Szkolenie

advertisement
PSYCHOLOGICZNE
ASPEKTY
PRZEMOCY W RODZINIE
Czym jest przemoc w rodzinie
wg polskiego prawa?
Preambuła ustawy o przemocy w rodzinie:
„Uznając, że przemoc w rodzinie narusza
podstawowe prawa człowieka, w tym prawo do
życia i zdrowia oraz poszanowania godności
osobistej, a władze publiczne mają obowiązek
zapewnić wszystkim obywatelom równe
traktowanie i poszanowanie ich praw i wolności,
a także w celu zwiększania skuteczności
przeciwdziałania przemocy w rodzinie stanowi
się, co następuje (…);
Ustawa z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy
w rodzinie (Dz.U.05.180.1493)
Przez przemoc w rodzinie należy rozumieć jednorazowe
albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie
naruszające prawa lub dobra osobiste członków rodziny
(tj. zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy osób najbliższych takich jak:
małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej
samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku
przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba
pozostająca we wspólnym pożyciu oraz osób wspólnie
zamieszkujących lub gospodarujących), w szczególności
narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia,
zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną,
wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich
zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące
cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych
przemocą.
PRZEMOC W RODZINIE TO
ZAMIERZONE I WYKORZYSTUJĄCE
PRZEWAGĘ SIŁ DZIAŁANIE PRZECIW
CZŁONKOWI RODZINY, NARUSZAJĄCE
PRAWA I DOBRA OSOBISTE,
POWODUJĄCE CIERPIENIE I SZKODY.
Mity o przemocy
• przemoc nas nie dotyczy
fakt: przemoc istnieje wszędzie, niezależnie od rasy, wyznania, czy
narodowości
• maltretowanie to tylko chwilowa utrata panowania nad swoim
zachowaniem
fakt: maltretowanie to legalny związek polegający na kontroli i strachu
• przemoc zdarza się w sferze biedoty
fakt: przemoc jest częstym zjawiskiem w rodzinach inteligenckich i
zamożnych
• popchnięcie, klaps, bicie pięścią nie jest niczym złym, nie jest
przemocą, nie powoduje obrażeń, jest potrzebne w wychowaniu
dzieci
fakt: nawet najmniejsza forma aktywności ludzkiej zmierzająca do
godzenia w czyjąś osobistą wolność jest aktem przemocy
• maltretowana kobieta lub dziecko mogą swobodnie opuścić
swój dom
fakt: powiadomienie o pobiciu i opuszczenie domu może skończyć się
śmiercią
• bicie jest dowodem miłości, kobieta lubi jak jest bita,
mężczyzna ma prawo bicia własnej żony
fakt: pozostałości myślenia panującego w systemie patriarchalnym
Rodzaje przemocy
• Fizyczna - klapsy, bicie pięścią, spoliczkowanie, szarpanie,
popychanie, uderzenia, kopanie, itp. Skutki: zranienia, zasinienia,
stłuczenia, złamania, cięcia, a czasem i wewnętrzne obrażenia ciała.
• Emocjonalna –ma na celu pozbawić ofiarę zaufania do siebie i
swoich kompetencji. Objawia się ona wyzywaniem, upokarzaniem
ofiary wobec innych członków rodziny i znajomych, ciągłym
krytykowaniem i poniżaniem.
• Psychiczna - polega na zadawaniu cierpień psychicznych np.
kontrolowanie i ograniczanie kontaktów ofiary z przyjaciółmi, szkołą,
znajomymi, zastraszaniem i grożeniem wyrządzenia krzywdy fizycznej
ofierze bądź bliskim jej osobom.
• Ekonomiczna - ofiara staje się zależna finansowo od sprawcy, co
zmusza ją do próśb o każdy grosz, kłamstw na temat wydatków. Nie
może ona jednak podjąć pracy zarobkowej, bo sprawca na to nie
pozwala.
• Seksualna to zmuszanie ofiary do odbywania stosunków seksualnych
w formie czy czasie, który jej nie odpowiada. Szczególnie okrutne i
drastyczne są akty kazirodztwa, bo niszczą one psychikę dziecka
oraz jego zaufanie do dorosłych.
K. Browne i M. Herbert do form maltretowania zaliczają
również zaniedbanie, które jest przemocą w sensie
metaforycznym, ale może powodować obrażenia
fizyczne i psychiczne.
Zaniedbanie może mieć charakter:
• rozmyślny - polega na odmowie wypełniania lub
niewłaściwym wypełnianiu obowiązków opiekuńczych, w
tym świadome stwarzanie emocjonalnych i fizycznych
zagrożeń, np. ofiara celowo jest porzucana lub
pozbawiana pożywienia.
• nieświadomy - zaniedbanie spowodowane jest często
niezrównoważeniem psychicznym sprawcy, brakiem
właściwej wiedzy, lenistwem czy chorobą.
Przemoc w rodzinie
charakteryzuje się tym, że:
•
•
•
•
JEST INTENCJONALNA
Przemoc jest zamierzonym działaniem człowieka i ma
na celu kontrolowanie i podporządkowanie ofiary.
SIŁY SĄ NIERÓWNOMIERNE
W relacji jedna ze stron ma przewagę nad drugą.
Ofiara jest słabsza a sprawca silniejszy.
NARUSZA PRAWA I DOBRA OSOBISTE
Sprawca wykorzystuje przewagę siły narusza
podstawowe prawa ofiary (np. prawo do nietykalności
fizycznej, godności, szacunku itd.).
POWODUJE CIERPIENIE I BÓL
Sprawca naraża zdrowie i życie ofiary na poważne
szkody. Doświadczanie bólu i cierpienia sprawia, że
ofiara ma mniejszą zdolność do samoobrony.
Ofiarami przemocy w rodzinie
są najczęściej kobiety (58%)
oraz dzieci do lat 13 (24%).
Natomiast sprawcami przemocy
są głównie mężczyźni (96%),
będący często pod wpływem
alkoholu.
Zachowanie ofiar przemocy
Syndrom wyuczonej bezradności
Wyuczona bezradność jest poddaniem się,
zaprzestaniem działania, które wynika z
przekonania, że cokolwiek się zrobi, nie
będzie to miało żadnego znaczenia, gdyż
zawsze znajdzie się powód do zachowań
agresywnych.
Czynniki wysokiego ryzyka rozwoju
wyuczonej bezradności
Doświadczenia z dzieciństwa:
- przemoc fizyczna;
- napaść seksualna lub molestowanie;
- sytuacje traumatyczne (śmierć lub
rozwód rodziców, alkoholizm, choroba
bliskich itp.);
- kłopoty w nauce;
- problemy zdrowotne.
Doświadczenia wyniesione ze związków w
życiu dorosłym:
- przemoc (istotny jest czas trwania,
rodzaj i częstość przemocy);
- patologiczna zazdrość;
- gwałt, przymuszanie do
nieakceptowanych form współżycia;
- groźby pozbawienia życia.
Wyuczona bezradność prowadzi do wielu
negatywnych skutków, które mogą przejawiać
się w trzech sferach:
1. Deficyty poznawcze, które polegają na ogólnym
przekonaniu, iż nie ma takich sytuacji, w których możliwa
jest zmiana, że w konkretnej sytuacji nic nie można
zrobić i nikt nie jest w stanie pomóc;
2. Deficyty motywacyjne, które polegają na tym, że
osoba zachowuje się biernie, jest zrezygnowana, nie
podejmuje żadnych działań, aby zmienić swoją sytuację;
3. Deficyty emocjonalne, które objawiają się stanami
apatii, lęku, depresji, uczucia zmęczenia,
niekompetencji i wrogości.
ZJAWISKO „PRANIA MÓZGU"
1. Szereg zabiegów, które celowo są stosowane
przez grupę (np. ośrodki kierownicze państw,
organizacje społeczne i wychowawcze,
organizacje polityczne itp.) lub jednostkę, by
zmienić czyjeś przekonania, nastawienia,
światopogląd (wymuszona indoktrynacja);
2. Szereg zabiegów stosowanych w celu zmiany
osobowości (uczuć, potrzeb, postaw), aby osoba
manipulowana działała zgodnie z oczekiwaniami
manipulatora.
Typowe zachowania sprawców przemocy,
stosujących technikę „prania mózgu"
•
•
•
•
•
•
•
izolacja,
monopolizację uwagi,
doprowadzenie do wyczerpania,
wywoływanie lęku i depresji,
naprzemienność kary i nagrody,
demonstrowanie wszechmocy i wszechwładzy,
wymuszanie drobnych przysług.
Konsekwencje „prania mózgu":
• Degradacja własnego obrazu - zmniejszenie aktywności,
wycofanie się z działania i unikanie podejmowania trudnych
zadań. Uleganie sugestiom i manipulacjom. Zmiana swoich
poglądów, przyzwyczajeń, by dostosować się do życzeń
sprawcy. Negatywne przekonania na swój temat.
• Przeżywanie silnego poczucia lęku i zagrożenia - poczucie
winy, wstydu i lęku; oczekiwanie od sprawcy jedynie kary;
kierowanie złości i agresji w stronę własnej osoby. W efekcie,
sprawca może czuć się bezkarnie.
• Wyzwalanie silnych stanów regresji - regresja jest
mechanizmem obronnym, polegającym na nawrotach do
zachowań i sposobów działania z wcześniejszych okresów
życia. Skutki: bezradność, zanik krytycznego myślenia,
powrót do myślenia życzeniowego, czasami zanik uczuć
wyższych; całkowite podporządkowanie, utrata poczucia
własnej wartości i własnych przekonań oraz bezkrytyczne
przyjmowanie rzeczywistości, wykreowanej przez sprawcę.
CYKL PRZEMOCY W RODZINIE
1. Faza narastania napięcia
Partner jest napięty i stale poirytowany. Każdy drobiazg
wywołuje jego złość, często robi awanturę, zaczyna więcej pić,
przyjmować narkotyki lub inne substancje zmieniające świadomość.
Może poniżać partnerkę, poprawiając swoje samopoczucie.
Prowokuje kłótnie i staje się coraz bardziej niebezpieczny. Sprawia
wrażenie, że nie panuje nad swoim gniewem.
• Kobieta stara się jakoś opanować sytuację - uspokaja go, spełnia
wszystkie zachcianki, wywiązuje się ze wszystkich obowiązków.
Często przeprasza sprawcę. Ciągle zastanawia się nad tym, co
może zrobić, aby poprawić mu humor, uczynić go szczęśliwym i
powstrzymać przed wyrządzeniem krzywdy.
• Niektóre kobiety w tej fazie mają różne dolegliwości fizyczne, jak
bóle żołądka, bóle głowy, bezsenność, utratę apetytu. Inne wpadają
w apatię, tracą energię do życia, lub stają się niespokojne i
pobudliwe nerwowo. Jest to wynik narastania napięcia, które po
pewnym czasie staje się nie do zniesienia. Zdarza się, że kobieta
wywołuje w końcu awanturę, żeby "mieć to już za sobą".
•
2. Faza gwałtownej przemocy
• Partner staje się gwałtowny. Wpada w szał i wyładowuje się.
Eksplozję wywołuje zazwyczaj jakiś drobiazg, np. lekkie
opóźnienie posiłku. Skutki użytej przemocy mogą być różne podbite oko, połamane kości, obrażenia wewnętrzne, poronienie,
śmierć.
• Kobieta stara się zrobić wszystko, żeby go uspokoić i
ochronić siebie. Zazwyczaj, niezależnie od tego jak bardzo się
stara, wściekłość partnera narasta coraz bardziej. Czuje się
bezradna, bo ani przekonywanie sprawcy, ani bycie miłą, ani
unikanie , ani bierne poddawanie się mu nie pomaga i nie łagodzi
jego gniewu.
• Po zakończeniu wybuchu przemocy, kobieta jest w stanie
szoku. Nie może uwierzyć, że to się na prawdę stało. Odczuwa
wstyd i przerażenie. Jest oszołomiona. Staje się apatyczna, traci
ochotę do życia, odczuwa złość i bezradność.
3. Faza miodowego miesiąca
•
•
•
•
Gdy sprawca wyładował już swoją złość i wie że posunął się za daleko
nagle staje się inną osobą. Szczerze żałuje tego, co zrobił, okazuje
skruchę i obiecuje, że to się nigdy nie powtórzy. Stara się znaleźć jakieś
wytłumaczenie dla tego, co zrobił i przekonuje ofiarę, że to był jednorazowy,
wyjątkowy incydent, który już się nigdy nie zdarzy.
Sprawca okazuje ciepło i miłość. Staje się znowu podobny do tego, jaki
był na początku znajomości. Przynosi kwiaty, prezenty, zachowuje się jakby
przemoc nigdy nie miała miejsca. Rozmawia z ofiarą, dzieli się swoimi
przeżyciami, obiecuje, że nigdy już jej nie skrzywdzi. Dba o ofiarę spędza z
nią czas i utrzymuje bardzo satysfakcjonujące kontakty seksualne.
Sprawca i ofiara zachowują się jak świeżo zakochana para. Ofiara
zaczyna wierzyć w to, że partner się zmienił i że przemoc była jedynie
incydentem. Czuje się kochana, myśli, że jest dla niego ważna i znowu go
kocha. Spełniają się jej marzenia o cudownej miłości, odczuwa bliskość i
zespolenie z partnerem. Życie we dwoje wydaje się piękne i pełne nadziei.
Faza miodowego miesiąca przemijają i znowu rozpoczyna się faza
narastania napięci. Zatrzymuje ona ofiarę w cyklu przemocy, bo łatwo pod
jej wpływem zapomnieć o koszmarze pozostałych dwóch faz. Prawdziwe
zagrożenie, jakie niesie ze sobą faza miodowego miesiąca jest związane z
tym, że przemoc w następnym cyklu jest zazwyczaj gwałtowniejsza.
ZESPÓŁ STRESU POURAZOWEGO
PTSD
• Zdarzenie traumatyczne jest to sytuacja
(krótkotrwała lub długotrwała) o charakterze
wyjątkowo zagrażającym lub katastrofalnym,
której towarzyszy subiektywne poczucie silnego
stresu.
• Do zdarzeń traumatycznych można zaliczyć:
walkę zbrojną, wojnę, obozy, akty
terrorystyczne, klęski żywiołowe (np. powódź),
poważne wypadki, nagłą, gwałtowną śmierć
kogoś bliskiego, doznanie przemocy (np.
fizycznej, seksualnej), bycie świadkiem
przemocy, szantaże, porwania dla okupu.
Objawy PTSD
•
•
•
•
•
•
•
•
Nasilone objawy stresu: niepokój, nerwowość, kołatanie serca, duszności,
problemy z oddychaniem);
Natarczywie powracające wspomnienia traumy wywołujące dyskomfortowi
wyobrażenia, myśli i spostrzeżenia.
Trudności w zasypianiu, „płytki sen” lub koszmary nocne.
Mimo upływającego czasu ciągłe przeżywanie wydarzenia traumatycznego
jakby trwało nadal, „tu i teraz”, co prowadzić może do trudności w
powróceniu do codziennych zajęć i obowiązków.
Depresja: unikanie różnych form aktywności, które do tej pory się
wykonywało, znacznie ograniczone spotkania towarzyskie, zmniejszone
zainteresowanie ważnymi sprawami, poczucie obojętności, wyłączenia i
wyobcowania, poczucie braku perspektyw na przyszłość, poczucie winy z
powodu przeżywania pozytywnych emocji.
Nadpobudliwość: nasilone i wyolbrzymione reakcje lękowe, nadmierna
czujność, niekontrolowana drażliwość i wybuchy gniewu, problemy w
koncentracji uwagi.
Konflikty i zaniedbania zarówno na płaszczyźnie prywatnej jak i zawodowej.
Zaburzenia lękowe i somatyczne, agresja oraz nadużywanie alkoholu i
innych środków zmieniających świadomość (a w konsekwencji
uzależnienie).
Do 6 miesięcy po zdarzeniu traumatycznym
(stresorze) występuje ostry stan dystresu –
NATURALNA REAKCJA NA TRAUMĘ.
Powyżej 6 miesięcy
• u większości osób (ok. 75%) symptomy ostrej
reakcji na stres stopniowo zanikają –
NASTĘPUJE ADAPTACJA POTRAUMATYCZNA
• u części osób (ok. 25 – 30%) symptomy ostrej
reakcji na stres utrwalają się PRZYBIERAJĄC
FORMĘ PTSD
DLACZEGO KOBIETY NIE SZUKAJĄ
POMOCY?
• Odczuwają lęk przed zemstą ze strony partnera.
• Odczuwają wstyd i upokorzenie.
• Czują się winne, mogą myśleć, że gdyby były lepsze,
ataki agresji nie występowałyby.
• Myślą, że nie zasługują na żadną pomoc.
• Są zależne finansowo do partnera.
• Posiadają błędne przekonania: „w każdym małżeństwie
istnieje przemoc”.
• Są przekonane, że skutki przemocy są zbyt małe, by
komukolwiek o tym mówić.
• Mają nadzieję, że przemoc była incydentalna, a sam
partner zmieni się na lepsze.
• Uważają, że przemoc jest sprawą rodzinną i nie można
liczyć na pomoc z zewnątrz.
• Utraciły wiarę w pomoc.
• Nie chcą złamać tradycji kulturowo-religijnych.
Dzieci jako ofiary przemocy
• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks
rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z
późn. zm.)
• Art. 96
Osobom wykonującym władzę rodzicielską oraz
sprawującym opiekę lub pieczę nad małoletnim
zakazuje się stosowania kar cielesnych.
• Art. 12.a
Odebranie dziecka w razie bezpośredniego
zagrożenia życia lub zdrowia dziecka
• 1. W razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia
dziecka w związku z przemocą w rodzinie pracownik
socjalny wykonujący obowiązki służbowe ma prawo
odebrać dziecko z rodziny i umieścić je u innej
niezamieszkującej wspólnie osoby najbliższej (tj.
małżonka, wstępnego, zstępnego, rodzeństwa,
powinowatego w tej samej linii lub stopniu, osoby
pozostającej w stosunku przysposobienia oraz jej
małżonka, a także osoby pozostającej we wspólnym
pożyciu), w rodzinie zastępczej lub w całodobowej
placówce opiekuńczo-wychowawczej.
Krzywdzenie dzieci przez dorosłych sprawców
przemocy można podzielić na cztery kategorie
działań:
• Celowe wyrządzanie krzywdy fizycznej, traktowane
także, jako sposób grożenia ofierze i kontrolowania jej.
• Mimowolne wyrządzanie im krzywdy fizycznej w
czasie ataku na partnerkę, kiedy dziecko przypadkowo
podejdzie pod rękę lub kiedy próbuje interweniować.
• Stwarzanie środowiska, w którym dzieci są świadkami
samej przemocy lub jej skutków - z badań wynika, że
oglądanie przemocy domowej ma taki sam wpływ na
dzieci, jak fizyczne i seksualne maltretowanie.
• Wykorzystywanie dzieci, by w wymuszony sposób
kontrolować maltretowaną partnerkę, albo podczas
trwania związku albo po separacji, wyłącznie z chęci
utrzymania kontroli, bez żadnych względów na krzywdę
wyrządzaną dzieciom.
Wpływ przemocy na dzieci
Doświadczanie przemocy może
powodować szereg problemów natury
fizycznej, psychicznej, jak i problemów
dotyczących zachowania się dzieci oraz
ich funkcjonowania wśród ludzi.
• efekty przemocy fizycznej: rany, otarcia, siniaki,
złamania;
• udzielanie pomocy matce lub rodzeństwu, np. fizyczne
zasłanianie przed sprawcą – co może powodować
uszkodzenia fizyczne, okłamywanie sprawcy w celu
chronienia innych członków rodziny;
• przedwczesna dojrzałość i poczucie odpowiedzialności
niewspółmierne do wieku;
• agresja/złość skierowana do matki i innych osób;
• wycofanie się z życia, zamknięcie we własnym świecie;
• poczucie winy, obwinianie się za prowokowanie sprawcy;
• przekonanie, że należy to trzymać w sekrecie;
• poczucie rozgoryczenia;
• strach, lęk, brak poczucia bezpieczeństwa;
• ucieczki z domu;
• kłopoty z nauką;
• wagarowanie;
• trudności ze zrozumieniem swoich uczuć wobec
rodziców – emocjonalne rozchwianie (ambiwalencja
uczuć);
• moczenia nocne (regres w rozwoju);
• koszmary senne;
• kłopoty ze snem;
• problemy z jedzeniem;
• samookaleczenia;
• utrata wagi ciała;
• opóźnienia rozwojowe;
• depresja/przygnębienie;
• problemy z budowaniem zaufania wobec innych osób;
• niska samoocena;
• trudność z nawiązywaniem kontaktów z innymi lub
nadmierna łatwość w ich nawiązywaniu.
Dzieci doświadczają przemocy w dwojaki
sposób: będąc celem ataków sprawcy lub
będąc świadkiem ataku na osobę im bliską.
Dzieci bardziej przeżywają/odczuwają
strach i przerażenie matki, niż nawet sam
akt przemocy (Wolfe, Jaffe,Wilson and Zak
1985, Hershorn and Rosenbaum 1985)
Czynniki decydujące o wpływie przemocy
domowej na dzieci:
Wiek dziecka:
Wiek jest podstawowym czynnikiem decydującym o tym, w jaki
sposób dziecko rozumie swoje doświadczenie i rodzaj zachowań
jakie wykazuje by wyrazić niepokój i obawy.
dzieci w wieku przedszkolnym:
• częściej objawy fizyczne, takie jak bóle brzucha, moczenie nocne,
problemy ze snem; mogą również wykazywać opóźnienia w rozwoju
fizycznym i emocjonalnym.
dzieci w wieku szkolnym:
• problemy w szkole, m.in. cierpią na trudności w koncentracji, źle
wypadają na lekcjach, wpływ na sposób ich zachowania - często
reagują wzmożoną złością, nierzadko wagarują.
dzieci starsze i nastolatki:
• ucieczki z domu lub podejmowanie wszelkich starań by jak najmniej
w nim przebywać, narkotyki lub alkohol, kłopoty z nauką. Mogą się
też pojawiać symptomy fizyczne, np. chwiejność nastroju, problemy
z jedzeniem, próby samobójcze Nastolatki zaprzeczają temu, że coś
złego dzieje się w ich domu, kłamią, że nic się nie stało, fantazjują
na temat innej rzeczywistości, w której, żyją w bezpiecznym
otoczeniu
Częstotliwość i rodzaj przemocy
• Dzieci które są świadkami przemocy
fizycznej i psychicznej wykazują częściej
problemy dotyczące ich zachowania, niż
dzieci, które widzą tylko przemoc o
charakterze werbalnym
• Szczególnie dramatycznym dla dzieci
przeżyciem jest przemoc seksualna –
gwałt dokonany na dziecku, matce czy
rodzeństwie
Społeczno-ekonomiczny status rodziny
• Ma on wpływ na całą sytuacje domową, a
przede wszystkim na możliwości matki radzenia
sobie z problemem samodzielnie, lub
korzystania z pomocy wyspecjalizowanych
organizacji pomagających ofiarom przemocy.
Kobieta niezależna finansowo od partnera
łatwiej decyduje się na podjęcie odpowiednich
kroków niż ta zależna od pieniędzy partnera.
• Tabu społeczne zaprzeczające istnieniu
przemocy w tzw. dobrych domach również nie
sprzyja wychodzeniu ze związku
przemocowego.
Płeć dziecka
• Powszechne przekonanie: dziewczynka
identyfikuje się matką (ofiarą) a
chłopiec z ojcem (sprawcą) w
konsekwencji - chłopiec będzie
kopiował zachowania ojca, a
dziewczynki skazane są na bycie w
dorosłym życiu ofiarą swego partnera.
Rzeczywistość jest jednak dużo bardziej
skomplikowana.
• O ile doświadczanie lub tylko bycie świadkiem
przemocy w domu może mieć wpływ na przyszłe
agresywne zachowania mężczyzn wobec
partnerek, o tyle u kobiet to samo doświadczenie
znacznie rzadziej przekłada się na skłonność
kobiet do bycia ofiarami. (Pagelow 1981)
• Kobiety i mężczyźni doświadczający w
dzieciństwie przemocy wykazują taki sam
stopień zachowań agresywnych wobec
partnerów, a także są w takim samym stopniu
podatne na stanie się ofiarą w związku
przemocowym. (Kalmuss 1984)
• Przemoc doświadczana przez dzieci ma raczej
wpływ na ich postawę wobec tego typu
zachowań w dorosłym życiu niż bezpośrednio
na zachowanie. (Alexander, Moore and
Alexander, 1991)
Zespół Maltretowanego Dziecka jako choroba został po raz pierwszy
przedstawiony przez amerykańskiego pediatrę H. Kampego na
Zjeździe Pediatrów w Los Angeles w 1961 roku. Definiowany jest jako
każde zamierzone lub niezamierzone działanie osoby dorosłej,
społeczeństwa lub państwa, które ujemnie wpływa na zdrowie,
rozwój fizyczny i psychospołeczny dziecka
Zespoły maltretowania zostały usystematyzowane w X
Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób, Urazów i Przyczyn
Zgonów WHO w 1996 roku i zostały oznaczone symbolem
T - 74. Wyróżnia się wśród nich:
•
•
•
•
•
Zespół dziecka bitego
Zespół dziecka potrząsanego
Zespół Münchausena per procura
Nadużycia seksualne
Maltretowanie dzieci przez dzieci.
•
•
•
•
•
•
•
Strategie przyjmowane przez dzieci
doświadczające przemocy domowej
Interwencja i obrona ofiary
Obwinianie się
Fantazje dotyczące zabicia agresywnego
rodzica lub dania mu nauczki by zostawił ofiarę
w spokoju
Poszukiwanie pomocy na zewnątrz
Odciążanie matki w pracach domowych, opieka
nad młodszym rodzeństwem
Opiekowanie się rodzicem stosującym przemoc,
gdy ten grozi np. samobójstwem, jeśli partner
odejdzie.
Zmiana zachowania aby zapanował spokój – są
np. bardzo grzeczne, spokojne, świetnie się
uczą.
SPRAWCY PRZEMOCY
• Często słyszymy, że sprawcy przemocy domowej to po
prostu psychopaci, bo tylko psychopata może wyrządzić
tyle zła swojej rodzinie.
• Psychopaci przez większość ludzi postrzegani są jako
jednostki społecznie nieprzystosowane, naruszające
normy moralne, społeczne i prawne. Ich zachowanie
powoduje częste konflikty z otoczeniem. Są niezdolni do
miłości, uczciwości, lojalności wobec innych osób.
Odznaczają się lekkomyślnością, egoizmem,
impulsywnością, niezdolnością do przeżywania poczucia
winy, nieodpowiedzialnością. W odczuciu wielu ludzi,
tym również profesjonalistów, pojęcie psychopatii ma
negatywne znaczenie i nasuwa z reguły obraz osobnika
brutalnego, gwałtownego, aspołecznego, popełniającego
liczne zbrodnie.
Osoby o osobowości nieprawidłowej
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
trwała niezdolność do związków uczuciowych z innymi ludźmi,
bezosobowy stosunek do życia seksualnego (przedmiotowe traktowanie
partnera),
brak poczucia winy, wstydu i odpowiedzialności,
nieumiejętność odraczania satysfakcji (dążenie do natychmiastowego
zaspokajania popędów i potrzeb),
utrwalone i nieadekwatne zachowania antyspołeczne,
autodestrukcyjny wzorzec życia (np. po okresie dobrego przystosowania, a
nawet sukcesów, niszczenie dotychczasowych osiągnięć z przyczyn
niezrozumiałych dla otoczenia), nieumiejętność planowania odległych celów
(koncentracja na teraźniejszości),
niezdolność przewidywania skutków swojego postępowania,
niezdolność wyciągania wniosków z przeszłych doświadczeń (tj.
nieefektywność uczenia się),
brak wglądu,
w miarę sprawna ogólna inteligencja, formalnie nie zaburzona,
nierozróżnianie granicy między rzeczywistością a fikcją, prawdą a
kłamstwem,
brak lęku,
nietypowa lub niezwykła reakcja na alkohol,
częste szantażowanie samobójstwem i tendencje do samouszkodzeń.
Skutkami powyższych cech jest :
• niedostateczna adaptacja,
• zachowania antyspołeczne,
• brak wykształcenia pomimo "dobrej inteligencji",
brak zawodu,
• brak stałych związków rodzinnych,
• uleganie nałogom (alkohol, rzadko inne
uzależnienia),
• częste konflikty z porządkiem prawnym, które
raczej są drobne i przypadkowe (rzadziej są to
przestępstwa złożone, planowane).
Do dziś nie jest znana geneza osobowości
nieprawidłowej (czynniki biologiczne czy
społeczno-kulturowe - proces wychowania i
socjalizacji).
Osobowość nieprawidłową o podłożu
organicznym nazywamy encefalopatią lub
charakteropatią (tj. organicznymi
zaburzeniami charakteru).
Osobowość encefalopatyczną
charakteryzują objawy zespołu
organicznego, jak np. chwiejność
emocjonalna, drażliwość, wybuchowość,
skłonność do czynów impulsywnych,
obniżenie sprawności intelektualnej itp.
• Z badań wynika, że tylko część osób z
nieprawidłową osobowością popełnia
przestępstwa, jak również tylko u
niektórych przestępców stwierdza się
zaburzenia osobowości. Ocenia się, że
osobowość nieprawidłowa występuje u
około 3% populacji, 3 -10 razy częściej u
mężczyzn niż u kobiet. Wśród więźniów
odsetek ten wynosi 20-70%.
• Badania potwierdzają, że osoby z
osobowością nieprawidłową stanowią
znaczny odsetek mężczyzn uporczywie
znęcających się nad swoją rodziną.
• Nie opracowano dotychczas skutecznych
metod leczenia osobowości
nieprawidłowej.
• Nieefektywne okazały się próby leczenia
psychofarmakologicznego ( poza
chwilowym tłumieniem zachowań
agresywnych) ani też terapia litem.
• Za nieskuteczne uznano elektrowstrząsy i
zabiegi psychochirurgiczne.
• Równie nisko ocenia się wyniki różnego
rodzaju psychoterapii.
Osoby uzależnione od alkoholu
• Według niektórych statystyk 95% przypadków bicia
partnerki ma związek z alkoholem. Niektóre badania
wskazują, że 40% partnerów znęcających się nad
rodziną to osoby uzależnione od alkoholu.
• Prawdopodobieństwo wystąpienia aktów przemocy w
rodzinach alkoholowych jest ponad dwukrotnie większe
niż w pozostałych.
• Istnieją badania, które stwierdzają, iż w przypadku kobiet
maltretowanych przez nadużywających alkohol mężów,
wyraźna jest tendencja do powtarzania się w ich
małżeństwie sytuacji rodzinnej z dzieciństwa. Córki
brutalnych, nadużywających alkoholu ojców, decydowały
się na małżeństwo z mężczyznami prezentującymi te
same cechy czy skłonności.
Pernanen (1981) w swoich badaniach nad wpływem
alkoholu na przestępczość wskazuje, że istnieją trzy
następujące mechanizmy:
• alkohol redukuje zahamowania i wyzwala
zachowania przestępcze, dewiacyjne;
• alkohol zmienia aktywność neuroprzekaźników, co
wiąże się z rozwojem zachowań agresywnych;
• przewlekły alkoholizm prowadzi do dysfunkcji kory
mózgowej, szczególnie płata skroniowego, co
również sprzyja patologii zachowania.
Autor ten zwraca również uwagę na mechanizm
psychosomatyczny, w którym alkohol sprzyja powstaniu
hypoglikemii i zaburzeń fazy REM snu, co z kolei
wzmaga rozwój drażliwości i agresywności.
Osoby z organicznym uszkodzeniem mózgu
• W jednym z badań u prawie 90% mężczyzn
bijących żony stwierdzono poważne urazy
głowy, prowadzące do okresowej utraty
świadomości. Seria innych badań wykazała, że
60% mężczyzn bijących swoje żony doznało
wcześniej urazu głowy. Sam uraz nie musi być
powodem agresji, ale może upośledzać
zdolność jej kontrolowania.
• Osoby ze schorzeniami ośrodkowego układu
nerwowego powinny znajdować się pod stałą
opieką neurologiczną i psychiatryczną.
Osoby z padaczką skroniową
• Od napadów rozdrażnienia po wybuchy wściekłości skierowanej
przeciwko ludziom, zwierzętom czy przedmiotom,
• Czasem bezładna przemoc, po której następuje amnezja.
• Narastający gniew a w punkcie kulminacyjnym drgawki.
• Dużym i małym napadom padaczkowym towarzyszą zwykle zmiany
świadomości (stan dezorientacji, poczucie nierealności), a niekiedy i
zaburzone zachowanie. Mogą pojawić się omamy wzrokowe i
słuchowe. Zaburzeniom tym towarzyszy często lęk, niepokój,
depresja, nienawiść.
• Napady występują nagle, bez widocznego powodu.
• Zaczyna się od przemocy werbalnej, nagłego potoku przekleństw i
bluźnierstw. Nierzadko towarzyszy temu warczenie, szczerzenie
zębów, groźne pomruki.
• Fizyczna przemoc, jeśli do niej dochodzi, przybiera często formę
kopania, drapania, plucia i gryzienia.
• Według badań, u 50% pacjentów
cierpiących na padaczkę skroniową
stwierdzono incydenty przemocy.
• W odróżnieniu od osób z osobowością
nieprawidłową, osoby cierpiące na tę
formę zaburzeń odczuwają po ataku
wyrzuty sumienia.
• Ważne jest właściwe zdiagnozowanie
padaczki skroniowej, gdyż ataki
padaczkowe powodujące wybuchy
przemocy można z dobrym skutkiem
leczyć.
Osoby chore psychicznie
• Gniew i związana z nim agresja mogą pojawić
się w ostrych psychozach.
• Jest to grupa chorób o dosyć ostrym (kilka
godzin, dni, tygodni) początku, charakteryzująca
się poważnym zaburzeniem związków człowieka
z rzeczywistością: schizofrenia (ostry początek
lub nawrót), choroby afektywne, zespoły
związane z nadużywaniem narkotyków,
psychozy związane z odstawieniem alkoholu.
• Pacjent w ostrej psychozie może być
niebezpieczny zarówno dla siebie, jak i
otoczenia. W takich sytuacjach niezbędna jest
pomoc psychiatryczna.
Nieprawidłowe wzorce
Korzenie przemocy w małżeństwie leżą w
kulturowo i społecznie ugruntowanym
przekonaniu o dominacji mężczyzn nad
kobietami. Sprawcy, zgodnie z tą koncepcją,
wybierają świadomie przemoc. Są przekonani,
że do sprawowania władzy nad kobietami wolno
mężczyznom używać wszelkich form przemocy.
Czują się bezkarni, gdyż z własnego
doświadczenia wnioskują, iż za przemoc wobec
rodziny grożą im niewielkie konsekwencje
prawne czy też społeczne.
Świadek przemocy w rodzinie
•
•
•
•
Ważne jest przede wszystkim to, żeby:
wysłuchał osoby, która doznaje przemocy,
uwierzył w to, co mówi,
zapewnił ją o tym, że ma prawo szukać
pomocy,
zawiadomił osoby, które zajmują się
udzielaniem pomocy w sytuacjach
kryzysowych,
art. 12 ustawy o przeciwdziałaniu
przemocy w rodzinie
Art. 12.
1.Osoby, które w związku z wykonywaniem
swoich obowiązków służbowych lub
zawodowych powzięły podejrzenie o popełnieniu
ściganego z urzędu przestępstwa z użyciem
przemocy w rodzinie, niezwłocznie
zawiadamiają o tym Policję lub prokuratora.
2. Osoby będące świadkami przemocy w
rodzinie powinny zawiadomić o tym Policję,
prokuratora lub inny podmiot działający na rzecz
przeciwdziałania przemocy w rodzinie.
Pomoc pokrzywdzonym
• Ustawą z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu
przemocy w rodzinie (Dz.U.05.180.1493)
znowelizowana ustawą z dnia 10 czerwca 2010 r.
• Ustawą o Wychowaniu w trzeźwości i
przeciwdziałaniu alkoholizmowi
• Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w
Rodzinie
• Zarządzenie nr 162 Komendanta Głównego Policji z
dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie metod i form
wykonywania przez Policję zadań w związku z
przemocą w rodzinie w ramach procedury
"Niebieskie Karty"
• Gminny program rozwiązywania problemów
alkoholowych
Zgodnie z Ustawą z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w
rodzinie (Dz.U.05.180.1493) znowelizowaną ustawą z dnia 10 czerwca 2010 r.
o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych
innych ustaw (Dz.U.2010.125.842) osoba dotknięta przemocą w rodzinie ma
prawo do następujących form pomocy:
•
Art. 3
1. Osobie dotkniętej przemocą w rodzinie udziela się bezpłatnej pomocy,
w szczególności w formie:
1) poradnictwa medycznego, psychologicznego, prawnego,
socjalnego, zawodowego i rodzinnego;
2) interwencji kryzysowej i wsparcia;
3) ochrony przed dalszym krzywdzeniem, przez uniemożliwienie
osobom stosującym przemoc korzystania ze wspólnie zajmowanego z
innymi członkami rodziny mieszkania oraz zakazanie kontaktowania się i
zbliżania się do osoby pokrzywdzonej;
4) zapewnienia osobie dotkniętej przemocą w rodzinie bezpiecznego
schronienia w specjalistycznym ośrodku wsparcia dla ofiar przemocy
w rodzinie;
5) badania lekarskiego w celu ustalenia przyczyn i rodzaju uszkodzeń
ciała związanych z użyciem przemocy w rodzinie oraz wydania
zaświadczenia lekarskiego w tym przedmiocie;
6) zapewnienia osobie dotkniętej przemocą w rodzinie, która nie ma tytułu
prawnego do zajmowanego wspólnie ze sprawcą przemocy lokalu,
pomocy w uzyskaniu mieszkania.
Art. 9a
Zespoły interdyscyplinarne
1. Gmina podejmuje działania na rzecz przeciwdziałania przemocy w
rodzinie, w szczególności w ramach pracy w zespole
interdyscyplinarnym.
2. Zespół interdyscyplinarny powołuje wójt, burmistrz albo prezydent
miasta.
3. W skład zespołu interdyscyplinarnego wchodzą przedstawiciele:
1) jednostek organizacyjnych pomocy społecznej;
2) gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych;
3) Policji;
4) oświaty;
5) ochrony zdrowia;
6) organizacji pozarządowych.
4. W skład zespołu interdyscyplinarnego wchodzą także kuratorzy
sądowi.
5. W skład zespołu interdyscyplinarnego mogą wchodzić także
prokuratorzy oraz przedstawiciele podmiotów innych niż określone
w ust. 3, działających na rzecz przeciwdziałania przemocy w
rodzinie.
10. Zespół interdyscyplinarny może tworzyć
grupy robocze w celu rozwiązywania
problemów związanych z wystąpieniem
przemocy w rodzinie w indywidualnych
przypadkach.
(…)
13. Członkowie zespołu interdyscyplinarnego
oraz grup roboczych wykonują zadania w
ramach obowiązków służbowych lub
zawodowych.
14. Prace w ramach grup roboczych są
prowadzone w zależności od potrzeb
zgłaszanych przez zespół interdyscyplinarny lub
wynikających z problemów występujących w
indywidualnych przypadkach.
.
• Art. 9d.
1. Podejmowanie interwencji w środowisku
wobec rodziny dotkniętej przemocą
odbywa się w oparciu o procedurę
„Niebieskie Karty” i nie wymaga zgody
osoby dotkniętej przemocą w rodzinie.
WAŻNE: szczegóły działania programów
„Niebieska Karta” nie zostały jeszcze
ustalone przez Parlament.
Art. 11a
Zobowiązanie sprawcy przemocy do opuszczenia mieszkania
1.
Jeżeli członek rodziny wspólnie zajmujący mieszkanie, swoim
zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie czyni
szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie, osoba dotknięta
przemocą może żądać, aby sąd zobowiązał go do opuszczenia
mieszkania.
2.
Sąd rozpoznaje sprawę w trybie przepisów ustawy z dnia 17 listopada
1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn.
Zm.) o postępowaniu nieprocesowym. Postanowienie zapada po
przeprowadzeniu rozprawy, która powinna odbyć się w terminie
jednego miesiąca od dnia wpływu wniosku. Staje się ono wykonalne
z chwilą ogłoszenia i może być zmienione lub uchylone w razie
zmiany okoliczności.
3.
Do wykonania obowiązku orzeczonego na podstawie ust. 1 stosuje się
odpowiednio przepisy o egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu
służącego zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika.
Policja
Do podstawowych zadań policji należy m.in.:
• ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed
bezprawnymi zamachami naruszającymi te
dobra,
• inicjowanie i organizowanie działań mających na
celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i
wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym i
współdziałanie w tym zakresie z organami
państwowymi, samorządowymi i organizacjami
pozarządowymi.
• wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz
ściganie ich sprawców.
Działania chroniące ofiary przemocy domowej
podejmowane przez policję zgodnie z
obowiązującym prawem:
• interwencja,
• sporządzenie dokładnego opisu zdarzenia (notatka
urzędowa),
• zatrzymanie sprawców przemocy domowej
stwarzających w sposób oczywisty zagrożenie dla życia
bądź zdrowia ofiar, a także mienia,
• wszczęcie postępowania przygotowawczego przeciwko
sprawcy przemocy w przypadku zgłoszenia lub
stwierdzenia popełnienia przestępstwa,
• zabezpieczenie dowodów popełnienia przestępstwa,
• podjęcie działań prewencyjnych wobec sprawcy
przemocy,
• udzielenie informacji ofiarom o możliwości uzyskania
pomocy.
Osoby wzywające policję mają prawo do:
• uzyskania od policjantów zapewnienia
doraźnego bezpieczeństwa,
• uzyskania informacji, kto przyjechał na
wezwanie - numer identyfikacyjny policjantów,
nazwa i siedziba jednostki,
• wykorzystania dokumentacji interwencji
policyjnej jako dowodów w sprawie karnej
przeciw sprawcy przemocy,
• zgłoszenia interweniujących policjantów na
świadków w sprawie sądowej.
Zarządzenie nr 162 Komendanta Głównego Policji z dnia 18 lutego
2008 r. w sprawie metod i form wykonywania przez Policję zadań w
związku z przemocą w rodzinie w ramach procedury
• Rozdział 1
"Niebieskie karty"
§ 3.
1. Policjant podejmuje czynności w ramach procedury „Niebieskie
Karty” w przypadku przeprowadzania interwencji domowej wobec
przemocy w rodzinie.
2. Podstawą interwencji, o której mowa w ust. 1, jest:
1) polecenie wydane przez dyżurnego jednostki organizacyjnej
Policji;
2) polecenie wydane przez inną upoważnioną osobę;
3) inicjatywa własna wynikająca z dokonanych ustaleń.
3. Policjant podejmuje także czynności w ramach procedury
„Niebieskie Karty”, jeżeli podczas wykonywania innych,
niż wymienione w ust. 1, obowiązków służbowych, w tym
podejmowania różnych interwencji, uzyskał informację o istniejącej
przemocy w rodzinie bądź ma uzasadnione podejrzenie jej
występowania i jednocześnie zachodzi konieczność udzielenia
pomocy jej ofiarom.
• 2. Policjant przeprowadzający interwencję każdorazowo
sporządza „Notatkę urzędową o przemocy w rodzinie”,
zwaną dalej „Kartą A”, której wzór określa załącznik nr 1
do zarządzenia. W zależności od zaistniałych
okoliczności policjant sporządza
ją na miejscu interwencji lub bezpośrednio po jej
zakończeniu w jednostce organizacyjnej Policji.
3. Policjant, o którym mowa w ust. 2, przekazuje ofiarom
przemocy w rodzinie „Informację dla ofiar przemocy w
rodzinie”, zwaną „Kartą B”, której wzór określa załącznik
nr 2 do zarządzenia, informując jednocześnie o
uruchomieniu procedury „Niebieskie Karty” i zasadach jej
realizacji, w tym o możliwości przekazania przez
Policję organom administracji rządowej i jednostkom
samorządu terytorialnego bądź podmiotom, którym
zleciły one realizację zadań z zakresu przeciwdziałania
przemocy w rodzinie, informacji o sytuacji rodziny i
potrzebie udzielenia jej pomocy.
Prokuratura
• Osoby poszkodowane na skutek przemocy domowej, a także
świadkowie mogą złożyć w prokuraturze bądź na policji
zawiadomienie o przestępstwie ściganym w trybie publicznoskargowym lub wniosek o ściganie przestępstwa (dotyczy to
przestępstw ściganych na wniosek osoby poszkodowanej).
• W przypadku uzasadnionego podejrzenia, że popełniono
przestępstwo prokuratura wspólnie z policją ma obowiązek:
• wszcząć postępowanie przygotowawcze mające na celu
sprawdzenie czy faktycznie popełniono przestępstwo,
• wyjaśnienia okoliczności czynu,
• zebrania i zabezpieczenia dowodów,
• ujęcia sprawcy,
• w uzasadnionym przypadku zastosować środek zapobiegawczy
wobec sprawcy przemocy w postaci
– dozoru policyjnego,
– tymczasowego aresztowania
Działalność gmin
• Obowiązek przeciwdziałania przemocy w rodzinie, szczególnie w
rodzinie z problemem alkoholowym, spoczywa także na
samorządach lokalnych. Możliwości działań na rzecz pomocy
ofiarom przemocy domowej podejmowanych na terenie gmin:
1. Udostępnienie rodzinom, w których występuje przemoc, pomocy
psychospołecznej i prawnej, poprzez:
a) tworzenie i prowadzenie:
• punktów informacyjno-konsultacyjnych
• schronisk dla ofiar przemocy domowej
• ośrodków interwencji kryzysowej
• telefonów zaufania
• programów środowiskowych
b) inicjowanie powstawania i wspieranie:
• organizacji społecznych pomagających ofiarom przemocy
domowej,
• grup wsparcia dla ofiar przemocy domowej,
Zadania te powinny być umieszczone w Gminnym programie
rozwiązywania problemów alkoholowych. Na realizację tego
programu gmina przeznacza środki z opłat za zezwolenia na
sprzedaż alkoholu.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
2. W przypadku gdy aktom przemocy towarzyszy picie alkoholu należy
powiadomić gminną komisję rozwiązywania problemów alkoholowych, która
zgodnie z prawem powinna:
przeprowadzić dokładne rozeznanie sytuacji (wywiad środowiskowy),
wezwać osobę nadużywająca alkoholu i stosującą przemoc na rozmowę
ostrzegawczą, informującą o prawnych konsekwencjach stosowania
przemocy wobec bliskich,
udzielić wsparcia socjalnego, psychologicznego, prawnego osobom
poszkodowanym,
poinformować członków rodzin o możliwościach szukania pomocy w
zakresie problemów alkoholowych i przemocy domowej,
prowadzić dokumentację przypadku,
w przypadku stwierdzenia bądź podejrzenia popełnienia przestępstwa
powiadomić organy ścigania,
w razie konieczności powiadomić policję i wnioskować o objęcie rodziny
działaniami zgodne z kompetencjami, np. wizyty dzielnicowego,
w razie konieczności powiadomić ośrodek pomocy społecznej i wnioskować
o objęcie rodziny działaniami zgodne z kompetencjami,
wnioskować do sądu rejonowego o zastosowanie, wobec osoby
uzależnionej od alkoholu, obowiązku poddania się leczeniu w zakładzie
lecznictwa odwykowego,
współpracować z innymi instytucjami i organizacjami pomagającymi ofiarom
przemocy domowej w środowisku lokalnym.
Pomoc społeczna
• przeprowadza wywiad środowiskowy
umożliwiający diagnozę sytuacji rodziny lub
osoby. (Niebieska karta – załącznik do
wywiadu),
• przygotowuje wszechstronny plan pomocy,
• monitoruje efekty podjętych działań,
• pomaga w załatwianiu spraw urzędowych i
innych ważnych spraw bytowych,
• udziela szeroko rozumianego poradnictwa, np.
prawnego, psychologicznego lub wskazuje
miejsca gdzie można uzyskać taką pomoc,
• udziela informacji o przysługujących
świadczeniach i formach pomocy
• w uzasadnionych przypadkach:
– udziela pomocy finansowej w formie
zasiłków stałych, okresowych, celowych,
– udziela pomocy rzeczowej np. przekazanie
odzieży, żywności,
– udziela zasiłków i pożyczek na
ekonomiczne usamodzielnienie się
• informuje o możliwościach uzyskania pomocy
w środowisku lokalnym,
• wskazuje miejsca zajmujące się pomaganiem
ofiarom przemocy domowej, w tym
możliwości otrzymania schronienia np. w
schroniskach, hostelach, ośrodkach,
• w razie potrzeby bądź na życzenie
zainteresowanych zwraca się do policji o
podjęcie działań prewencyjnych wobec
sprawcy, zgodnie z kompetencjami policji,
• w przypadku stwierdzenia bądź podejrzenia
popełnienia przestępstwa powiadamia organy
ścigania,
• może organizować i prowadzić np. punkty
informacyjne, ośrodki pomocy, grupy
wsparcia dla ofiar przemocy domowej,
świetlice dla dzieci,
• współpracuje z innymi instytucjami i
organizacjami
Służba zdrowia
•
•
•
•
•
•
•
W dziedzinie pomocy ofiarom przemocy domowej, oprócz zadań
podstawowych, takich jak np. udzielenie pomocy medycznej,
istotne jest:
rozpoznanie sygnałów świadczących o występowaniu przemocy,
szczególnie gdy ofiary bądź świadkowie próbują to ukryć,
umiejętność przeprowadzenia rozmowy umożliwiającej rozpoznanie
form przemocy i częstotliwości jej występowania,
poinformowanie ofiar o możliwościach szukania pomocy,
wystawienie na prośbę poszkodowanych zaświadczenia
lekarskiego o stwierdzonych obrażeniach.
poinformowanie ofiar o miejscach i warunkach wystawienia
obdukcji,
w przypadku stwierdzenia takiej konieczności lub na prośbę
poszkodowanych powiadomienie innych służb np. pomocy
społecznej, policji, gminnej komisji rozwiązywania problemów
alkoholowych
w przypadku stwierdzenia podczas badania lub podejrzenia
popełnienia przestępstwa, np. ślady ciężkiego uszkodzenia ciała,
ślady podejrzanych oparzeń, wykorzystania seksualnego,
powiadomienie organów ścigania,
Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 8 marca 2005 r. w
sprawie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży
(Dz. U. 2005 nr 43 poz. 418
§ 2. Dom dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, zwany dalej
"domem", zapewnia całodobowy, okresowy pobyt matkom z małoletnimi
dziećmi i kobietom w ciąży, a także ojcom z małoletnimi dziećmi i innym
osobom sprawującym opiekę nad dziećmi, zwanym dalej
"mieszkańcami".
§ 3.1. Standard podstawowych usług świadczonych przez dom obejmuje:
1) w zakresie interwencyjnym:
a) zapewnienie schronienia kobietom w ciąży w okresie okołoporodowym,
b) izolowanie osób ubiegających się o pomoc przed sprawcami
przemocy,
c) wspieranie w przezwyciężaniu sytuacji kryzysowej,
d) zapobieganie marginalizacji społecznej przez umożliwienie
mieszkańcom odnalezienia miejsca w społeczeństwie i powrót do
normalności po odrzuceniu ich przez rodziny, partnerów czy środowisko z
powodu nieoczekiwanego macierzyństwa lub konieczności
przezwyciężenia sytuacji kryzysowej,
e) zapobieganie sieroctwu społecznemu przez przygotowanie do
świadomego i odpowiedzialnego wypełniania roli rodzicielskiej,
f) zapobieganie powielaniu złych wzorców rodzinnych i środowiskowych,
a zwłaszcza wzorca wyuczonej bezradności.
Organizacje pozarządowe
Stowarzyszenia, fundacje, kluby w zakresie pomocy ofiarom przemocy
domowej organizują:
• telefony zaufania, punkty informacyjno - konsultacyjne, ośrodki
pomocy, schroniska, hostele, świetlice dla dzieci
W ramach swojej działalności oferują, m.in.:
• pomoc psychologiczną, w grupie i kontakcie indywidualnym,
• pomoc prawną, w tym pisanie pozwów, wniosków
• pomoc socjalną
• grupy wsparcia,
• grupy samopomocowe,
• pomoc socjoterapeutyczną dla dzieci,
• udział w prowadzeniu wywiadów środowiskowych,
• udział w pracach zespołów pomagających ofiarom przemocy np.
przy gminnej komisji czy ośrodku pomocy społecznej,
• udział w interwencjach,
• pilotowanie przypadków,
• pomoc w załatwianiu spraw urzędowych i innych
Współpraca służb i instytucji
Ofiary przemocy domowej potrzebują zwykle
pomocy
• psychologicznej,
• prawnej,
• materialnej,
• socjalnej,
• medycznej,
• a także wsparcia.
Niezmiernie istotna jest współpraca i przepływ
informacji pomiędzy różnymi instytucjami i
organizacjami zajmującymi się pomaganiem
ofiarom przemocy domowej, a co za tym idzie
tworzenie koalicji lokalnych.
Niebieska Linia:
(0-22) 668-70-00
• Poradnia działa w dni powszednie w godzinach
14.00 - 22.00;
• Dyżur prawny w ramach poradni odbywa się w
poniedziałki i piątki w godz.: 18.00 - 22.00.
• Tam można uzyskać informacje o tym, jak
znaleźć miejsce, które pomaga ofiarom
przemocy w rodzinie na danym terenie i w jaki
sposób zawiadomić o tej sytuacji odpowiednie
instytucje.
Poradnia telefoniczna dla osób w
kryzysie emocjonalnym: 116123
• Pierwszą ogólnopolska, bezpłatna Poradnią
Telefoniczną, w której można uzyskać profesjonalną
pomoc psychologiczną w sytuacjach kryzysowych.
• Od poniedziałku do piątku w godzinach od 14.00 do
22.00 pod numerem telefonu 116 123 dyżurują
specjaliści Instytutu Psychologii Zdrowia PTP, udzielając
wsparcia i pomocy psychologicznej osobom
potrzebującym.
• Połączenia z konsultantem Poradni 116 123 są
bezpłatne – niezależnie od tego, z jakiej sieci jest
połączenia, z jakiego miejsca w Polsce.
• Dzwoniący ma prawo do zachowania całkowitej
anonimowości.
Zgodnie z Decyzją Komisji Europejskiej z dnia
15 lutego 2007 roku w sprawie rezerwacji
krajowego zakresu numeracyjnego
zaczynającego się na "116" na potrzeby
zharmonizowanych usług o walorze społecznym
numer 116 123 został zarezerwowany dla
telefonu zaufania służącemu wsparciu
emocjonalnemu osób dorosłych.
Jednocześnie Decyzja ta rekomenduje, aby
telefony ten spełniał określone warunki, w tym
dostępność do usługi przez 24 godziny na dobę
i 7 dni w tygodniu
• Do tej pory w Polsce uruchomiono
dwa projekty „116”:
• 116111 – telefon zaufania dla dzieci i
młodzieży prowadzony przez
Fundację Dzieci Niczyje
• 116000 – telefon w sprawie
zaginionego dziecka prowadzony
przez Fundację Itaka.
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

66+6+6+

2 Cards basiek49

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards