Uploaded by toonvaste

Gatunki biblii

advertisement
Biblia jest obszerna księgą spisywaną przez stulecia, na różnych szerokościach geograficznych,
na jej treść składają się dzieła licznych autorów. Nie dziwi więc fakt, ze zbiór tekstów biblijnych
zawiera bogaty repertuar gatunków literackich. Cześć z nich jest dla Biblii typowa, inne zyskały
sobie szeroką popularność i oderwały się od religijnych początków.
PRZYPOWIEŚĆ:
Jest też nazywana, ze względu na specyfikę budowy, parabolą. Przypowieść to rodzaj narracyjnej
opowieści, której istota tkwi w parabolicznej budowie. Wydarzenia przedstawiane na planie
fabularnym, dosłownym, maja swoje ścisłe odpowiedniki na planie uniwersalnych ludzkich
doświadczeń. Fabuła przypowieści odnosi się do codziennych , prostych doświadczeń, jej treść
nie może być pochłaniająca ani skomplikowana, ponieważ nie ona sama jest ważna. Historia
opowiadana w przypowieści nie może pochłaniać uwagi słuchacza, który powinien cały swój
wysiłek włożyć w odczytanie sensu naddanego. Tak jest zbudowana przypowieść alegoryczna,
jej dwa plany są wyraźnie rozgraniczone. Istnieje także inny rodzaj przypowieści, mianowicie
przypowieść exemplum, czyli przykład, tu twórca nie posługuje się już parabolicznym układem
treści, ale dołowienie przedstawia istotę przesłania.
Przypowieści pojawiają się w Nowym Testamencie, za ich pomocą Jezus pouczał lud,
do najbardziej znanych należą: "Przypowieść o synu marnotrawnym", Przypowieść o siewcy"
czy "Przypowieść o robotnikach w winnicy".
PSALM:
Jest gatunkiem charakterystycznym dla Biblii, i choć potem powstawały też inne psalmy,
odczytywać je należało zawsze w odniesieniu do tekstu Pisma Świętego. Stary Testament zawiera
Księgę Psalmów, w której znajduje się 150 utworów tego gatunku. Tradycja przypisuje je czasem
wszystkie królowi Dawidowi, jednak badania wskazują na kilku autorów i różny okres
powstawania. Charakterystyczna cecha psalmów jest ich modlitewny charakter, czasem
owa modlitwa jest pochwałą Boga, czasem błaganiem, a czasem podziękowaniem za dary.
Badacze wyróżniają też psalmy mądrościowe i patriotyczno - religijne ze względu na ich
tematykę, oczywiście. Psalm zbudowany jest z wersetów na zasadzie paraleli.
HYMN:
Hymn jest rodzajem pieśni, cechuje się podniosłym, wręcz patetycznym nastrojem. Hymny były
pisane najczęściej na cześć, w Biblii rzecz jasna na cześć Boga. Hymn służył też do opiewania
doniosłych wydarzeń z historii narodu wybranego, wówczas miał charakter mniej religijny,
a bardziej patriotyczny. Ważnym przykładem biblijnego hymnu jest nowotestamentowy "Hymn
o miłości" świętego Pawła.
LISTY:
List to gatunek nowotestamentowy, Nowy Testament zawiera "Listy Apostolskie", czyli
przesłanie, jakie apostołowie kierowali do wiernych z odległych kościołów. Chrześcijaństwo
rozszerzało swój zakres, potrzebowało więc nauczycieli, którzy głosiliby słowo boże, ponieważ
apostołowie nie wszędzie mogli być osobiście, posługiwali się listem. Listy owe maja charakter
otwarty, skierowane są do wszystkich wiernych i zawierają etyczne pouczenia.
APOKALIPSA:
Samo słowo wywodzi się z języka greckiego, gdzie "apokalypsis" oznacza "odsłonięcie". W Biblii
Apokalipsa jest tylko jedna i zamyka ona całość księgi. "Apokalipsa" świętego Jana jest ostatnią
księgą Nowego Testamentu. Apostoł zawarł w niej przepowiednie przyszłych losów ludzkości,
przedstawił, mający nadejść koniec świata. Apokalipsa jest najbardziej tajemniczą księgą, pełną
symboli i zagadek. Styl apokaliptyczny był wielokrotnie wykorzystywany w późniejszych
epokach, do wizji świętego Jana nawiązywali przede wszystkim moderniści i ekspresjoniści.
KAZANIE:
Kazanie utrwaliło się jako gatunek ściśle religijny, jest mowa wygłaszana do wiernych, będąca
pouczeniem i wyjaśnianiem prawd wiary. Obecnie kazania stały się domeną kapłanów, wcześniej
, jeszcze w renesansie, a szczególnie w średniowieczu kazania pisali też świeccy twórcy, którzy
pragnęli się zwrócić do szerokich rzesz społeczeństwa.
LAMENTACJA (TREN):
Lamentacje to gatunek liryki żałobnej, utwory tego typu pisano po śmieci ważnych osób w celu
ich uczczenia. Treny zawierały przedstawienie zasług osoby zmarłej, jej chwalebnego życia oraz
żalu, jaki towarzyszy tym, którzy przyszło go pożegnać. Początkowo obie wersje -lament i tren,
były do siebie zbliżone, z czasem rozwinęły się w innych kierunkach, treny na ogół bywały krótsze
i liryczne, natomiast lamenty najczęściej wkładano w usta Matki Boskiej, bolejącej nad śmiercią
syna, wówczas nabierały one charakteru narracyjnego.
MODLITWA:
To gatunek bardzo obszerny, właściwie jedyną charakterystyczna cecha, łączącą wszystkie
modlitwy, jest adresat, modlitwa zawsze kierowana jest do Boga, trudno mówić o innych cechach
gatunkowych, ponieważ modlitwa może należeć tak do liryki jak i epiki, bywają długie i krótkie,
błagalne, dziękczynne, itp.
PIEŚŃ:
Pieśń również jest gatunkiem bardzo szerokim, dzielącym się na szereg podgatunków.
Charakterystyczny był związek tekstu pieśni z muzyką, stad stroficzny układ, najczęściej
przeplatany stałym refrenem oraz duża regularność sylabiczna. Zakres tematyczny jest
nieograniczony, zwłaszcza, że każda z późniejszych epok coś dodawała do tego gatunku, tworząc
nowe formy pieśni. Biblia zna wiele pieśni, często są to hymny na część boga. Szczególnym
przykładem tego gatunku jest starotestamentowa "Pieśń nad pieśniami", utwór liryczny
o charakterze dramatycznym.
AFORYZMY (PRZYSŁOWIA):
Właściwie trudno je nazwać gatunkiem, to raczej forma wyrażania myśli stosowana najczęściej
w rozważaniach filozoficznych, stosowana też w literaturze. Dla aforyzmu charakterystyczna jest
zezłość, krótkie ujęcia ważnej prawdy.
ELEGIA:
To gatunek z zakresu liryki, cechuje ja raczej smutny nastrój, początkowo stanowiła gatunek
żałobny, potem jej zakres tematyczny nieco się rozszerzył, jednak tonacja pozostała
przygnębiająca.
KRONIKI:
Kronika stoi na pograniczu piśmiennictwa historycznego a literatury. Większość kronik,
szczególnie tych pochodzących z późniejszych okresów rozwoju literatury należy już zaliczyć
do piśmiennictwa naukowego. Pierwsze kroniki maja w sobie jeszcze wiele z literatury, są one
zapisem zdarzeń w układzie chronologicznym, jednak wiele w nich beletrystyki i interpretacji
dziejów.
KODEKS PRAWNY:
To również gatunek piśmiennictwa, który wyłonił się z literatury, ale współcześnie literaturą
już nie jest. W Starym Testamencie można znaleźć różne szczegółowe opisy rytuałów, których
należało przestrzegać w życiu społecznym i religijnym.
OPOWIADANIE:
Jest gatunkiem epickim, charakteryzuje się niewielkimi rozmiarami i jednowątkowością. Choć
ów wymóg jednego watka nie jest bezwzględnie przestrzegany, czasem opowiadania stanowią
krótkie fabuły rozszerzone o epizody czy dygresje.
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards