedynie
niektóre z nich. Nie widzi takiej możliwości 35 osób (31,3%), a 10 badanych tj. 8,9% nie jest w
stanie tego stwierdzić.
35,7%
31,3%
24,1%
tak, wszystkich
8,9%
tylko niektórych
nie, żadnego
trudno powiedzieć
Rys.5 Możliwość rozwiązania problemów przez samych mieszkańców w opinii badanych
40
Zdaniem 48 badanych (42,9%) w miejscu ich zamieszkania podejmowano już próby rozwiązania
problemów. Przeciwnie uważa 45 osób, co stanowi 40,2% spośród ankietowanych, a 19 tj. 16,9%
nie przypomina sobie, aby takie działania były podejmowane.
40,2%
42,9%
tak
16,9%
nie
nie przypominam sobie
Rys.6 Podejmowane próby rozwiązania problemów w miejscu zamieszkania
Spośród 42,9% badanych, którzy dostrzegli takie działania w miejscu ich zamieszkania,
najczęściej wskazywano na:
-
pomoc socjalną
-
organizowanie festynów okolicznościowych
-
powstanie świetlicy
-
rozmowy z radnymi
-
petycje z protestami mieszkańców
Badani wskazali inicjatorów, którzy ich zdaniem podejmowali dotychczas działania
mające na celu rozwiązanie problemów w miejscu zamieszkania. Najczęściej wskazywano, że
działania inicjowali:
-
badani osobiście
33 razy
-
mieszkańcy
45 razy
-
Rada Miasta
16 razy
Spośród innych podmiotów najczęściej wskazywano na:
41
-
Izerskie Centrum Pulmonologii i Chemioterapii
14 razy
-
Świetlicę środowiskowo-terapeutyczną
18 razy
Wśród badanych
67 osób włączyłoby się w działania mające na celu rozwiązanie
konkretnego problemu, a 45 osób nie wykazało zainteresowania podejmowaniem podobnych
działań.
Wskazywany przez badanych sposób ewentualnych działań przedstawiał się następująco:
- podpisanie petycji
32 (25,4%)
- napisanie petycji samemu i zbieranie pod nią podpisów
12
- włączenie się w działania zorganizowanej grupy mieszkańców
34 (27,0%)
-
(9,5%)
zorganizowałbym grupę mieszkańców do rozwiązywania
określonego problemu
16 (12,7%)
- zajęcie się przygotowaniem różnych materiałów promujących
działania na rzecz rozwiązywania określonego problemu
- zajęcie się planowaniem działań
-
8 (6,4%)
12 (9,5%)
zajęcie się pozyskiwaniem koniecznych materiałów,
narzędzi itp.
5 (4,0%)
- ofiarowanie pewnej sumę pieniędzy na takie działania
7 (5,5%)
Spośród 45 ankietowanych, którzy nie wykazali zainteresowania podejmowaniem takich
działań, najczęściej wskazywaną przyczyną był:
-
braku czasu
43 (65,2%)
-
brak przekonania o uprawieniu do podejmowania takich działań
12 (18,2%)
-
brak wiary w powodzenie jakichkolwiek działań
11 (16,6%)
W w/w ankiecie wzięło udział 56 osób w tym kobiet 38, mężczyzn 18
WNIOSKI WŁASNE
Spośród rozprowadzonych 250 ankiet, wypełnionych powróciło 78,4%. Część mieszkańców
nie wykazała zainteresowana wypełnianiem kwestionariusza. Część z ankiet wróciła do urn
niewypełnionych, a część mieszkańców. Szklarskiej Poręby, nie zwróciła ankiet mimo
deklarowania się do jej wypełnienia. W opinii badaczy wypełnienie ankiety przez część badanych
42
było problemowe i tu niezbędna była pomoc osób zaangażowanych w ich rozprowadzanie.
Przyniosło to dodatkowe korzyści informacyjne dla badaczy, którzy w rozmowie mogli pogłębić
zakres problemu.
Analiza przeprowadzonych badań niewątpliwie ukazuje celowość aktywizowania terenu
Szklarskiej Poręby Dolnej. Jest to najbardziej zaniedbana i odległa od centrum część miasta.
Wyniki badań potwierdziły, że miejsce zamieszkania w tej dzielnicy, sprawia poczucie pewnej
izolacji u znacznej grupy badanych i postrzegania swojego miejsca zamieszkania jako gorszego
na tle innych dzielnic miasta.
Jedynym miejscem gdzie mogą spotykać się dzieci, młodzież, ale też i dorośli jest w chwili
obecnej Świetlica Środowiskowo-terapeutyczna, a brak miejsca do spędzania czasu wolnego
okazało się problemem priorytetowym wśród mieszkańców tej dzielnicy.
Wyniki badań ukazują, że wśród osób zainteresowanych wypełnieniem ankiety niemal 50%
to osoby w młodym wielu, z dużym potencjałem do działania i podejmowania wyzwań
zmierzających do wpojenia odpowiedzialności za jakość swojego życia i swoje dalsze
funkcjonowanie w społeczności lokalnej. Uwzględniając fakt, że ponad połowa, bo 59,8%
badanych gotowa jest podjąć się różnych działań, które miałby na celu rozwiązanie problemu
można stwierdzić, że niewątpliwie działania takie są konieczne i przyniosą wymierne efekty,
zmierzające zarówno do integracji miejscowego środowiska lokalnego, jak i do rozwiązania
nurtujących go problemów.
III. Badanie potencjału społeczno-kulturowego środowiska – odkrywanie sił społecznych
1. Badanie relacji w środowisku
W trakcie opracowywania MAPY POTRZEB I ZASOBÓW
DLA
SZKLARSKIEJ PORĘBY DOLNEJ
analizowano szczegółowo mocne oraz słabe strony miasta i stwierdzono, że pokrywają się
one w dużej części z czynnikami zewnętrznymi i wewnętrznymi oddziałującymi na całą
Szklarską Porębę. Zasadnym jest, zatem uwzględnienie w MAPIE
POTRZEB I ZASOBÓW DLA
SZKLARSKIEJ PORĘBY DOLNEJ uwarunkowań dotyczących całości miasta Szklarska Poręba.
Takie ujęcie wynika z faktu, iż poszczególne obszary miasta, w tym Szklarska Poręba Dolna,
przestrzennie, gospodarczo i społecznie są ze sobą powiązane. W konsekwencji również
43
działania podejmowane w innych częściach miasta będą miały wpływ na przemiany
dokonujące się w Szklarskiej Porębie Dolnej.
Początek 2007 roku to dobry okres na rozpoczęcie działań nie tylko w Szklarskiej Porębie
Dolnej, ale i w innych rejonach miasta. Przede wszystkim, dlatego, że od listopada ubiegłego
roku w Szklarskiej Porębie jest nowy Burmistrz – Arkadiusz Wichniak, z wykształcenia
pedagog, społecznik, człowiek żywo zainteresowany poprawą sytuacji w mieście, któremu
nieobce są problemy mniej uprzywilejowanych, biedniejszych i niewydolnych grup
mieszkańców. Z Burmistrzem współpracuje intensywnie Rada Miejska, w przeważającej
części złożona z radnych wybranych jesienią 2006 roku, a zatem pełnych zapału do realizacji
nowych pomysłów. Spora część działaczy wywodzi się ze środowisk od lat działających
społecznie na rzecz miasta, w różnego rodzaju stowarzyszeniach. Początek kadencji, wraz z
początkiem roku stwarza pomyślną aurę do podejmowania inicjatyw również tych
nastawionych na poprawę warunków życia lokalnej społeczności. Grupa radnych Rady
Miejskiej czynnie angażuje się w różnego rodzaju inicjatywy pro- społeczne. Przy programie
ZDOLNA DOLNA liczyć można na:
- Irenę Rzemieniewską – pomoc dentystyczną, społeczniczkę, radną ze Szklarskiej Poręby
Dolnej;
- Przemysława Wiatera – historyka, pasjonata historią Szklarskiej Poręby w tym historią
Walonów, radnego ze Szklarskiej Poręby Dolnej;
- Marcina Barbarowicza – nauczyciela, radnego ze Szklarskiej Poręby Dolnej;
Osoby te, jak do tej pory, mocno związane są ze wszystkimi działaniami podejmowanymi w
związku z aktywizacją mieszkańców Szklarskie Poręby Dolnej i programem ZDOLNA DOLNA.
Ponadto czynnie uczestniczą w spotkaniach:
- Dorota Maj – pielęgniarka, przewodnik górski, społeczniczka i wolontariuszka czynnie
działająca w Domu „Na Białce” radna z Białej Doliny;
- Grażyna Mierzwińska – nauczyciel, społeczniczka i wolontariuszka czynnie działająca w Domu
„Na Białce” radna z Białej Doliny;
- Donat Pawłowski – komendant policji, żywo zainteresowany problemami mieszkańców
Szklarskiej Poręby, członek Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych;
- Dorota Turska – pracownik Urzędu Miasta odpowiedzialny za pozyskiwanie środków unijnych
na programy, również za nadzór nad przygotowywanym programem rewitalizacji miasta
44
Szklarska Poręba. W programie tym szczególny nacisk kładzie się na problemy lokalnej
społeczności.
Oprócz wyżej wskazanych osób związanych z lokalną społecznością z racji wykonywanego
zawodu lub pełnionej funkcji, wskazać należy grupę osób wywodzącą się ze Szklarskiej Poręby
Dolnej, która może stać się sojusznikiem lub partnerem w działaniach. Zaliczyć można tu:
- Ojca Marka Sowińskiego- franciszkanina, proboszcza Parafii p.w. Bożego Ciała;
- Jerzego Sieleckiego – właściciela Schroniska na Kamieńczyku;
- Edwarda Kukiełka właściciela piekarni usytuowanej w Szklarskie Porębie Dolnej;
- Małgorzaty Gałązki – aktywnej i chętnej do współdziałania mieszkanki Szklarskiej Poręby
Dolnej;
-Mariusza Trzaka- Dyrektora Izerskiego Centrum Pulmonologii i Chemioterapii NZOZ;
-Edytę Żakowicz i Justynę Jasińską pracowników socjalnych zatrudnionych w Świetlicy
Środowiskowo- Terapeutycznej „Cegiełka” w Szklarskiej Porębie Dolnej, czynnie działających
na rzecz lokalnej społeczności;
- Justynę Mazurkiewicz specjalistę pracy z rodziną i Violettę Kanię starszego pracownika
socjalnego z terenu Szklarska Poręba Dolna, inicjującym i propagującym program ZDOLNA
DOLNA.
Wśród instytucji i urzędów, które mają wpływ na lokalną społeczność ( i które należałoby
pozyskać dla działań) znajdują się:
- Urząd Miejski;
- Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wraz z działającą na tym terenie Świetlicą ŚrodowiskowoTerapeutyczną „Cegiełka”;
- Miejska Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych;
- Komisariat Policji;
- Muzeum Ju-na wraz z Bractwem Walońskim;
- Parafię Bożego Ciała;
- Sklep Ogólnospożywczy Elżbieta Łukasik i Jolanta Łukasik
- Sklep Ogólnospożywczy MarekŻaczek
- Piekarnię Edward Kukiełka
- Karkonoski Park Narodowy;
- Izerskie Centrum Pulmonologii i Chemioterapii NZOZ.
45
Wskazane wyżej osoby i przedstawiciele instytucji mają niewątpliwy, bezpośredni lub
pośredni wpływ na sytuację mieszkańców Szklarskiej Poręby Dolnej. Wpływy te są różnorodne,
od bezpośrednich– poprzez lokalne autorytety w różnych dziedzinach życia, począwszy od
duchowości po ekonomię, do pośrednich, ale niewątpliwie znaczących – poprzez Burmistrza i
radnych - w postaci podejmowanych decyzji i uchwał wpływających na sytuację mieszkańców.
Istotnym jest, że instytucje dysponują kapitałem, czy to w postaci zasobów finansowych,
lokalowych czy też możliwości wygospodarowania pomocy rzeczowej.
2. Analiza SWOT
Przedstawione dotychczas czynniki, zewnętrzne i wewnętrzne wpływające zarówno na
Szklarską Porębę, jak i na poszczególne jej rejony, zebrane zostały i uporządkowane w
postaci tzw. Analizy SWOT. Przeciwstawia ona „Mocne Strony” miasta jego „Słabym
Stronom” oraz „Zagrożenia” zewnętrzne – „Szansom”. Wyniki analizy SWOT, ostatecznie
zostały ujęte następująco:
46
Tabela 9. Analiza SWOT miasta Szklarska Poręba
MOCNE STRONY
SZANSE
- Walory krajobrazu, przyrody i klimatu sprzyjające - Położenie geograficzne
rozwojowi turystyki i wypoczynku
- Potencjalny popyt na usługi rekreacyjno-turystyczne,
- Warunki sprzyjające uprawianiu sportu
wynikający z wstąpienia do Unii Europejskiej
- Rosnąca podaż i coraz wyższa jakość oferowanych usług - Przynależność do Euroregionu Nysa i Związku Gmin
turystycznych
Karkonoskich
- Pozytywne tendencje w zakresie stanu środowiska - Przygraniczne położenie, w tym możliwość
naturalnego
uruchomienia transgranicznego ruchu kolejowego
- Rezerwy wody pitnej oraz zasoby wód mineralnych i - Dalszy rozwój bazy sportowej
termalnych
- Możliwość pozyskania środków finansowych z UE
- Pozytywne tendencje w zakresie infrastruktury
telekomunikacyjnej
- Aktywizacja bezrobotnych
- Dobrze rozwinięty rynek usług bankowych
- Wzrost gospodarczy, a tym samym wzrost dochodów
mieszkańców
- Funkcjonowanie specjalistycznych placówek ochrony
zdrowia o zasięgu ponadlokalnym.
- Istnienie dziedzin
ponadlokalnym.
kulturotwórczych
o znaczeniu
- Aktywna działalność władz samorządowych na rzecz
rozwoju miasta
- Dobrze rozwinięta sieć handlu i usług
- Aktywność organizacji pozarządowych
- Dobrze rozwinięta baza sportowa
- Dobrze rozwinięta sieć szkół
gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych
podstawowych,
- Korzystne położenie miasta blisko granicy powodujące
ożywienie gospodarcze
SŁABE STRONY
ZAGROŻENIA
- Rozległość przestrzenna miasta i konfiguracja terenu
- Niedostosowany system zasilania finansowego do zadań
gminy
- Poziom zanieczyszczenia środowiska naturalnego
47
- Bardzo duże natężenie ruchu kołowego w centrum
miasta oraz jego implikacje
- Postępujący proces starzenia się lokalnej społeczności
- Brak jednoznacznego profilu rozwoju funkcji turystycznej - Ograniczenia rozwojowe miasta wynikające z obecności
miasta
Karkonoskiego Parku Narodowego
- Stosunkowo wysoki poziom przestępczości
- Brak skutecznej [polityki państwa
rozwiązywania problemu bezrobocia
w
zakresie
- Deficyt lokali mieszkalnych i niski standard istniejących
mieszkań komunalnych
- Odpływ wykształconej i przedsiębiorczej młodzieży z
miasta
- Niewydolny system gospodarki wodno-ściekowej
- Postępująca degradacja społeczna bezrobotnych
- Niskie walory smakowe i estetyczne wody pitnej
- Brak dostatecznych środków na realizację zadań
- Niski stopień gazyfikacji miasta i problemy społecznych
z zaopatrzeniem w energię elektryczną
- Brak systemowych rozwiązań w zakresie pomocy
- Brak komunikacji miejskiej
społecznej
- Zły stan dróg
- Utrudniony dostęp do kształcenia młodzieży ze
zmarginalizowanych środowisk
- Mała ilość miejsc parkingowych
- Brak wykwalifikowanej kadry pracowniczej
- Niski poziom wykształcenia bezrobotnych
- Niski poziom wynagrodzeń
- Zagrożenie powodziowe
Konkludując, ocena układu lokalnego Szklarskiej Poręby, w ujęciu analizy SWOT,
koncentruje dominującą część atutów i szans rozwojowych wokół zagadnień pośrednio lub
bezpośrednio związanych z rozwojem turystyki i sportu. Listę „pozytywów” gminy poszerzają
dodatkowo walory alokujące się w obszarze kultury, a także ochrony zdrowia.
Komplementarność dodatnich cech kreuje podstawy polifunkcyjnego rozwoju Szklarskiej
Poręby. Negatywne elementy i zjawiska zasadniczo dotyczą infrastruktury technicznej, stanowiąc
istotne ograniczenia rozwojowe w obszarze turystyki oraz obniżając warunki życia lokalnej
społeczności. Środowisko negatywnych czynników dopełniają ponadto niektóre kwestie
społeczne (np. struktura wiekowa, szkolnictwo podstawowe, przestępczość) jak i elementy
znacząco skorelowane z kształtem i jakością świadczonych usług turystycznych. Zdecydowaną
większość słabych stron gminy można przekształcić w atuty, wdrażając pozytywne procesy ich
przeobrażeń. Na strukturę społeczności zamieszkałej w Szklarskiej Porębie Dolnej oddziałują siły
zarówno zewnętrzne
3. Analiza wpływów
48
Na strukturę społeczności zamieszkałej w Szklarskiej Porębie Dolnej oraz jej wizerunek i
ewentualne działania oddziałują zarówno zewnętrzne jak i wewnętrzne siły.
Do zewnętrznej strefy wpływów zaliczyć można:
1. Urząd Miejski wraz z Radą Miejską – podejmujący decyzje o kierunkach rozwoju całego
regionu, w tym Szklarskiej Poręby Dolnej;
2. Biuro Informacji Turystycznej zajmujące się promocją miasta w tym promocją pewnych
działań i imprez kulturalno – sportowych. BIT posiada odpowiednie środki (finansowe, materiały
promocyjne, strony internetowe ogólnopolskie, ludzie i uczestnictwo w targach, także
międzynarodowych), a zawiązanie porozumienia w zakresie stałej promocji imprez walońskich, z
jednej strony promowałoby ten region, z drugiej zobowiązywałby lokalną społeczność do działań
przygotowawczych (wspólne spotkania związanie z przygotowaniem imprezy, sprzątanie
okolicy, przygotowanie szlaków, nadzorowanie ich, dbałość o ogólny wizerunek Dolnej itd.).
3. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wraz z działającą na tym terenie Świetlicą
Środowiskowo- Terapeutyczną „Cegiełka”
–
konsolidujący pewne
działania lokalnej
społeczności, swym autorytetem potwierdzający rzeczowość i powagę podejmowanych
kampanii, wykorzystujący wiedzę i doświadczenie pracowników do posunięć aktywujących,
udostępniający bazę lokalową (świetlice) do przeprowadzania spotkań, promowania i
przeprowadzania działań harmonizujących z zadaniami statutowymi zarówno MOPS, jak i
świetlicy środowiskowo-terapeutycznej.
4. Miejska Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych – poprzez umieszczenie działań
profilaktycznych skierowanych do mieszkańców Szklarskiej Poręby Dolnej w Miejskim
Programie Profilaktyki i Przeciwdziałania Alkoholizmowi, Narkomanii i Przemocy w Rodzinie
w Szklarskiej Porębie, a co za tym idzie finansowania pewnych przedsięwzięć.
5. Komisariat Policji – poprzez kontynuację współpracy w zakresie prowadzenia Punktu Przyjęć
Dzielnicowego, oraz poprzez zabezpieczenie przebiegu imprez organizowanych na terenie
Szklarskiej Poręby Dolnej.
6. Muzeum Ju-na wraz z Bractwem Walońskim – wsparcie, promocja i pomoc merytoryczna przy
przygotowywaniu opracowań Walonach;
7. Muzeum Hauptmanna i jego Kustosz Przemysław Wiater- wsparcie, promocja i pomoc
merytoryczna przy przygotowywaniu opracowań o Walonach;
49
8. Izerskie Centrum Pulmonologii i Chemioterapii NZOZ – położony w Szklarskiej Porębie
Średniej, jednak ze względu na bliskość Dolnej zatrudniających sporą część jej mieszkańców –
jest to, zatem doskonały kanał informacyjny i źródło opiniotwórcze, choćby z tego względu, że
władze Centrum cieszą się dużym autorytetem i poparciem mieszkańców regionu. Ponadto
Dyrekcja Szpitala zawsze przychylnie zapatrywała się na wszelkie inicjatywy ukierunkowane na
lokalne społeczności, wsparła akcje charytatywne finansowo i rzeczowo.
9. Parafia p.w. Bożego Ciała – należy do związków wyznaniowych wpływających w znaczący
sposób na społeczność zamieszkałą w Szklarskiej Porębie Dolnej poprzez wpływy zewnętrzne i
wewnętrzne. Wpływy zewnętrzne objawiają się poprzez oddziaływanie na opinię publiczną –
mieszkańców i władze miasta, przy wykorzystaniu kanału informacyjnego, jakim jest Kościół
Parafialny usytuowany w Szklarskiej Porębie Średniej, a także poprzez bezpośrednią pomoc
rzeczową w postaci żywności ofiarowywanej okresowo najuboższym grupom społeczeństwa za
pośrednictwem parafii w tym również dla mieszkańców Szklarskiej Poręby Dolnej. Wpływy
odśrodkowe parafii to przede wszystkim wpływ na opinie samych mieszkańców Szklarskiej
Poręby Dolnej za pośrednictwem kanału informacyjnego, jakim jest tamtejszy Kościół Matki
Boskiej Różańcowej, ale także powaga i autorytet instytucji kościoła, jakim może on wesprzeć
działania pro - społeczne skierowane do mieszkańców Dolnej.
Do wewnętrznych sfer wpływów zaliczyć można oprócz wspomnianego wyżej Kościoła i
Izerskiego Centrum Pulmonologii i Chemioterapii NZOZ (utożsamianego przez lokalną
społeczność jako „nasz szpital”)
1. Sklep Ogólnospożywczy Elżbiety i Jolanty Łukasik jako źródło opiniotwórcze i kanał
informacyjny;
2. Sklep Ogólnospożywczy Marek Żaczek jako źródło opiniotwórcze i kanał informacyjny;
3. Radnych Irenę Rzemieniewską, Przemysława Wiatera, Marcina Barbarowicza mających
wpływa zarówno na władze miasta, jak i opinię publiczną.
4. Jerzy Sielecki, wywodzący się ze Szklarskiej Poręby Dolnej posiadający duży autorytet wśród
jej mieszkańców.
4. Identyfikacja kapitału finansowego
Wskazane w poprzednich rozdziałach urzędy, instytucje i przedsiębiorstwa, a także osoby
fizyczne dysponują większym lub mniejszym kapitałem, który mógłby posłużyć do wspierania
50
inicjatyw podejmowanych przez partnerów programu ZDOLNA DOLNA. Kapitał ów ma postać
środków finansowych, które można wykorzystać na cele pro- społeczne oraz promocję
Szklarskiej Poręby Dolnej. Określając jeden z zasadniczych problemów, na którym skupiać się
będą działania partnetrów programu, pod tym kątem należy przeaanalizować posiadane lub
dostępne zasoby materialne.
1. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej posiada:
- pomieszczenia świetlicy środowiskowej funkcjonującej w Szklarskiej Porębie Dolnej;
- kanały komunikacyjne w postaci linii telefonicznych, adresów poczty elektronicznej, strony
internetowej;
- jest dysponentem środków finansowych przeznaczonych na funkcjonowanie światlicy
środowiskowej.
2. Urząd Miejski posiada:
- kanały komunikacyjne w postaci linii telefonicznych, adresów poczty elektronicznej, strony
internetowej;
- zasoby finansowe, które mogą stanowić procentowy wkład do wniosku o dotacje;
- opracowane lub w trakcie przygotowania programy stanowiące niezbedna część merytoryczną
każdego składanego wniosku, np. program rewitalizacji miasta, strategia rozwiązywania
problemów społecznych, program ochrony środowiska czy Miejski Program Profilaktyki i
Przeciwdziałania Alkoholizmowi, Narkomanii i Przemocy w Rodzinie w Szklarskiej Porębie, na
rok 2007;
-zaplecze lokalowe.
3. Stowarzyszenia działające na terenie Szklarskiej Poręby mają osobowość prawną oraz
dokumenty statutowe upoważniajace do wnioskowanie o dotacje z Unii Europejskiej.
4. Komitet Społeczny Parafii pw. Św. Maksymiliana w Szklarskiej Porębie i Akcja Katolicka
Parafii pw. Bożego Ciała w Szklarskiej Porębie aktywnie prowadzące działalność w Domu „Na
Białce” posiadają bazę lokalową, doświadczenie, a także niewielkie fundusze zebrane w wyniku
prowadzonyc akcji.
5. Izerskie Centrum Pulmonologii i Chemioterapii NZOZ – posiada zarówno bazę lokalową jak i
możliwości (środki oraz zasoby ludzkie) do przygotowania ciepłego posiłku na planowane
spotkania integracyjne czy akcje społeczne.
51
6. Lokalna drobna przedsiębiorczość (wyżej opisane sklepy, piekarnia itp.) posiada środki, np. w
postaci art. spożywczych, którymi można wesprzeć działania lokalnych społeczności.
7. Karkonoski Park Narodowy – w swych zasobach posiada materiały (zdjęcia, opracowania dot.
obiektów pryrodniczych) a także doświadczenie, które można wykorzystać przy ubieganiu się o
dotacje z Unii Europejskiej.
IV. Profil społeczności
1. Nakreślenie profilu społeczności lokalnej
Szklarska Poręba Dolna, w wyniku decyzji władz, ukształtowania historycznogeograficznego oraz w efekcie wieloletnich zaniedbań, stała się siedliskiem różnorakich
problemów. Oscylują one wokół szeroko pojętych kwestii socjalnych i społecznych tj.: brak
pracy, brak środków do życia, brak mieszkań, a co za tym idzie wpływają na zaburzenie poczucie
bezpieczeństwa w zakresie własnej przyszłości i przyszłości rodziny. Konsekwencją jest także
poczucie bezradności, zagubienia, osamotnienia w problemach i wszechogarniającego marazmu.
Dołączają się kolejne problemy pośrednio wynikające z braku perspektyw i skumulowania rodzin
najuboższych w Szklarskiej Porębie Dolnej – alkoholizm, niski poziom edukacji, roszczeniowe
nastawienie do życia.
1.1. Perspektywa ogólna
Lokalna społeczność zamieszkująca Szklarską Porębę Dolną jest zróżnicowana pod
wieloma względami. Dysproporcje zarówno w zakresie statusu majątkowego, wykształcenia,
podejścia do życia i perspektyw na przyszłość są drastycznie duże. Przekłada się to na
rozumienie istoty problemów nurtujących mieszkańców tej okolicy i akceptację sposobów ich
rozwiązywania. U podstaw takiej sytuacji leży niewatpliwie szerego czynników, o których
traktuje niniejsza Mapa. Są to między innymi;
1. Ukształtowanie terytorialne - rozłożenie całej miejscowości na wzgórzach, a ponadto różnica
wzniesień i odległości odczuwalne również na terenie Szklarskiej Poręby Dolnej. Jak widać na
dołączonym planie Szklarskiej Poręby, gęstość zabudowy w stosunku do powierzchni, różni się
w zasadniczy sposób pomiędzy Szklarską Porębą Dolną a pozostałymi dzielnicami Szklarskiej
Poręby. Rozległość zabudowy, duża odległość pomiędzy poszczególnymi domostwani nie
52
sprzyja integracji społecznej. Kwestia odseparowania Dolnej od pozostałej części Szklarskiej
Poręby spotęgowany jest, zatem uczuciem wyizolowania nawet w miejscu zamieszkania.
Zagadnienie to urasta do rangi jednego z głównych problemów również ze względu na rzadką
sieć dróg i ich zły stan, a także brak wewnętrznej i zewnętrznej, dostosowanej do potrezb
komunikacji samochodowej. Sytuacji nie poprawiają warunki atmosferyczne – długie i uciążliwe
zimy, trwające niejednokrotnie około 6 miesięcy, z obfitymi opadami śniegu i niskimi
temperaturami.
Taka izolacja oddziałuje w różny sposób na różne grupy mieszkańców tego rejonu.
Najliczniejszą grupą, co wynika z analizy demograficznej jest grupa ludzi w wieku
produkcyjnym – aż 322 osoby. Wśród nich można wyróżnić warstwę pracującą zawodowo,
zasobniejszą, a w związku z tym mniej cierpiącą z powodu oddalenia od urzędów, instytucji,
obiektów oświatowych, świadczących usługi zdrowotne, czy rozrywkowych. Ta warstwa uskarża
się raczej na nieatrakcyjną i nierokującą na przyszłość okolicę, niż na utrudnienia w dostępie do
obiektów użyteczności publicznej. Wysoka świadomość niskiej atrakcyjności okolicy wynika
także z faktu, przeniesienia punktu zainteresowania sytuacją ekonomiczną rodziny na jej
umiejscowienie w aktualnej rzeczywistości, z zatroskania sytuacją, w jakiej przyszło żyć.
Większość grupy mieszkańców niepracujących, trzon uwagi skupia na sytuacji
ekonomicznej rodziny. Ta grupa jest zdecydowanie mniej aktywna na polu działalności
społecznej. Jej zainteresowanie działaniami aktywizującymi w Szklarskiej Porębie Dolnej
wynika raczej z potencjalnych korzyści, jakie mogą oni lub ich rodziny osiągnąć (np.darmowe
posiłki, drobne upominki itp.), chociaż są i w tej grupie jednostki rzeczywiści zainteresowane
współpracą przy poprawie ogólnej sytuacji. Grupa ta wraz z niezamożną częścią społeczności
pracującej zawodowo, ale osiągającej niewysokie dochody, najdotkliwiej odczuwa wszelkie
niedogodności związane z życiem w odległej od centrum okolicy – złym stanem komunikacji,
odległością od ośrodka zdrowia, poczty, urzędu miasta i jego jednostek. Są oni mało aktywni na
polu działalności społecznej, jednak część społeczności wskazuje, że jest zainteresowana
poprawą ogólnej sytuacja rejonu, w którym przyszło im mieszkać.
Najstarsi mieszkańcy – grupa około 160 osób (powyżej 55 roku życia) chętnie widzieliby
korzystne zmiany w najbliższej okolicy, gdyż to wiązałoby się z poprawą ich jakości życia. Ich
wkład w ulepszanie sytuacji polegałby raczej na współuczestnictwie i wsparciu mentalnym
zdrowszej, młodszej i aktywniejszej grupy, aniżeli faktycznym wysiłku fizycznym włożonym w
53
prace naprawcze (oczyszczanie terenu, naprawa ścieżek i tras itp.). Niemniej jest to grupa, do
której właśnie obok najmłodszych mieszkańców okolicy, skierowana byłaby cała gama działań
integrujących i aktywizujących, podnoszących jakość ich życia.
Ostatnia część społeczności Dolnej, społeczność zdecydowanie zdolna podźwignąć gro
zadań na nią nałożonych związanym z aktywizacją tego regionu, to dzieci i młodzież. Jest to
spora grupa, bo licząca około 200 osób, która stojąc na starcie dorosłego życia uczy się pewnych
zachowań, podejścia do świata i otaczającej rzeczywistości, określa swą tożsamość. To oni, w
naszej opinii winni być głównymi beneficjentami działań pracowników ośrodka pomocy, ale
jednocześnie winni dźwigać na swych barkach główny ciężar zadań wskazanych do wykonania w
celu poprawy sytuacji całej społeczności. Na ich inicjatywie, siłach i zdolnościach opiera się w
głównej mierze program ZDOLNA DOLNA.
1.2. Perspektywa problemowa
Ukierunkowanie działań pracowników ośrodka pomocy na młodzież ze Szklarskiej Poręby
Dolnej wynika z wieloperspektywicznego ujęcia problemu.
Pozostawienie dzieci i młodzieży samym sobie, bez nadzoru i określonego atrakcyjnego
programu, zwykle kończy się tworzeniem nieformalnych grup, często kierujących swą energię i
zainteresowanie na mroczniejszą, niejednokrotnie niebezpieczną sferę życia – eksperymenty z
alkoholem, narkotykami, nielegalne, a także czasami przestępcze działania. Dzieciom i
młodzieży z nieukształtowaną jeszcze osobowością, szczególnie wówczas, gdy brak jest
odpowiednich wzorców wyniesionych z domu rodzinnego, łatwo się pogubić w plątaninie
ścieżek dorosłego życia, szczególnie wówczas, gdy wkroczą na nie zbyt szybko. Brak zaplecza w
postaci szkoły, domu kultury, kółek zainteresowań z ciekawą ofertą spędzania wolnego czasu
potęguje zagrożenia.
Zaktywizowanie młodych ludzi i ukierunkowanie ich na działania pro- społeczne np. całą
sferę posunięć zmierzających do zintegrowania młodych z najstarszą częścią lokalnej
społeczności, przyniesie wymierne korzyści dla wszystkich uczestniczących w nich stron.
Osobom starszym i samotnym młodzieżowy wolontariat ułatwi codzienne zmaganie się z niezbyt
przyjaznym otoczeniem, złagodzi uciążliwość samotnego życia w nazbyt rozległej przestrzeni.
Poprzez uczestnictwo osób starszych w całej gamie spotkań i uroczystości (Wigilia, Dzień Babci,
Dzień Kobiet, Wielkanoc i inne) dla nich przygotowanych, zmniejszy się ich poczucie
54
wyizolowania i zapomnienia. W młodych ludziach zaś wyrobi poczucie odpowiedzialności za los
osób starszych, niepełnosprawnych, sąsiadów z ich najbliższego otoczenia.
Współuczestnictwo w działaniach naprawczych ma w młodzieży wyrobić także poczucie
przynależności do „małej ojczyzny”, a poprawa jej wyglądu, pozycji w turystycznej hierarchi
miejsc do odwiedzenia, przyczyni się do wzmocnienia więzi młodych ludzi z regionem.
Uatrakcyjnienie miejsca, stworzy także perspektywy szerszego rozwoju, a zatem i uczyni
klimat pod inwestycje, co zwiększy ilość miejsc pracy – tym samym nie tylko poprawi jakość
życia, ale i zapobiegnie odpływowi młodych ludzi do większych aglomeracji.
Kolejny pozytywem wynikającym z ukierunkowania programu ZDOLNA DOLNA na młodzież
jest ukazanie im dobrych wzorców zarówno w zakresie relacji międzyludzkich (rodzinnych w
świetlicy, sąsiedzkich w okolicy) jak i w zakresie samodzielnego rozwiązywania problemów.
Postawa roszczeniowa prezentowana niejednokrotnie przez rodziców jest przejmowana przez
młodych jako pewien prosty styl życia. Ukazanie możliwości i korzyści, jakie płyną z aktywnego
nastawienia do życia daje inna perspektywę, a w konsekwencji przyczynia się do zmiany sposób
funkcjonowania w społeczności. Ponadto otoczenie troską, otwarcie dorosłych na problemy
dzieci i młodzieży skutkuje nie tylko rzeczywistą pomocą w trudnych momentach (kłopotach z
nauką, z rówieśnikami czy samym sobą) ale przede wszystkim uświadamia im, że nie są
osamotnieni w walce z przeciwnościami losu, że nie żyją w próżni, i że lepiej, łatwiej jest
czasami zwrócić się do dorosłych po pomoc, że w wielu sytuacjach razem znaczy efektywniej,
lepiej, prościej.
1.3. Perspektywa
chronologiczna
-
uwzględnienie
podejmowanych
działań
ukierunkowanych na młodzież w perspektywie możliwości finansowania oraz ich
zgodności z ogólnie przyjętym profilem europejskiego rozwoju społecznego.
Wskazane wyżej współdziałanie pracowników ośrodka pomocy z młodzieżą, a pośrednio z
grupami narażonymi na wykluczenie społeczne (osobami starszymi, samotnymi, chorymi i
niepełnosprawnymi, młodymi dorosłymi pozbawionymi perspektyw
pracy, samotnymi
rodzicami) harmonizuje z ogólnymi tendencjami europejskimi.
Jednym z europejskich priorytetów jest wskazywanie i promowanie dobrych wzorców
współpracy różnych partnerów instytucjonalnych, w tym klubów i centrów integracji społecznej,
55
ośrodków pomocy społecznej, oraz urzędów pracy na obszarze miasta, powiatu a nawet całego
województwa, działających na rzecz likwidacji czynników uznanych jako te, które w
zdecydowany sposób determinują aktualną trudną sytuację grup najbardziej narażonych na
wykluczenie społeczne.
Departament Pomocy i Integracji Społecznej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, w
oparciu o wytyczne Parlamentu Europejskiego opracował wielofalowy program, którego celem
jest przeciwdziałanie marginalizacji obszarów, w których nasilają się negatywne zjawiska
społeczne i ekonomiczne oraz ulega degradacji stan fizyczny przestrzeni. Działania podjęte w
ramach programu prowadzić będą do rewitalizacji najbardziej zdegradowanej tkanki
urbanistyczno – architektonicznej oraz wzmocnienia struktur społeczno – ekonomicznych
zdegradowanych dzielnic dla utrwalenia zrównoważonego rozwoju miast regionu i uczynienia z
nich miejsc bardziej atrakcyjnych do życia, pracy i inwestowania. Wsparcie udzielone zostanie w
szczególności na zintegrowane rozwiązania traktujące kompleksowo problemy społeczne i
środowiskowe.
Cel „Społeczny”programu określony ogólnie jako: Rozwijanie solidarności społecznej
oraz postaw obywatelskich twórczych i otwartych na świat, doskonale harmonizuje z wszystkimi
działaniami jakie są i będą w dalszym ciągu podejmowane w Szklarkiej Porębie Dolnej.
W ramach tak określonego celu zakłada się stworzenie warunków do poprawy jakości
życia, osiągnięcie wysokiego (w skali polskiej i europejskiej) poziomu zaspokojenia potrzeb
społecznych, w szczególności w obszarach: socjalnym, edukacyjnym, kulturowym i
zdrowotnym.
Inspiracją dla opracowania resortowego Programu pod nazwą „Aktywne formy
przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu” (zwanego dalej: Programem) są:
1. priorytet nr 3 Krajowego Plan Działania na rzecz Integracji Społecznej na lata 2004-2006 –
Aktywizacja i integracja grup zagrożonych wykluczeniem społecznym,
2. wytyczna nr 3 Rady Europejskiej dla polityk społecznych krajów UE (Nicea 2000) zwalczanie ubóstwa oraz wszelkich form wykluczenia i dyskryminacji w celu promowania
integracji społecznej,
3. najważniejszy priorytet Narodowej Strategii Zatrudnienia na lata 2000-2006 - wzrost liczby
pracujących w ogóle oraz obsadzenie wszystkich dostępnych miejsc pracy.
Realizacja poszczególnych komponentów Programu pozwoli na szybsze wydostawanie
56
się osób, bądź rodzin z kręgu ubóstwa stwarzając im szanse aktywnego włączenia się w
przełamywanie podstawowych barier w powrocie na rynek pracy i pełnieniu ról społecznych.
Podstawowe cele programu
Program zakłada uzyskanie następujących celów:
1. mobilizację samorządów gminnych do tworzenia partnerstw na rzecz organizowania centrów
i klubów integracji społecznej, szczególnie na obszarach wiejskich i małomiasteczkowych, a
także wykorzystywania programów prac społecznie użytecznych,
2. wzmocnienie roli i funkcji centrów integracji społecznej, poprzez przeprowadzenie przez nie
kampanii edukacyjno - szkoleniowej dla przyszłych kadr nowopowstających centrów i
klubów,
3. promowanie dobrych praktyk, szczególnie w zakresie zawiązywania partnerstw pomiędzy
instytucjami administracji samorządowej oraz organizacjami obywatelskimi.
Cztery komponenty programu
Program składa się z czterech komponentów, którymi są:
1. Komponent I: Wzmocnienie roli Klubów Integracji Społecznej, jako instytucjonalnych
aktywnych form przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu.
W tym komponencie będą wybierane przez Promotora Programu najefektywniejsze
projekty podmiotów, do których kierowana jest ta inicjatywa. Działanie to polega na
wzmacnianiu procesu tworzenia i organizowania krajowej sieci klubów integracji społecznej,
jako formy organizacyjnej, będącej wstępem do większych przedsięwzięć, jakimi są centra
integracji społecznej.
2. Komponent II: Promocja idei programów prac społecznie użytecznych w środowisku osób
zagrożonych wykluczeniem społecznym..
Realizacja komponentu odbywać się będzie poprzez działania edukacyjno-szkoleniowe,
jakie zostaną powierzone wyłonionym w konkursie instytucjom szkoleniowym lub zespołom
eksperckim. Problematyka aktywnych programów na rzecz osób korzystających ze świadczeń
pomocy społecznej ciągle jeszcze sprawia wiele problemów interpretacyjnych dla pracowników
służb zatrudnienia i pomocy społecznej.
57
3. Komponent III: Wyrównywanie szans dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym
poprzez rozwój centrów integracji społecznej.
Programowe działania tego komponentu będą obejmowały:

promowanie idei centrów integracji społecznej na obszarach wiejskich,

zaprezentowanie
doświadczeń
i
osiągnięć
z
zakresu
praktycznego
realizowania
indywidualnych programów zatrudnienia socjalnego przez najdłużej działające centra i kluby
integracji społecznej dla zainteresowanych instytucji tworzeniem tych podmiotów, które będą
świadczyły usługi z zakresu reintegracji społecznej i zawodowej,
4. Komponent IV: Wzmocnienie organizacji pozarządowych realizujących najskuteczniej
programy integracyjne.
Wiele organizacji pozarządowych włącza się aktywnie w proces korzystania z rozwiązań
ustawy o zatrudnieniu socjalnym, w tym szczególnie inicjując powoływanie centrów i klubów
integracji społecznej, tym samym dysponując często niekonwencjonalnymi formami pomocy,
kierowanej dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Te inicjatywy mogą być wzorem
dla innych, dlatego warto je propagować.
Przewidywane efekty programu
1.
Zwiększanie corocznie liczby Klubów Integracji Społecznej, jako tańszej formy
instytucjonalnej udzielania pomocy osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym w
przezwyciężaniu
problemów
zatrudnieniowych,
integracyjnych
oraz
edukacyjno-
informacyjnych. Udzielenie pomocy przez Promotora Programu instytucjom tworzącym
kluby integracji społecznej przyczyni się do powstawania co roku od 30 do 40 nowych
placówek na obszarze kraju,
2.
Zainspirowanie samorządów gmin wiejskich do inicjowania przedsięwzięć tworzenia
centrów integracji społecznej, z usług których powinny korzystać osoby zamieszkałe przede
wszystkim
na
terenach
mało-miasteczkowych
i
wiejskich
poprzez
przyznanie
dofinansowania wybranego projektu w wysokości 140.000 zł, które winno zostać
przeznaczone na uzupełniające wyposażenie tych centrów w sprzęt komputerowy,
programy komputerowe lub inne urządzenia o charakterze dydaktyczno-naukowym,
58
3.
Podnoszenie kwalifikacji kadr nowopowstających centrów integracji społecznej poprzez
wykorzystanie doświadczeń już funkcjonujących, oraz uzupełnienie wiedzy merytorycznej
zespołom pracowniczym urzędów pracy, ośrodków pomocy społecznej, urzędów gmin w
zakresie programów prac społecznie użytecznych,
4.
Propagowanie dobrych praktyk i wzorów inicjatyw kierowanych do osób zagrożonych
wykluczeniem społecznym, tworzenia partnerstw pomiędzy jednostkami organizacyjnymi
służb zatrudnienia oraz pomocy społecznej oraz organizacjami pozarządowymi.
Krajowy Plan Działania na rzecz Integracji Społecznej skierowany jest do środowisk
które bardziej niż inne doświadczają problemów wynikających z:
- bezrobocia,
- długotrwałej choroby i niepełnosprawności,
- wielodzietności,
- samotnego wychowywanie dziecka,
- niskiego poziomu wykształcenia,
- bezdomności,
- zamieszkiwania na wsi, w małej miejscowości lub na terenie o słabym poziomie rozwoju.
Nałożenie się kilku negatywnych aspektów komplikuje trudną sytuacją oraz wymaga
podjęcia znaczniejszego wysiłku w celu wydostania osoby lub rodziny z kręgu ubóstwa. Na
odczuwanie skutków ubóstwa szczególnie narażone są dzieci, młodzież, osoby niepełnosprawne i
starsze - stąd również wynika nasza decyzja o podjęciu działań w Szklarskiej Porębie Dolnej, w
pierszej kolejności nastawionych na pomoc właśnie tym środowiskom.
Krajowy Plan Działań na rzecz Integracji Społecznej ma być zrealizowany w ciągu
kolejnych lat, w związku z tym konieczne jest określenie kierunków działania i priorytetów na
ten okres. Kierunki te to:

Działania edukacyjne, socjalne i zdrowotne zapobiegające wykluczaniu oraz wspierające
grupy zagrożone w działaniach umożliwiających równy start dzieci i młodzieży,

Budowa sieci bezpieczeństwa socjalnego i przeciwdziałania ubóstwu i wykluczeniu
społecznemu,

Realizacja prawa do pracy dla każdego, w tym szczególnie dla grup defaworyzowanych na
rynku pracy poprzez odpowiednią politykę makroekonomiczną i politykę zatrudnienia,
59

Rozwój systemu instytucjonalnego z jasnym podziałem odpowiedzialności, instytucji
rządowych i samorządowych, otwierającego jednocześnie przestrzeń, dla aktywności
obywatelskiej i upodmiotowienia korzystających z usług społecznych świadczonych zarówno
przez państwo jak i przez organizacje pozarządowe.
Na poziomie operacyjnym ważne jest, że polska polityka integracji społecznej musi być
realizowana we współpracy z szeroko rozumianymi partnerami społecznymi.
Według tak określonych kierunków działań wyznaczono następujące priorytety i działania
szczegółowe planowane do wdrożenia w latach 2007-2013:
1. Priorytet 1 – Działania edukacyjne, socjalne i zdrowotne zapobiegające wykluczaniu oraz
wspierające równy start dzieci i młodzieży:

Działanie 1.1. Zwiększenie udziału dzieci w edukacji i wyrównywanie szans edukacyjnych

Działanie 1.2. Pomoc dla rodzin z dziećmi oraz zapobieganie patologiom w rodzinie,

Działanie 1.3. Poprawa dostępu do opieki zdrowotnej,

Działanie 1.4. Przygotowanie młodzieży do wejścia na rynek pracy,
2. Priorytet 2. Budowa sieci bezpieczeństwa socjalnego i przeciwdziałania ubóstwu i
wykluczeniu społecznemu:

Działanie 2.1. Określanie realnego i akceptowalnego społecznie poziomu wsparcia
dochodowego państwa,

Działanie 2.2. Zapewnienie minimalnego dochodu gwarantowanego,

Działanie 2.3. Zabezpieczenie dochodów z pracy,

Działanie 2.4. Zapewnienie odpowiedniego dochodu na starość,

Działanie 2.5. Świadczenia rodzinne wspierające dochody rodziny,

Działanie 2.6. Wsparcie dochodów rolników,

Działanie 2.7. Przeciwdziałanie feminizacji ubóstwa,
3. Priorytet 3. Aktywizacja i integracja grup zagrożonych wykluczeniem społecznym

Działanie 3.1. Wsparcie możliwości zatrudnienia

Działanie 3.2. Ekonomia społeczna

Działanie 3.3. Dostęp do lokali socjalnych

Działanie 3.4. Wsparcie dla osób starszych

Działanie 3.5. Ochrona prawna osób dyskryminowanych
60

Działanie 3.6. Integracja uchodźców

Działanie 3.7. Integracja mniejszości narodowych

Działanie 3.8. Integracja byłych więźniów
1. Priorytet 4. Rozwój służb społecznych oraz instytucjonalny rozwój usług społecznych i ich
koordynacji

Działanie 4.1. Rozwój i reforma służb społecznych,

Działanie 4.2. Rozwój usług społecznych umożliwiających integrację społeczną,

Działanie 4.3. Koordynacja i ewaluacja działań w zakresie integracji społecznej.
Pracownicy ośrodka pomocy w pierwszej kolejności zamierzają podjąć następujące
działania ukierunkowane na dzieci i młodzież ze Szklarskiej Poręby Dolnej, wynikające z
powyższych wskazań:

Wyrównywanie szans w zakresie wykształcenia:
- praca wychowawców świetlic z dziećmi przy odrabianiu lekcji;
- praca pedagogów i nauczycieli przy nadrabianiu zaległości w nauce – wolontariat, emerytowani
nauczyciele (działania na rzecz integracji osób starszych z dziećmi);
- nieodpłatne zajęcia językowe;
- dostęp i nauka korzystania z Internetu;
- upowszechnienie czytelnictwa poprzez uatrakcyjnienie oferty punktu bibliotecznego przy
świetlicy oraz wzbogacenie o najświeższe czasopisma popularnonaukowe.

Edukacja prorodzinna i prospołeczna kształtująca prawidłowe postawy społeczne:
- ukazywanie prawidłowych postaw w relacjach z rówieśnikami;
- zajęcia ukierunkowane na propagowanie modelu rodziny pełnej i zdrowej – odpowiedni dobór
lektur, sztuki teatralne, filmy;
-
praktyczne zachowania wypracowywane u dzieci przez dbałość o sprzęt, materiały i
wyposażenie świetlicy;
- propagowanie idei wolontariatu w środowisku młodzieżowym i zwiększanie poczucia
odpowiedzialności za los współmieszkańców, szczególnie osoby starsze, samotne, schorowane i
niepełnosprawne;
- zwiększanie poczucia odpowiedzialności za środowisko poprzez propagowanie idei proekologicznych (czynna współpraca przy tworzeniu „Ścieżki Walońskiej”;
61
- wyrabianie poczucia własnej tożsamości i przynależności do regionu, poprzez aktywne
poznawanie i promowanie własnej „małej ojczyzny”, jej historii, tradycji, umacnianie związków
z rodzinną okolicą.

Wyrównywanie szans w zakresie zdrowia fizycznego i psychicznego:
- prawidłowy rozwój psychiczny i emocjonalny, kształtowanie poczucia własnej wartości – praca
z pedagogiem, terapeutą, psychologiem
- prawidłowy rozwój fizyczny poprzez zajęcia sportowe, wspinaczkę górską itp.
Wszystkim podejmowanym działaniom przyświeca idea podniesienia poziomu życia
mieszkańców Szklarskiej Poręby Dolnej, poprzez pełną integrację wewnętrzną i zewnętrzną
społeczności oraz poprawę konkurencyjności pod względem turystycznym, krajobrazowym
i gospodarczym, tej dzielnicy miasta w stosunku do pozostałych.
62
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards