praca magisterska

advertisement
x60ZWIˇZEK
ALKOHOLU I NARKOTYKÓW Z PRZESTĘPCZO¦CIˇ NIELETNICH Przestępczo¶ć
jako zjawisko społeczne jest ¶ci¶le powi±zane z głównymi tendencjami rozwoju
organizmów społecznych nie tylko w wymiarze krajowym ale również globalnym, a jej
charakter odzwierciedla „ducha epoki”. Jest więc po czę¶ci
uwarunkowana rozwojem cywilizacyjnym i poziomem materialnego życia ludzko¶ci,
charakterem stosunków i instytucji społecznych, wzajemnym oddziaływaniem
układów ideologicznych i systemów moralnych, stylów życia oraz wieloma
nieuchwytnymi na bież±co czynnikami specyficznymi dla wydzielonych odcinków
czasowych. Odcinki te wyznaczane s± ważnymi dla ludzko¶ci wydarzeniami.
Spojrzenie na przestępczo¶ć końca XX wieku ujawnia jedn± z najbardziej
niepokoj±cych tendencji, a mianowicie systematyczne obniżanie się dolnej granicy
wiekowej popełniania najgroĽniejszych przestępstw (przeciwko życiu i zdrowiu). W
wielu krajach, również w Polsce, już od wielu lat zauważa się obniżanie tej granicy
do okresu okre¶lanego jako „dzieciństwo”, bez względu na kulturowe
wyznaczniki periodyzacji rozwoju psychofizycznego człowieka. Dane z roku 1996
jednoznacznie potwierdzaj± ¶wiatow± tendencję obniżania się dolnej granicy
wiekowej nieletnich przestępców. Granica ta wynosi 13 lat.Przestępczo¶ć młodzieży
od kilkudziesięciu lat jest przedmiotem szczególnego zainteresowania kryminologów.
Wynika to z trzech przesłanek:uwrażliwienia społecznego na wykolejenie
młodego pokolenia ,nadziei resocjalizacyjnych zwi±zanych z niższym stopniem
demoralizacji młodzieży,możliwo¶ci precyzyjniejszego niż w przypadku
dorosłych okre¶lenia genezy zachowań przestępczych.Pojęcie przestępczo¶ci
nieletnich jest pojęciem prawnym i kryminologicznym. Nie jest jednak pojęciem
jednoznacznym. Wynika to z różnych kryteriów okre¶lania podstawowych cech tego
pojęcia, tzn. granicy wieku osoby, któr± okre¶la się jako „nieletni±”,
oraz katalogu czynów i zachowań uważanych za przestępstwo. Obowi±zuj±cy w
Polsce system postępowania z nieletnimi uregulowany jest przede wszystkim
przepisami ustawy z 26 paĽdziernika 1982 roku o postępowaniu w sprawach
nieletnich. Zgodnie z art.1 &1 i art.2 przepisy stosuje się w/c nieletnich:w wieku
do 18 lat, wykazuj±cych przejawy demoralizacji,którzy dopu¶cili się czynu
karalnego po ukończeniu 13 lat, a przed ukończeniem 17 lat,do lat 21 w
zakresie wykonywania orzeczonych w/c nich ¶rodków wychowawczych i
poprawczych. Przedmiotem rozważań w tej pracy s± nieletni, którzy popełnili czyny
karalne pod wpływem ¶rodków odurzaj±cych takich jak alkohol i narkotyki.Z
kryminologicznego punktu widzenia alkohol uważany jest od dawna za czynnik
wysoce kryminogenny. Potwierdzaj± to dane statystyczne. Wiele przestępstw
popełniaj± sprawcy będ±cy pod wpływem alkoholu. Do¶wiadczenia policjantów
pozwalaj± wyci±gn±ć jeszcze inny wniosek: do wielu przestępstw nie doszłoby,
gdyby sprawcy nie byli pod wpływem alkoholu.O dłużej szkodliwo¶ci nadmiernej
ilo¶ci alkoholu dla zdrowia ludzkiego ¶wiadcz± liczne badania. Dowodz± one, że
wprowadzony do organizmu człowieka wpływa na jego o¶rodkowy układ nerwowy.
Oddziałuj±c na korę mózgow±, powoduje ograniczenie sprawno¶ci funkcjonowania
wyższych o¶rodków nerwowych. Spożycie nadmiernej ilo¶ci alkoholu prowadzi do
porażenia o¶rodkowego układu nerwowego człowieka i zaburzeń w organizmie. W
okre¶lonych warunkach sytuacyjno – ¶rodowiskowych i w zależno¶ci od
indywidualnych cech osoby pij±cej wyzwala często skłonno¶ci agresywne. Dlatego
też zagadnienia alkoholizmu s± rozważane przez kryminologów na płaszczyĽnie
socjo - kulturowych czynników przyczynowych przestępczo¶ci.Duży wpływ na
spożywanie przez nieletnich alkoholu ma jego dostępno¶ć i łatwo¶ć zakupu. Bardzo
często zdarza się też, że zakupu takiego dokonuj± dla nieletnich doro¶li, czasami za
drobn± opłat± ale najczę¶ciej bezinteresownie. Innym czynnikiem powoduj±cym
sięganie przez nieletnich po alkohol jest reklama w ¶rodkach masowego przekazu i
na billboardach (rodzaj „ukrytej reklamy”) przedstawiaj±ca piwo jako
napój dla młodzieży. Często rodzice traktuj± fakt picia piwa jako „mniejsze
zło” i wol±, kiedy ich dzieci pij± piwo, niż wódkę lub miałyby zażywać
narkotyki. Nie zdaj± sobie sprawy z tego, że piwo jest najczę¶ciej tylko wstępem do
do¶wiadczeń z mocniejszymi używkami.O rozmiarach zjawiska alkoholizowania się
w¶ród dzieci i młodzieży ¶wiadczy liczba nieletnich zatrzymanych w izbach
wytrzeĽwień. W 1996 roku zatrzymano 7662 nieletnich, w tym 393 dziewczęta. W
1999 roku policja ujawniła 2936 nieletnich uzależnionych od alkoholu. Do
wytrzeĽwienia zatrzymano 7316 nieletnich. Liczba ta nie obejmuje grupy nieletnich,
będ±cych pod wpływem alkoholu i przekazanych pod opiekę rodzicom. Wymowa
tych liczb jest jednoznaczna, nawet jeżeli mamy do czynienia z danymi niepełnymi
(przypadki ujawnione) to i tak s± one przerażaj±ce. Corocznie możemy obserwować
wzrost nieletnich popełniaj±cych czyn karalny pod wpływem alkoholu. W roku 1996
nietrzeĽwe osoby nieletnie stanowiły 15,2% na 45,6% nietrzeĽwych podejrzanych o
przestępstwa. Alkohol był dominuj±cym czynnikiem motywuj±cym przestępstwa
gwałtowne: zabójstwa, uszkodzenie ciała, bójki i pobicia, zgwałcenia, napa¶ć na
funkcjonariusza porz±dku publicznego. W roku 1999 udział w najcięższych
kategoriach przestępstw nietrzeĽwych nieletnich sprawców wyniósł 25,8% w
przypadku zabójstw i 19,4% w zgwałceniach. Wg analiz Komendy Głównej Policji
głównymi czynnikami maj±cymi wpływ na szerzenie się zjawiska pijaństwa i
przestępczo¶ci pod wpływem alkoholu s±:bezrobocie i wi±ż±ca się z tym
pauperyzacja rodzin,brak perspektyw tworzenia nowych miejsc pracy,
szczególnie dla absolwentów szkół,zbyt duża liczba placówek handluj±cych
alkoholem i nie przestrzegaj±cych zasad jego sprzedaży,zaniżona
¶wiadomo¶ć społeczna dotycz±ca szkodliwo¶ci alkoholu i brak podstawowej wiedzy
o uzależnieniach,wieloletnie zaniedbania w zakresie profilaktyki alkoholowej,nieprzestrzeganie zakazów sprzedaży alkoholu osobom nieletnim i nietrzeĽwym,zanik autorytetów moralnych oraz rozluĽnienie dyscypliny społecznej, zwłaszcza
w¶ród młodzieży,przejmowanie negatywnych wzorców zachowań z przekazów
multimedialnych,wpływ reklamy, promocji i innych działań utrwalaj±cych i
wzmacniaj±cych w młodych ludziach przekonania o powszechno¶ci picia napojów
alkoholowych np.: piwa.Picie alkoholu przez nieletnich to zjawisko, którego nie da się
całkowicie wyeliminować. Możliwe i wręcz konieczne jest natomiast ograniczenie tej
patologii. Jednak żadna choćby najlepiej przeprowadzona akcja propagandowa,
żadne skomasowane działania edukacyjne skierowane na dzieci nie zast±pi±
zdrowego rozs±dku i rozwagi dorosłych (rodziców, wychowawców, sprzedawców
alkoholu).Maj±c na uwadze poprawę sytuacji I Zastępca Komendanta Głównego
Policji nadinsp. I. Wachowski 29.VI.99. roku zobowi±zał pisemnie komendantów
wojewódzkich do podjęcia stosownych działań. W skali kraju Policja w 232
przypadkach wyst±piła do wła¶ciwych organów o cofnięcie koncesji na sprzedaż i
wyszynk alkoholu. W zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi Policja w 1999 roku
przeprowadziła 9063 akcji. Izolowała 60 486 nietrzeĽwych z miejsc publicznych w
tym nieletnich 5044: chłopców 4859 i dziewcz±t 185. Ujawniła 8753 nietrzeĽwych
nieletnich i wszczęła 129 postępowań o rozpijanie małoletnich.Głównym
sprzymierzeńcem policji w walce ze zjawiskiem alkoholizmu w¶ród nieletnich jest
Państwowa Agencja Rozwi±zywania Problemów Alkoholowych. Ponadto policja
współpracuje z komisjami ds. rozwi±zywania problemów alkoholowych, poradniami
AA i innymi podmiotami.
Policja rejestruje również dane dotycz±ce powi±zania
narkomanii z innymi przejawami patologii, głównie z przestępczo¶ci±. Obiektywne
uchwycenie rozmiarów narkomanii jest niemożliwe. Mimo, iż rejestry policyjne podaj±
dane daleko odbiegaj±ce od rzeczywistych rozmiarów narkomanii, s± one
szczególnie cenne, gdyż obejmuj± przypadki zweryfikowane i pozwalaj± na
uchwycenie dynamiki tego zjawiska.Historia narkotyków sięga pocz±tków cywilizacji.
Współczesna narkomania wi±że się ze zmianami obyczajowymi i kulturowymi w
Ameryce i Europie w latach 50–tych i 60-tych. Do Polski fala narkomanii
dotarła na przełomie lat 60-tych i 70-tych. Opierała się głównie na rodzimej produkcji
¶rodków opartych o słomę makow±, czy też wdychaniu różnego rodzaju klejów.
Przypadki uzależnienia od narkotyków w tym okresie zdarzały się rzadko i nie miały
większego znaczenia społecznego. Dopiero transformacja społeczno –
polityczna rozpoczęta w 1989 roku oraz zwi±zane z ni± stopniowe otwieranie granic i
rynku na towary sprowadzane legalnie i nielegalnie – w tym także narkotyki
były główn± przyczyn± rozwoju narkomanii w Polsce.Rozwój przestępczo¶ci, w tym
powstawanie zorganizowanych grup przestępczych oraz pogoń za łatwym zyskiem
spowodowało wprowadzanie do sprzedaży nowych na naszym rynku ¶rodków
narkotycznych. Zdobywano nowych klientów przez promowanie narkotyków w
¶rodowiskach dzieci i młodzieży (szkoły, kluby) oraz nieodpłatne ich rozdawanie.
Zorganizowane grupy przestępcze rozprowadzaj± narkotyki przez dealerów
wywodz±cych się z kręgów młodzieży, zapewniaj±c sobie w ten sposób swobodny
dostęp do szkół. Handel odbywa się również za po¶rednictwem osób uzależnionych,
które s± szczególnie zdeterminowane ponieważ za zrealizowane transakcje
otrzymuj± niezbędn± dla ich funkcjonowania dawkę narkotyków.Narkomania jest
zjawiskiem powodowanym przez wiele czynników. Przyczyny doprowadzaj±ce do
zażywania ¶rodków odurzaj±cych s± zróżnicowane st±d brak jest jednolitego
schematu wyja¶niaj±cego to narastaj±ce zjawisko. Powszechnie przyczynowo¶ć tę
upatruje się w czynnikach społecznych, kulturowych i sferze psychologicznej osób
odurzaj±cych się. O powstaniu nałogu decyduje niejeden czynnik, ale cały ich splot
powstały w okre¶lonych warunkach ¶rodowiskowych.Narkomania jest niepokoj±cym
objawem trudno¶ci dojrzewania psychospołecznego, zwłaszcza emocjonalnego
młodych ludzi, oraz ich nieprzystosowania społecznego a narkotyk ¶rodkiem do
przeżywania sztucznie wywołanych emocji, sposobem na oderwanie się od zimnej i
obojętnej rzeczywisto¶ci. W roku 1996 agendy policyjne rejestrowały 2212 nieletnich
narkomanów. Wielu z tych nieletnich weszło na drogę przestępcz±. Policja ustaliła,
że z ogólnej liczby nieletnich podejrzanych o przestępstwa 0,7% dokonało czynu
niezgodnego z prawem po zażyciu ¶rodków odurzaj±cych (0,2% po zażyciu
narkotyku). Najczę¶ciej (114 przypadków) pod wpływem narkotyków nieletni dokonali
kradzieży z włamaniem i kradzieży mienia prywatnego (przy czy w 37 przypadkach
była to kradzież zuchwała) oraz rabunki i wymuszenia (13). Zdarzały się też
przypadki uszkodzenia ciała i pobić (18 przypadków).Przestępczo¶ć zwi±zana z
narkomani± wykazuje tendencję wzrostow±, a jej nasilenie następuje wraz z
utrudnieniami w dostępie do narkotyków i utrwalaniem się psychologicznych cech
osobowo¶ci osób uzależnionych. Poniższa tabelka przedstawia przestępczo¶ć
nieletnich zwi±zan± z Ustaw± o przeciwdziałaniu narkomanii. Przeanalizowanie
danych pokazuje znaczne tendencje wzrostowe zarówno liczby nieletnich
dokonuj±cych czynów zwi±zanych z wymienion± Ustaw±, jak i liczby podejrzanych, w
tym również nieletnich. Kwalifikacja prawna Czyny nieletnich % do ogółu
stwierdzonych Podejrzani W tym nieletni Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii z
24.04.1997r. 1998 rok 2954 18,0 5018 743 1999 rok 3554 22,7 4777 954 WskaĽnik
dynamiki 120,3% 126,11% 95,2% 128,4% Poza tym dane z lat 1998 i 1999 pokazuj±
, przy malej±cej tendencji ogółu przestępstw stwierdzonych zwi±zanych z Ustaw± o
przeciwdziałaniu narkomanii (spadek o 4,89% tzn. z 16 432 przestępstw w 1998 roku
do 15 628 w roku 1999) w całym kraju zauważa się wzrost
„narkotykowych” czynów nieletnich z 2954 w 1998 roku do 3554 w
roku 1999 (wzrost o 20,31%).Największe nasilenie zjawiska narkomanii ma miejsce
w aglomeracjach wielkomiejskich lub województwach przygranicznych. Jednak
wspólne dla wszystkich rejonów s± miejsca, gdzie młodzież ma możliwo¶ć zetkn±ć
się z narkomanami lub dealerami i nabyć ¶rodki odurzaj±ce (puby, szkoły, salony
gier, dyskoteki, na koncertach). W 1999 roku ogółem dokonano 468 czynów
dotycz±cych wprowadzenia do obrotu ¶rodków odurzaj±cych lub substancji
psychotropowych. Czynów tych dokonało 72 nieletnich z których 68 uczyło się.
Zdecydowan± większo¶ć czynów popełniono w mie¶cie (457 czynów; 97,65%),
indywidualnie (457 czynów; 97,65%), w znacznej mniejszo¶ci przez 2 osoby (9
czynów; 1,92%). Stwierdzono również, że 2 nieletnich karanych było za podobne
czyny. W stosunku do jednego nieletniego zastosowano ¶rodek zapobiegawczy
– umieszczono go w placówce o¶wiatowo-wychowawczej. Czynów
dotycz±cych udzielania lub nakłaniania do użycia ¶rodków odurzaj±cych lub
substancji psychotropowych stwierdzono 1563, popełnionych przez 363 nieletnich, z
których 18 nie uczyło się. W znacznej większo¶ci czyny te były dokonywane
indywidualnie (1527) i w mie¶cie (1476). W¶ród sprawców 9 osób było karanych za
inne czyny, w stosunku do 4 osób zastosowano ¶rodki wychowawcze, jedn± osobę
umieszczono w schronisku dla nieletnich, pozostałe 3 osoby w placówkach
o¶wiatowo-wychowawczych.W 1999 roku zanotowano również 947 czynów
dotycz±cych udzielenia lub nakłaniania do użycia ¶rodków odurzaj±cych lub
substancji psychotropowych dla osi±gnięcia korzy¶ci maj±tkowych lub osobistych,
popełnionych przez 178 nieletnich. Za czyny te ukaranych zostało 5 nieletnich.
Czynów dotycz±cych posiadania ¶rodków odurzaj±cych lub substancji
psychotropowych ujawniono 410, popełnionych przez 277 nieletnich, z których 249
uczyło się. Zjawisko narkomanii oraz tzw. Zagrożenie przestępczo¶ci± narkotykow±
wykazuje tendencje wzrostowe. Szczególnie niepokoj±ce jest narastanie zagrożenia
narkomani± w¶ród młodzieży oraz stałe obniżanie się granicy wieku podejmowania
kontaktów ze ¶rodkami uzależniaj±cymi. O skali i rozpowszechnianiu się zjawiska
narkomanii ¶wiadczy fakt, że 10 nieletnich, którzy popełnili czyn z Ustawy o
przeciwdziałaniu narkomanii, nie miały ukończonych 13 lat. Narkomania jest
przyczyn± wielu negatywnych zachowań. Zjawisko to ma charakter rozwojowy o
następuj±cych tendencjach:wzrost liczby uzależnionych, w tym nieletnichnarastaj±cy grupowy charakter odurzania się i różnorodno¶ć zażywanych ¶rodkówdynamiczny rozwój biznesu narkotykowego i przestępczo¶ci zwi±zanej z
zażywaniem ¶rodków odurzaj±cych wzrost wpływu przestępstw zwi±zanych z
narkomani± na ogólny stan bezpieczeństwa i porz±dku publicznego.Do głównych
zadań Policji okre¶lonych w Ustawie o zapobieganiu narkomanii należy ¶ciganie
przestępstw z niej wynikaj±cych. Oprócz tych zadań, za równie ważne przyjęto
realizację społecznych oczekiwań w zakresie szeroko rozumianej problematyki
zapobiegania narkomanii. Wyróżnić tu możemy przede wszystkim współpracę ze
szkołami i rodzicami. Tylko szeroko stosowana profilaktyka, tzn. zapewnienie
odpowiedniej opieki, wychowania, organizacji czasu wolnego oraz wzorców
moralnych, a także wzmocnienie funkcji wychowawczej rodziny i szkoły może
zjawisko rozszerzania narkomanii w¶ród dzieci i młodzieży ograniczyć.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

66+6+6+

2 Cards basiek49

Create flashcards