PSYCHOLOGIA SĄDOWA

advertisement
PSYCHOLOGIA SĄDOWA
Dziedzina psychologiczna o charakterze stosowanym. Nie jest nauką samodzielną,
lecz częścią psychologii klinicznej. Psychologia kliniczna w wymiarze
sprawiedliwości
Tylor mówi, że wykorzystuje ona prawa i metody psychologiczne do
rozwiązywania ludzkich problemów w zakresie prawa karnego i cywilnego.
Płaszczyzny stosowania psychologii
1. teoretycznych powinowactw (psychologia prawna) –uściślanie pojęć
dotyczących ludzkich problemów, które niezbędne są w zakresie teorii
prawa, kodyfikacji. Psychologia prawna stosowana jest w charakterze
tworzenia ekspertyz zagadnień prawniczych. Nie ma tu do czynienia z
powoływaniem biegłych, lecz ekspertów ds. psychologii.
2. psychologia sądowa – porozumiewanie się prawników z psychologami,
gdy potrzebne im są tzw. wiadomości specjalne do odkrycia prawdy
obiektywnej. Powołuje się tu biegłych psychologów, psychiatrów.
3. psychologia penitencjarna – związana z uruchomieniem postanowień
prawnych wobec ludzi, instytucji, zjawisk. Dotyczy głównie problemów
więziennictwa
psychologia kliniczna – nauka stosowana; tworzy jednak też swoją teorię, jej
przedmiotem jest głównie zaburzone zachowanie (aktywność ludzka pełniąca
dwie funkcje: zaspokajania potrzeb i utrzymywania relacji z otoczeniem)
zaburzenia zachowania – jedna bądź obie funkcje nie są spełniane, zablokowane,
przebiegające nieprawidłowo. Jeśli pierwsza funkcja jest zakłócona oddziałuje to
na druga funkcję i do czynienia ze szczególnym zaburzeniem (padaczka,
opóźnienie w rozwoju)
BIEGŁY
Ze strony prawnej tą instytucję określa k.p.k. i rozporządzenie ministra
sprawiedliwości z 09-01-99. w artykule 193 § 1, 2, 3 określa, kto może być
biegłym sądowym. Wynika stąd, że biegłym może zostać każdy, kto ukończył
studia a organ procesowy może powołać go z listy biegłych sądowych w sądzie
okręgowym. Psychologa pracującego w instytucji naukowej bądź specjalistycznej.
Organ procesowy nie może się sugerować stopniem i tytułem biegłego, lecz jego
umiejętnościami. Psycholog nie może wypowiadać się w każdym zakresie, jeśli
ma tytuł naukowy a nie posiada praktyki. Najwyższym biegłym jest zawsze sąd,
czyli organ procesowy
Biegłym nie może być obrońca, ksiądz, osoba najbliższa lub pozostająca w
bliskim stosunku osobistym, nie może to być osoba, której sprawa dotyczy w
sposób osobisty, pośrednio lub bezpośrednio, w różnych kontekstach, osoba, która
jest lub była małżonkiem strony lub pokrzywdzonego, opiekun lub krewny osoby
pokrzywdzonej lub sprawcy oraz taka osoba, która jest świadkiem w tej sprawie.
Biegły nie może bez uzasadnienia nie przyjąć danej sprawy w postępowaniu
karnym, w postępowaniu cywilnym może odmówić bycia biegłym wg regulaminu
odmowy zeznań. W postępowaniu administracyjnym strona może zażądać
wyłączenia biegłego w tych samych przypadkach, w których można to zrobić
wobec pracownika administracji państwowej. W sprawie o wykroczenie do
biegłego stosuje się takie same przepisy jak do świadka.
Czynności biegłego obejmują:
- przeprowadzenie badania na temat konkretny, w jakimś celu
- sporządzenie sprawozdania z badania
- wydanie opinii
opinie lustrzane – rezygnacja ze złej opinii na rzecz powołania nowych biegłych
powoduje, że ekspert rozstrzyga o tym, która z opinii jest prawdziwa.
Niekompletne dowody powodują nie wydanie takich opinii.
Schemat opinii:
- postawienie hipotez badawczych po otrzymaniu materiałów dowodowych
- zbieranie danych psychologicznych z materiałów akt spawy
- programowanie badania
- przeprowadzanie badania, analiza i interpretacja badania
treść akt sprawy, którymi zajmuje się biegły:
- rezultat badań sądowych
- dane ze śledztwa
- dane wiktymologiczne
- wiadomości o nawykach, wcześniejszej karalności, otoczeniu, sytuacji
domowej
1
EKSPERTYZA PSYCHOLOGICZNA
Wartość ekspertyzy psychologicznej zależy od jasnego określenia jej zakresu i
przedmiotu.
Opinie uzupełniające – uzupełniają ten zakres (przedmiot ekspertyzy, który został
już określony)
Opinie dodatkowe – dodanie kolejnych zagadnień do zakresu i przedmiotu badań
7. sytuacja rodzinna
małoletniego
małoletniego
ustalenie związków
rodzinnych małoletni.
określenie
charakteru i form
kontaktów
małoletniego
z
członkami rodziny
Przedmiot i zakres ekspertyzy psychologicznej
Prognoza
kryminologii
1. osobowość sprawcy
8. sytuacje o znaczeniu prawnym
diagnoza osobowości
określenie
optymalnego
rozwiązania sytuacji
rodzinnej
wskazówki
aktualny stan podmiotów
odtworzenie stanu podmiotu
resocjalizacyjne
2. zachowanie przestępcze
postępowaniem
motywacja czynu
zdolność rozumowania
i
kierowania
gniew narcystyczny – uwalnia się po rozerwaniu wyjątkowo silnej symbiozy
członków grupy społecznej
ocena stanu emocjonalnego
ocena stanu psychofizycznego
3. psychologiczne aspekty
sprawcy
śledztwa
4. wyjaśnienie oskarżonego
5. zeznania świadków
6. procesy psychiczne
psychicznych
określenie jednakowej
typowanie
czynniki wpływające na dezorganizacje funkcjonowania człowieka
funkcja: Z = f (S, A, W, O)
cechy lub cech
ocena szczerości wyjaśnień
ocena motywacji
ocena szczerości zeznań
ocena prawdopodobieństwa
przebiegu
wydarzeń
motywacja = czynnik poznawczy + czynnik emocjonalny
odtworzenie
rzeczywistego
zeznań
ocena funkcjonowania poszczególnych procesów
Z - zachowanie w najszerszym znaczeniu
S – sytuacja – coś, co nas otacza, dla psychologa zawsze jest czyjaś a nie istnieje
tylko ogólnie
A – antycydenty – ślad, widok po wszystkich przeżyciach człowieka,
odpowiednik doświadczenia człowieka; część ich człowiek sobie uświadamia, ale
nie wszystkie. Wynikające z doświadczeń obrazy świata, które nabywamy bez
względu na to, czy jesteśmy tego świadomi czy nie
W – czynniki wisceralne – związane z połączeniem psychiki z ciałem
O – czynniki osobowościowe – osobowość to zbiór wzajemnie połączonych
względnie stałych elementów dymensji, które spełnia w tym połączeniu 3 funkcje
– integrację, kontrolę, adaptację
2
Dezintegracja – przy chorobach psychicznych, gdy osobowość nie pełni funkcji
integracyjnych wcale, a gdy następują jej zaburzenia mamy do czynienia z
zaburzeniami osobowości
Zmiany w dymensji wpływają na inne powiązania emocji i organizmu
Osobowość – „jakość życia ludzkiego”, to, co najważniejsze w osobowości jest
najczęściej analizą struktury w/w powiązań.
I cz.
II cz.
napięcie emocjonalne
Sytuacja:
- czynniki sytuacyjne patogenne to urazy psychiczne, ale nie stres
- sytuacja to taki układ wartości danego człowieka i możliwość ich
realizacji dla podmiotu, w którym mogą być na jakimś poziomie
zaspokajane potrzeby oraz człowiek może wchodzić w relacje z
otoczeniem.
Sytuacja optymalna – taka, gdzie układ wartości i możliwości daje pełną
możliwość zaspokajania potrzeb i kontaktowania się z otoczeniem
Sytuacja trudna – taki układ wartości i możliwości ich realizacji, w którym
ograniczone są, zmodyfikowane, zniesiona dyspozycja zaspokajania potrzeb i
wchodzenia w kontakt z otoczeniem. Charakterystyczne jest to, że zawsze
wywołuje wzrost napięcia emocjonalnego
Uraz psychiczny – rodzaj sytuacji trudnej, który doprowadza do dezorganizacji
zachowania
Stres – taki stan podmiotu, gdy jego poziom napięcia emocjonalnego jest
podwyższony
Zależność napięcia od efektywności posiada standardy dające możliwość opisania
sprawności i niesprawności
I ćwiartka patologii, potrzeby zaspokajane zanim się pojawiły, bezstresowe
wychowanie
II ćwiartka – napięcie wzrasta tak, że powstaje uraz psychiczny
Podział urazów psychicznych
a. jednorazowe bardzo silne
b. powstające przez kumulowanie się bodźców lub sytuacji nie dających
wcale lub w małym stopniu dyspozycję podwyższania napięcia
emocjonalnego, jednak przez kumulację przez dłuższy czas,
wielokrotnego powtarzania się, dochodzi do podniesienia napięcia do
poziomu urazowego
stresy, które staja się podłożem do urazów psychicznych
1. deprywacje
2. frustracje
3. sytuacje zagrożenia
4. sytuacje bolesne i drażniące
deprywacje – są to takie sytuacje, których dochodzi do zablokowania,
zniekształcenia możliwości zaspokajania jakieś ważnej potrzeby
Yerkes – Dadson
efektywność
działania
hierarchia potrzeb (ciągle się zmieniających):
- jako pierwsze musza być zaspokojone potrzeby niższego rzędu
- potem mogą być zaspokojone potrzeby wyższych szczebli
3
człowiek, aby zaspokoić potrzeby musi być zdrowy, a te potrzeby musza być
zgratyfikowane.
Klasyfikacja i hierarchizacja potrzeb:
- biologiczne
- społeczne
- społeczne wyższego rzędu
- samo realizacyjne
3 rodzaje deprywacji
a. derywacja potrzeb emocjonalnych
emocja jest to ocena stosunku człowieka do otoczenia, do samego siebie,
w tym także do własnych procesów emocjonalnych
b. deprawacje poznawcze – gnostyczne
następują, gdy zachodzi gwałtowna zmiana tego, do czego jesteśmy
przyzwyczajeni. Cechy indywidualne człowieka zadecydują, jak głęboka
będzie deprywacja
c. deprawacje sensoryczne
deprywacja jest urazem, kiedy blokuje powstanie nowej potrzeby
emocje można podzielić na pewne elementy. Znak emocji określa głównie
funkcje, jakie dana emocja pełni
- funkcja ujemna – blokuje, hamuje przebieg jakiś procesów psychicznych.
Najczęściej są to negatywnie przeżywane emocje
- emocje pozytywne – podtrzymują dane działanie, rozszerzają procesy
psychiczne. Dodawanie energii.
-
ścieżka, gdzie rozum jest dobrym, ale nie ma instrumentalizmu
uczuciowego
jeżeli nie ma uczuciowości wyższej, to nie ma wewnętrznego czynnika, który
mógłby pobudzać np. sumienie, miłość, patriotyzm. Człowiek, który tego nie ma
jest tylko zewnątrzsterowny.
Uczuciowość wyższa zakłócana jest na dwa sposoby:
- stan, w którym osoba nie ma możliwości wykształcenia pojęć
- osoba nie posiada dojrzałości emocjonalnej, mimo że wykształca pojęcia
deprywacja jest tym bardziej patogenna im mniej spełnione zostały warunki
niezbędne do rozwoju emocji, czyli:
- ciągłość
przerwanie ciągłości, które powstaje np. w wyniku hospitalizacji,
przynosi zmiany, które są nieodwracalne do końca życia (chrobra sieroca
i in.)
- „autentyczność”
warunek sine qua non. Pobieranie autentycznych informacji
emocjonalnych
- niewielka ilość osób, z którymi człowiek może wchodzić w głęboką więź
matka jest obiektem wzorcowym
ojciec, aby być na takim samym poziomie musi się starać
zagrożenie – często urazowa sytuacja, ale tak naprawdę jest to sytuacja, której nie
ma, bo zagrożenie powstaje w naszym umyśle, to, co wizualizujemy w głowie
dotyczące przyszłości.
3 etapy rozwoju emocji:
1. etap symbiozy
2. etap syntonii
3. etap empatii
Patogenność zagrożeń jest porównywalna do patogenności zagrożeń skoczków
spadochronowych. Zagrożenia będące w niewielkim stopniu związane z
czynnikiem wywoławczym w obiektywnym względzie. Siła zagrożeń jako
czynników patogennych jest ogromna.
empatia – umiejętność przezywania cudzych emocji swoimi emocjami
Efekt Pigmaliona – efekt przepowiedni. Dowodzi się, że organizacja całości
funkcjonowania będzie dążyć do integracji.
uczuciowość wyższa przeplata się z empatią. Będzie pojawiała się w okresie
kończenia się dorastania. Do tego, aby powstała uczuciowość wyższa potrzeba
jest:
- działalność procesów poznawczych. Osoba sama tworzy pojęcia
SYTUACJE BOLESNE I DRAŻNIĄCE
4
Zupełnie inne zaburzenia będą występować, gdy pierwotny będzie ból fizyczny, a
dopiero potem psychiczny – choroby somatopsychiczne. Inaczej jest, gdy
najpierw jest ból psychiczny, a dopiero później powstaje ból fizyczny –
psychosomatyka.
U podłoża choroby poszczególnych narządów – wrzody, reumatyzm – leży ból
psychiczny. Ból psychiczny daje chorobę fizyczną, przeistoczy się w chorobę
psychiczną. Odpowiedzialne są za to natura, układ wegetatywny, który powoduje
przenoszenie tego, co dzieje się w psychice na ciało.
Urazowy ból fizyczny przeistacza się w ból psychiczny i wtedy należy się nim
zając, nie może zostać ignorowany.
Urazowość wszystkich tych sytuacji będzie zawsze związane z podmiotową
analizą, bo sytuacja jest zawsze czyjaś. Urazowym czynnikiem będzie taki, który
u danego podmiotu powoduje dezintegrację. Na ten czynnik sytuacyjny mnie
można patrzeć od wnętrza człowieka, można patrzeć od strony życia.
BARIERY SPOŁECZNE
Bariery bezpośrednie – wpływ owych okoliczności życiowych będzie
bezpośrednio oddziaływał na podmiot
Bariery pośrednie – są to głównie taki przedmioty, które stoją na drodze
prawidłowego rozwoju osoby.
Wyróżniamy takie bariery (z punktu widzenia częstotliwości występowania u
przestępców):
a. bariera o charakterze depersonalizacji
takie okoliczności życiowe, w których dochodzi do zaniku
indywidualności. Taka sytuacja życiowa, w której członkowie grupy
zachowują się tak, jakby przestali odbierać innych członków grupy jako
jednostki, a sami zachowują się tak, jakby członkowie grup[y przestali
ich odbierać jako jednostki.
Zwykle jednostka przestaje zaspokajać potrzeby ze względu na sumienie,
normy społeczne, itd. Te potrzeby będą uaktywniać się, osoby, które w
grupie to robią, poza nią nigdy by tego nie zrobiły, jest to efekt
depersonalizacji. Dynamika grupowa jest związana z rozproszeniem
odpowiedzialności – poszerzeniem anonimowości. Dr Watson zauważył,
że im większy jest w kulturach stopień anonimowości w przygotowaniu
się do walki, tym więcej jest agresji i okrucieństwa.
b. alienacja
to takie poczucie, że ktoś, coś stało się wrogie, obce. Często takie
poczucie uaktywnia się, gdy jesteśmy w grupie.
Seeman wyróżnia 5 warunków alienacji. Ważny jest obiekt alienacji oraz
mechanizm prowadzący do alienacji.
1. bezradność, bezsilność, najczęściej dzieje się to z powodu utraty
kontroli nad najważniejszymi dziedzinami życia. Tego typu alienacja
powoduje zerwanie więzi z kontekstem społecznym, czyli zasadami,
które w tym społeczeństwie funkcjonują
2. brak albo utrata znaczenia (liczenia się dla kogoś)
3. taki zanik norm, kiedy osoba dochodzi do wniosku, że normy nie
umożliwiają jej osiągnięcia zamierzonych celów. Następuje izolacja
społeczno – kulturowa takiej osoby
4. izolacja – taki rodzaj alienacji, która pojawia się na skutek trwałej
frustracji, potrzeby przynależności, jeśli człowiek nie może
zaspokajać więzi, bezpieczeństwa.
5. obcość wobec samego siebie, gdy następuje u osoby zablokowanie
procesu samorealizacji. Ten proces będzie aktywny w bardzo wielu
zaburzeniach osobowości. Tutaj zanika główna ekspresja własnych
możliwości. Nie można czegoś robić nie będąc sobą. Dzieje się tak,
gdy zaangażowanie do czegokolwiek jest instrumentalne. Człowiek
staje się automatem do robienia czegoś. W neurotycznym zaburzeniu
można zauważyć takie dążenie do pieniędzy za wszelka cenę itd.
Alienacja jest przeciwieństwem społecznego zintegrowania. Znacznie
rzadziej alienacja zdarza się u liderów niż u ludzi z masy, gdyż liderzy
angażują się w swoje działania.
Ludzie wyalienowani charakteryzują się niska samokontrolą. To
zwiększa się zgodnie z tendencją, że im większe zadanie tym ona
wzrasta. Sprzężenie zwrotne ma tu charakter dodatni.
Alienacja wg prof. Miluska: sytuacja ta charakteryzuje się przejawami jak
zdolność do wywoływania bardzo silnych emocji (chwiejność
emocjonalna). Ludzie tacy maja niską kontrolę swoich zachowań. To daje
takiemu człowiekowi możliwość łatwego przekazania norm. Rosło będzie
5
poczucie spiętrzenia zadań i ciągłą walkę wewnętrzną, która podnosi
bezradność takiego człowieka. Skutek alienacji staje się przez to
przyczyną (sprzężenie zwrotne) układ tych powiązań jest
charakterystyczny dla syndromu sytuacji alienacji. Jest on o tyle
uniwersalny, że jeżeli daje skutki, które sprężają się zwrotnie z dalszym
życiem człowieka, to potem on sam będzie filtrował swoje odczucia
alienacyjne, nie zauważają u siebie syndromu. Syndrom jest patogenny,
gdy trwa w okresie rozwojowym zbyt długo i intensywnie, albo w życiu
dorosłego jest gwałtowny. W taki syndrom najszybciej popadają osoby
zamknięte w sobie, które analizę obiektywnego świata robią bardzo
rzadko albo bardzo jednakowo. Szybciej rozbuduje w sobie ten syndrom
przy zderzeniu z sytuacjami alienacyjnymi. Podobnie jest z neurotykami.
Neurotyka charakteryzuje nieadekwatność reakcji emocjonalnych (bardzo
wysokich). Spotkanie z alienacją spowoduje u takiej osoby efekty
syndromu coraz wyższej alienacji (mechanizm ciągłej obrony z powodu
poczucia bezradności, samotności)
Inaczej będzie reagować osoba o typie słabym nerwowym, z przewagą
wegetatywnego sterowania, naiwna.
Główną konsekwencją syndromu jest narastanie lęku: poczucia
bezsilności. Dużą rolę w tej kwestii spełnia także płeć najbardziej
dokuczliwa dla kobiet jest bezsilność, która powoduje u nich powstanie
syndromu i odchylenia w zakresie zachowania i cech osobowości.
Mężczyźni źle przeżywają alienację od możliwości samorealizacji.
Kobiety są bardziej skłonne do współpracy wówczas, mężczyźni alienują
się od pracy.
c.
Zakłócony zostaje stan równowagi wszystkich mechanizmów motywacyjnych
człowieka. Jest to sytuacja osłabiania się lub zaniku norm na skutek owej
rozbieżności.
Merton stworzył typologie reakcji na anomię. Istnieje kilka sposobów
adaptacji do anomii:
1. konformizm – nierównowagę norm uzyskuje się tak, że osoba będzie
rezygnowała ze swoich sposobów realizacji wartości na rzecz
zaproponowanych lub narzuconych. Poziom konformizmu jest różny u
różnych osób.
2. innowacja – taki sposób redukcji różnicy między oczekiwanym a
możliwym do realizacji tak, że pojawia się inny sposób interpretacji
norm, zupełnie nowe rozwiązania redukcji anomii. Sensem innowacji jest
bardzo wysoka presja, która powoduje uszkodzenie albo pozytywne
rozwiązanie, ale o tym można się przekonać dopiero po czasie. Człowiek
stosujący innowację ma mały dostęp do norm. Często jest początkiem
anomii, ponieważ działa tylko przez pewien czas.
3. rytualizm – polega na intensywnym zredukowaniu określonych celów i
zachowań społecznych. Rozumiany może być jako hiperkonformizm
(często realizowany przez czynności rytualne). Podnosi to poczucie
atrybucji wobec innego człowieka.
4. wycofanie – próba poradzenia z anomią, w której odcina się osoba od
społeczeństwa i przestaje być aktywna społecznie. Z takiego wycofania
korzystają całe grupy ludzi, nie ma tu oddziaływania na sytuacje w celu
redukcji anomii
5. bunt – najczęściej podejmowanie jako reduktor anomii w sytuacji
szczególnej frustracji, zakłócenia normatywnego, wieloznaczności norm,
które same w sobie będą dawały frustracje w życiu społecznym
tylko konformizm w poziomie umiarkowanym będzie realizacją
prawidłową i spowoduje osłabienie lub zlikwidowanie anomii. Pozostałe
zachowania maja charakter dewiacyjny i prowadzą do nie adaptacji
anomii. Anomia jest barierą społeczna nie tylko w swoich skutkach, ale i
na etapie radzenia sobie z problemami.
Anomia
Rodzaj bariery społecznej, występuje tu rozbieżność między uznawanymi
wartościami a możliwością ich realizacji.
Parsons: „W sytuacji anomii u jednostki pojawia się niezgodność między
systemem norm uważanych za własne, bo te normy mówią, czego można
oczekiwać, a tym, co rzeczywiście da się zrealizować”
d.
konflikty ról społecznych
występuje w małych grupach. Przejawia się on w dwojaki sposób:
6
1.
2.
wersje zewnętrznego konfliktu ról – każdy z nas będzie
podejmował wiele innych ról w życiu. Jeśli okaże się, że zadania
i treść tych ról będą skonfliktowane lub wykluczające się, to
mamy do czynienia z takim konfliktem
wersje wewnętrznego konfliktu ról – gdy mamy do czynienia ze
sprzecznymi oczekiwaniami związanymi z określoną pozycja
zajmowaną przez dana osobę. Źródłem konfliktu będzie brak
jasności wymagań, znaczeń, co dana rola w sobie mieści. Bierze
się stąd, że każda rola społeczna wymaga na nią zgody. Wiąże
się ta zgoda z oczekiwaniami od tej osoby, która role przyjmuje.
Oba rodzaje konfliktów społecznych mogą mieć źródło w osobowości jednostki,
w samej jednostce. Second i Bacamn twierdzą, że istota ról jest fakt, że generują
one oczekiwania wobec siebie i tego jak zachowuje się partner relacji. Im większa
zgoda zachowań z owymi oczekiwaniami, jakie wynikają z ról, tym przebieg
interakcji jest płynniejszy. Im bardziej zachowanie któregoś odbiega od wzorca
roli, tym większe zakłócenia będą występować w interakcji, ( bo partnerzy
wymagają jeden od drugiego takich samych oczekiwań wynikających z
pełnionych ról). Jeśli jakiś konflikt jest za duży – nie są respektowane żadne
normy.
Gron, Masin i McEachen stworzyli teorie rozwiązywania konfliktów ról w
wymiarze gdzie prowadzą one do walk i korozji norm. By go rozwiązać muszą
być przez 2 strony respektowane 3 czynniki
- względna prawomocność obu zbiorów oczekiwań
- takie same sankcje obowiązują 2 strony za niezrealizowanie któregoś ze
zbiorów
- molarna orientacja osoby w konflikcie działającej
3 opcje moralne istotne przy rozwiązywaniu konfliktów:
A. oportunistyczna
B. moralno – oportunistyczna
C. etyczna
OSOBA SPRAWCY
Zniesiona poczytalność – sprawca nie ma z powodów chory możliwości
rozpoznania znaczenia czynu i nie może kierować swoim zachowaniem
-
poczytalność ograniczona stopniu znacznym może wynikać z innych
zakłóceń czynności psychicznych i fizycznych
poczytalność ograniczona w stopniu nieznacznym
psychoza – taka choroba psychiczna, w której dochodzi do zniesienia bądź
zaburzenia kontaktu z rzeczywistością
urojenia – zaburzenia myślenia w zakresie przebiegu toku myślenia są to fałszywe
sądy, których chory nie koryguje mimo oczywistych dowodów błędności
- prześladowcze – interpretacja zachowań, otoczenia będzie intensywnie
nasycona podejrzeniami np. o przestępstwa mimo, że nie ma przesłanek
do takiego myślenia. Ten rodzaj urojeń może mieć bardzo różny kontekst
- zazdrości – pojawiają się najczęściej w różnego rodzaju uzależnieniach,
mają specyficzny przebieg (ewidentny). Np. zespół Otella – psychoza
mająca swe podstawy w tych urojeniach
- ksobne – prawdziwa interpretacja pacjenta, gdy wszystko, co się dzieje
dookoła bierze do siebie.
- paranoidalne – dzieje się tak, gdy cały system urojeń ma swój
wewnętrzny porządek i jest bardzo spójny. O paranoidalnych urojeniach
mówimy, gdy istnieje tylko jeden logiczny i konsekwentny temat – osoba
w całość swoich wypowiedzi i zachowa będzie inkorporować urojenia.
- inkonerentne – w których nie ma żadnego systemu powiązań treściowych
i logiki. Otoczenie rozpoznaje takie osoby jako chore, ponieważ
wypowiadają się one nieskładnie, chaotycznie
omamy, halucynacje – spostrzeganie, które powstaje bez bodźców zewnętrznych,
jest rzutowane na zewnątrz. Chory nie koryguje go mimo otrzymywanych
dowodów błędności (wzrokowe, słuchowe, kinetyczne)
zaburzenia świadomości dają czasem niepamięć rzutu choroby, np. osoba nie
pamięta czynu popełnionego w czasie psychotycznym
Zaburzenia psychotyczne wg ICD – 10
ZABURZENIA KODOWANE F20 I F29
- schizofrenia ma charakter procesularny, zmienia rozwój osoby. dochodzi
tu do rozpadu struktury osobowości, (ale nie rozdwojenia osobowości).
Tu funkcje integracyjne przestają działać – osobno emocje, umysł i ciało
działają osobno. W schizofrenii dochodzi do utrwalenia wszelkich
defektów.
7
A. paranoidalna – prześladowcze urojenia dotyczące osób bliskich są
dominujące
B. hebefreniczna – dominuje regresja, zachowania infantylne
C. katatoniczna – zagrożenie śmierci, ponieważ pacjenci popadają w
chorobę polegającą na skurczu mięśni i osoba popada w stupor –
przestaje reagować na bodźce, mięśnie przestają pracować
D. niezróżnicowana
E. rezydualna – trwa przez całe życie i stanowi pewien sposób na życie,
jej objawy nie są gwałtowne, choć istnieją cały czas
F. prosta – stanowi zapowiedź choroby na całe życie; prawdopodobnie
nabywa się ją z chwila urodzenia; dochodzi do jej rozpoznania
między 17 – 25 rokiem życia i przebiega ona bardzo gwałtownie
po każdym rzucie schizofrenii o charakterze ogólnym pacjent ulega tzw.
depresji poschizofrenicznej. Będzie ona na ogół trwała ½ - 1 roku
SCHIZOFRENIE NIEPRAWDZIWE I ZABURZENIA TYPU SCHIZOFRENII
- urojenie objawów schizofrenii
- zaburzenia bordeline z pogranicza
- schizofrenia prepsychotyczna – mechanizm jest ale nie ma objawów
psychotonicznych
- zaburzenia schizotypowe – zwiastun prawdziwej schizofrenii
- rzekomo nerwicowe, rzekomo psychopatyczne zaburzenia
- schizotypowe zaburzenia osobowości
UPORCZYWE ZABURZENIA UROJENIOWE
- paranoja – gdy osoba przejawia bardzo rozłożysty i wewnętrznie
logiczny schemat myśli urojonych; daje szereg zachowań mogących mieć
charakter przestępstw
- zaburzenia paranoidalne
- parafrenia – pacjent będzie regresjonował swoje zachowanie, będzie
bardzo efektywny
- sensytywny zespół urojeń odnoszących – urojenia dotyczące własnego
ciała, np. poczucie bólu określonej części ciała
- inne
OSTRE I PRZEJMUJĄCE ZABURZENIA
PSYCHOZY)
- ostre wielopostaciowe zaburzenia
schizofrenicznych
-
ostra schizofrenia niezróżnicowana
psychozy podobne do schizofrenii
onejrefrenie – sno podobne stany psychotyczne, powodujące, że człowiek
po wybudzeniu dokonuje zachowań, których normalnie by nie dokonał
krótkotrwałe, podobne do schizofrenii (zaburzenia, psychoza)
reakcja schizofreniczna – krótkotrwała psychoza będąca odpowiedzią na
jakiś element urazowy
ostre wielopostaciowe zaburzenia psychotyczne z objawami schizofrenii
INDUKOWANE ZABURZENIA UROJENIOWE
Zaburzenia udzielone, osoba przejmuje tryb myślenia od osoby chorej
ZABURZENIA SCHIZOAFEKTYWNE
-
zaburzenia schizoafektywne, typ maniakalny
zaburzenia schizoafektywne ty depresyjny
zaburzenia schizoafektywne typ mieszany
inne
nieokreślone psychoza schizoafektywna)
związane są one z zaburzeniami emocji w sposób pierwotny. Manie zawsze
będą rozwijały się na tle uszkodzeń mózgowych, znosi całkowicie kontakt z
otoczeniem. Zaburzenia te mają postać cyklofreniczną – po sobie następują
kolejne rodzaje tych zaburzeń. W typie mieszanym nie ma pełno objawowej
możliwości zdefiniowania choroby.
PSYCHOTONICZNE
(PEŁNE
Zaburzenia nastroju (afektu)
1. epizod maniakalny – osoba jest w stanie zrobić wszystko, może by c do
wszystkiego wykorzystana
2. zaburzenia afektywne dwubiegunowe
3. epizod depresyjny – może tu pojawić się szereg przestępstw, jeśli jest
łagodny, osoba traci sens życia, jest łata do sterowania
4. zaburzenia depresyjne nawracające
5. uporczywe zaburzenia nastroju
a. cyklotymia – powtarzające się cykle manii i depresji
b. dystynia – powtarzające się ponure nastroje
psychotyczne
objawów
ZABURZENIA NEUROTYCZNE
bez
8
zmiany, które zawsze powstają na tle urazów psychicznych (natura czynnościowa
lub są patogenne). Zmiany te pierwotnie dotyczą procesów emocjonalnych i
polegają na znacznej nieadekwatności między wielkością bodźca a wielkością
relacji (zbyt dużo emocji)
ich proces chorobowy będzie niewidoczny w obrazie klinicznym. Rejestracja
czterech osiowych objawów w odróżnieniu od tzw. objawów ubocznych. To, co
jest zawarte w obrazie klinicznym to skutek działania osiowych objawów:
- patologiczny lęk
- wegetatywne
- egocentryzacja osobowości
- błędne koło nerwicowe
objawy te są sprzężone w system sprzężeń zwrotnych dodatnich. Objawy uboczne
jako efekt sprzęgania nie są możliwe do sklasyfikowania
lęk, jeśli pełni funkcję mobilizującą i ochronną to nie będzie wchodził w kategorie
leku patologicznego (neurotycznego)
lęk neurotyczny – na ogół na poziomie bardzo wysokim; jest pozbawiony funkcji
motywacyjnej i ochronnej
3 grupy lęków:
- pierwotny – biologiczny
zagrożenie życia, prawidłowy, gdy mobilizuje
- podstawowy – społeczny
towarzyszy np. wejściu do nowej grupy. Może być nastawiony
 do ludzi
 od ludzi
 przeciw ludziom
twory bardzo długo rewizje i może być nie do zmiany, gdy stanie się stylem
funkcjonowania (rozwój neurotyczny)
- lęk moralny
związany z wartościami, nakazami czy normami, ale obejmuje tylko te,
które są uzewnętrznione
 poczucie winy
 wstyd
 ambicja
na nim opiera się proces socjalizacji. Jeżeli nie ma tego leku to nie ma
szans na resocjalizację, (ślepota molarna, brak uczuć wyższych)
zbyt silny lęk, zbyt silne super ego kontroluje nadmiernie człowieka, nie ma
miejsca na indywidualność.
Objaw wegetatywny – skutek integracji całego organizmu, gdyż dochodzi do
podwyższenia zapięcia emocjonalnego. Poprzez ten mechanizm włączony zostaje
układ wegetatywny działający bez udziału naszej świadomości.
Egocentryzacja osobowości – osobowość jest konceptualizacją dymensji
Błędne koło nerwicowe – taki układ zamkniętych wewnętrznie elementów,
których zależność możemy zapisać sprzężeniami zwrotnymi o charakterze
dodatnim. Efekt: oprócz dolegliwości poprzedniej także następstwa, skutek jest
przyczyną następnego obiegu informacji. Jest to zjawisko samobudzenia się i
samowzmocnienia sprzężenia.
W rodzajach zaburzeń neurotycznych jest wiele kategorii:
- zaburzenia lękowe (somatyczne)
- nerwice klasyczne
- trwałe reakcje neurotyczne (po wstrząsającym urazie)
osobowość – system względnie trwałych właściwości cech, procesów człowieka,
przy czym system ten ma charakter całościowy tak, że zmiana jednego elementu
spowoduje zmianę całości
- procesy emocjonalno – motywacyjne
- bloki poznawcze
powiązane ze sobą
- procesy wolicjonalne
ważna jest jakość tych elementów, lecz ważniejsze jest wiedzieć jak one
jednostkowo u osoby wchodzą w powiązania.
Zaburzenia zachowania będące podłożem niedostosowania społecznego
9
polega na zupełnej niemożliwości przyswajania informacji z zewnątrz,
Zaburzenia neurotyczne"
Zaburzenia
nerwicowe Zaburzenia zachowania i
związane ze stresem i pod emocji rozpoczynające się w
postacią somatyczną
dzieciństwie
i
wieku
młodzieńczym
1.zaburzenia
lękowe
w 1.zaburzenia hiperkinetyczne
postaci fobii (fobie społeczne
np.)
2.zaburzenia
zachowania
(ograniczone do środowiska
2.inne zaburzenia lękowe (np. rodzinnego, nieprawidłowy
napady panicznego lęku)
proces socjalizacji)
Zaburzanie funkcjonowania
społecznego rozpoczynające
się w dzieciństwie lub wieku
młodzieńczym
1.lutyzm wybiórczy
2.reaktywne
utrudnienie
nawiązywania
relacji
społecznych w dzieciństwie
3.nadmierna
łatwość
3.zaburzenia obsesyjno - 3.miesznae
zaburzenia nawiązywania relacji
kompulsywne (np. natręctwa) zachowania
i
emocji
(depresyjne,
mieszane 4.inne
4.reakcja na ciężki stres i nieokreślone i określone)
zaburzenia adaptacyjne
4. zaburzenia emocjonalne
5.zaburzenia
dysocjacyjne rozpoczynające się zwykle w
(amnezja dysocjacyjna, trans dzieciństwie
(lęk
przed
i opętanie)
separacją, fobie dziecięce, lęk
społeczny)
6.zaburzenia występujące pod
postacią
somatyczną
(somatyzacyjne,
hipochondryczne,
wegetatywne)
7. inne zaburzenia nerwicowe
Natręctwo – zaburzenie myślenia lub działania. U człowieka pojawiają się myśli
niezgodne z jego strukturą osobowości, z jego wartościami. Pojawia się w sposób
przymusowy, mimo że chory wie, że to jest z nim niezgodne.
Zaburzenia dysocjacyjne:
- amnezja dysocjacyjna
- fuga dysocjacyjna
pojawiają się zachowania antyspołeczne
- stupor
-
-
-
reagowania na dochodzące informacje. Jeśli trwa długo może
doprowadzić do śmierci
trans i opętanie
mogą być związane z wysokim napięciem emocjonalnym a także z
braniem środków odurzających
dysocjacyjne zaburzenia ruchu
na skutek zmian w procesach emocjonalnych następuje zmiana funkcji w
organizmie odpowiedzialnych za ruch
drgawki dysocjacyjne
10
-
dysocjacyjne znieczulenia i utrata czucia zmysłowego
neurastenia – nerwica osób na stanowiskach wykształconych, im ktoś
bardziej odpoczywa tym bardziej jest zmęczony
 hiperstenia – drażliwość
 hipostenia
zaburzenia hiperkinetyczne – nadaktywność, nadpobudliwość psychoruchowa,
częściej występuje u chłopców, może być powodem działań agresywnych
pts – zaburzenia hiperkinetyczne z dysfunkcją uwagi, nadruchliwość, nie można
zaadaptować się w szkole. Jeżeli zaburzenia są duże, najtrudniejsze przypadki
podlegają indywidualnemu tokowi nauczania
u 70% przestępców występowały średnie zaburzenia hiperkinetyczne w
dzieciństwie.
Zaburzenia zachowania – występują na gruncie nieprawidłowej socjalizacji
Mieszane zaburzenia zachowania i emocji:
- zachowania buntownicze
- nic tym osobom nie pasuje, w opozycyjny sposób reagują na każdą
relację, przeciwstawiają się jakby dla zasady
- ciągła rewolucja
- brak adaptacji, nieradzenie sobie
Zaburzenia emocjonalne
- lęk przed separacją
jeżeli dziecko zostaje samo bez matki to czuje się zagrożone
- fobie dziecięce
mogą dotyczyć wszystkich elementów wnętrza i otoczenia dziecka, które
są dla niego ważne, np. oglądanie bajkę. Ważne jest by jak najszybciej
zauważyć i zacząć leczyć te fobie
- rywalizacja z rodzeństwem
nie wolno wprowadzać w rywalizacji obciążenia emocjonalnego
mutyzm wybiórczy
- jeżeli coś się dzieje w emocjach, to dziecko nie chce lub nie może nic
powiedzieć
- przestępcy nie byli aktywni w szkole, nie uczestniczyli w zajęciach
utrudniony kontakt z otoczeniem
- gdy pojawia się trudne, ważne to dziecko nie potrafi wejść w relacje
- dziecko wycofuje się
- nie podejdzie do nikogo obcego
nadmierna łatwość w nawiązywaniu kontaktów
- brak lęku społecznego
- nie działają żadne metody wychowawcze
zaburzenia osobowości
Specyficzne
Zaburzenia
identyfikacji
płciowej
(transseksualizm,
1osobowośc paranoiczna
Trwale nie wynikające z transwestytyzm)
2osobowość schizoidalna
uszkodzenia ani z choroby
3osobowośc dysocjalna
mózgu
Zaburzenia
preferencji
4chwiejna emocjonalnie
seksualnych
(fetyszyzm,
5osobowość histrioniczna
Zaburzenia
nawyków
i transwestytyzm
6osobowość anakastyczna
popędów:
fetyszystyczny,
7osobowość
unikająca 1.patologiczny hazard
ekshibicjonizm,
(lękliwa)
2. patologiczne podpalanie
podglądactwo,
pedofilia,
8osobowość zależna
3.patologiczne kradzieże
sadomasochizm, złożone i
9inne określone zaburzenia 4.trichotilomania
inne
określone
i
osobowości
5.inne
nieokreślone)
10nieokreslone
zaburzenia
osobowości
inne:
Zaburzenia psychologiczne i
1.moczenie
zaburzenia
związane
z
2.zanieczyszczanie się kałem rozwojem
i
orientacja
3.pica
seksualną
4.zabużenia odżywiania
5.stereotypie ruchowe
Inne zaburzenia osobowości
6.jakanie
7.mowa bezwładna
8.inne
Mieszane
Pica – połykanie noży, widelców, sznurów
Osobowość dysocjalna – antyspołeczne zaburzenia osobowości
11
Osobowość paranoiczna – świat jest wrogi, gotowość do walki, zacietrzewianie
się
Osobowość schizoidalna – nie ma potrzeby kontaktu z innym człowiekiem, każdy
wystarcza sobie, brak informacji i możliwości odnajdywania się w rzeczywistym
świecie
Osobowość histrioniczna – wszystko
ekspansywne osoby, ostre emocje
albo
nic,
czepialscy,
niezwykle
Osobowość anankastyczna – przesada, nadzwyczajny perfekcjonizm, nadmierny
pedantyzm
Osobowość lękliwa – silny lęk przed wchodzeniem w relacje społeczne
Zaburzenia nawyków i popędów
- patologiczny układ i powiązań nawyków ze strukturą popędową
- piromanów najczęściej spotyka się wśród strażaków – seksualna
przyjemność związana z patrzeniem w ogień
- patologiczne kradzieże - nigdy dla zysku
- trichotilomania zwiastun choroby psychicznej, wyrywanie sobie włosów
po kręceniu ich na palcu
zachowania antyspołeczne
- mogą być chroniczne ale mogą też występować okresami
- nie mają bezpośredniego związku ze spożyciem alkoholu czy leków
- skończone 18 lat, ale oznaki pojawiają się już przed 15 rokiem życia
- drażliwość i agresywność
- niemożność sprostania normom społecznym
- impulsywność
12
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards