1 - Urząd Gminy Brójce

advertisement
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
SPIS TREŚCI
1. WSTĘP .......................................................................................................... 2
2. CHARAKTERYSTYKA GMINY .............................................................. 3
3. CHARAKTERYSTYKA AKTUALNEGO STANU ŚRODOWISKA,
ZASOBÓW NATURALNYCH ORAZ TECHNICZNEJ
INFRASTRUKTURY OCHRONY ŚRODOWISKA ............................ 11
3.1. Wody podziemne .......................................................................................................11
3.2. Wody powierzchniowe ..............................................................................................12
3.3.
Gospodarka wodno-ściekowa ...................................................................................13
3.4.
Gleby .........................................................................................................................18
3.5.
Surowce mineralne ...................................................................................................20
3.6.
Gospodarka odpadami ..............................................................................................20
3.7.
Ochrona powietrza atmosferycznego ........................................................................22
3.8.
Źródła hałasu i ich wpływ na środowisko ................................................................25
3.9.
Źródła i wpływ pól elektromagnetycznych na środowisko ......................................26
3.10. Zasoby przyrodnicze, krajobrazowe i kulturowe obszaru ........................................28
3.11. Uciążliwe elementy zagospodarowania ....................................................................30
4.
ANALIZA SWOT ..................................................................................... 32
4.1.
4.2.
Mocne i słabe strony gminy ........................................................................................32
Szanse i zagrożenia dla gminy ....................................................................................33
5. CELE I KIERUNKI DZIAŁANIA W ZAKRESIE RACJONALNEGO
UŻYTKOWANIA ZASOBÓW NATURALNYCH I POPRAWY
JAKOŚCI SRODOWISKA W GMINIE ................................................ 35
5.1.
5.2.
5.3.
5.4.
5.5.
5.6.
5.7.
5.8.
Cele i kierunki zawarte w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy Brójce ....................................................................................35
Ochrona zasobów wodnych i racjonalizacja użytkowania wody ...............................36
Ochrona powierzchni ziemi ........................................................................................42
Gospodarka odpadami ................................................................................................44
Ochrona powietrza atmosferycznego..........................................................................44
Przeciwdziałanie hałasowi ..........................................................................................51
Ochrona środowiska przed polami elektromagnetycznymi ........................................52
Ochrona przyrody, krajobrazu i walorów kulturowych gminy..................................53
6. PROGRAM ZADAŃ INWESTYCYJNYCH na lata 2004-2007........... 58
7. MONITORING I OCENA REALIZACJI PROGRAMU .................... 62
7.1.
7.2.
Monitoring .................................................................................................................62
Mierniki oceny realizacji Programu ...........................................................................62
8. MATERIAŁY WYKORZYSTANE W OPRACOWANIU ................... 64
9. ZAŁĄCZNIKI ............................................................................................. 65
Lipiec 2004
1
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1.
WSTĘP
Wprowadzenie
Program ochrony środowiska ma za zadanie pomoc w rozwiązywaniu istniejących
problemów, a także przeciwdziałać zagrożeniom, które mogą pojawić się w przyszłości.
"Program ochrony środowiska dla gminy Brójce" jest zarówno długoterminowym planem
strategicznym do 2012 r., jak też planem wdrożeniowym na lata 2004-2007.
W myśl art. 10 Ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o
odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw z dnia 27 lipca 2001r. (Dz.U. z 2001r. Nr 100, poz.
1 085) niniejszy program ochrony środowiska został opracowany zgodnie z polityką
ekologiczną państwa. Wdrożenie programu umożliwi osiągnięcie celów założonych w tej
polityce oraz realizację zasad, a także stworzenie i funkcjonowanie na analizowanym
obszarze zintegrowanego zespołu instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska
naturalnego, spełniającego wymagania określone w nowych przepisach o ochronie
środowiska.
Podstawa opracowania
Podstawą opracowania jest umowa zawarta przez Spółkę EKO-EFEKT z Urzędem Gminy w
Brójcach.
Opracowanie niniejszego programu ochrony środowiska wynika z art. 10 Ustawy z dnia 27
lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o
zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2001r. Nr 100, poz. 1 085) - nakładającego na gminę
obowiązek opracowania ww. programu do dnia 30 czerwca 2004 r.
Programy są opracowywane na szczeblu gminnym. Projekt gminnego programu ochrony
środowiska uchwala rada gminy.
Cel i zawartość programu
Program ochrony środowiska daje wytyczne dla formułowania polityki ochrony środowiska w
regionie. Zawarte w nim zadania pozwolą zapewnić odpowiednie warunki życia mieszkańców
przy zakładanym rozwoju gospodarczym. Długoterminowy cel programu sformułowany
został następująco:
Harmonijny, zrównoważony rozwój gminy, w którym wymagania ochrony środowiska
mają nie tylko istotny wpływ na przyszły charakter regionu, ale również wspierają jego
rozwój gospodarczy.
Cele ekologiczne zostały określone dla dwóch okresów:
 na lata 2004 - 2012 wraz z kierunkami działań,
 na lata 2004 - 2007 wraz z listą zadań inwestycyjnych.
Opracowanie obejmuje zakresem:
 określenie aktualnego stanu środowiska w gminie,
 prognozowane kierunki rozwoju gminy wynikające ze Studium uwarunkowań i
kierunków zagospodarowania przestrzennego,
 cele i kierunki działania w zakresie ochrony środowiska,
 zadnia dla gminy na lata 2004-2007,
 system monitoringu i oceny realizacji zamierzonych celów.
Lipiec 2004
2
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
2.
CHARAKTERYSTYKA GMINY
Gmina Brójce położona jest w południowej części województwa łódzkiego, sąsiadami jej są:
- od północnego-zachodu gmina Łódź
- od północy gmina Andrespol
- od północnego-wschodu gmina Koluszki
- od wschodu gmina Rokiciny
- od południowego-zachodu gmina Będków
- od południa gmina Czarnocin
- od południowego-zachodu gmina Tuszyn
- od zachodu gmina Rzgów
GMINA BRÓJCE
W skład gminy wchodzi 18 wsi - 14 sołectw:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Brójce - wieś gminna
Bukowiec
Giemzów
Karpin
Kotliny
Kurowice
Kurowice Kościelne
Leśne Odpadki
Lipiec 2004
3
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
9. Pałczew
10. Przypusta
11. Stefanów
12. Wardzyn
13. Wola Rakowa
14. Wygoda
Podstawową funkcją gminy jest rolnictwo, funkcjami uzupełniającymi są:
- mieszkalnictwo
- usługi związane z obsługą ludności oraz funkcji podstawowej
- rekreacja w formach zabudowy letniskowej i ogrodów działkowych
Według danych uzyskanych w Urzędzie Gminy Brójce, na koniec 2001 roku obszar gminy
zamieszkiwało 5138 osób. Według GUS na koniec 2002 r. mieszkańców było 5211.
Liczbę mieszkańców w poszczególnych wsiach (stan na dzień 31.12.2001 r. wg danych
Urzędu Gminy ) przedstawia poniższe zestawienie:
Tabela nr 1. Liczba mieszkańców gminy Brójce
Lp.
Nazwa wsi
Sołectwo
1
Brójce
Brójce
2
Bukowiec
Bukowiec
3
Giemzów
Giemzów
4
Karpin
Karpin
5
Kotliny
Kotliny
6
Kurowice
Kurowice
7
Kurowice Kościelne
Kurowice Kościelne
8
Leśne Odpadki
Leśne Odpadki
9
Pałczew
Pałczew
10
Przypusta
Przypusta
11
Giemzówek
Przypusta
12
Stefanów
Stefanów
13
Wandalin
Stefanów
14
Budy Wandalińskie
Stefanów
15
Posada
Stefanów
16
Wardzyn
Wardzyn
17
Wola Rakowa
Wola Rakowa
18
Wygoda
Wygoda
Ogółem
Ilość mieszkańców
380
1095
180
219
279
1101
79
270
73
122
71
84
31
36
439
585
94
5138
Z analiz rozwoju ludności na przestrzeni ostatnich lat wynika dość wyraźny wzrost liczby
mieszkańców.
Tabela nr 2. Zmiana liczby ludności
Ludność na
terenie gminy
1998
Brójce
5073
1999
5111
Rok
2000
5120
2001
5138
2002
5211
Zmiany
zachodzące w rozwoju ludności gminy
są następstwem dwóch zjawisk
demograficznych, a mianowicie dodatniego przyrostu naturalnego i salda migracji do 2001 r.
Lipiec 2004
4
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Jednak już w 2002 r. przyrost naturalny był ujemny i wynosił –28, saldo migracji nadal
utrzymywało się dodatnie +42.
Według Studium zakłada się wzrost zaludnienia gminy do wielkości ok. 7500 osób w
przypadku pełnej realizacji programu rozwoju mieszkalnictwa, jako strefy podmiejskiej
Łodzi.
Trudno w obecnej chwili przesądzać o wzroście lub spadku zatrudnienia na obszarze gminy.
Niewątpliwie w przypadku realizacji nowych funkcji usługowo - produkcyjnych zatrudnienie
w niewielkim stopniu, ale będzie wzrastać. Nie przewiduje się tworzenia nowych, dużych
inwestycji przemysłowych na obszarze gminy, a te niewątpliwie podwyższyłyby znacznie
wskaźnik zatrudnienia.
Rozwój przestrzenny gminy podporządkowany jest funkcji podstawowej tj. rolnictwu.
Funkcję podstawowego ośrodka obsługi pełni, położona centralnie wieś gminna - Brójce z
wykształconym centrum administracyjno - usługowym. Ośrodki wspomagające, zwłaszcza w
zakresie usług, działają na obszarze wsi Kurowice, Bukowiec i Wola Rakowa. W tych wsiach
najintensywniej postępuje proces urbanizacji, głównie poprzez rozwój mieszkalnictwa, usług
i rzemiosła. Przez teren gminy przebiegać będzie projektowana autostrada A1 z węzłem
komunikacyjnym w Giemzowie.
Wszystkie wsie połączone są z ośrodkiem gminnym i między sobą siecią dróg, tworzących
zorganizowany układ osadniczy. Występujące na terenie gminy formy zabudowy
mieszkaniowej to głównie ciągi zabudowy
zagrodowej i w mniejszym stopniu
jednorodzinnej wzdłuż dróg komunikacji kołowej oraz enklawy zwartej zabudowy
mieszkaniowej jednorodzinnej na terenie wsi Bukowiec i Kurowice.
Na terenie całej gminy w niewielkim stopniu występuje rozproszona zabudowa zagrodowa.
Na terenie wsi Bukowiec powstają, z tendencjami rozwojowymi, skupiska zwartej zabudowy
letniskowej, natomiast we wsi Kotliny, wokół zbiornika wodnego, istnieje zespół ogrodów
działkowych o charakterze zabudowy letniskowej. Na obszarze tym ze względu na jego
niewątpliwe walory przyrodniczo-rekreacyjne zarysowuje się dążność do rozwijania tej
funkcji.
Usługi podstawowe zlokalizowane są w rozproszeniu na terenie całej gminy. W strukturze
własnościowej gminy przeważa własność prywatna.
Dominującą formą budownictwa mieszkaniowego na terenie gminy jest budownictwo
zagrodowe i jednorodzinne. Budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne występuje we
wsiach: Brójce, Wola Rakowa, Bukowiec.
Wg danych Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego w Łodzi zasoby mieszkaniowe na terenie
gminy Brójce w ostatnich latach przedstawiały się następująco:
Tabela nr 3. Liczba mieszkań na terenie gminy
liczba
1999 r.
2000 r.
mieszkań
1367
1369
2001 r.
1386
Z posiadanych danych wynika, że gminę Brójce, podobnie jak ogółem tereny województwa, z
każdym rokiem cechuje poprawa warunków mieszkaniowych.
Najwięcej budynków powstaje we wsiach: Bukowiec, Kurowice, Wola Rakowa i Kotliny.
Rozwój budownictwa mieszkaniowego nie będzie odbiegał od przyjętych dotychczas
schematów tj.:
- zabudowy mieszkaniowej skoncentrowanej we wsiach - ośrodkach podstawowych
- zabudowy mieszanej zagrodowej i jednorodzinnej - we wszystkich wsiach sołeckich
Lipiec 2004
5
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
- zabudowy letniskowej we wsiach Bukowiec, Kotliny i Pałczew.
Pozwoli to na poprawę warunków zamieszkania ludności, które na przestrzeni ostatnich lat
uległy znacznej poprawie (nastąpił wzrost średniej wielkości mieszkania oraz rozgęszczenie
mieszkań).
Oświata
Obecnie na terenie gminy nie funkcjonuje żadna placówka przedszkolna. Na terenie gminy
funkcjonują 4 szkoły podstawowe. Są to szkoły we wsiach:
 Bukowiec (99 ucznów),
 Kurowice (184 uczniów),
 Wola Rakowa (190 uczniów),
 Wardzyn (190 uczniów),
do których w roku szkolnym 2000/2001 w sumie uczęszczało ok. 540 uczniów. We wsi
Kurowice znajduje się także gimnazjum - 263 uczniów.
Zdrowie i opieka społeczna
Bezpośrednią obsługę ludności w zakresie zdrowia zapewnia istniejący Samodzielny
Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Brójcach z siedzibą w Kurowicach oraz 2 apteki we
wsi Kurowice i Brójce.
Administracja
Obiekty administracji państwowej zlokalizowane zostały głównie we wsi Brójce. Należą do
nich:
 Urząd Gminy Brójce, w budynku którego znajduje się między innymi Urząd Stanu
Cywilnego, punkt filialny Komisariatu Policji w Tuszynie
 Bank Spółdzielczy w Andrespolu, oddział w Brójcach.
Kultura
Na terenie gminy znajdują się :
 2 biblioteki we wsiach Brójce i Kurowice.
 2 kościoły rzymsko-katolickie we wsiach Wola Rakowa i Kurowice.
 1 kaplica rzymsko-katolicka we wsi Giemzówek.
Handel, gastronomia
Placówki handlowe znajdują się w następujących wsiach: Brójce, Bukowiec, Kurowice,
Karpin, Pałczew, Wola Rakowa, Leśne Odpadki, Przypusta, Wardzyn. Są to obiekty
przeważnie w dobrym stanie technicznym. Oprócz tego istnieje również placówka handlowa
czynna sezonowo we wsi Kotliny.
Grupę urządzeń z zakresu gastronomii stanowią cztery bary: dwa we wsi Bukowiec i po
jednym w Kurowicach i Woli Rakowej.
Łączność
Z zakresu łączności gmina posiada 1 urząd pocztowy znajdujący się we wsi Brójce (w
budynku Urzędu Gminy).
Lipiec 2004
6
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
OSP
Na terenie gminy występuje 11 jednostek OSP, w następujących wsiach: Brójce, Bukowiec,
Giemzów, Karpin, Kotliny, Kurowice, Leśne Odpadki, Pałczew, Stefanów, Wardzyn, Wola
Rakowa.
Wszystkie obiekty są w dobrym stanie technicznym.
Inne
Na terenie gminy funkcjonują stacje paliw w: CPN we wsi Bukowiec, stacja paliw przy
składzie opału we wsi Kurowice i stacja LPG oraz stacja Auto-gaz w Stefanowie.
Do największych firm funkcjonujących na terenie gminy należą:
Firmy działające na terenie gminy
Nazwa firmy
AGROPHARM – laboratorium
Central „SOYA„ - hurtownia koncentratów i pasz
M.&M. Logistik - zespół magazynowo - logistyczny
2 tartaki i składy drewna
DOŻA - zakład produkcji elementów budowlanych
Masarnia
Wyrób farb suchych
BUKPOL - zakład produkcji kotłów metalowych
BSH Sp. z o.o. - magazyny sprzętu gospodarstwa domowego
tartak
2 składy opału i sprzedaży materiałów budowlanych
GRANEX - zakład produkcji pieczywa
Piekarnia GS
Zakład mięsny
Zakład wyrobu okien
Zakład wędliniarski – produkcja wędlin „Sochaczewscy”
S.C.
Zakład drobiarski
INTAP – producent siedzeń samochodowych
Tabela nr 4.


















Lokalizacja
Przypusta
Wola Rakowa
Wola Rakowa
Wola Rakowa
Wola Rakowa
Bukowiec
Bukowiec
Bukowiec
Bukowiec
Bukowiec
Kurowice
Brójce
Kurowice
Kotliny
Karpin
Pałczew
Budy Wandalińskie
Bukowiec
Podstawową funkcją gminy jest rolnictwo.
Na terenie gminy użytki rolne zajmują 5 949 ha, co stanowi ok. 86,2% jej ogólnej
powierzchni. Produkcja rolnicza prowadzona jest głównie przez gospodarstwa indywidualne,
których jest 947.
Lesistość obszaru jest bardzo mała i wynosi ok. 6,4 . Na terenie gminy brak jest większych
kompleksów leśnych.
Struktura użytkowania ziemi w gminie przedstawia się następująco:
Lipiec 2004
7
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Tabela nr 5. Struktura użytkowania ziemi w gminie
forma użytkowania
powierzchnia
[ha]


- grunty orne
- sady
- łąki
- pastwiska
4956
130
493
370
83,31
2,18
8,29
6,22
Razem użytki rolne
5949
100
- lasy
- pozostałe tereny
442
509
6,40
7,38
Ogółem
6900
100,0
86,22
Większość powierzchni użytków rolnych (ok. 65,6%) zajmują gospodarstwa obszarowo
średnie i duże - powyżej 10,0 ha.
Ogólnie struktura tej grupy gospodarstw na terenie gminy przedstawia się następująco:
Tabela nr 6.
Struktura gospodarstw
wielkość
[ha]
ilość
ogółem
5 - 10
10 - 15
pow.15
431
62
10
powierzchnia
ogółem
[ha]
2 858
721
325
ogółem
503
3905
Warunki przyrodniczo - ekonomiczne narzucają kierunki produkcji rolnej. Na większości
obszaru występują gleby średnie i słabe, zaliczane do IV-VI klasy bonitacyjnej:
grunty orne
-
powierzchnia 4956 ha
klasa IIIa – IIIb
-
8,0 %
klasa IVa – IVb
-
38,7 %
klasa V – VIz
-
53,3 %
Z uwagi na to podstawowym kierunkiem w produkcji roślinnej jest uprawa zbóż i
ziemniaków, w produkcji zwierzęcej hodowla bydła mlecznego, trzody chlewnej.
Struktura zasiewów w gospodarce indywidualnej przedstawia się następująco:
- pszenica
- żyto
- jęczmień
- owies
- pszenżyto
- mieszanki zbożowe
Lipiec 2004
- 228 ha
- 1720 ha
- 50 ha
- 210 ha
- 230 ha
- 400 ha
4,62
34,88
1,01
4,26
4,66
8,11
8
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
- kukurydza
- 60 ha
1,22
- ziemniaki
- 1100 ha
22,30
- pozostałe uprawy
- 934 ha
18,94
-------------------------------------------------------------------------------Razem
- 4932 ha
100,0 
W produkcji zwierzęcej głównym kierunkiem jest chów bydła mlecznego (1700 krów), trzody
chlewnej (300 loch). Hodowla drobiu prowadzona jest we wsi Budy Wandalińskie, owiec we
wsi Wola Rakowa.
Według regionalizacji fizyczno-geograficznej Kondrackiego obszar gminy Brójce położony
jest w obrębie mezoregionu Wzniesień Łódzkich.
Tabela nr 7. Regionalizacja fizyczno - geograficzna terenu
Jednostka
Nazwa jednostki
Symbol
Prowincja
Niż Środkowoeuropejski
31
Podprowincja
Niziny Środkowopolskie
318
Makroregion
Wzniesienia Południowomazowieckie
318.8
Mezoregion
Wzniesienia Łódzkie
318.82
W podłożu gminy zalega struktura mezozoiczna skał osadowych okresu kredowego (kreda
dolna i górna), która jest nośnikiem znacznego w rejonie łódzkim zbiornika wód
podziemnych, od szeregu lat otoczonego ochroną i znacznymi obostrzeniami w ewentualnym
poborze wody. Jest to zasięg synklinorium szczecińsko-łódzko-miechowskiego, a dokładnie
niecka mogileńsko-łódzka, wypełniona właśnie utworami kredy. Utwory kredowe prawie
wyłącznie wykształcone są w facji węglanowej, jako wapienie, wapienie margliste i margle.
Miąższość osadów kredowych osiąga tutaj wartość ponad 700 m.
Osady trzeciorzędowe nie stanowią ciągłej pokrywy. Stratygraficznie należą do miocenu i
wykształcone są jako iły, mułki i piaski jeziorne. Ich miąższość jest bardzo zmienna i waha
się od kilku centymetrów do ok. 20 m.
Utworów trzeciorzędowych, w wielu rejonach gminy brak i na utworach kredowych zalega
bezpośrednio gruba (znacznie grubsze niż na północy województwa) warstwa materiałów
jeszcze młodszych, związanych z wkroczeniem na ten teren lądolodu skandynawskiego.
Materiał ten to głównie luźne żwiry, piaski, mułki iły oraz gliny morenowe o różnym stopniu
zapiaszczenia. Na terenie gminy nie obserwuje się, tak charakterystycznych dla środkowych
rejonów województwa, zmiennych grubości warstw utworów lodowcowych i zaburzeń
sedymentacyjnych związanych z naciskiem lodowca (wypiętrzenia utworów starszych, w
zagłębieniach utwory młodsze).
Charakterystyczny na południu województwa jest jednolity, gruby płaszcz utworów gliniasto
-piaszczystych z przewagą glin, bez przemieszczenia tektonicznego, co wskazuje na to, że
genetycznie jest to morena denna.
Utwory gliniaste urozmaicone są w rejonie południowo-zachodnim gminy licznymi płatami
żwirowo-piaszczystymi (kemy). Najmłodszymi utworami, także współczesnymi, są aluwia
rzeczne występujące wzdłuż cieków i obejmujące materiał żwirowo-piaszczysto-mułowy z
utworami organicznymi i często torfami.
Lipiec 2004
9
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
W wyniku wyżej opisanych warunków geologicznych obszar gminy jest płaską równiną
akumulacyjną opadającą ku południowi i południowemu-zachodowi, przeciętą paroma
ciekami wodnymi , w tym większymi rzekami Miazgą i Nerem. To powoduje, że doliny rzek
są na ogół słabo zaznaczone, stoki dość płaskie i szerokie, a krawędzie dolin niewyraźne.
Rzeźba obszaru jest dość monotonna (deniwelacje rzędu 20 m). Tylko na południowym
zachodzie gminy pagórki kemowe, wznoszące się 10 - 15 m powyżej otaczającego terenu i
częściowo zalesione, przydają nieco urody krajobrazowi. Warunki klimatyczne panujące w
obszarze gminy należy uznać za względnie korzystne w zakresie potrzeb gospodarczych, a
szczególnie korzystne w zakresie potrzeb rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Do walorów
klimatycznych terenu należą :
 dość korzystne warunki solarne wyróżniające się dość dużą ilością dni pogodnych (5,5
miesięcznie), średnim zachmurzeniem, stosunkowo wysokim usłonecznieniem w ciągu
roku,
 korzystne warunki termiczne przy okresie bezmroźnym średnio 280 dni w roku,
 znaczną ilością dni bezwietrznych,
 dość korzystne warunki biometeorologiczne przy wskaźniku biometeorologicznym
wahającym się pomiędzy wiosną a jesienią w granicach 1,7 – 2,0.
Tabela nr 8. Podstawowe parametry klimatyczne, bioklimatyczne i meteorologiczne terenu
Rodzaj parametru klimatycznego








średnioroczna prędkość wiatrów
udział najczęstszych wiatrów z kierunków zachodnich
średnioroczna suma opadów atmosferycznych
średnioroczne parowanie terenowe
średnioroczna temperatura dobowa
średnioroczny wskaźnik zadeszczenia
średnioroczny wskaźnik pluwiotermiczny
wskaźnik termiczny
Wielkość
3 - 5 m/s
31% zbioru
580 mm/a
510 mm/a
+ 7,7oC
32,7
3,0
23oC
Do czynników klimatycznych niekorzystnych z punktu widzenia potrzeb gospodarczych, a
zwłaszcza potrzeb rolniczej przestrzeni produkcyjnej należy zaliczyć :
 średnioniską roczną sumę opadów atmosferycznych (580mm) przy niskiej rocznej liczbie
dni z opadem (8 dni),
 wysoką wartość rocznej sumy parowania terenowego (510mm) co może powodować
okresowy deficyt wody w glebie, w okresach letnio-jesiennych,
 potencjalne występowanie mroźnych nocy zwłaszcza w okresach wczesnowiosennych, w
obszarach obniżeń i skłonów obniżeń,
 długość okresu bezprzymrozkowego – ok. 140 dni w roku, a więc dość krótko.
Lipiec 2004
10
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
3.
CHARAKTERYSTYKA AKTUALNEGO STANU ŚRODOWISKA, ZASOBÓW
NATURALNYCH ORAZ TECHNICZNEJ INFRASTRUKTURY OCHRONY
ŚRODOWISKA
3.1.
Wody podziemne
Jak wspomniano wyżej, przez teren gminy przebiegają zasięgi użytkowych poziomów
wodonośnych w utworach dolnej i górnej kredy (wg. A. Kleczkowskiego główny zbiornik
wód podziemnych GZWP nr 401 o nazwie "Niecka Łódzka").
Strefa wodonośna układa się od Wiskitna przez Leśne Odpadki, Kurowice po Kotliny i jest
uznawana za obszar najwyższej ochrony wód kredowych (ONO). Obszar na południe od tej
strefy podlega wysokiej ochronie wód (OWO).
Wody kredowe występują na głębokości 80 - 100 m i są przedzielone prawie w całej gminie
ok. 10 m nadkładem trzeciorzędowych iłów, oddzielających je od poziomów
czwartorzędowych. Wydajności potencjalne studni wynoszą od 70 do ponad 120 m3/h. Piętro
górno i dolno- kredowe występuje w spękanych wapieniach i marglach. W zależności od
stopnia spękania, wykształcenia litologicznego i rejonu występowania wskaźniki
przewodności hydraulicznej wykazują dużą rozpiętość od 80 do ponad 100 m2/24 h.
Możliwe jest jednak przesączanie wód mimo słabej przepuszczalności utworów. W związku z
tym w obszarze ONO obowiązywać powinien absolutny zakaz lokalizacji obiektów
mogących naruszać stan czystości wód czwartorzędowych do wgłębnych wód kredowych, w
tym:
- wysypisk odpadów
- mogilników środków ochrony roślin
- dużych stacji przeładunkowych paliw płynnych.
Na obszarze wysokiej ochrony OWO można dopuszczać funkcje uciążliwe, pod warunkiem
realizacji stosownych zabezpieczeń uniemożliwiających przedostawanie się zanieczyszczeń
do wód.
Wody kredowe pozostają pod ścisłą ochroną i kontrolą.
Decyzją Ministerstwa O.Sr. ZNiL z 1984 r. nałożony został zakaz depresjonowania poziomu
kredowego poniżej rzędnej 100 m p.p.t. pod groźbą czasowego zamknięcia studni
czerpiących wodę z tego poziomu. Obecnie jedyną studnią pobierającą w gminie wodę z
górnej kredy jest ujęcie w Stefanowie. Pobór wody jest nieduży.
Nie obserwuje się ostatnio obniżenia zwierciadła, istnieje zresztą stały monitoring wód,
zlecany przez Wydział Ochrony Środowiska.
Podstawowymi poziomami wodonośnymi, pokrywającymi zapotrzebowanie gminy w wodę
są poziomy czwartorzędowe.
Korzystna budowa geologiczna i przemienność nie
zaburzonych warstw przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych, stwarza dogodne warunki do
gromadzenia się wody i dość dużej zasobności zbiorników. Wahanie poziomów
wodonośnych, szczególnie wód płytszych zależne są co prawda od warunków pogodowych,
ale stwierdzone kontakty hydrauliczne między różnymi poziomami tworzą pewną stabilność
poziomów użytkowych.
Lipiec 2004
11
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Poziomów wód czwartorzędowych jest kilka, te głębsze, na kilkudziesięciu metrach są
poziomami międzymorenowymi. Są one pod naporem, wydostając się na powierzchnię jak
obserwujemy to na przykładzie źródeł w Wardzyniu.
Wody są dobrej jakości, szczególnie te z głębszych poziomów wykazują duże podobieństwo
do wód kredowych. Te z poziomów płytszych (wody gruntowe) cechują się dużą zawartością
jonów żelaza i wymagają uzdatniania.
W załączeniu mapka GZWP.
Według informacji WIOŚ Łódź badania wód podziemnych na terenie gminy Brójce nie są
prowadzone.
3.2. Wody powierzchniowe
Obszar odwadniają dwie duże rzeki z dopływami: Ner na północnym zachodzie i Miazga na
wschodzie. W przypadku Neru jest to początkowy odcinek spływu wody, Miazgi - bieg
środkowy.
Przez obszar gminy przebiega więc dział wodny I rzędu między dorzeczami Wisły (Miazgi) i
Odry (Neru) oraz dział wodny IV rzędu między zlewnią rzeki Miazgi i Wolbórki. Ma to
swoje odbicie w ukształtowanym systemie dolin i rowów odwadniających, wyznaczających w
naturalny sposób kierunki spływu ścieków i wód opadowych.
Nie wszystkie z lewo i prawobrzeżnych dopływów rzek głównych charakteryzują się stałym
przepływem wody. Ich zasobność uzależniona jest zarówno od warunków zewnętrznych
(warunki pogodowe, przepuszczalność gruntu) jak i - a może przede wszystkim - od zasilania
wgłębnego.
Czystość wód w obu głównych rzekach jest pozaklasowa, w perspektywie ma osiągnąć II
klasę czystości.
Miazga jest lewobrzeżnym dopływem Wolbórki, która bezpośrednio wpływa do Pilicy w
Tomaszowie Mazowieckim. Rzeka Miazga płynie wschodnim skrajem gminy, przez wieś
Bukowiec. W dalszym biegu oddziela wsie Karpin i Kotliny od pozostałej części gminy. We
wsi Kotliny utworzono na niej sztuczny zbiornik o powierzchni 22,5 ha, który jest otoczony
skarpą i posiada duże walory krajobrazowe i widokowe.
W miejscowościach Bedoń, Karpin i Prażki znajdują się profile pomiarowo-kontrolne na
rzece Miazdze, odpowiednio na 18,2 km, 8,5 km, 0,6 km rzeki. Według raportu WIOŚ w
2002 r. stwierdzono pozaklasowy stan czystości wody w rzece. Wskaźnikami, które
zadecydowały o klasie czystości były ChZT-Mn, zawiesiny, Pog, NO2, PO4, chlorofil „a”.
Pozostałe klasy czystości wg grup zanieczyszczeń przedstawiały się następująco:
 substancje organiczne – klasa III, w przekroju Bedoń - non
 substancje mineralne – klasa I
 substancje biogenne – klasa non
 zawiesiny – klasa I, w przekroju Bedoń - non
 miano Coli – klasa II.
Na terenie gminy znajduje się także fragment zlewni rzeki Wolbórki, która nie jest w tym
rejonie objęta monitoringiem WIOŚ.
Jakość wody badana na całej długości Neru była gorsza od III klasy czystości. Najwyższą
czystością cechował się górny odcinek. W punkcie kontrolnym w Łodzi przy ul. Zastawnej o
Lipiec 2004
12
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
jej pozaklasowym charakterze decydowały dwa parametry biogenne (azotyny i fosfor
ogólny). Pozostałe wskaźniki odpowiadały przeważnie wymaganiom I lub II klasy czystości.
Wyraźne pogorszenie jakości wody Neru następuje w punkcie pomiarowym w Józefowie na
97,2 km biegu rzeki, po przyjęciu oczyszczonych ścieków miejskich z Łodzi,
odprowadzanych poprzez grupową oczyszczalnię ścieków w Smulsku.
Według danych Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi,
terenowego Inspektoratu w Łodzi stan ewidencyjny cieków melioracji podstawowych i
szczegółowych przedstawiał się na koniec 2003 r. następująco:
Tabela nr 9 . Zestawienie długości cieków podstawowych na terenie gminy Brójce
l.p.
nazwa rzeki
Długość [km]
mb.
1
Miazga
3+750-10+505
6755
2
Ner
1121+970-124+980
3010
Razem
9765
Obszar zmeliorowany urządzeniami melioracji szczegółowych i podstawowych wynosił:
 grunty orne – 528 ha
 trwałe użytki zielone – 322,8 ha.
Długość rowów melioracji szczegółowej wynosiła 48500 m i znajdowało się na nich 149
przepustów i zastawek. Sieć drenarska obejmuje obszar 483 ha.
Na terenie gminy Brójce działa Spółka Wodna, która obejmuje swoją działalnością w 100%
urządzenia melioracji szczegółowych.
3.3. Gospodarka wodno-ściekowa
3.3.1. Eksploatacja zasobów wodnych
Zaopatrzenie gminy w wodę oparte jest o wody podziemne, ujmowane za pośrednictwem
studni głębinowych z czwartorzędowych i kredowych utworów wodonośnych i dostarczane
odbiorcom siecią wodociągów wiejskich.
W obsłudze gminy bierze udział 8 systemów wodociągów grupowych, dla których źródłem
wody są ujęcia wykonane we wsiach:
 Bukowiec,
 Brójce,
 Kotliny,
 Kurowice,
 Pałczew
 Stefanów,
 Wardzyn i
 Wola Rakowa oraz
2 wodociągi spoza obszaru gminy,
w tym:
 wodociąg "Kalinko" w gminie Rzgów, z którego korzystają mieszkańcy wsi Przypusta i
Giemzówek
 wodociąg "Kraszew" w gminie Andrespol, obsługujący część wsi Bukowiec.
Lipiec 2004
13
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Na bazie ujęć głębinowych zrealizowane zostały stacje uzdatniania wody.
Z wody wodociągowej korzysta blisko 100 mieszkańców oraz większość obiektów
usługowych, administracyjnych i użyteczności publicznej. Wydajność eksploatacyjna
wszystkich ujęć wody określona jest na 6105,6 m3/d. Przyjmując orientacyjnie, że gminę
zamieszkuje obecnie ok. 5000 mieszkańców, zużycie wody dla celów bytowo-gospodarczych
przez mieszkańców gminy (przy założeniu zużycia 160 l /mk/d ) powinno się kształtować na
poziomie ok. 800 m3 /d. Pozostała ilość wody tzn. ok. 5300 m3 /d zużywana jest dla potrzeb
produkcji rolnej i zwierzęcej oraz przez istniejące zakłady.
Zatwierdzone zasoby wody w eksploatowanych ujęciach na terenie gminy Brójce obejmują
11930,4 m3 /d, co w pełni pokrywa przyszłe potrzeby wodne gminy.
Ujęcia, z wyjątkiem jednego w Stefanowie, bazują na czwartorzędowym poziomie
wodonośnym. Najpłytsze są utwory ujęcia w Kurowicach (30 i 33 m. p.p.t.), głębokość
pozostałych ujęć waha się w granicach 40-53,5 m. p.p.t. Ujmowana jest pierwsza warstwa
wodonośna czwartorzędu, często praktycznie nie izolowana od wpływów z powierzchni
terenu. Miąższość utworów o niskiej przepuszczalności w stropie warstwy wodonośnej nie
przekracza 10 m. Zwierciadło statyczne wody w utworach czwartorzędowych kształtuje się,
w zależności od rzeźby terenu i budowy geologicznej na zróżnicowanych głębokościach: od
2,5 m p.p.t. w Kurowicach, do 4,9 m p.p.t. w Wardzyniu, ok. 10 m p.p.t. w Bukowcu i ok. 18
m p.p.t. w Pałczewie.
Stan techniczny sieci wodociągowej jest zadowalający. Wodociągi wykonane są z rur AC,
żeliwnych i PCV. Rury azbestocementowe znajdują się w Woli Rakowej, Pałczewie i
Wardzyniu, Stefanowie i Brójcach. Wszystkie te odcinki wymagają wymiany. W sumie
długość sieci wodociągowej wynosi 87,5 km.
Ujęcie wody w Bukowcu
Według pozwolenia wodnoprawnego nr RGRiOŚ.6223-13/01 z 10.10.2001 r. na pobór wód
podziemnych i eksploatację ujęcia komunalnego w Bukowcu średni pobór wód podziemnych:
 ze studni numer I o głębokości 65 m. i wydajności 100 m3/h oraz
 ze studni nr II o głębokości 64,5 m. i wydajności 100 m3/h
może wynosić Qmaxh=100 m3/h i Qśr.dob=1342 m3/d. Obecnie pobór rzeczywisty ujęcia wynosi
25,4 m3/h.
Wyniki badania wody z końca ubiegłego roku wskazują na przekroczenia dopuszczalnych
parametrów.
Do stacji podłączona jest miejscowość Bukowiec (1150 osób + działki), a długość sieci
wynosi 9,5 km. Pozwolenie wodnoprawne ważne jest do 31.11.2011 r.
Stwierdzono występowanie jednej warstwy wodonośnej związanej z utworami czwartorzędu.
Warstwa ta charakteryzuje się swobodnym lustrem wody stabilizującym się na głębokości
16,5 m ppt. Parametry hydrauliczne ujętej warstwy wodonośnej są przeciętne, przy
wydajnościach ogólnych 31,0-96,0 m3/h. Jest to woda słabo zmineralizowana, średnio twarda,
o zawartości związków żelaza i związków manganu w pobliżu normy dla wód pitnych.
Pozostałe składniki nie budzą zastrzeżeń. Ujmowana warstwa nie znajduje się pod presją
czynników antropogenicznych.
Ujęcie wody w Brójcach
Według pozwolenia wodnoprawnego nr RGRiOŚ.6223-13/02 z 29.08.2002 r. średni pobór
wód:
 ze studni nr I o głębokości 49 m. i wydajności 58,48 m3/h
 ze studni nr II o głębokości 47 m i wydajności 50 m3/h (studnia awaryjna)
Lipiec 2004
14
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
może wynosić Qmaxh=12,6 m3/h i Qśr.dob= 80,8 m3/d. Obecnie pobór rzeczywisty ujęcia
kształtuje się na poziomie 7,9 m3/h.
Z uwagi na podwyższoną zawartość żelaza i manganu w stosunku do wartości
dopuszczalnych w wodzie surowej przewidziano jej uzdatnianie.
Z ujęcia korzystają mieszkańcy Brójec (550 osób), a długość sieci wynosi 13 km.
Wynik badania wody z października 2003 r. potwierdza jej przydatność do picia.
Pozwolenie wodnoprawne ważne jest do końca sierpnia 2012 r.
Stwierdzono występowanie jednej warstwy wodonośnej w przelocie 16,7-45,0 m, a napięte
zwierciadło wody stabilizuje się na głębokości 9,7 m. Ujęcie składa się z dwóch studni.
Każda z nich jest w stanie ze znaczną nadwyżką pokryć zapotrzebowanie na wodę
wodociągu. Analizy wody wykazują, że badana woda wykazuje zwiększoną mętność i
nieznacznie zwiększony poziom żelaza. Poza tym skład chemiczny i bakteriologiczny nie
budzi zastrzeżeń.
Ujęcie wody w Kotlinach
Według pozwolenia wodnoprawnego nr RGRiOŚ.6223-19/02 z dnia 05.11.2002 r. średni
pobór wód:
 ze studni nr I o głębokości 46 m. i wydajności 55,8 m3/h
 ze studni nr II o głębokości 49 m i wydajności 55,8 m3/h
może wynosić Qmax.h=13,6 m3/h i Qśr.dob= 118,4 m3/d. Obecnie pobór wody wynosi 11,3 m3/h.
Ponieważ woda surowa z obu studni posiada podwyższoną zawartość żelaza i manganu
przewidziano jej uzdatnianie.
Z ujęcia korzystają mieszkańcy wsi Kotliny i Karpin (490 osób), a długość sieci równa się 30
km.
Próbki wody badane w październiku 2003 r. wskazały na to, że woda spełnia wymagania dla
wody pitnej. Pozwolenie wodnoprawne ważne jest do 31.10.2012 r.
Poziom wodonośny nawiercono na głębokości 33,5 m, a napięte zwierciadło wody stabilizuje
się na głębokości 3 m. Badania potwierdziły znaczną zasobność ujętego poziomu. Ujęcie
składa się z dwóch studni. Każda z nich jest w stanie w pełni pokryć zapotrzebowanie na
wodę wodociągu. Badana woda jest mętna o zwiększonej zawartości związków żelaza. Pod
względem bakteriologicznym nie budzi zastrzeżeń.
Ujęcie wody w Kurowicach
Według pozwolenia wodnoprawnego nr RGRiOŚ.6223-17/02 z 28.08.2002 r. pobór wód z 2
studni:
 nr I o głębokości 32 m i wydajności 49,5 m3/d
 nr II o głębokości 33 m i wydajności 38,5 m3/d (studnia awaryjna)
może wynosić Qmax.h=22.2 m3/h i Qśr..dob= 194 m3/d. Rzeczywisty pobór kształtuje się na
poziomie 15,0 m3/h.
Z ujęcia korzystają mieszkańcy wsi Kurowice (1100 osób), a długość sieci wynosi 13,6 km.
Woda wymaga uzdatniania ze względu na podwyższone zawartości żelaza i manganu.
Badania wody z końca ubiegłego roku potwierdzają dobrą jakość uzdatnionej wody.
Pozwolenie wodnoprawne ważne jest do 31.08.2012 r.
W rejonie Kurowic powinny występować dwa poziomy wodonośne związane z utworami
czwartorzędowymi i kredowymi. Wody kredowe nie są ujmowane. Czwartorzędowa warstwa
wodonośna wykształcona jest w postaci piasków i żwirów o różnej granulacji. Zwierciadło
wody posiada charakter swobodny lub lekko napięty i stabilizuje się na głębokości 4-8-12 m.
Wodonośność tej warstwy jest na ogół duża. Wydajność ogólna kształtuje się na poziomie 38-
Lipiec 2004
15
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
57 m3/h. Zawartość związków żelaza jest nikła, natomiast związków manganu nieco
zwiększona. Skład bakteriologiczny prób wody nie wzbudza większych zastrzeżeń.
Ujęcie wody w Pałczewie
Według pozwolenia wodnoprawnego nr RGRiOŚ.6223-14/02 z dnia 5.08.2002 r. pobór wody
z ze studni głębinowej:
 nr I o głębokości 52 m i wydajności 44 m3/d
 nr II o głębokości 55 m i wydajności 43 m3/d
może wynosić Qśr.dob= 42,2 m3/d. Obecnie pobór wody równa się 3,8 m3/h.
Z ujęcia korzystają mieszkańcy Pałczewa (270 osób), a długość sieci - 3 km.
Woda nie wymaga uzdatniania, a badanie wody z października 2003 r. potwierdza jej dobrą
jakość. Pozwolenie wodnoprawne ważne jest do 31.08.2012 r.
Nawiercono tu jeden poziom wodonośny o zwierciadle swobodnym stabilizującym się na
głębokości 17,8 m. Ujęcie składa się z dwóch studni, które pojedynczo są w stanie pokryć
zapotrzebowanie na wodę wodociągu. Wydajność maksymalna studni wynosi 43 m3/h, przy
zapotrzebowaniu 29 m3/h. Skład chemiczny wody nie budzi zastrzeżeń.
Ujęcie wody w Stefanowie
Według pozwolenia wodnoprawnego nr RGRiOŚ.6223-16/02 i 23/02 z 30.08.2002 r. i
30.12.2002 r. pobór wód z 2 studni:
 nr I o głębokości 100 m i wydajności 66 m3/d
 nr II o głębokości 101 m i wydajności 55 m3/d
może wynosić, po zmianie Qmax.h=13,9 m3/h i Qśr.dob= 121,4 m3/d. Pobór rzeczywisty ujęcia
kształtuje się na poziomie 10 m3/h.
Z ujęcia korzystają mieszkańcy Stefanowa, Giemzowa i Wandalina (480 osób), a długość
sieci – 5,7 km.
Z uwagi na podwyższoną zawartość żelaza i manganu w stosunku do wartości
dopuszczalnych przewidziano jej uzdatnianie. Próbki wody do badania pobierane były w
październiku 2003 r. w 3 punktach. W 2 z nich woda nie spełniała wymagań przewidzianych
dla wody pitnej. Pozwolenie wodnoprawne ważne jest do 31.09.2012 r.
Ujmowany jest poziom kredowy. Statyczne zwierciadło wody kształtuje się na poziomie 1415 m ppt.
Ujęcie wody w Wardzyniu
Według pozwolenia wodnoprawnego nr RGRiOŚ.6223-21/02 z 5.11.2002 r. pobór wód z 2
studni:
 nr I o głębokości 40 m i wydajności 32 m3/d
 nr II o głębokości 40 m i wydajności 30,2 m3/d
może wynosić Qmax.h=13 m3/h i Qśr.dob.=113,7 m3/d. Obecnie pobór rzeczywisty ujęcia równa
się 10,5 m3/h.
Z ujęcia korzystają mieszkańcy Wardzynia (430 osób), a długość sieci kanalizacyjnej wynosi
4,4 km. Woda musi być uzdatniana ze względu na wysoką zawartość żelaza i manganu. Woda
spełnia wymogi wody do picia. Pozwolenie wodnoprawne ważne jest do 31.11.2012 r.
Pod względem hydrogeologicznym występuje tutaj jeden poziom wodonośny związany z
osadami piaszczystymi, posiadający zwierciadło wody o charakterze lekko napiętym,
stabilizujące się na głębokości 5,05 m. Wody ujmowanego poziomu czwartorzędowego
należą do twardych, słabo zasadowych o nieznacznie podwyższonej zawartości związków
żelaza oraz zwiększonej mętności. Bakteriologicznie nie budzą zastrzeżeń.
Lipiec 2004
16
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ujęcie wody w Woli Rakowej
Według pozwolenia wodnoprawnego nr RGRiOŚ.6223-2/03 z 17.02.2003 r. pobór wód z 2
studni:
 nr I o głębokości 50 m i wydajności 30 m3/d
 nr II o głębokości 50 m i wydajności 30 m3/d
może wynosić Qmax.h=26 m3/h i Qśr.dob.=152,3 m3/d. Rzeczywisty pobór ujęcia równa się
obecnie 13 m3/h.
Z ujęcia korzystają mieszkańcy Woli Rakowej (610 osób), a długość sieci – 8,3 km.
Woda musi być uzdatniana ze względu na wysoką zawartość żelaza i manganu. Próbki wody
do badania pobierane były 6 i 20 października oraz 3 listopada 2003 r. W 3 przypadkach
woda nie spełniała wymogów wody do picia.
Pozwolenie wodnoprawne ważne jest do 28.02.2013 r.
W dokumentowanych studniach stwierdzono występowanie jednej warstwy wodonośnej
związanej z utworami czwartorzędu. Warstwa ta charakteryzuje się lekko napiętym lustrem
wody stabilizującym się na głębokości 14,83-14,96 m ppt. Parametry hydrauliczne ujętej
warstwy wodonośnej są przeciętne. Uzyskano wydajności ogólne 11,6-46,6 m3/h. Woda jest
słabo zmineralizowana, typu wodorowęglanowego, średnio twarda, o zwiększonej zawartości
żelaza i związków manganu. Pozostałe składniki nie budzą zastrzeżeń. Na podkreślenie
zasługuje niska mętność i barwa oraz brak związków azotowych, które świadczyć mogą iż
ujęta warstwa wodonośna nie znajduje się pod presją czynników antropogenicznych.
Uchwałą Rady Gminy Brójce nr V/41/2003 z dnia 3 kwietnia 2003 r. zatwierdzony został
regulamin dostarczania wody na terenie gminy.
Przez północne tereny gminy przebiega magistrala wodociągowa  800 mm Tomaszów Maz.
- Łódź, stanowiąca uwarunkowanie dla urbanizacji. W 16-metrowej strefie ochronnej tej
magistrali (po 8 m z każdej strony krawędzi przewodu) obowiązuje zakaz wznoszenia
obiektów kubaturowych i trwałych nasadzeń roślin.
Wszystkie pozwolenia wodnoprawne, wyniki badań wody zamieszczono w Załączniku nr 1
do opracowania.
3.3.2. Gospodarka ściekowa
Dobre zaopatrzenie gminy w wodę rodzi we wszystkich punktach poboru także zwiększoną
produkcję ścieków bytowo - gospodarczych. Przyjmując przetwarzanie zużywanej wody dla
celów konsumpcyjnych na poziomie 90% otrzymujemy ok. 720 m3 /d ścieków sanitarnych, do
czego dochodzą jeszcze ścieki odzwierzęce, poprodukcyjne itp. (obiekty administracji
i usługowe), które można w przybliżeniu określić na 50% zużycia wody tzn. na 2600 m 3 /d.
Łącznie, problem odprowadzania i unieszkodliwiania ścieków sanitarnych w gminie Brójce
dotyczyć może ok. 3320 m3 /d.
Na obszarze gm. Brójce, w wiejskich jednostkach osadniczych kanalizacja zbiorcza nie
występuje. Istnieją indywidualne rozwiązania przyobiektowe, oparte o zbiorniki
bezodpływowe, z których ścieki usuwane są okresowo przez użytkowników na własne pole
lub przez tabor asenizacyjny do punktów zlewnych.
Pozwolenie na świadczenie usług w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i
transportu nieczystości ciekłych na terenie gminy Brójce posiadają trzy firmy:
- Produkty Naturalne U.W. Berezińscy S.c. z Tuszyna, zezwolenie jest ważne do
15.12.2013 r.,
Lipiec 2004
17
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
- Usługi asenizacyjne, J.Zaturski, Łódź, zezwolenie jest ważne do 30.09.2013 r.
- EKO-VIR T.Łaźniak, Kurowice, zezwolenie jest ważne do 31.03.2013 r.
Istniejąca we wsi Bukowiec (przy masarni GS) mini oczyszczalnia-bioblok została zamknięta,
Ścieki prowadzone wybudowanym systemem kanałów
ściekowych z zabudowy
jednorodzinnej i szkoły w Bukowcu są gromadzone na terenie oczyszczalni i wywożone na
oczyszczalnię w Kraszewie. Po wybudowaniu systemu zbiorczego „BUKOWIEC”,
określonego poniżej poszczególne elementy tego układu mogą być adaptowane. Nie
przewiduje się w studium reaktywowania tej oczyszczalni.
Gmina posiada opracowaną w 2001 r. koncepcję kanalizacji dla wsi Bukowiec opracowaną
przez „ESO” S.c. Ekonomiczne Systemy Ogrzewania z Łodzi. Koncepcja uwzględnia dwa
warianty:
 podłączenie do oczyszczalni ścieków w gminie Andrespol lub
 budowę własnej oczyszczalni ścieków.
3.4.
Gleby
Na podłożu gliniasto-piaszczystym wytworzyły się w gminie głównie gleby bielicowe i
pseudobielicowe oraz brunatne. Środkową i zachodnią cześć gminy zajmują gleby bielicowe
wytworzone na glinie, na ogół o dobrych warunkach nawilgocenia, klasy bonitacyjnej IIIIV, zaliczane przeważnie do kompleksu przydatności rolniczej 4 i 5 jako kompleks żytni
dobry i bardzo dobry, we fragmentach w części środkowej gminy spotykamy także kompleks
pszenny - dobry.
Generalnie natomiast wschodnie rejony gminy (od drogi z Bukowca do Kotlin) zbudowane z
piasków wodnolodowcowych, są bazą dla gleb o typie gleb brunatnych w kompleksie żytnim
słabym i najsłabszym.
Dość zmienne warunki, z przewagą jednak gleb słabszych, panują w części południowozachodniej gminy, gdzie zaznacza się duży udział piasków kemowych. Mamy tu przykłady
kompleksów od najsłabszych żytnich do bardzo dobrych żytnich, na obu ww. głównych
typach gleb.
W dolinach rzek Miazgi, Neru i Wolbórki oraz w dolinach ich dopływów występują znaczne
obszary łąk. Są to kompleksy użytków zielonych, o odpowiednich warunkach wodnych,
zaliczane do użytków zielonych średnich, rzadziej słabych i bardzo słabych.
W kompleksach tych, zgodnie z Ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia
03.02.1995 r, oraz Ustawy z dnia 07.07.1994 r o zagospodarowaniu przestrzennym, na
podstawie map glebowo - rolniczych, wykazano gleby pochodzenia organicznego (gleby
hydromorficzne), obejmujące gleby zaliczane do chronionych:
 mułowo-torfowe i torfowo-mułowe,
 torfowe i murszowo-torfowe,
 murszowo-mineralne i murszowate.
Powierzchniowy udział tych gleb w poszczególnych sołectwach, przedstawia się następująco:
Lipiec 2004
18
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Tabela nr 10. Udział gleb organicznych w poszczególnych sołectwach
Nazwa sołectwa
Lp.
Powierzchnia [ha]
1.
Brójce
-
2.
Bukowiec
8,9
3
Giemzów
8,4
4.
Karpin
10,0
5.
Kotliny
33,0
6.
Kurowice
30,6
7.
Kurowice Kościelne
7,9
8.
Leśne Odpadki
9.
Pałczew
33,8
10.
Przypusta
0,4
11.
Stefanów
2,0
12.
Wardzyn
15,1
13.
Wola Rakowa
6,7
14.
Wygoda
-
Ogółem
156,8
Gleby mułowo-torfowe i torfowo-mułowe występują jedynie na terenie kompleksów użytków
zielonych we wsi Bukowiec i Karpin.
Pozostałe dwie grupy gleb pochodzenia organicznego występują w 11 sołectwach.
Występujące na terenie gminy gleby, zaliczane do III-IV klasy bonitacyjnej, oraz gleby
pochodzenia organicznego, wskazane są do bezwzględnego wykorzystania rolniczego.
Rozległe zagrożenia dla gleb powodują czynniki naturalne, takie jak erozja wietrzna i wodna
powierzchniowa. Procesy te są wynikiem bardzo niskiej lesistości gminy.
Ważną rolę odgrywają tu także procesy chemicznego degradowania gleb poprzez
niewłaściwie zorganizowaną gospodarkę ściekową (wylewanie ścieków bytowych z szamb
bezpośrednio na pola, do lasów i rowów przydrożnych), odpadową (przenikanie
zanieczyszczeń do gleb z „dzikich wysypisk”) oraz poprzez emisję zanieczyszczeń do
powietrza (spalanie odpadów, niska emisja).
Specyficzne dla obszarów wiejskich są też wylewiska gnojowicy, a także zła agrotechnika i
chemiczna ochrona roślin.
W Stacji Chemiczno-Rolniczej O/Łódź w 2002 r. przeprowadzone zostały badania gleb na
terenie gminy Brójce. W wyniku tych badań sporządzono mapki bonitacyjne zawartości
magnezu, fosforu, potasu i stanu zakwaszenia gleb w poszczególnych sołectwach (w
załączeniu). Generalnie gleby na terenie gminy wymagają zwiększonego nawożenia we
wszystkich przypadkach.
Lipiec 2004
19
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
3.5. Surowce mineralne
Rejon gminy jest dość zasobny w kopaliny pospolite, przydatne do potrzeb budowlanych i
drogowych. Istnieją tutaj 3 złoża kruszywa naturalnego:
-
złoże w Bukowcu – 165 tys. ton, wydobycie 0
-
złoże w Kurowicach – 99 tys. ton
-
złoże Pałczew-Zawał – 125 tys. ton, wydobycie 12 tys. ton rocznie (stan na
koniec 2002 r.)
Zestawienie złóż kopalin o zasobach udokumentowanych i zarejestrowanych występujących
na obszarze gminy Brójce według stanu na dzień 31.12.2002 r., opracowane przez
Przedsiębiorstwo Geologiczne POLGEOL S.A., zakład w Łodzi, 2002 r. zamieszczono w
Załączniku nr 3.
Są to jednak zasoby niewielkie, nie mające istotnego znaczenia gospodarczego. Tylko
ostatnie z nich jest eksploatowane (nr koncesji RGRiOŚ7512-2-3/00 z dnia 3 lipca 2000 r.).
Obszar górniczy ma powierzchnię 13044 m2, a koncesja jest ważna do 2010 r.
Przed uzyskaniem koncesji na wydobywanie kopaliny konieczne jest uzyskanie koncesji na
rozpoznanie złoża i zatwierdzenie (przyjęcie) dokumentacji geologicznej ustalającej jego
zasoby. W przypadku ubiegania się przedsiębiorcy o koncesję u wojewody koniecznym jest
również przedstawienie organowi koncesyjnemu projektu zagospodarowania złoża. Projekt
zagospodarowania złoża kopaliny powinien zapewnić w szczególności ochronę złóż kopalin
zwłaszcza poprzez ich kompleksowe i racjonalne wykorzystanie i stosowanie technologii
eksploatacji ograniczających ujemny wpływ na środowisko.
Koncesja określa granice terenu, w którym ma być prowadzona działalność, rodzaj i sposób
prowadzenia tej działalności oraz zawiera inne wymagania niezbędne w zakresie
bezpieczeństwa powszechnego i ochrony środowiska.
W przypadku gminy Brójce rozwoju gospodarczego nie należy jednak wiązać z eksploatacją
kopalin, gdyż możliwości udokumentowania dużych, wartościowych złóż są tutaj
ograniczone, zarówno przez lokalną budowę geologiczną, jak i zagospodarowanie terenu.
3.6.
Gospodarka odpadami
W całej gminie ponad 80% nieruchomości objętych jest zorganizowanym wywozem
odpadów. Do zbiórki odpadów stosowane są pojemniki metalowe o pojemności 110 dm3 i
plastikowe o pojemności 120 dm3. Przeważnie na jedną nieruchomość przypada jeden
pojemnik na odpady.
Na terenie gminy Brójce pozwolenie Wójta na prowadzenie działalności w zakresie
gospodarki odpadami posiadają trzy firmy:
 Rethmann Recycling sp. z o. o. – Zezwolenie nr 2/2000 z dn. 10 lipca 2000 r. Wójta
Gminy Brójce
 Zakład Oczyszczania „Czystość” – Zezwolenie nr 1/2000 z dn. 10 lipca 2000 r. Wójta
Gminy Brójce
 MPO-Łódź sp. z o. o. - Decyzja nr 1/2002 z dn. 26 lutego 2002 r. Wójta Gminy Brójce
Lipiec 2004
20
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Według danych w/w firm, wywożą one ok. 4500 m3 odpadów komunalnych rocznie z terenu
gminy. Koszt wywozu pokrywa wytwórca odpadów. Wszystkie odpady deponowane są na
składowiskach poza terenem gminy.
W gminie brak dokładnych danych dotyczących ilości wytwarzanych odpadów komunalnych
i gospodarowania nimi. Część odpadów komunalnych jest z pewnością wywożona w sposób
niekontrolowany do lasów, zagłębień terenów oraz w inne miejsca do tego celu nie
przeznaczone. Powoduje to tworzenie „dzikich wysypisk”, które obniżają walory
krajobrazowe oraz zanieczyszczają środowisko. Gospodarka odpadami w gminie nie jest
prowadzona w sposób racjonalny i bezpieczny dla środowiska:
- Stopień obsługi mieszkańców w zakresie gromadzenia i wywozu zmieszanych odpadów
jest niedostateczny.
- Brak prowadzenia zbiórki selektywnej odpadów poużytkowych.
- Brak informacji o wytwarzanych odpadach niebezpiecznych powstających w
gospodarstwach domowych oraz systemie zbierania i unieszkodliwiania tych odpadów, a
w szczególności przeterminowanych leków, opakowań po środkach ochrony roślin,
odpadów zawierających azbest, wielkogabarytowych.
- Brak rozwiązań w przypadku odpadów ulegających biodegradacji,
- Nierozwiązany problem nieczynnego składowiska odpadów przemysłowych w Pałczewie,
które nie posiada zabezpieczeń chroniących środowisko przed negatywnym wpływem
- Nierozwiązany problem nieczynnego składowiska odpadów komunalnych w Wardzyniu,
którego teren stanowi własność Skarbu Państwa i jest w wieczystym użytkowaniu MPO
Łódź.
Obszary poeksploatacyjne złóż kopalin „Pałczew” i „Wardzyn” (wykreślone z bilansu
kopalin), w postaci rozległych wyrobisk, przeznaczone zostały w przeszłości na składowiska
odpadów komunalnych i przemysłowych. Obecnie oba obiekty są nieczynne.
Nieczynne składowisko odpadów komunalnych w Wardzyni (teren w wieczystym
użytkowaniu MPO Łódź)
W miejscowości Wardzyn znajduje się nieczynne składowisko odpadów komunalnych
wypełnione zaledwie w 2%, o powierzchni całkowitej 34 ha. Od 1985 roku składowisko jest
bez formalnej legalizacji, nieczynne ze względu na protesty okolicznej ludności.
Podłoże składowiska stanowią utwory piaszczysto – gliniaste, wyrobisko jest suche, dno
składowiska jest częściowo uszczelnione. Obecnie obszar składowiska jest zarośnięty.
Częściowo złożone odpady zasypano, a teren uległ samorekultywacji. Składowisko posiada
sieć piezometrów i jest częściowo ogrodzone.
Nieczynne składowisko odpadów przemysłowych w Pałczewie.
W miejscowości Pałczew znajduje się nieczynne od wielu lat składowisko odpadów
przemysłowych, użytkowane przez nieistniejące już Zakłady Włókien Sztucznych ChemitexAnilana w Łodzi. Okres eksploatacji trwał od 1975 do 1996 roku. Po roku 1995 wstrzymano
produkcję włókien akrylowych, co wiązało się z całkowitym wyeliminowaniem odpadów
mogących zawierać rodanki, cyjanki, akrylonitryl i siarczany. Ograniczono również
produkcję wyrobów antykorozyjnych i nici lateksowych.
Szacuje się, że na składowisku zgromadzono 286 000 Mg odpadów przemysłowych (wg
Raportu o stanie środowiska w województwie łódzkim w 2002 r., WIOŚ). Prawnym
właścicielem terenu jest Skarb Państwa, a od 4.08.1999 r. wieczystym użytkownikiem gmina
Brójce.
Lipiec 2004
21
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Nieczynne składowisko zajmuje teren o powierzchni 4,6 ha. Składowisko znajduje się w
zagłębieniu po żwirowisku, podłoże stanowią utwory piaszczysto – gliniaste, dno jest
uszczelnione. Nieczynne składowisko stanowi zagrożenie dla środowiska ze względu na
możliwość zanieczyszczania wód gruntowych. Zostało zamknięte na skutek protestów
mieszkańców oraz upadłości Zakładu Włókien Sztucznych Chemitex-Anilana w Łodzi i
zaprzestanie w nich produkcji. Składowisko posiada sieć piezometrów obserwacyjnych.
Teren składowiska jest nie ogrodzony i zarośnięty.
Po rezygnacji z lokalizacji składowiska odpadów stałych w Pałczewie, Studium przewiduje
pełną rekultywację zdegradowanego terenu wyrobiska w kierunku leśnym.
WIOŚ nie prowadzi badań na terenie tego składowiska.
Obecny stan gospodarki odpadami komunalnymi prowadzonej na terenie gminy nie spełnia
wymogów nowoczesnego systemu, a przede wszystkim:
 zapobiegania i minimalizacji wytwarzania odpadów,
 recyklingu,
 bezpiecznych składowisk.
Stan aktualny w zakresie gospodarki odpadami został dokładniej przedstawiony w
opracowaniu Plan gospodarki odpadami dla gminy Brójce.
3.7.
Ochrona powietrza atmosferycznego
3.7.1. Stan czystości powietrza
Powietrze atmosferyczne jest dobrem powszechnym, niezbędnym do życia, a jego jakość ma
wpływ na zdrowie ludzi.
Działalność człowieka jest związana z wprowadzaniem do powierza różnych substancji, które
mają wpływ na zmianę jego składu. W związku z tym, za zanieczyszczenie powietrza
będziemy uważali bądź jego składniki naturalne, jeśli ich udziały w powietrzu będą wyższe
od zawartości określonej składem wzorcowym, bądź inne składniki obce nie występujące w
składzie naturalnym nawet w dowolnie małych ilościach.
Oceny jakości powietrza dokonuje się oddzielnie uwzględniając kryteria ustanowione ze
względu na ochronę zdrowia ludzi oraz kryteria ustanowione ze względu na ochronę roślin.
Ocena obejmuje wszystkie substancje ujęte w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 6
czerwca 2002 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów niektórych substancji w powietrzu,
alarmowych poziomów niektórych substancji w powietrzu, oraz marginesów tolerancji dla
dopuszczalnych poziomów niektórych substancji (Dz. U. nr 87, poz.796).
W zależności od faktu ustanowienia w ww. rozporządzeniu marginesów tolerancji dla
wartości dopuszczalnych poziomów substancji, lub też ich braku wyróżniono dwa rodzaje
klasyfikacji stref, jeżeli ocenianej substancji przyznano margines tolerancji (MT), to
możliwe klasy jakości powietrza to:
A ( najłagodniejsza klasa, poziom < D ),
B ( poziom stężenia > D ),
B/C ( na niektórych obszarach poziom stężenia > D + MT, podstawy oceny uznane
za niewystarczające dla nadania klasy C),
C ( najgorsza, poziom stężenia > D + MT ).
Powyższym klasom przyporządkowano różne działania:
Lipiec 2004
22
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Klasy stref i wymagane działania w zależności od poziomów stężeń
zanieczyszczenia, uzyskanych w pierwszej rocznej ocenie jakości
powietrza, dla przypadków gdy jest określony margines tolerancji
Klasa
Poziom stężeń
Wymagane działania
strefy
Tabela nr 11.
nieprzekraczający
wartości
dopuszczalnej *
powyżej wartości dopuszczalnej* lecz
nie przekraczający wartości
dopuszczalnej powiększonej o
margines tolerancji*
powyżej wartości dopuszczalnej
powiększonej o margines tolerancji*
możliwość przekroczenia wartości
dopuszczalnej powiększonej o
margines tolerancji* na niektórych
obszarach; ocena dla tych obszarów
oparta na podstawach uznanych za
niewystarczające do zaliczenia strefy
do klasy C (do opracowania POP)
A
brak
B
-określenie obszarów przekroczeń wartości dopuszczalnych
C
- określenie obszarów przekroczeń wartości dopuszczalnych
powiększonych o margines tolerancji
- opracowanie programu ochrony powietrza (POP)
- określenie obszarów przekroczeń wartości dopuszczalnych
oraz potencjalnych obszarów przekroczeń wartości
dopuszczalnych powiększonych o margines tolerancji
(uzyskanych w oparciu o dostępne „niewystarczająco
pewne”, lecz wstępnie zaakceptowane, dane
i metody)
- przeprowadzenie dodatkowych badań w celu
potwierdzenia potrzeby (lub braku potrzeby) działań na rzecz
poprawy jakości powietrza (opracowania POP)
B/C
* z uwzględnieniem dozwolonej częstości przekroczeń określonych w RMS w sprawie dopuszczalnych poziomów
jeżeli ocenianej substancji nie przyznano marginesu tolerancji (MT), to możliwe klasy
jakości powietrza to:
A ( najłagodniejsza klasa, poziom < D ),
A/C (na niektórych obszarach poziom stężenia > D, podstawy oceny uznane za
niewystarczające dla nadania klasy C),
C ( najgorsza, poziom stężenia > D ).
Powyższym klasom przyporządkowano różne działania:
Tabela nr 12.
Klasy stref i wymagane działania w zależności od poziomów stężeń
zanieczyszczenia, uzyskanych w pierwszej rocznej ocenie jakości
powietrza, dla przypadków gdy margines tolerancji nie jest określony
Poziom stężeń
Klasa
strefy
nieprzekraczający
wartości
dopuszczalnej *
powyżej wartości dopuszczalnej*
A
brak
C
- określenie obszarów przekroczeń wartości
dopuszczalnych
- działanie na rzecz poprawy jakości powietrza,
opracowanie programu ochrony powietrza (POP)
- określenie obszarów przekroczeń wartości
dopuszczalnych oraz (uzyskanych w oparciu o
„niewystarczająco pewne”, lecz wstępnie zaakceptowane,
dane i metody)
- przeprowadzenie dodatkowych badań w celu
potwierdzenia potrzeby (lub braku potrzeby) działań na
rzecz poprawy jakości powietrza (opracowania POP)
możliwość przekroczenia wartości
dopuszczalnej* na niektórych
obszarach: ocena dla tych obszarów
oparta na podstawach uznanych za
niewystarczające do zaliczenia strefy
do klasy C (do opracowania POP)
A/C
Wymagane działania
* z uwzględnieniem dozwolonej częstości przekroczeń określonych w RMS w sprawie dopuszczalnych poziomów
Wyniki klasyfikacji stref dla powiatu łódzkiego wschodniego dla poszczególnych
zanieczyszczeń powietrza (SO2, NO2, PM10 , CO, Pb, O3, benzen) pod kątem ochrony
zdrowia oraz (SO2, NOx, O3) pod kątem ochrony roślin zostały przedstawione w tabelach
nr 13 i nr 14.
Lipiec 2004
23
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Tabela nr 13. Wynikowe klasy stref dla poszczególnych zanieczyszczeń oraz klasa ogólna
strefy, uzyskane w ocenie rocznej (OR), dokonanej z uwzględnieniem
kryteriów ustanowionych w celu ochrony zdrowia za rok 2003
Symbol klasy wynikowej dla poszczególnych
Klasa
Nazwa
zanieczyszczeń dla obszaru całej strefy
ogólna
powiatu
strefy
SO2
NO2 PM10
Pb
C6H6
CO
O3
Łódzki wschodni
A
A
A
A
A
A
A
NO2; C6H6
Działaniem wynikającym z klasyfikacji jest wzmocnienie systemu oceny (ze wskazaniem
zanieczyszczeń).
Tabela nr 14. Wynikowe klasy stref dla poszczególnych zanieczyszczeń oraz klasa ogólna
strefy, uzyskane w ocenie rocznej (OR) dokonanej z uwzględnieniem
kryteriów ustanowionych w celu ochrony roślin za rok 2003
Symbol klasy wynikowej dla
Nazwa
poszczególnych zanieczyszczeń dla
Klasa ogólna strefy
powiatu
obszaru całej strefy
SO2
NOx
O3
Łódzki wschodni
A
A
A
A
Warunki topograficzne całego powiatu łódzkiego wschodniego, charakteryzujące się małym
urozmaiceniem hipsometrycznym i stosunkowo małym zalesieniem, co powoduje podatność
na napływ zanieczyszczeń z miasta Łodzi wraz z przeważającymi wiatrami zachodnimi. Z
drugiej strony takie ukształtowanie terenu sprzyja dobremu przewietrzaniu i nie „zaleganiu”
zanieczyszczeń.
Na terenie gminy Brójce źródłami zanieczyszczeń emitowanych do atmosfery są przede
wszystkim tzw. źródła „niskiej emisji”, a także ruch samochodowy. Do źródeł niskiej emisji
należą indywidualne posesje, w których występuje opalanie węglowe, a także mniejsze
zakłady produkcyjne, usługowe i handlowe. Ze względu na dużą ilość punktów emisji nie jest
możliwe monitorowanie każdego z nich, a tym samym określenie ilości dostających się z nich
do atmosfery zanieczyszczeń.
W 2003 r. WIOŚ w Łodzi prowadził pomiary jakości powietrza na terenie gminy Brójce w 2
punktach pomiarowych – w miejscowości Bukowiec Górny i Wardzyn. Pomiary prowadzone
były metodą z pasywną ekspozycją próbek. Mierzone były stężenia średniomiesięczne SO2 i
NO2. (wyniki w załączeniu na następnej stronie).
W celu ograniczenia emisji zanieczyszczeń podejmowane mogą być różnego rodzaju
działania, polegające na:
 likwidacji nisko spalarnych kotłowni lokalnych opalanych węglem
 likwidacji palenisk indywidualnych opalanych węglem
 wprowadzaniu paliw ekologicznych
 prowadzeniu modernizacji budynków w celu ograniczenia strat ciepła.
W 2003 r. wykonano termomodernizację budynku Urzędu Gminy wraz z modernizacją
systemu grzewczego. Koszt inwestycji wyniósł około 262 tys. zł.
Lipiec 2004
24
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Tabela nr 15. Kotłownie w budynkach użyteczności publicznej
olej lekki
Ilość zużywanego paliwa
rocznie
19000 dm3
gimnazjum i szkoła podstawowa w Kurowicach
jw
31000 dm3
Urząd Gminy
jw
42900 dm3
blok mieszkalny w Woli Rakowej
jw
46500 dm3
ZOZ
jw
3000 dm3
Strażnice OSP - 2 jednostki (Pałczew, Bukowiec)
jw
3100 dm3
Zespół Szkół Gminy Brójce – 2 obiekty (Wardzyn,
Wola Rakowa)
węgiel, koks
~50 Mg
Obiekt
szkoła podstawowa w Bukowcu
Źródło emisji
Gmina Brójce nie posiada systemu gazu przewodowego. Tylko w miejscowości Bukowiec
istnieje odcinek gazociągu:
 Ø90 - 900m
 Ø63 – 1600m.
Jedynym źródłem zasilania jest gaz wysokiego ciśnienia  400 przebiegający przez zachodnią
część gminy Rzgów.
Obecnie potrzeby gazu realizowane są głównie z butli gazowych, napełnianych gazem
płynnym.
3.8.
Źródła hałasu i ich wpływ na środowisko
Klimat akustyczny środowiska kształtują następujące podstawowe typy źródeł hałasu:
 komunikacyjne (drogowe, kolejowe, lotnicze),
 przemysłowe,
Wokół tych zagadnień koncentrują się badania dotyczące stanu środowiska. Najtrudniejszy
problem, ze względu na obszar i liczbę osób objętych oddziaływaniem oraz praktyczne
możliwości ograniczania, stanowią aktualne hałasy komunikacyjne, w szczególności
drogowe.
Wprowadzono obowiązek dokonywania oceny stanu akustycznego środowiska dla:
 aglomeracji o liczbie mieszkańców powyżej 100 tys.
 terenów poza aglomeracjami, położonych w zasięgu oddziaływania akustycznego dróg,
linii kolejowych lub lotnisk
 innych terenów wskazanych w powiatowym programie ochrony środowiska.
Zagadnienia dotyczące hałasów przemysłowych są dobrze rozpoznane, istniejące konflikty
mają zwykle charakter lokalny, a obowiązujące regulacje prawne oraz dostępne technologie i
metody zmniejszania hałasu, umożliwiają skuteczną eliminację istniejących zagrożeń. W
gminie brak jest źródeł hałasu o charakterze przemysłowym.
System komunikacyjny gminy w stanie istniejącym oparty jest głównie na układzie
drogowym, który stanowią drogi krajowe o znaczeniu regionalnym, drogi wojewódzkie, drogi
gminne oraz lokalne, dojazdowe znaczące w układzie.
Drogi wojewódzkie to:
Lipiec 2004
25
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 Droga Nr 713 o relacji Łódź - Andrespol - Kurowice - Ujazd - Tomaszów Mazowiecki, o
znaczeniu regionalnym, posiada IV klasę techniczną z nawierzchnią asfaltową.
 Droga Nr 714 o relacji Pabianice - Rzgów – Kurowice, posiada III klasę techniczną z
nawierzchnią asfaltową.
Drogi powiatowe to:
- Droga Nr 24 156 o relacji Wola Rakowa - Stróża - Andrespol - Bedoń - Brzeziny, V klasa
techniczna, nawierzchnia asfaltowa o szer. 4,5 - 6,0 m.
- Droga Nr 24 158 o relacji Łódź - Wiskitno - Wola Rakowa, V klasa techniczna,
nawierzchnia asfaltowa o szer. 7,0 m.
- Droga Nr 24 159 o relacji Kraszew - Bukowiec - Brójce - Dalków, nawierzchnia
asfaltowa o szer. 5,0 - 5,5 m.
- Droga Nr 24 160 o relacji Karpin – Borowa - Brzeziny, nawierzchnia asfaltowa o szer.
5,5 m.
- Droga Nr 24 161 o relacji Kurowice - Dalków, nawierzchnia asfaltowa o szer. 5,0 m.
- Droga Nr 24 162 o relacji Kurowice - Kotliny - Zamość, nawierzchnia asfaltowa o szer.
4,0 - 5,0 m i odcinkowo żwirowo - tłuczeniowej o szer. 6,0 m .
- Droga Nr 24 163 o relacji Wola Rakowa - Pałczew, V klasa techniczna, nawierzchnia
asfaltowa o szer. 5,0 - 6,0 m.
- Droga Nr 24 164 o relacji Pałczew - Wardzyn, nawierzchnia asfaltowa o szer. 4,5 - 5,5 m.
- Droga Nr 24 165 o relacji Wola Rakowa - Romanów - Tuszyn, V klasa techniczna,
nawierzchnia asfaltowa o szer. 5,0 m.
- Droga Nr 24 166 o relacji Stefanów - Kalinko, nawierzchnia asfaltowa o szer. 5,0 m.
- Droga Nr 24 218 o relacji Wola Kutowa - Modlica, nawierzchnia gruntowo-żwirowa o
szer. 5,0 m.
Pozostałe drogi włączone do układu to drogi gminne stanowiące ważniejsze powiązania
funkcjonalne w obrębie gminy oraz drogi lokalne dojazdowe, pozwalające na bezpośrednią
obsługę istniejącego zagospodarowania.
Obszar gminy obsługiwany jest komunikacją autobusową PKS, która przebiega drogami
wojewódzkimi oraz niektórymi drogami powiatowymi oraz linią autobusową lokalną,
utrzymywaną ze środków własnych Urzędu Gminy.
Stan techniczny układu drogowego należy zaliczyć do średnich z uwagi na:
 stopień zniszczenia istniejących nawierzchni asfaltowych, zarówno dróg krajowych jak i
wojewódzkich,
 istniejące niepełne parametry techniczne wymagane dla poszczególnych klas dróg,
 drogi gminne w większości mają nawierzchnie ulepszone.
3.9.
Źródła i wpływ pól elektromagnetycznych na środowisko
Głównymi źródłami sztucznych pól elektromagnetycznych są:
 linie elektroenergetyczne,
 obiekty radiokomunikacyjne, w tym: stacje nadawcze radiowe i telewizyjne, stacje
bazowe telefonii komórkowych,
 stacje radiolokacyjne.
W otoczeniu linii elektroenergetycznych występują pola elektryczne i magnetyczne. Z punktu
widzenia ochrony środowiska znaczenie mają linie i stacje elektroenergetyczne o napięciach
znamionowych równych co najmniej 110 kV, bądź wyższych.
Lipiec 2004
26
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
W krajowych przepisach na obszarach zabudowy mieszkaniowej dopuszcza się występowanie
pól elektrycznych pochodzących od linii elektroenergetycznych o natężeniach mniejszych od
1 kV/m. Natężenia pól elektrycznych szybko maleją wraz z oddalaniem od linii do 1 kV/m w
odległości od 10 do 30 metrów, licząc od rzutu skrajnego przewodu na powierzchnię terenu.
Pola magnetyczne o natężeniach wyższych od dopuszczalnych, w miejscach dostępnych dla
ludności, w praktyce nie występują.
Na terenie gminy nie ma stacji transformatorowo-rozdzielczej 110/SN i wyżej, natomiast
przez teren gminy przebiegają linie wysokiego napięcia tj:
- linia 110 kV relacji Janów - Tomaszów Maz.
- linia 220 kV relacji Janów - Rogowiec
- linia 220 kV relacji Janów - Piotrków Tryb.
- linie 2x400 kV relacji Bełchatów - Płock
Dla linii obowiązują strefy ochronne, które wyznacza się ze względu na:
- oddziaływanie pola elektromagnetycznego i konieczność zapewnienia bezpiecznej strefy
dla pracy zmechanizowanego sprzętu budowlanego typu: dźwigi, koparki.
- oddziaływanie akustyczne
W planach zagospodarowania przestrzennego przyjmuje się strefy ochronne w wymiarach
maksymalnych, liczone od rzutów skrajnych przewodów linii w jedną stronę i w drugą stronę,
tj. zgodnie z przepisami zawartymi dla linii:
- LN 110 kV ~ 40 m
- LN 220 kV ~ 60 m
- LN 400 kV ~ 90 m
Strefy obowiązują dla realizacji nowej zabudowy mieszkaniowej i funkcji chronionych.
Zagospodarowanie terenu w bezpośrednim sąsiedztwie linii wymaga każdorazowo opinii
Zakładu Energetycznego.
Zasilanie w energię elektryczną odbiorców w gminie odbywa się z układu sieci napowietrznej
SN i nn. Podstawowym źródłem zasilania jest RPZ „Kalinko”, zlokalizowany w sąsiedztwie
południowo - zachodniej granicy gm. Brójce - na terenie gm. Rzgów.
Udział w zasilaniu ma również RPZ „Wola Łaznowska”. Sieć rozdzielcza, reprezentowana
jest przez napowietrzne linie magistralne z rozgałęzieniami, odczepami, rozciągnięte w
wybranych punktach układu. Rozcięte linie magistralne zapewniają możliwość dwustronnego
zasilania awaryjnego.
Sieć pracuje jako promieniowa i jest generalnie po modernizacji.
W radiokomunikacji wykorzystywane są urządzenia wytwarzające pola elektromagnetyczne o
częstotliwości od około 0,1 MHz do około 100 GHz. Przez zachodnie tereny gminy przebiega
radiolinia, łącząca stacje radiowo - telewizyjne w Dąbrowie i Majkowie. Strefa swobodnego
promieniowania anten wynosi 500 m tj. po 250 m w obie strony od osi wiązki. W obrębie
strefy ochronnej obowiązuje ograniczenie wysokości zabudowy.
Obiektami radiokomunikacyjnymi, o oddziaływaniu istotnym z punktu widzenia ochrony
środowiska są także stacje bazowe telefonii komórkowych.
Stacje te są obecnie najbardziej rozpowszechnionym
rodzajem obiektów
radiokomunikacyjnych. W Polsce istnieją sieci telefonii komórkowych wykorzystujących
częstotliwości od 450 do 1800 MHz.
Lipiec 2004
27
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
3.10. Zasoby przyrodnicze, krajobrazowe i kulturowe obszaru
3.10.1 Zasoby krajobrazowe i przyrodnicze
Parki wiejskie
Obiektem tego typu jest park w Giemzowie. Jest to zabytkowy park z dworem o łącznej
powierzchni terenu 5,6 ha, użytkowany obecnie przez osobę prywatną. Park wpisany jest do
Rejestru Zabytków województwa łódzkiego pod nr A-205, natomiast obiekt dworu pod nr
A-135.
Wszelkie działania inwestycyjne dotyczące zarówno obiektów kubaturowych jaki i
koniecznych uporządkowań, pielęgnacji drzewostanu czy nowych nasadzeń winny być
prowadzone według planów ochrony i zagospodarowania parków, w ścisłym uzgodnieniu z
Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków i Przyrody.
Drugim obiektem jest park podworski w Woli Rakowej, który pełni rolę parku wiejskiego i
nie jest objęty ochroną.
Pomniki przyrody
W gminie istnieje kilkanaście cennych
gatunków. Są to:
okazów drzewostanu różnorodnych rodzajów i
 grusza polna - obwód pnia 302 cm w Wardzyniu Nowym
 lipa drobnolistna - obwód pnia 357 cm w Stefanowie
 lipy drobnolistne o obwodach 323, 351, 367 cm w Pałczewie
 klon pospolity - obwód pnia 345 cm w Kotlinach
 klon pospolity - obwód pnia 280 cm w Kurowicach
 lipy drobnolistne o obwodach pni 317, 320, 418 i 513 cm w Kurowicach
 lipa drobnolistna - obwód pnia 420 cm w Leśnych Odpadkach
 lipy drobnolistne o obwodach pni 270, 290, 300 i 310 cm w parku wiejskim w
Giemzowie.
Pomniki przyrody podlegają ochronie prawnej. W celu ochrony drzew obowiązują zakazy:
wycinania niszczenia lub uszkadzania drzew, zrywania pąków, owoców i liści,
zanieczyszczania terenu i wzniecania ognia w pobliżu drzewa, wchodzenia na drzewo,
wykonywania robót ziemnych w zasięgu korony drzewa, umieszczanie tablic, znaków,
napisów (poza dopuszczonym oznakowaniem), nacinania drzewa.
Zabiegi pielęgnacyjne należy każdorazowo uzgadniać z Wojewódzkim Konserwatorem
Ochrony Przyrody.
Lipiec 2004
28
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Obszary chronionego krajobrazu.
Obszary takie zostały ustanowione w woj. łódzkim w celu ochrony terenów o stosunkowo
niskim stopniu przekształcenia środowiska przyrodniczego Uchwałą Nr XXVI/156/87 Rady
Narodowej m. Łodzi z dnia 28 maja 1987 r.
Na terenie gminy Brójce mamy do czynienia tylko z fragmentem takich obszarów. Jest to
przygraniczny fragment Bukowca. Obszar o dość intensywnej zabudowie, nie posiadający
większych walorów przyrodniczych i będący raczej łącznikiem, właściwych przyrodniczych
struktur: lasu Wiśniowa Góra (gm. Andrespol) z kompleksem leśnym Zielona Góra – Borowa
(gm. Koluszki).
Obszary dolinne
Przez teren gminy przebiegają dwa główne systemy dolinne: rzeki Ner i rzeki Miazgi, oraz
kilka mniejszych związanych z dopływami. Są to:
 w systemie Neru, dolina lewobrzeżnego cieku z Wiśniowej Góry,
 w systemie Miazgi, dolina prawobrzeżnego cieku z Wygody oraz na południu dolinka
lewobrzeżnego dopływu Wolbórki.
Jako formy geomorfologiczne oraz element krajobrazu przyrodniczego najważniejsze są
doliny główne. Strefa ochronna obejmuje dno doliny oraz częściowo przydenne, rejony
stoków z terasami zalewowymi oraz nad zalewowymi.
W gminie Brójce strefa ochronna doliny wyznaczona została dla:
 doliny Miazgi 300 m
 doliny Neru - 200 m
 doliny cieku z Wygody - 50 do 150 m
 innych dolin - 50 - 100 m.
Wyznaczone strefy mają służyć ochronie specyficznego ekosystemu doliny rzecznej, ochronie
naturalnych zasobów wód w źródłach i ciekach powierzchniowych, powstrzymaniu dalszej
degradacji wód płynących i docelowo poprawie klasy czystości wody , ochronie wód przed
skażeniem, ochronie zieleni łęgowej oraz ochronie ludności i mienia przed wodami
powodziowymi.
Na obszarze objętym strefą zabrania się:
 lokalizacji wszelkich obiektów, urządzeń bądź instalacji, bez indywidualnego
uzgodnienia z odpowiednimi władzami.
 wprowadzania nie oczyszczonych ścieków do wód powierzchniowych i gruntu,
 zmiany użytkowania
terenów poprzez ograniczanie powierzchni istniejącego
drzewostanu, łąk, zakrzewień, niszczenia zieleni, zmiany stosunków wodnych, obniżania
poziomu wód gruntowych poprzez wykonywanie melioracji lub odwodnień dla potrzeb
budowlanych (drenaże, wykopy)
 zaśmiecania terenu, wyrzucania odpadów przemysłowych i komunalnych, mycia
pojazdów mechanicznych.
Lipiec 2004
29
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Użytki ekologiczne
W przypadku gminy Brójce wydzielono dwa obszary użytków ekologicznych. Pierwszy w
Woli Rakowej, związany z małym ciekiem wodnym płynącym obecnie okresowo na południe
przez Wardzyn do Wolbórki, drugi to duży obszar dolinny na południe od Wardzynia, rejon
zawodniony z liczną zielenią, stanowiący pole źródliskowe zasilające rzekę Wolbórkę. Oba
użytki wytypowane zostały na etapie „Studium...” w celu ochrony walorów przyrodniczych
gminy i będą mogły być prawnie chronione po zatwierdzeniu przez Wojewodę.
Na obszarze tym występują liczne źródła wody czwartorzędowej, pochodzącej z głębszych
poziomów śródglinnych. Wody te są pod naporem, stąd ich zwierciadło osiąga poziom
pierwszego horyzontu wód gruntowych, znajdujących się tu prawie na powierzchni. Należy
sądzić zatem, że wszystkie horyzonty wód czwartorzędowych i te wgłębne i te
przypowierzchniowe mają związek hydrauliczny.
Stąd dość duża wydajność powierzchniowego i wgłębnego zasilania rzeki Wolbórki.
Choć wydzielono ten rejon - właśnie z racji unikalnych w skali województwa cech obszaru
źródłowego - jako użytek ekologiczny, to jednak w niniejszym opracowaniu postuluje się
włączenie tego terenu w system obszarów krajobrazu chronionego i pod takim hasłem
zatwierdzenie. Jest to bowiem "łódzka część" doliny Wolbórki, ta zaś została w całości na
terenie byłego województwa piotrkowskiego zatwierdzona w planie regionalnym jako obszar
chroniony.
Zagrożeniem dla tego obszaru jest projektowana (postulowana) budowa trasy ekspresowej
(umowna nazwa S-74) – przedłużenia trasy S-8 w kierunku Tomaszowa Mazowieckiego.
Obszar przyrodniczy w Woli Rakowej jest podobny do ww. rejonu Wardzynia. Stanowi go
fragment dolinki okresowo płynącego cieku w kierunku Wardzynia i doliny Wolbórki.
Wskutek dość intensywnej urbanizacji, dolinka została częściowo zniszczona, spływ wody
zahamowany i dopiero od Wardzynia ciek ma stały odpływ. Świadczy to o jego wgłębnym
zasilaniu.
Teren użytku jest obecnie bardziej terenem bezodpływowym, zastoiskowym, obszarem
otwartym o cechach przyrodniczych z kilkoma "oczkami wodnymi" sporą ilością zieleni w
małych, rozproszonych kompleksach. Trudno stwierdzić czy istotą stosunków wodnych tego
terenu jest kontakt z zasobnymi wodami czwartorzędu, bliższych czy wgłębnych horyzontów,
czy z warunkami zewnętrznymi, pogodowymi. Stan tego terenu wskazuje, że bardziej
prawdopodobna jest ta druga współzależność.
3.10.2. Zasoby kulturowe
Gmina nie posiada starych, szczególnie cennych zabytków architektury, poza paroma
obiektami ujętymi w rejestrze zabytków oraz ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora
Zabytków. Spis tych obiektów przedstawiono w Załączniku nr 4 do niniejszego opracowania.
3.11.
Uciążliwe elementy zagospodarowania
Do uciążliwych elementów zagospodarowana zalicza się:
1. przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, wymagające sporządzenia
raportu oddziaływania na środowisko.
Lipiec 2004
30
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
2. przedsięwzięcia, dla których obowiązek sporządzania raportu o oddziaływaniu na
środowisko może być wymagany.
W gminie Brójce jest tych obiektów niewiele, część znajduje się w projektowaniu:
Z grupy 1. są to:
 autostrada A-1 w rejonie Giemzowa i Przypusty (proj.)
 projektowana droga ekspresowa S-74
 linia energetyczna o napięciu 400 kV
 linia energetyczna o napięciu 220 kV
Z grupy 2. :

ropociąg naftowy o przekroju 300 mm w rejonie wsi Kotliny i Karpin
 zbiornik retencyjny w Kotlinach
 drogi krajowe (proj.) i wojewódzkie
 linie energetyczne 110 kV
 stacje paliw w Bukowcu i Kurowicach
 tartaki (Bukowiec).
 cmentarze.
Lipiec 2004
31
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
4.
ANALIZA SWOT
4.1. Mocne i słabe strony gminy
Klasycznym narzędziem, stosowanym od wielu lat w analizie strategicznej, jest zestawienie
silnych stron (atutów) i słabych stron (braków, problemów) analizowanego podmiotu (w tym
przypadku gminy) oraz określenie jego szans i zagrożeń rozwojowych. Przyjęta metoda
pozwala na zebranie i uszeregowanie informacji o potencjale rozwojowym gminy oraz o
dostrzeganych barierach. Zwraca jednocześnie uwagę na pojawiające się zewnętrzne szanse i
zagrożenia. W opracowaniu nacisk położono na elementy związane z ochroną środowiska.
Tabela nr 16 . Mocne i słabe strony gminy
Mocne strony
Wysoki stopień zwodociągowania gminy
Braki, problemy
Brak kanalizacji i oczyszczalni ścieków w
gminie, opracowania dopiero w fazie
koncepcji
Wystarczające zasoby wód podziemnych,
Brak stref ochrony pośredniej ujęć wody
zabezpieczające potrzeby gminy
Ogólnie dobra jakość środowiska naturalnego
Średnia jakość bonitacyjna gleb
Wysoki stopień zakwaszenia gleb, braki w
Położenie gminy w bliskim sąsiedztwie
zawartości magnezu, fosforu i potasu w
aglomeracji łódzkiej
glebach
Sprzyjające warunki klimatyczne i korzystne
Niski stopień zalesienia gminy
ukształtowanie terenu dla rozwoju rolnictwa
Mało korzystne warunki wilgotnościowe
Działalność Spółki Wodnej na terenie gminy,
oraz duży deficyt wody w niektórych
dbającej o stan melioracji wodnych
rejonach
Istnienie sztucznego zbiornika wodnego na Brak zorganizowanego systemu gospodarki
rzece Miazdze
odpadami
Dynamiczny rozwój funkcji mieszkalnictwa Brak
zbiórki
selektywnej
(sypialnia dla Łodzi)
opakowaniowych
odpadów
Nieźle rozwinięta sieć komunikacyjna
Nierozwiązany
problem
składowiska
odpadów przemysłowych po byłych
zakładach CHEMITEX-ANILANA
Walory przyrodniczo-krajobrazowe
znacznych obszarów gminy, zwłaszcza
otwartych przestrzeni wokół dolin rzecznych
postulowanych do ochrony
Brak gazyfikacji
Lipiec 2004
32
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Projektowany przebieg autostrady A1 i trasy
drogi ekspresowej S-74 (wraz z nowym
układem drogowym uzupełniającym)
Opracowane studium uwarunkowań i
kierunków
rozwoju
zagospodarowania
przestrzennego gminy
Dobre
wyposażenie
społeczną
w
Brak rozwiązań promujących
wykorzystanie odnawialnych źródeł energii
Brak aktualnego planu zagospodarowania
przestrzennego gminy
infrastrukturę Niski poziom świadomości ekologicznej
społeczeństwa
Podsumowując, do najistotniejszych braków na terenie gminy Brójce zaliczyć trzeba:
 brak kanalizacji i oczyszczalni ścieków,
 niezadowalający stan gospodarki odpadami, zwłaszcza brak selektywnej zbiórki.
Działania, zmierzające do pełnego wyposażenia gminy w w/w infrastrukturę techniczną będą
jednymi z najpilniejszych i z pewnością najbardziej kosztochłonnych elementów
strategicznego planu rozwoju gminy, zwłaszcza w aspekcie „przyciągnięcia” potencjalnych
inwestorów i nowych mieszkańców gminy.
4.2. Szanse i zagrożenia dla gminy
Szanse dla rozwoju gminy wynikać mogą z:
 nowoczesnych przepisów ochrony przyrody i środowiska, w tym przepisów związanych z
koniecznością wykonywania ocen oddziaływania inwestycji na środowisko i monitoringu
stanu środowiska,
 wprowadzenia nowych zasad finansowania inwestycji i działań proekologicznych
(preferencyjne kredyty, ulgi podatkowe, dotacje z budżetu państwa),
 możliwości uzyskiwania dotacji i pożyczek z funduszy krajowych i zagranicznych na
inwestycje zmniejszające uciążliwość gospodarki dla środowiska oraz na rozwój
infrastruktury,
 prawnego nakazu opracowywania programów ochrony środowiska przez jednostki
administracji samorządowej,
 wzrostu uspołecznienia procesów podejmowania decyzji mających wpływ na stan
środowiska,
 doskonalenia krajowego systemu formalnej edukacji środowiskowej,
 wdrożenia instrumentów prawno-ekonomicznych mobilizujących do realizacji inwestycji
pro środowiskowych wynikających ze strategii krajowych oraz przyjętych zobowiązań
międzynarodowych,
 możliwości wzmocnienia systemu ochrony przyrody poprzez utworzenie obszarów
chronionych
 możliwości wdrożenia programów rolno-środowiskowych UE
 możliwości uzyskania zewnętrznego (krajowego i/lub zagranicznego) wsparcia
finansowego programów ochrony różnorodności przyrodniczej oraz realizacji programu
zalesiania gruntów o niskiej przydatności rolniczej
Lipiec 2004
33
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 wspierania inicjatyw podmiotów gospodarczych zmierzających do uzyskania




dofinansowania inwestycji eliminujących zagrożenia dla środowiska i wspierających
rozwój zrównoważony ze środków krajowych i zagranicznych,
wzrostu krajowego i zagranicznego popytu na "zdrową żywność", bezpiecznych dla
środowiska form sportu i rekreacji, turystyki i kontaktu z przyrodą,
rozwijania rolnictwa ekologicznego,
budowy autostrady A1,
bliskości Łodzi.
Z kolei zagrożenia dla gminy mogą wynikać z:
 braku skutecznych przepisów z zakresu budownictwa i zagospodarowania przestrzennego,
zabezpieczających krajobraz przed degradacją (np. wznoszeniem budynków o formie
niedostosowanej do krajobrazu),
 opóźnienia w przygotowywaniu nowych aktów prawnych i przepisów wykonawczych
dotyczących ochrony przyrody i środowiska.
 nasilenia transportu materiałów niebezpiecznych,
 budowy dróg ekspresowych i autostrady,
 intensyfikacji produkcji rolnej prowadzącej do wzrostu nawożenia, stosowania
pestycydów, homogenizacji użytków rolnych oraz zaniku lokalnych odmian roślin
uprawnych i ras zwierząt hodowlanych,
 braku kompleksowych rozwiązań w zakresie gospodarki ściekowej,
 wzrastającego wskaźnika bezrobocia,
 braku promocji gminy na rynku krajowym.
Lipiec 2004
34
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.
5.1.
CELE I KIERUNKI DZIAŁANIA W ZAKRESIE RACJONALNEGO
UŻYTKOWANIA ZASOBÓW NATURALNYCH I POPRAWY JAKOŚCI
SRODOWISKA W GMINIE
Cele i kierunki zawarte w Studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy Brójce
Według Studium celem nadrzędnym rozwoju gminy jest:
Stworzenie warunków do poprawy życia jej mieszkańców, a więc zabezpieczenie
godziwych warunków zamieszkania, odpowiednich standardów zaspokojenia potrzeb w
zakresie infrastruktury społecznej, odpowiedniej ilości miejsc pracy oraz właściwych
warunków wypoczynku.
Cele strategiczne to:
1)
odtworzenie utraconych walorów środowiska przyrodniczego, ochrona i umacnianie
stanu środowiska naturalnego i kulturowego,
2)
właściwe wyposażenie wsi w obiekty usługowe z zachowaniem odpowiednich stref
dojść i dojazdów,
3)
rozwijanie lokalnej bazy miejsc pracy,
4)
udostępnianie miejsc wypoczynku i rekreacji,
5)
działanie na rzecz czystości środowiska,
6)
budowa systemów odprowadzania i unieszkodliwiania ścieków oraz rozbudowa
systemów zaopatrzenia w wodę na terenach rozwojowych
Jako główne ekologiczne cele rozwoju przyjęto:
 ochronę unikatowych i charakterystycznych cech naturalnych środowiska
przyrodniczego, w tym:
 terenów proponowanych do objęcia ochroną,
 istniejących pomników przyrody,
 zespołów przyrodniczo – kulturowych,
 dolin rzecznych z uwzględnieniem obszarów źródliskowych rzeki Wolbórki
 dążenie do stanu równowagi ekologicznej, polegającej m.in. na:
 osiągnięciu przez wody otwarte normatywnych klas czystości,
 przeciwdziałaniu i zapobieganiu degradacji gleb,
 wzmocnieniu przyrodniczej roli szaty roślinnej,
 ochronie i stwarzaniu odpowiednich warunków dla bytowania fauny.
Metoda gospodarowania w gminie i programy podejmowanych działań na rzecz rozwoju
przestrzennego w jego warstwie przyrodniczej, krajobrazowej, kulturowej, ludzkiej
Lipiec 2004
35
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
i technicznej winny być zorientowane na ekorozwój. Polegać będą na prawidłowym
gospodarowaniu:
 zasobami naturalnymi (ziemią, powietrzem, wodą),
 substancją kubaturową i energią,
 obiegiem zasobów materiałowych
oraz prawidłowym kształtowaniu krajobrazu poprzez:
 rehabilitację obszarów zdegradowanych i zaniedbanych,
 podnoszenie estetyki wsi,
 zachowanie szczególnie wysokich wymogów estetycznych dla przekształceń
krajobrazu terenów zurbanizowanych
Strategia ochrony środowiska w gminie do roku 2012 została sformułowana w oparciu o
ocenę stanu istniejącego, tendencje mające istotne znaczenie dla przyszłości gminy i
najważniejsze kierunki rozwojowe. Została ona opracowana w odniesieniu do
poszczególnych elementów środowiska przyrodniczego, dla których zdefiniowano
długoterminowe cele, opisano strategię ich osiągnięcia i wyznaczono kierunki działań.
Jako główne cele programu przyjęto:
 Ochronę zasobów wodnych – zapewnienie odpowiedniej jakości użytkowej wód,
racjonalizacja zużycia wody, zwiększenie zasobów wód w zlewni
 Ochronę powierzchni ziemi i gospodarkę odpadami – ochrona gleb przed degradacją,
minimalizowanie ilości wytwarzanych odpadów, wdrożenie nowoczesnego systemu
odzyskiwania, wykorzystywania i unieszkodliwiania odpadów
 Ochronę powietrza atmosferycznego, przeciwdziałanie hałasowi i wpływowi pól
elektromagnetycznych – zminimalizowanie uciążliwego hałasu, redukcja emisji gazów
cieplarnianych, promowanie i wdrażanie wykorzystywania odnawialnych źródeł energii,
ochrona przed promieniowaniem elektromagnetycznym
 Ochronę przyrody i krajobrazu- utrzymanie i racjonalne wykorzystanie istniejących
walorów przyrodniczych w gminie oraz systematyczne zwiększanie jej lesistości
 Edukację ekologiczną - podnoszenie świadomości ekologicznej mieszkańców oraz
zapewnienie szybkiego przepływu informacji z tej dziedziny wśród wszystkich grup
społecznych
5.2. Ochrona zasobów wodnych i racjonalizacja użytkowania wody
5.2.1. Podstawy prawne
Polityka Ekologiczna Państwa oraz Program Ochrony Środowiska Województwa Łódzkiego
stawiają następujące cele średniookresowe do roku 2010:
 zwiększenie skuteczności ochrony zasobów wód podziemnych, zwłaszcza głównych
zbiorników tych wód, przed ich ilościową i jakościową degradacją na skutek nadmiernej
eksploatacji oraz przenikania do warstw wodonośnych zanieczyszczeń z powierzchni
ziemi;
Lipiec 2004
36
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 ograniczenie emisji zanieczyszczeń ze źródeł punktowych: miejskich, przemysłowych i
wiejskich;
 zmniejszenie ładunku zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł przestrzennych,
trafiających do wód wraz ze spływami powierzchniowymi (z terenów rolnych oraz z
terenów zurbanizowanych, nie skanalizowanych);
 kontynuacja podjętych działań w zakresie racjonalizacji zużycia wody poprzez wdrażanie
najlepszych dostępnych technik (BAT) w przemyśle i w gospodarstwach domowych;
 eliminowanie wykorzystania wód na cele przemysłowe;
 budowa zbiorników retencyjnych i działania mające na celu ochronę przed powodzią;
Podstawową regulację prawną dotyczącą ochrony wód i gospodarki wodnej stanowią ustawy:
 Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r.
 Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r.
 o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, o odpadach i o zmianie niektórych
ustaw z dnia 27 lipca 2001 r.
Ustawy regulują gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w
szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie
zasobami wodnymi.
Ustawa Prawo wodne zakłada gospodarowanie wodami z zachowaniem zasady racjonalnego i
całościowego traktowania zasobów wód powierzchniowych i podziemnych, z
uwzględnieniem ich ilości i jakości. Gospodarowanie wodami uwzględnia zasadę wspólnych
interesów i jest realizowane przez współpracę administracji publicznej, użytkowników wód i
przedstawicieli lokalnych społeczności tak, aby uzyskać maksymalne korzyści społeczne.
Ustawa ostatecznie wprowadza i reguluje zasady zlewniowego zarządzania gospodarką
wodną poprzez utworzenie regionalnych zarządów gospodarki wodnej.
Podstawowymi przepisami Unii Europejskiej w zakresie ochrony zasobów wodnych jest
Ramowa Dyrektywa Wodna oraz wynikające z niej:
 Dyrektywa nr 96/61/EC dotycząca zintegrowanej ochrony przed zanieczyszczeniem,
 Dyrektywa nr 91/271/EEC w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych,
 Dyrektywa nr 91/676/EEC w sprawie ochrony wód przed zanieczyszczeniami azotanami
ze źródeł rolniczych.
5.2.2. Cele ekologiczne i kierunki działań
 Cel 1: Ochrona zasobów wodnych i racjonalizacja zużycia wód podziemnych
 Cel 2: Ograniczenie emisji zanieczyszczeń ze źródeł punktowych
 Cel 3: Zmniejszenie ładunku zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł przestrzennych,
 Cel 4: Poprawa bilansu hydrologicznego
Cel 1: Ochrona zasobów wodnych i racjonalizacja zużycia wód podziemnych
Kierunki działań:
 K1 - Ochrona ujęć wód podziemnych
 K2 - Poprawa zaopatrzenia w wodę i jakości wody do picia
Lipiec 2004
37
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Gmina jest w większości zwodociągowana. Zasoby wód podziemnych zabezpieczają potrzeby
ludności.
W przyszłości ważna będzie ochrona jakości zasobów wód podziemnych, którą należy
prowadzić m.in. poprzez ustanawianie stref ochrony pośredniej ujęć. Obecnie jedynie ujęcie
wody w Bukowcu posiada taką strefę o szerokości 48 m. Zgodnie z art. 51 prawa wodnego
strefy ochronne ujęć zaopatrujących ludność w wodę do picia oraz ujęć zaopatrujących
przemysł spożywczy i farmaceutyczny mogą być ustanawiane na wniosek użytkownika.
Istnieje potrzeba opracowania dokumentacji stref ochronnych dla ujęć oraz ich ustanowienia,
szczególnie tam, gdzie warunki hydrogeologiczne wskazują na możliwość łatwej migracji
zanieczyszczeń do użytkowej warstwy wodonośnej.
Duże znaczenie gospodarcze oraz występujące powszechne zagrożenie wód podziemnych
zmusza do prowadzenia stałej kontroli. Dobrze rozwinięty monitoring ma na celu
wspomaganie działań zmierzających do likwidacji lub ograniczenia ujemnego wpływu
czynników antropogenicznych oraz określenia trendów i dynamiki zmian jakości wód
podziemnych.
Zabezpieczenie odpowiedniej jakości wody i ograniczenie zużycia wody w przypadku
wodociągów komunalnych wymaga:
 polepszania procesów uzdatniania wody,
 zmniejszania strat wody na sieci poprzez jej modernizację
 opomiarowania odbiorców
 inwentaryzacji i likwidacji nieczynnych i nie nadających się do eksploatacji (z uwagi na
złą jakość wody) studni wierconych i kopanych.
Cel 2: Ograniczenie emisji zanieczyszczeń ze źródeł punktowych (obszarów
zurbanizowanych)
Kierunki działań:
 K1 - Uporządkowanie gospodarki ściekowej na terenach zwartej zabudowy
 K2 - Rozwiązanie problemu gosp. ściekowej na obszarach zabudowy rozproszonej
Jednym z większych problemów w gminie Brójce jest dysproporcja pomiędzy stopniem
zwodociągowania gminy, a poziomem jej skanalizowania.
Potrzeba kompleksowych rozwiązań gospodarki ściekowej spowodowana jest głównie
dwoma czynnikami:
 koniecznością zagwarantowania odpowiednich warunków sanitarnych i utrzymania
czystości środowiska.
 podnoszeniem standardu życia ludności wiejskiej i wyposażaniem mieszkań w niezbędne
urządzenia sanitarne.
Przy ciągle wzrastającym zużyciu wody dostarczanej siecią wodociągów wiejskich, brak
właściwych urządzeń do unieszkodliwienia ścieków stanowi duże zagrożenie dla wód
podziemnych, zwłaszcza dla płytko zalegających i często niedostatecznie izolowanych od
powierzchni wód czwartorzędowych.
Dotychczasowe rozwiązania, sprowadzające się w większości przypadków do stosowania
ustępów suchych czy też indywidualnie wykonywanych zbiorników bezodpływowych, z
zasady nieszczelnych, nie stanowią żadnych zabezpieczeń dla środowiska.
Lipiec 2004
38
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
W związku z tym na terenie gminy zakłada się budowę 3 podstawowych zbiorczych
systemów ściekowych odprowadzania ścieków sanitarnych w układach grawitacyjnych oraz
opartych na przepompowniach ścieków:
 I system zbiorczy „BUKOWIEC” – dla którego gmina opracowała „Koncepcję
kanalizacji sanitarnej wsi Bukowiec gm. Brójce z uwzględnieniem wariantu kierowania
ścieków do istniejącej oczyszczalni w gm. Andrespol oraz wariantu budowy własnej
oczyszczalni”.
Zgodnie z powyższym opracowaniem sieć kanalizacji sanitarnej obejmie docelowo swym
zasięgiem całe sołectwo Bukowiec. Układ sieci konstruowano w ten sposób, by w
maksymalnym zakresie można było odprowadzić ścieki w sposób grawitacyjny.
Teren sołectwa podzielony został na cztery zlewnie cząstkowe:
Zlewnia I – obejmuje północno-zachodnią część sołectwa (Bukowiec A) oraz tereny
wzdłuż ul. Dolnej. W zlewni tej konieczna jest budowa przepompowni
PS1.1; PS1.2; PS1.3 i PS1.4 - przy wariancie do własnej oczyszczalni
Zlewnia II – obejmuje północno-wschodnią część sołectwa (Bukowiec B) oraz tereny
poniżej do ul. Jesionowej. W zlewni tej konieczna jest budowa jednej
przepompowni PS2
Zlewnia III – obejmuje centralną i południowo-wschodnią część sołectwa (Bukowiec F
i C) oraz tereny wzdłuż ul. Dolnej do ul Zielonogórskiej i w rejonie ul.
Górnej. W zlewni tej konieczna jest budowa przepompowni PS3.2 oraz przy
wariancie do oczyszczalni Kraszew - PS3.1;
Zlewnia IV – obejmuje południowo-zachodnią część sołectwa (Bukowiec E) oraz tereny
wzdłuż ul. Górnej, do granic wsi. W zlewni tej konieczna jest budowa
przepompowni PS4.1; PS4.2; z przerzutem do zlewni III
Opracowanie koncepcji kanalizacji zakłada rozwiązania wariantowe w zakresie
odprowadzenia ścieków – do istniejącej oczyszczalni ścieków w Kraszewie gm.
Andrespol lub do projektowanej oczyszczalni na terenie wsi Bukowiec, w dolinie rz.
Miazgi. Zrzut oczyszczonych ścieków w obu przypadkach następować będzie do rz.
Miazgi.
 II System zbiorczy „KUROWICE” - obejmujący zasięgiem grawitacyjnym centralną
i zachodnią część wsi Kurowice oraz poprzez przepompowanie:
 A – północną część wsi Kurowice, ul. Rządową
 B – wschodnią część wsi Kurowice, ul. Rządową
 C – wsie Karpin i Kotliny
 D – wieś Brójce (razem z południową częścią dawnego Józefowa oraz zachodnią
częścią dawnej wsi Folwark)
z projektowaną oczyszczalnią mechaniczno-biologiczną zlokalizowaną po wschodniej
stronie drogi Kurowice-Dalków nad rowem – lewym dopływem „Cieku z Kurowic”
 III System zbiorczy „WOLA RAKOWA” - obejmujący zasięgiem grawitacyjnym ul.
Główną, centralną część wsi Wola Rakowa oraz poprzez przepompowanie:
 A – ul. Tuszyńską
 B – ul. Południową
z projektowaną oczyszczalnią mechaniczno-biologiczną lokalizowaną po lewej stronie
drogi do Giemzowa z odprowadzeniem oczyszczonych ścieków do lewego dopływu rzeki
Ner, uchodzącego na km 120+200.
Lipiec 2004
39
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Zakłada się, że ścieki wyprodukowane we wszystkich innych wsiach na terenie gminy Brójce,
które nie będą objęte w/w systemami sieciowymi, będą odprowadzane i unieszkodliwiane w
sposób indywidualny, wg najczęściej stosowanych rozwiązań:
- zbiorniki bezodpływowe z wywozem ścieków taborem asenizacyjnym
- osadniki gnilne współpracujące z drenażem rozsączającym
- osadniki gnilne współpracujące ze studniami chłonnymi
- osadniki gnilne współpracujące z filtrami gruntowymi.
Gmina musi w najbliższym czasie przystąpić do opracowania koncepcji gospodarki ściekowej
dla całej gminy, która powinna uwzględniać wariantowe rozwiązania dla poszczególnych
miejscowości w celu umożliwienia wyboru optymalnego pod względem technicznym i
ekonomicznym systemu unieszkodliwiania ścieków.
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne zobowiązuje gminy do realizacji zadania
własnego gmin w zakresie usuwania i oczyszczania ścieków na obszarach aglomeracji
wyznaczonych na ich terenie w terminach:
 do 31 grudnia 2015 r. w przypadku aglomeracji o równoważnej liczbie mieszkańców
(RLM) od 2000 do 15000
 do 31 grudnia 2010 r. w przypadku aglomeracji o RLM powyżej 15000.
Aglomeracja oznacza teren, na którym zaludnienie lub działalność gospodarcza są
wystarczająco skoncentrowane, aby ścieki były zbierane i przekazywane do oczyszczalni
ścieków komunalnych. Gmina Brójce nie została zgłoszona do Krajowego Programu
Oczyszczania Ścieków Komunalnych. Obecnie trwa weryfikacja tego programu w
poszczególnych województwach i uzupełnianie gmin, które nie zostały wcześniej
uwzględnione.
Wszelkich informacji na ten temat udziela p. Jacek KOĆ, Główny Specjalista, Departament
Zasobów Wodnych w Ministerstwie Środowiska, Samodzielne Stanowisko Pracy ds.
Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych, tel. 0-22 57-92-359, E-mail:
[email protected]
Tekst i załączniki KPOŚK są dostępne na stronie internetowej Ministerstwa: www.mos.gov.pl
W Załączniku nr 5 zamieszczono ankietę do KPOŚK.
Cel 3: Zmniejszenie ładunku zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł przestrzennych
Kierunki działań:
 K1 - Ograniczenie spływu zanieczyszczeń azotowych ze źródeł rolniczych
Do zanieczyszczeń przestrzennych (obszarowych) należą zanieczyszczenia pochodzące z
produkcji rolnej: z nawożenia pól uprawnych, oprysków oraz z nieprawidłowej gospodarki
odchodami zwierzęcymi.
Związki azotowe, w różnych formach i w zależności od stężenia oraz warunków
środowiskowych, mogą stymulować rozwój glonów, obniżać poziom tlenu rozpuszczonego,
powodować toksyczne działania w stosunku do organizmów wodnych, wywierać wpływ na
skuteczność dezynfekcji chlorem, ograniczać możliwość wtórnego wykorzystania wody i
stanowić potencjalne zagrożenie zdrowotne.
Na obszarach silniej zurbanizowanych, wzdłuż ciągów komunikacyjnych, powstają
zanieczyszczenia komunikacyjne, dostające się do wód powierzchniowych poprzez spływy
wód deszczowych, w przypadku braku odpowiednich systemów ich odprowadzania i
podczyszczania.
Lipiec 2004
40
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Zanieczyszczenia obszarowe wód są również spowodowane brakiem odpowiednich urządzeń
do gromadzenia lub unieszkodliwiania ścieków sanitarnych. W wielu przypadkach istnieją
szamba, ale są nieszczelne i ścieki przesiąkają do wód gruntowych, zamiast być wywożone.
Źródła takie powinny być ewidencjonowane. Na terenach nie skanalizowanych, gdzie brak
rozwiązań systemowych (np. przydomowe oczyszczalnie ścieków) konieczne jest wskazanie
(zabezpieczenie) miejsc wywożenia ścieków.
Rozwinięty układ hydrograficzny na terenie gminy, w zlewniach rzek: Miazgi, Neru i
Wolbórki oraz ich dopływów zapewnia sprawne powierzchniowe odprowadzanie wód
opadowych z obszaru całej gminy, jednocześnie nie powodując zagrożeń powodziowych.
W związku z tym nie przewiduje się budowy systemów sieciowych odprowadzania ścieków
opadowych.
Lokalne rozwiązania systemowe mogą być stosowane przy projektowanych nowych układach
komunikacyjnych.
Dla dużych powierzchni terenów o utwardzonej nawierzchni (np. parkingów, placów
manewrowych itp.) obowiązuje wykonanie kanalizacji deszczowej lokalnej z możliwością
gromadzenia wód opadowych w zbiornikach lokalizowanych na terenie działki inwestora lub
odprowadzanie do odbiorników z obowiązkiem uprzedniego podczyszczenia tych wód,
zgodnie z obowiązującymi przepisami szczególnymi.
Cel 4: Poprawa bilansu hydrologicznego
Kierunki działań:
 K1 - Utrzymanie i odbudowa urządzeń melioracyjnych podstawowych i
szczegółowych;
 K2 - Rozwój małej retencji
 K3 - Ochrona dolin rzecznych
Magazynowanie wód powierzchniowych jest zabiegiem kosztownym, a jednocześnie
najprostszą formą retencji. Zbiorniki wodne zlokalizowane na obszarach zabudowanych lub w
ich pobliżu stanowią korzystny element krajobrazu oraz czynnik poprawiający mikroklimat.
Na obszarach rolniczych stanowią rezerwę wodną, miejsce gdzie można skoncentrować
zakrzaczenie i zadrzewienia stanowiące ostoje zwierzyny i ptactwa. Zbiorniki pełniące
funkcje gospodarcze winny utrzymywać wodę przez cały rok, tam gdzie występuje funkcja
przyrodnicza czy też krajobrazowa, nie zawsze taki wymóg jest konieczny. Prowadzone
jednostronne melioracje szczegółowe w wielu przypadkach doprowadziły do obniżenia
poziomu wód gruntowych, a regulacja cieków powodowała przyspieszony odpływ wód
powierzchniowych ze zlewni. Obecnie konieczne jest doprowadzenie do zwiększenia
zasobów wodnych przez wykorzystanie wód okresowo występujących w nadmiarze oraz
wstrzymanie odpływu w okresie wegetacyjnym. Aby to osiągnąć należy skoncentrować się
na:
 budowie i odbudowie urządzeń wodnych na małych rzekach i ciekach
 wykorzystaniu stawów wiejskich i oczek jako miejsc retencji
 budowie małych zbiorników retencyjnych
 wykorzystaniu istniejących wyrobisk jako zbiorników retencyjnych
 wykorzystaniu terenów podmokłych jako naturalnych zbiorników retencyjnych
Lipiec 2004
41
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Według informacji Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi, są
obecnie przygotowywane materiały do opracowania „Programu małej retencji” dla
województwa łódzkiego, w którym przewidywane są następujące zbiorniki wodne na terenie
gminy Brójce:
Tabela nr 17. Przewidywane zbiorniki wodne
Powierzchnia
Pojemność
Nazwa zbiornika
Ciek
[ha]
[tys. m3]
Wardzyń
Pałczew
Giemżówek
Sadowski
Misiak
rów melioracyjny
rów melioracyjny
rów melioracyjny
Miazga
Miazga
0,1
0,3
1,5
3,5
4
1,5
8,7
18
50,4
60
Planuje się, że przyjęcie przez województwo łódzkie tego programu nastąpi w 2005 r.
(opracowanie uzależnione jest od możliwości pozyskania środków finansowych na ten cel) z
uwzględnieniem przybliżonych terminów i kosztów realizacji poszczególnych zadań.
Jednocześnie WZMiUW w Łodzi informuje, że ujęte w w/w programie obiekty nie powinny
być traktowane jako zadania inwestycyjne przewidziane do realizacji przez województwo.
Program stanowi raczej zestawienie potrzeb w zakresie retencjonowania wody na terenie
województwa i jest zgodny ze strategią jego rozwoju. Realizacja poszczególnych zadań
ujętych w programie może być podjęta przez inne jednostki (np. gminy, inwestorów
prywatnych) przy ewentualnym wsparciu funduszy pozabudżetowych lub środków UE na
podstawie składanych wniosków. Określenie czasu realizacji poszczególnych zadań, źródeł
finansowania oraz instytucji, które będą je realizować, jest obecnie niemożliwe.
Stanem melioracji szczegółowych zajmuje się na terenie gminy Spółka Wodna.
Przestrzeganie wyznaczonych stref ochrony dolin rzecznych (m.in. Miazgi, Neru) służyć
będzie przede wszystkim ochronie naturalnych zasobów wód w źródłach i ciekach
powierzchniowych oraz powstrzymaniu dalszej degradacji wód płynących i docelowo
poprawie klasy czystości wody. Zabrania się tutaj:
 lokalizacji wszelkich obiektów, instalacji bez uzgodnienia z odpowiednimi władzami
 wprowadzania nieoczyszczonych ścieków do wód powierzchniowych i gruntu
 zmiany użytkowania terenów poprzez ograniczenie powierzchni istniejącego
drzewostanu, łąk, zakrzewień, niszczenia zieleni, zmiany stosunków wodnych,
wykonywania melioracji lub odwodnień
 zaśmiecania terenu.
Należy uznać za obszar chroniony fragment doliny rzeki Wolbórki na południe od Wardzynia
i Pałczewa, stanowiący powierzchniowe źródło zasilania rzeki.
5.3. Ochrona powierzchni ziemi
5.3.1.
Podstawy prawne
Zgodnie z Prawem ochrony środowiska, ochrona powierzchni ziemi polega na zapewnieniu
jak najlepszej jej jakości, poprzez: racjonalne gospodarowanie, zachowanie wartości
przyrodniczych, zachowanie możliwości produkcyjnego wykorzystania, ograniczanie zmian
naturalnego ukształtowania oraz doprowadzenie jakości gleby do wymaganych standardów,
bądź utrzymanie tych standardów.
Lipiec 2004
42
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Do najważniejszych celów polityki ekologicznej państwa w dziedzinie ochrony gleb, do roku
2010 należą m.in.:
 podniesienie poziomu wiedzy użytkowników gleb i gruntów w zakresie możliwości
eksploatacji gleb, przy zwróceniu szczególnej uwagi na nieodwracalność degradacji
zasobów glebowych;
 wprowadzenie w rolnictwie sposobu produkcji zgodnego z ustawą o rolnictwie
ekologicznym;
 przygotowanie podstaw oraz doprowadzenie do powstania uregulowań prawnych
ustalających zasady i procedury ograniczające nadmierną eksploatację gleb (np. poprzez
zmianę kierunku ich zagospodarowania) oraz określających niezbędne środki zaradcze –
np. zasady i procedury postępowania przy użytkowaniu gleb zanieczyszczonych;
 identyfikacja zagrożeń i rozszerzenie prac na rzecz rekultywacji terenów
zdegradowanych, w tym terenów poprzemysłowych.
Natomiast w zakresie gospodarki odpadami:
 ratyfikacja konwencji międzynarodowych dotyczących gospodarki odpadowej oraz
dostosowanie do wymagań tych konwencji prawodawstwa krajowego;
 zwiększenie poziomu odzysku (w tym recykling) odpadów przemysłowych poprzez
odpowiednią politykę podatkową i system opłat za korzystanie ze środowiska;
 stworzenie podstaw dla nowoczesnego gospodarowania odpadami komunalnymi,
zapewniającej wzrost odzysku zmniejszającego ich masę unieszkodliwianą przez
składowanie co najmniej o 30% do 2006 roku i o 75% do 2010 roku (w stosunku do 2000
r.);
 zbudowanie – w perspektywie 2010 r. – krajowego systemu unieszkodliwiania odpadów
niebezpiecznych.
5.3.2. Cel ekologiczny i kierunki działań
 Cel:
Ochrona gleb
Kierunki działań:
 K1 - Identyfikacja zagrożeń zanieczyszczenia gleb i rekultywacja terenów
zdegradowanych
 K2 - Ochrona gleb przed erozją i stepowieniem
 K3 - Podnoszenie poziomu wiedzy użytkowników gleb w zakresie kodeksu
dobrych praktyk rolniczych i zasad rolnictwa ekologicznego.
Dotychczas brak przepisów prawnych, które by zapewniały ochronę gleb przed ich nadmierną
eksploatacją w ramach danego rodzaju użytkowania oraz które chroniłyby naturalny potencjał
gleb. Dlatego największy nacisk należy położyć na zadania w zakresie ochrony gleb przed
degradacją powodowaną przez intensyfikację produkcji rolniczej oraz na zadania w zakresie
rekultywacji gleb zdegradowanych, w celu ich włączenia do zagospodarowania
przyrodniczego (zalesianie, zakrzewianie, zadarnienie, uprawa). Ważne jest
zagospodarowanie gleb zgodnie z przyrodniczymi walorami i ich bonitacją. Dlatego na
obszarach chronionych powinno się propagować sposoby produkcji rolnej zgodne z zasadami
rolnictwa ekologicznego.
Lipiec 2004
43
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Wykorzystanie gleb już skażonych np. w sąsiedztwie dróg o dużym natężeniu ruchu może
powodować poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi.
Następnym elementem wpływającym negatywnie na jakość gleb jest rosnący niedobór wody
w ekosystemach i obniżanie się poziomu wód gruntowych. Dlatego tak ważne jest
odbudowywanie naturalnej retencji wodnej, a także prowadzenie zadrzewień i zakrzewień.
Ten ostatni element służy również zapobieganiu erozji gleb.
Ważnymi czynnikami negatywnego oddziaływania na gleby są te związane z terenami
zurbanizowanymi, które oddziałują poprzez: składowiska odpadów, emisję zanieczyszczeń
powietrza, nieprawidłową gospodarkę wodno-ściekową.
5.4. Gospodarka odpadami
Cele, kierunki działań i zadania w tym zakresie zostały opisane w Planie gospodarki
odpadami dla gminy Brójce.
5.5.
5.5.1.
Ochrona powietrza atmosferycznego
Podstawy prawne
Największe zmiany w unijnym prawie emisyjnym zapoczątkowane zostały przez dyrektywę
96/61/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania i zmniejszania zanieczyszczeń (IPPC).
Podstawowym narzędziem ograniczania korzystania ze środowiska w Polsce jest instytucja
zezwolenia ekologicznego. Pod tym względem prawo polskie jest zbieżne ze wspomnianą
dyrektywą. Ww. dyrektywa jest transponowana do prawa polskiego poprzez Ustawę z dnia 27
kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. nr 62 poz.627, z późniejszymi
zmianami) i ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony
środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 100 poz. 1085).
A w szczególności na gruncie następujących rozporządzeń:
 Ministra Środowiska z dnia 6 czerwca 2002 roku w sprawie dopuszczalnych poziomów
niektórych substancji w powietrzu, alarmowych poziomów niektórych substancji w
powietrzu oraz marginesów tolerancji dla dopuszczalnych poziomów niektórych
substancji (Dz.U. nr 87, poz. 796), które dostosowuje polskie przepisy dotyczące
monitoringu środowiska do wymaganego przez akty prawne Unii Europejskiej.
 Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 roku w sprawie rodzajów instalacji mogących
powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo
środowiska jako całości (Dz.U. nr 122, poz. 1055) oraz
 Ministra Środowiska z dnia 5 grudnia 2002 roku w sprawie odniesienia dla niektórych
substancji w powietrzu (Dz.U. nr 1/03, poz. 12)
 Ministra Środowiska z dnia 4.08.2003 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji
(Dz.U. nr 03.163.1584)
 Ministra Gospodarki z dnia 20 września 2000 roku w sprawie warunków technicznych,
jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi dalekosiężne do
transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz.U. nr 98, poz.
1067) oraz Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2002 roku, zmieniające rozporządzenie
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw
płynnych, rurociągi dalekosiężne do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich
usytuowanie (Dz.U. Nr 1/03, poz. 8).
Odrębnym problemem jest dostosowanie polskiego ustawodawstwa do dyrektyw unijnych
dotyczących odnawialnych źródeł energii. Podstawowym aktem prawnym w Polsce
Lipiec 2004
44
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
związanym z odnawialnymi źródłami energii jest Ustawa Prawo Energetyczne z dnia
10 kwietnia 1997 r. z późniejszymi zmianami.
 W artykule 15 w/w Ustawy ustanowiono wymóg opracowywania założeń polityki
energetycznej państwa zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju kraju
 Artykuł 16 obliguje przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się przesyłaniem i
dystrybucją paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła do sporządzania dla obszarów
swojego działania planów rozwoju w zakresie zaspokajania obecnego i przyszłego
zapotrzebowania na paliwa gazowe, energię elektryczną lub ciepło, które powinny
uwzględniać w szczególności przedsięwzięcia związane z modernizacją, rozbudową lub
budową sieci oraz ewentualnych nowych źródeł, w tym źródeł odnawialnych.
 Zapisy artykułu 19 nakładają na gminy obowiązek przygotowania projektów założeń do
planów zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczna i paliwa gazowe, z uwzględnieniem
wykorzystania istniejących nadwyżek i lokalnych zasobów paliw i energii, w tym
skojarzonego wytwarzania energii cieplnej i elektrycznej oraz zagospodarowania ciepła
odpadowego z instalacji przemysłowych.
 Duże znaczenie praktyczne dla rozwoju wykorzystania OZE w Polsce ma zapis artykułu
32, który zwalnia z wymogu uzyskania koncesji na prowadzenie działalności
gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w źródłach o mocy mniejszej
od 5 MW oraz energii cieplnej w źródłach o mocy mniejszej od 1 MW, a przede
wszystkim artykuł 9 i jego nowelizacja z dnia 26 maja 2000 r., który zobowiązał Ministra
Gospodarki do nałożenia na przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się obrotem lub
przesyłem i dystrybucją energii elektrycznej i cieplnej obowiązku zakupu energii
pochodzącej z niekonwencjonalnych i odnawialnych źródeł energii oraz wytwarzanej w
kogeneracji. Nakłada ono obowiązek zakupu energii elektrycznej i cieplnej z ww. źródeł
na przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się obrotem oraz przesyłaniem i dystrybucją
energii.
5.5.2.
Cele ekologiczne i kierunki działań
 Cel 1:
 Cel 2:
 Cel 3:
 Cel 4:
Cel 1:
Zmniejszenie zużycia energii
Ograniczenie niskiej emisji
Wykorzystanie alternatywnych źródeł energii
Poprawa stanu technicznego dróg i pojazdów
Zmniejszenie zużycia energii
Kierunki działań:
 K1 - Wykonanie termomodernizacji budynków komunalnych i użyteczności
publicznej
Jednym ze sposobów realizacji jest przeprowadzenie termomodernizacji, zarówno w skali
indywidualnego odbiorcy jak i zakładów, która pozwala na redukcję zużycia energii nawet o
60%, co automatycznie oznacza ograniczenie emisji zanieczyszczeń. Bardzo duże znaczenie
w tym zakresie będzie miało prowadzenie odpowiedniej polityki informacyjnej, przede
wszystkim na poziomie gmin, uświadamiającej również korzyści ekonomiczne, jakie są
możliwe do osiągnięcia.
Lipiec 2004
45
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Opłacalne przedsięwzięcia termomodernizacyjne to w przypadku budynków oświatowych i
użyteczności publicznej:
 zaizolowanie dachu
 uszczelnienie lub wymiana stolarki okiennej
 zabudowa części okien do poziomu spełniającego normy oświetlenia
 montaż układu automatyki.
W obecnej sytuacji całkowita termomodernizacja budynków połączona z wymianą okien oraz
regulacja strumienia powietrza wentylacyjnego jest jak najbardziej opłacalna i możliwa do
zrealizowania w oparciu o przepisy ustawy o termomodernizacji. Możliwe jest zatem
uzyskanie 25% zwrotu kosztów od razu po wykonaniu inwestycji.
Od strony energetycznej można założyć redukcję sezonowego zapotrzebowania ciepła z 300
MJ/m3a do 180 MJ/m3a oraz mocy zamówionej o 35-45%.
Cel 2:
Ograniczenie niskiej emisji
Kierunki działań:
 K1 - Wspieranie inwestycji polegających na modernizacji systemów grzewczych
 K2 - Budowa sieci gazowej
Niska emisja, pochodząca głównie z lokalnych kotłowni i gospodarstw indywidualnych
stanowi lokalnie poważny problem, w szczególności na terenach wiejskich. Niska emisja jest
zagadnieniem trudnym do szybkiego rozwiązania ze względu na brak informacji o rozkładzie
przestrzennym emisji, a także bardzo duże rozproszenie jej źródeł. Dodatkowo, uciążliwości
związane z niską emisją charakteryzują się sezonowością - wyraźnie wzrastają w sezonie
grzewczym zaś w lecie ich znaczenie jest niewielkie.
Konieczne jest rozwinięcie monitoringu, który pozwoliłby pozyskać informacje o poziomie
emisji na poszczególnych obszarach i wyznaczyć regiony, w jakich w pierwszej kolejności
powinna być ona ograniczana.
Kierunkiem modernizacji i usprawnienia gospodarki energetycznej gminy w zakresie
ogrzewania budynków może być budowa sieci gazu ziemnego w miejscowościach o zwartej
zabudowie.
Na terenach wiejskich, gdzie względy ekonomiczne nie pozwolą na rozwój gazyfikacji w
znaczącym stopniu, wykorzystywane powinny być lokalne zasoby energii odnawialnej i olej
opałowy. W tym celu powinien powstać program, którego realizacja przebiegałaby przy
wsparciu ze strony władz.
Na poniższym wykresie przedstawiono porównanie jednostkowych emisji zanieczyszczeń
powstających w wyniku spalania paliw kopalnych (węgiel kamienny, olej opałowy, gaz
ziemny) i biopaliw (słoma, drewno opałowe) w różnych źródłach ciepła. Wielkość emisji
wyrażona jest w ilości poszczególnych zanieczyszczeń powstających przy wytworzeniu 1 GJ
energii cieplnej.
Lipiec 2004
46
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Analizując wykres widać, że zastąpienie węgla kamiennego przez olej opałowy spowoduje
obniżenie jednostkowej emisji dwutlenku siarki o ok. 86% w przypadku przemysłowych,
dużych źródeł ciepła i ok. 73% w przypadku kotłowni lokalnych i palenisk domowych, emisji
tlenku węgla odpowiednio o ok. 98% i o ok. 99,6%, emisji pyłu o ok. 98% w dużych źródłach
ciepła i o ok. 93% w źródłach lokalnych. Jeżeli w ciepłowni opalanej węglem zainstalowane
są odpylacze to redukcja ta wyniesie ok. 90% .
Substytucja węgla kamiennego przez gaz ziemny praktycznie wyeliminuje emisję dwutlenku
siarki i pyłu. Jednostkowa emisja tlenku węgla zostanie ograniczona o ok. 98÷99% w dużych
źródłach i ok. 99,6÷99,8% w źródłach lokalnych i indywidualnych. Natomiast jednostkowa
emisja tlenków azotu pozostanie praktycznie na tym samym poziomie w przemysłowych
źródłach energii cieplnej i wyniesie 25÷40%, a w przypadku lokalnych źródeł wzrośnie ok.
dwu-, trzykrotnie.
Z kolei zastąpienie w paleniskach domowych i kotłowniach lokalnych węgla kamiennego
przez drewno opałowe zredukuje praktycznie do zera jednostkową emisję dwutlenku siarki,
pyłu o ok. 91%, tlenku węgla o ok. 98%. Natomiast jednostkowa emisja tlenków azotu
wzrośnie ok. pięciokrotnie.
W przypadku energetycznego spalania słomy zamiast węgla kamiennego emisja SO2 obniży
się o ok. 82%, emisja pyłu o ok. 10%, emisja CO o ok.89 %. Z kolei emisja NOx wzrośnie ok.
dwukrotnie. Emisja zanieczyszczeń zależeć będzie od zastosowanych w uprawie środków
ochrony roślin.
Biorąc pod uwagę pochłanianie CO2 przez rośliny w procesie fotosyntezy, sumaryczna
emisja tego gazu powstająca w wyniku spalania drewna i słomy będzie zerowa. Natomiast w
przypadku zastąpienia węgla kamiennego przez olej opałowy i gaz ziemny jednostkowa
emisja dwutlenku węgla zmniejszy się o ok. 50÷60% w bilansie paliw.
Cel 3:
Wykorzystanie alternatywnych źródeł energii
Kierunki działań:
 K1- Propagowanie na terenach wiejskich źródeł energii wykorzystujących źródła
odnawialne
Lipiec 2004
47
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Lokalnie alternatywą dla spalania paliw tradycyjnych jest wykorzystanie takich źródeł energii
jak biomasa, energia wiatru, energia wód płynących i energia słoneczna. Obowiązek
uwzględnienia wzrostu wykorzystania odnawialnych źródeł energii w polityce społeczno gospodarczej i politykach sektorowych wynika nie tylko z polityki Unii Europejskiej, ale
również z rezolucji Sejmu RP z dnia 8 lipca 1999r. W "II Polityce Ekologicznej Państwa" za
cel do roku 2010 uznano co najmniej podwojenie wykorzystania energii ze źródeł
odnawialnych w stosunku do roku 2000 (co jest zgodne z celami Unii Europejskiej).
Wykorzystanie alternatywnych źródeł wymaga jednak bardzo szczegółowej analizy stanu
istniejącego i możliwych do osiągnięcia korzyści.
Poniżej przedstawiono tabelę pokazująca jednostkową cenę energii cieplnej uzyskiwanej z
poszczególnych paliw. Analiza ta jest dodatkowym argumentem przemawiającym za
wprowadzeniem na szerszą skalę biopaliw.
JEDNOSTKOWE KOSZTY ENERGII CIEPLNEJ
70,00
60,00
KOSZT ENERGII [ PLN / GJ ]
50,00
40,00
30,00
20,00
10,00
0,00
KOSZT
Biomasa
Drewno
Węgiel
Olej lekki
Gaz GZ 50
Gaz płynny
15,20
10,70
11,40
50,90
33,60
64,50
Energia z biomasy
Biomasa jest źródłem energii odnawialnej , której pozyskanie jest najprostsze. Najważniejszą
cechą biomasy z punktu widzenia emisji zanieczyszczeń jest zerowa emisja CO2, ponieważ
ilość tej substancji jest całkowicie akumulowana w procesie fotosyntezy. Obok konieczności
ochrony klimatu za wykorzystaniem biomasy przemawia nadprodukcja żywności i bezrobocie
na wsi. Energię z biomasy można uzyskać w wyniku procesów spalania, gazyfikacji i
fermentacji alkoholowej czy metanowej oraz wykorzystywania olejów roślinnych jako
paliwa.
Biopaliwa stałe, które mogą być szerzej wykorzystywane w kotłach energetycznych na
analizowanym terenie to przede wszystkim słoma i drewno.
Koszt kotła do spalania słomy o mocy 100 kW wraz z palikiem i automatyką wynosi 32500
zł. Koszt małych kotłów o mocy 28 kW z nadmuchem wynosi 3410 zł .
Kolejną możliwością pozyskania energii z biomasy na terenach wiejskich jest biogaz
uzyskiwany w wyniku fermentacji metanowej. W rolnictwie biogaz otrzymuje się przede
wszystkim w wyniku fermentacji odchodów zwierzęcych, głównie gnojowicy.
Nakłady inwestycyjne na budowę biogazowni zależą głównie od wielkości instalacji. W
przypadku biogazowni z komorą fermentacyjną o pojemności 25 m3 wynoszą one od 60 tys.
Lipiec 2004
48
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
do 90 tys. zł, a roczna produkcja biogazu wyniesie 6387 m3. Biogazownie takie przeznaczone
są dla gospodarstw od 20 do 60 SD.
Informacje na temat dofinansowania tego typu inwestycji znajdują się na stronie internetowej
EKOFUNDUSZU: www.ekofundusz.org.pl. i w Załączniku nr 6 do niniejszego opracowania.
Plantacje wierzby energetycznej
W uprawie wierzby energetycznej ważne jest przygotowanie gruntów. Polega to przede
wszystkim na odchwaszczeniu gleby oraz jej spulchnieniu poprzez orkę i bronowanie. W
zależności od potrzeb i warunków lokalnych przed sadzeniem sadzonek należy stosować
chemiczne środki zwalczania chwastów. W trakcie wzrostu wierzby można usuwać chwasty
mechanicznie. Powyższe zabiegi agrotechniczne przeprowadza się tylko w pierwszym roku, a
raz posadzona wierzba energetyczna daje efektywne plony przez okres około 30 lat. Do
założenia 1 ha plantacji potrzebne jest 30 tys. sadzonek. Wierzba nie jest wymagającą rośliną,
a jak powszechnie wiadomo najbardziej lubi tereny podmokłe.
W pierwszym roku po sadzeniu wierzby najefektywniej przeprowadza się ścinkę w celu
uzyskania sadzonek. Z każdego posadzonego drzewka po jednym roku uprawy uzyskuje się
do 15 sadzonek, które można wykorzystać do powiększenia swojej plantacji lub je
odsprzedać. W kolejnych latach przeprowadza się zbiór wierzby na cele energetyczne, a
ścinkę przeprowadzamy w miesiącach grudzień-marzec po opadnięciu liści.
W latach osiemdziesiątych XX w rozpoczęto próby zagospodarowania osadów ściekowych
przy użyciu krzewów wierzbowych. W zależności od powierzchni plantacji
sadzenie
odbywa się mechanicznie lub ręcznie przez wbijanie ich w glebę nawiezioną osadami o
uwodnieniu około 80% lub w wytworzony materiał glebowy utworzony z osadów
ściekowych i substancji mineralnych. Dla osadów o wyższym uwodnieniu stosuje się
technologię Salimat polegającą na poziomym rozłożeniu na powierzchni osadu mat z
przytwierdzonymi sadzonkami z wikliny. Maty wykonane są z materiałów ulegających
szybkiej biodegradacji. Są one owinięte dookoła rury tworząc rolki, które są następnie
rozwijane na powierzchni osadów. Powolne zanurzanie mat odbywa się samoistnie pod
własnym ciężarem.
Wykorzystanie energii wiatru
Energia wiatrowa zaliczana jest do kategorii odnawialnych i niewyczerpywalnych
potencjalnych źródeł energii, które mogą być wykorzystywane do celów produkcyjnych
i komunalnych. Jako siła napędowa niektórych urządzeń technicznych energia wiatru była
i jest wykorzystywana na znaczną skalę zwłaszcza tam, gdzie warunki klimatyczne sprzyjają
średnio dużym i stabilnym prędkością wiatru.
Nowoczesne urządzenia techniczne do wytwarzania energii elektrycznej, umożliwiają obecnie
nawiązanie do tych tradycji i wykorzystanie „alternatywnych”, ekologicznie czystych źródeł
energii. Istnieje jednak problem ekonomicznej opłacalności budowy elektrowni wiatrowych
małej mocy – jednym z elementów decydujących o celowości wykorzystania energii wiatru
jest efektywność urządzeń, zależna m. in. od meteorologicznych warunków panujących na
terenach przeznaczonych do lokalizacji elektrowni wiatrowych.
Z warunków anemometrycznych wynika, że w okolicach Łodzi istnieją tereny, na których
uzasadnione byłoby podjęcie prób wykorzystania wiatru. Rejon najlepszej użyteczności na
terenie gminy Brójce występuje w rejonie wsi: Budy Wandalińskie i Posada.
Są to tereny korzystne w stopniu równym jak tereny lotniska Łódź - Lublinek (zaliczane do
najbardziej korzystnych).
Ponieważ elektrownie wiatrowe z natury rzeczy sytuowane są na terenach otwartych
i wzniesieniach terenowych – byłyby widoczne z daleka i wypełniały przez to funkcję
dydaktyczną. Lokalizacja ewentualnych elektrowni wiatrowych w sąsiedztwie autostrady jest
Lipiec 2004
49
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
tym bardziej uzasadniona, gdyż będzie to w przyszłości teren pozbawiony zabudowy (pas
drogi i strefa ochronna) i w naturalny sposób posiadający korzystne warunki
anemometryczne.
Produkcja energii z promieniowania słonecznego
Wykorzystanie energii słonecznej w przyszłości jest możliwe w zasadzie wyłącznie przez
zamianę jej na ciepło.
Szereg liczących się na rynku firm oferuje instalacje z kolektorami słonecznymi do
podgrzewania wody i powietrza w domach jednorodzinnych i gospodarstwach rolnych. W
polskich warunkach klimatycznych kolektory słoneczne mogą być z powodzeniem
wykorzystywane do:
 przygotowywania c.w.u. w instalacjach pracujących cały rok, zarówno w domach
mieszkalnych, jak i w budynkach użyteczności publicznej,
 w rolnictwie w hodowli roślin (szklarnie), w procesach suszarniczych (suszenie ziarna
zbóż, warzyw, dosuszanie zielonek itp.).
Ceny kolektorów słonecznych do ogrzewania wody dostępne na polskim rynku wahają się, w
zależności od konstrukcji i producenta, od 800 do 2000 zł/m2 powierzchni kolektora.
Ceny całego systemu przygotowania ciepłej wody składającego się dodatkowo ze zbiornika
magazynującego, zaworów, pomp, wymienników ciepła i aparatury kontrolnej, wynosi od
2000 do 5400 zł/m2.
Wykorzystanie wód geotermalnych
Za rozwojem ciepłownictwa geotermalnego przemawiają następujące czynniki:
 znaczne zasoby ciepła geotermalnego, które nawet jeżeli są niskotemperaturowe, to mogą
być wykorzystane poprzez pompy ciepła
 łatwa możliwość kojarzenia energii geotermalnej z energią gazu ziemnego
 energia geotermalna jest czysta ekologicznie i przez jej użytkowanie ogranicza się
zanieczyszczenie atmosfery.
Ze wstępnej analizy możliwości wykorzystania energii geotermalnej na omawianym terenie
wynika, że w rejonie Łodzi znajdują się zbiorniki takich wód występujące w:
 piaszczystych utworach kredy dolnej – wody o temp. 20-30 C, niskiej mineralizacji i
ciśnieniu subartezyjskim
 węglanowych utworach jury górnej – wody o temp. 30-40 C, średniej mineralizacji i
ciśnieniu artezyjskim i subartezyjskim
 piaszczystych utworach doggeru – wody o temp. 40-60 C i ciśnieniu subartezyjskim
 piaszczystych utworach liasu – wody o temp. 85-95 C i ciśnieniu subartezyjskm.
Z dotychczasowych doświadczeń wynika, że poprawnie zaprojektowane ciepłownie
geotermalne mogą być konkurencyjnymi cenowo źródłami ciepła, nawet w stosunku do
kotłowni opalanych dotowanymi paliwami kopalnymi. Gminy zainteresowane
wykorzystaniem energii geotermalnej otrzymują wsparcie naukowe i projektowe, często
brakuje im jednak wsparcia finansowego.
Cel 4:
Poprawa stanu technicznego dróg
Kierunki działań:
 K1 - Modernizacja dróg gminnych
Lipiec 2004
50
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Bardzo duże znaczenie będzie miało podniesienie standardu dróg i poprawa ich stanu
technicznego. W obliczu bardzo szybkiego rozwoju motoryzacji konieczne jest
rozbudowywanie i modernizacja infrastruktury drogowej.
5.6.
Przeciwdziałanie hałasowi
5.6.1. Podstawy prawne
Zgodnie z Polityką Ekologiczną Państwa oraz Programem Ochrony Środowiska
Województwa Łódzkiego, cele średniookresowe do 2010 roku w zakresie poprawy klimatu
akustycznego państwa i województwa są następujące:
 Ograniczenie hałasu na terenach miejskich wokół głównych dróg i szlaków kolejowych
do poziomu równoważnego nie przekraczającego w porze nocnej 55 dB;
 Sporządzenie dla wszystkich aglomeracji powyżej 100 tysięcy mieszkańców map
akustycznych oraz, na ich podstawie, programów ograniczania hałasu na obszarach, na
których poziom hałasu przekracza wartości dopuszczalne;
 Uruchomienie procesów sporządzenia map akustycznych dla miast poniżej 100 tysięcy
mieszkańców oraz, na ich podstawie, sporządzania w ramach powiatowych programów
ochrony środowiska programów ograniczania hałasu na obszarach, na których poziom
hałasu przekracza wartości dopuszczalne;
 Wprowadzenie do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego zapisów
poświęconych ochronie przed hałasem, z wyznaczeniem stref ograniczonego użytkowania
wokół terenów przemysłowych oraz głównych dróg i linii kolejowych wszędzie tam,
gdzie jest przekraczany równoważny poziom hałasu wynoszący 55 dB w porze nocnej.
Prawne podstawy ochrony klimatu akustycznego stanowią następujące akty prawne:
 Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U. Nr 62 poz. 627);
 Rozporządzenie dot. dopuszczalnych poziomu hałasu w środowisku z 3 maja 1998 r
(Dz.U. Nr 66, poz. 436), obowiązuje do dnia 1.07.2004 r.;
 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 stycznia 2002 roku w sprawie wartości
progowych poziomu hałasu (Dz. U. Nr 8, poz. 81);
 Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 roku;
 Dyrektywa COM (2000)468 final dotycząca oceny i zarządzania hałasem
środowiskowym.
5.6.2. Cel ekologiczny i kierunki działań
Cel:
Poprawa klimatu akustycznego
Kierunki działań:
 K1 - Ograniczenie hałasu wokół głównych dróg i obiektów przemysłowych
Coraz większy procent ludności, na coraz większym obszarze jest dotknięty hałasem. Do
zanieczyszczenia środowiska przyczynia się hałas kolejowy, lotniczy, przemysłowy i
drogowy przy czym ten ostatni wydaje się stanowić największe zagrożenie w nadchodzących
Lipiec 2004
51
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
latach. Coraz częściej problem ten dotyczy nie tylko mieszkańców terenów znajdujących się
w pobliżu większych tras komunikacyjnych ale także dróg dojazdowych i okolic.
W "II polityce Ekologicznej Państwa" za cel do roku 2010 uznano m.in. ograniczenie hałasu
na obszarach miejskich wokół lotnisk, terenów przemysłowych, oraz głównych dróg i
szlaków kolejowych do poziomu nie przekraczającego w porze nocnej 55 dB (poziom
równoważny) i 65 dB (chwilowe przekroczenia).
Projektowana na terenie gminy autostrada A-1 może być znacznie uciążliwszym elementem
zagospodarowania, o znacznie szerszym ujemnym oddziaływaniu niż zakładał to projekt.
Wynika to z bardzo burzliwego rozwoju motoryzacji. Niezależnie od przyjętej w projekcie
strefy uciążliwości, już teraz należy świadomie przystosowywać obszar do koniecznych
zmian, jakie w tej strefie muszą nastąpić. Między innymi niewykluczona będzie, na pewnych
odcinkach, realizacja ekranu akustycznego (Giemzów, Wola Rakowa, Bukowiec, Kurowice).
Podobnemu negatywnemu oddziaływaniu będą podlegały tereny wsi Pałczew w rejonie
projektowanej trasy ruchu szybkiego S-74.
Zapewnienie właściwego kształtowania klimatu akustycznego w otoczeniu obiektów
przemysłowych i warsztatów rzemieślniczych jest obowiązkiem ich właściciela. Na mocy art.
141 i 144 działalność zakładów nie może powodować przekraczania standardów emisyjnych,
jeśli zostały ustalone, ani też powodować przekraczania standardów jakości środowiska poza
terenem, do którego zarządzający ma tytuł prawny, a w przypadku utworzenia obszaru
ograniczonego użytkowania, poza tym obszarem. Jeżeli w otoczeniu zakładu hałas w
środowisku przekracza obowiązujące wartości dopuszczalne, wymagane jest uzyskanie
pozwolenia na emitowanie hałasu.
5.7. Ochrona środowiska przed polami elektromagnetycznymi
5.7.1 Podstawy prawne
Polityka Ekologiczna Państwa i Program Ochrony Środowiska Województwa wyznaczają
następujące cele do roku 2010 związane z ograniczaniem wpływu pół elektromagnetycznych
na środowisko:
 Opracowanie i wydanie przepisów wykonawczych i wytycznych, zapewniających
wdrożenie ustawy Prawo ochrony środowiska w części dotyczącej ochrony przed
oddziaływaniem pól elektromagnetycznych oraz odpowiednich przepisów prawa
budowlanego i przepisów dotyczących planowania przestrzennego;
 Stworzenie odpowiednich struktur organizacyjnych zajmujących się monitorowaniem i
badaniem pól elektromagnetycznych, przeszkolenie personelu i zapewnienie im środków
technicznych.
Podstawowe akty prawne dotyczące oddziaływania pól elektromagnetycznych na środowiska
to:
 Prawo ochrony środowiska,
 Rozporządzenie MOŚZNiL z dnia 11 sierpnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad
ochrony przed promieniowaniem szkodliwym dla ludzi i środowiska, dopuszczalnych
poziomów promieniowania, jakie mogą występować w środowisku oraz wymagań
obowiązujących przy wykonywaniu pomiarów kontrolnych promieniowania (Dz. U. Nr
107 poz. 676).
Lipiec 2004
52
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Określone w wyżej wymienionym rozporządzeniu dopuszczalne poziomy promieniowania są
zgodne z przepisami Unii Europejskiej oraz z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia.
5.7.2. Cel ekologiczny i kierunki działań
Cel:
Ograniczenie szkodliwego oddziaływania na środowisko i zdrowie ludzi pól
elektromagnetycznych
Kierunki działań:
 K1 - Uwzględnianie w miejscowych planach zagosp. przestrzennego obiektów
emitujących pola elektromagnetyczne i określenie poziomów zagrożeń
wynikających z przebiegu linii wysokiego napięcia i innych źródeł
promieniowania niejonizujacego
W celu identyfikacji problemu oddziaływania pół elektromagnetycznych na obszarze gminy
niezbędne jest prowadzenie inwentaryzacji obiektów emitujących takie pola.
Rejestr zawierający informacje o terenach, na których stwierdzono przekroczenie
dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku jest prowadzony przez
wojewodę i corocznie aktualizowany.
Ponadto konieczne jest umieszczanie informacji o lokalizacji i oddziaływaniu na środowisko
takich obiektów w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego i wyznaczanie
obszarów ograniczonego użytkowania w przypadkach, gdzie jest przewidywane lub
rejestrowane przekroczenie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych
W Studium przyjęto całkowite strefy bezpieczeństwa od linii elektromagnetycznych
wysokiego napięcia:
 dla linii 110 kV – strefa szerokości 40 m.
 dla linii 220 kV – strefa szerokości 60 m.
 dla linii 400 kV – strefa szerokości 90 m.
W strefach tych zaleca się odstąpienie od realizacji nowych obiektów przeznaczonych na
stały pobyt ludzi. Lokalizacja nowej zabudowy w tak określonych granicach wymaga
każdorazowo opinii Zakładu Energetycznego.
W przypadku radiolinii szerokość strefy ochronnej wynosi 500 m. Zakazuje się w niej
wznoszenia obiektów wyższych niż 8 m.
Na terenie gminy ewentualne inwestycje energetyczne przewidziane są po roku 2010 i będą
związane z uruchomieniem projektowanej stacji GPZ „Rzgów” – 400/110/SN. Stacja będzie
włączona do istniejącej linii 400 kV na terenie gminy Brójce oraz powiązana liniami 110 kV
z GZP „Janów”. Trasy linii sugeruje się:
 linia 400 kV – w rejonie granicy gmin Brójce-Tuszyn
 linia 110 kV – wzdłuż projektowanej autostrady A1.
5.8.
Ochrona przyrody, krajobrazu i walorów kulturowych gminy
5.8.1. Podstawy prawne
Ochrona przyrody na terenie kraju odbywa się zgodnie z następującymi regulacjami
prawnymi:
Lipiec 2004
53
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 Ustawą o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz.U. 04.92.880 z dnia
30.04.2004 r.)
 Ustawą o lasach z dnia 28 września 1991 r. (Dz. U. Nr 101 poz. 444, z późniejszymi
zmianami),
 Ustawą prawo łowieckie z dnia 13 października 1995 r. (Dz. U. Nr 147 poz. 713, z
późniejszymi zmianami),
 Ustawą prawo ochrony środowiska z 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U. 62 poz. 627).
Na sytuację ochrony przyrody w Polsce oddziałują również uregulowania prawne Unii
Europejskiej. Są to dwie dyrektywy unijne – ptasia i siedliskowa (habitatowa). Dyrektywy te
określają gatunki i siedliska godne ochrony ma obszarze krajów Unii Europejskiej, a także
sposoby ich ochrony w postaci ogólnoeuropejskiej sieci obszarów chronionych pod nazwą
NATURA 2000.
Ponadto obowiązującym dokumentem odnośnie lasów jest Krajowy Program Zwiększania
Lesistości (aktualizacja z 2003 roku).
Obszary chronionego krajobrazu są tworzone w drodze rozporządzenia wojewody lub
uchwały rady gminy. Rozporządzenie wojewody lub uchwała rady gminy może określać
zakazy i ograniczenia przewidziane w art. 26a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.
Ustanowienie Obszarów Chronionego Krajobrazu powinno znaleźć odzwierciedlenie w planie
zagospodarowania przestrzennego.
5.8.2. Cel ekologiczny i kierunki działań
Opierając się na wyżej omówionych dokumentach, a także uwarunkowaniach i przesłankach
wynikających ze Studium rozwoju gminy, sformułowano następujące cele średniookresowe:
 Cel
Prowadzenie polityki proekologicznej na terenie gminy
Kierunki działań:
 K1- Ochrona walorów przyrodniczych gminy
 K2 - Prowadzenie zalesień
 K3 - Edukacja przyrodnicza
 K4 - Ochrona obiektów będących pod ochroną Wojewódzkiego Konserwatora
Zabytków
Walory krajobrazowe obszaru gminy, rozumiane jako walory naturalnego krajobrazu
geomorfologicznego i roślinnego zostały na znacznym obszarze od dawna utracone, ze
względu na lokalizację terenu w strefie przyległej do dużego ośrodka miejskiego.
Geomorfologiczny krajobraz gminy nie został naruszony podobnie jak ukształtowany w
ostatnich stuleciach krajobraz roślinny.
Można stwierdzić, że dotychczasowy sposób użytkowania i zagospodarowania obszaru gminy
jest w pełni zgodny z cechami i uwarunkowaniami przyrodniczymi. W wyniku antropopresji
nie została w sposób nieodwracalny naruszona powierzchnia ziemi na większych obszarach,
czy też jakiekolwiek elementy środowiska przyrodniczego objęte ochroną lub wymagające
ochrony.
Ochrona walorów przyrodniczych powinna objąć:
Lipiec 2004
54
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 ochronę i rewaloryzację parku wiejskiego w Giemzowie, zgodnie z planem ochrony parku,
uzgodnionym z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków,
 ochronę dolin rzecznych - otwartych ciągów o charakterze przyrodniczym, z zielenią
wysoką bez zabudowy - w granicach wyznaczonych stref ochrony krajobrazu doliny,
 ochronę terenów leśnych, zieleni śródpolnej i dolinnej z zakazem wycinania i
przeznaczenia terenów na inne cele,
 ochronę 16 pomników przyrody - pojedynczych i udokumentowanych drzew, objętych
ochroną prawną,
 ochronę zespołu dolinowo-łąkowego rzeki Miazgi i fragmentu wsi Pałczew poprzez
włączenie tego obszaru w system krajobrazu chronionego województwa łódzkiego
(Koluszkowsko-Lubochniański Obszar Chronionego Krajobrazu),
 ochronę dwóch zespołów proponowanych użytków ekologicznych:
- zespołu łąkowo - hydrograficznego „Wardzyn”, bogatego florystycznie, z licznymi
źródłami, poprzez włączenie tego obszaru w system krajobrazu chronionego
województwa łódzkiego,
- zespołu dolinowo - łąkowego „Wola Rakowa” o bogatych stosunkach wodnych, z liczną
zielenią wysoką, z oczkami wodnymi, jako potencjalnego obszaru o walorach
florystyczno - faunistycznych (po uprzednim zbadaniu naukowym i potwierdzeniu
walorów ekologicznych obszaru ),
 ochronę najcenniejszych areałów gleb klasy III i IV z przeznaczeniem wyłącznie na cele
gospodarki rolnej,
 ochronę gleb pochodzenia organicznego
 ochronę udokumentowanych i perspektywicznych złóż surowcowych (kruszywo naturalne
w Bukowcu i Kurowicach).
Prowadzenie polityki proekologicznej polegać będzie na
 koncentracji zalesień o funkcji wodochronnej w rejonach zachodnich i południowo zachodnich gminy, mniej przydatnych dla rolnictwa - Wola Rakowa, Wardzyn, Pałczew dla wzmożenia retencji - główny dział wodny Wisła-Odra - oraz poprawienia bardzo
małego wskaźnika lesistości gminy,
 wzbogaceniu w zieleń wysoką o układzie szpalerowym, kwaterowym i kępowym
obszarów o najwyższej przydatności rolniczej dla ochrony gruntów i wzmożenia procesów
fizyko - chemicznych podnoszących produktywność gleb,
 szczególnej ochronie doliny rzeki Miazgi: otwartości formy dolinnej, zieleni wysokiej,
stosunków wodnych, czystości wód stanowiącej jedyny w gminie korytarz ekologiczny
między obszarami chronionego krajobrazu (Wiśniowa Góra - Bukowiec), a podobnymi w
(dolina Wolbórki), w tym przede wszystkim podniesienie wskaźnika zieleni wysokiej na
terenie północnego fragmentu doliny (Bukowiec),
 uznać z obszar chroniony tereny dolinne na południu od Wardzynia i Pałczewa,
zatwierdzić prawnie Zarządzeniem Wojewody jako obszary krajobrazu chronionego w
woj. łódzkim
wyprzedzając realizacje autostrady A-1 przygotować pakiet zadań dla realizacji izolacyjnych
pasów zieleni wysokiej (rejon Przypusty i Giemzowa)
W związku z prowadzonymi pracami nad uszczegółowieniem przyjętego przez Radę
Ministrów rządowego programu lesistości kraju, do MŚ zostało przekazane zobowiązanie
Wójta Gminy Brójce, w którym wskazuje się obszary o łącznej powierzchni 18 ha
przewidziane pod zalesienie:
 5 ha na terenie wsi Bukowiec stanowiące własność prywatną (teren objęty ustaleniami
planu miejscowego) + 2 ha gruntów komunalnych,
 11 ha we wsi Pałczew, stanowiących grunty komunalne lub inne niepaństwowe.
Lipiec 2004
55
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Jest to program bardzo skromny. Po rezygnacji z lokalizacji wysypiska odpadów stałych w
Pałczewie proponuje się również – po rekultywacji wyrobisk, włączenie do programu
dolesień jeszcze ok. 12,5 ha terenów powyrobiskowych.
W Studium zostały określone strefy dolesień, w obrębie których, przede wszystkim, powinna
być prowadzona polityka dolesiania. Są to tereny:
- w rejonie zachodnim i południowo-zachodnim gminy, na glebach o najniższej klasie
bonitacyjnej, we wsiach Wola Rakowa, Pałczew i Wardzyn,
- północna część rozległego obszaru wzdłuż doliny rzeki Miazgi, we wsi Bukowiec,
Kurowice i Karpin.
- rejon wokół głównego działu wodnego Wisła – Odra
Prawie wszystkie tereny objęte strefami są własnością prywatną, a co za tym idzie pozyskanie
tych terenów dla programu prowadzenia dolesień będzie się wiązało z wykonaniem, w
porozumieniu z właścicielami gruntów, opracowania typującego konkretne działki o niskich
klasach bonitacyjnych gleb i uzyskanie zgody właścicieli tych działek na takie ich
zagospodarowanie. Dalsza procedura zalesienia będzie się odbywała zgodnie
z obowiązującymi w tym zakresie przepisami szczególnymi. Należy się również liczyć z
inicjatywą samych rolników w zakresie zalesiania swych gruntów.
Najkorzystniejsze z punktu widzenia mieszkańców wsi mających swe zagrody i domy
mieszkalne w pobliżu autostrady A-1 byłoby dolesienie obszarów wzdłuż autostrady.
Nasadzenia te powinny być realizowane już teraz, aby w momencie uruchomienia autostrady
drzewa na tyle podrosły, żeby stanowić strefę izolacyjną.
Podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa gminy powinno być realizowane w
różnych grupach społecznych, takich jak:
 dzieci i młodzież,
 nauczyciele,
 rolnicy,
 przedsiębiorcy,
Zakres i sposób oddziaływania powinien być różny i zależny od grupy społecznej. Mogą to
być różnego rodzaju szkolenia, ulotki, plakaty, publikacje, informacje przekazywane za
pomocą mediów (radia, telewizji, prasy lokalnej), festyny, konkursy, happeningi itp.
Zadania te powinny być realizowane przez instytucje rządowe, samorządowe, pozarządowe.
Na przykład szkolenia rolników powinny być realizowane i koordynowane przez Ośrodki
Doradztwa Rolniczego przy współudziale samorządów lokalnych i rolniczych grup
producenckich. Przykładowa tematyka takich szkoleń może obejmować:
 zasady „Zwykłej Dobrej Praktyki Rolniczej” (ZDPR)
 programy rolnośrodowiskowe (zawarte są w Planie rozwoju obszarów wiejskich dla
Polski na lata 2004-2006):
 „rolnictwo zrównoważone” – polega na ograniczeniu nawożenia, zbilansowaniu
gospodarki nawozami i przestrzeganiu odpowiedniego następstwa roślin;
 „rolnictwo ekologiczne” – polega na stosowaniu metod rolnictwa ekologicznego w
rozumieniu ustawy o rolnictwie ekologicznym;
 „ochrona gleb i wód” – polega na stosowaniu międzyplonów w celu zwiększenia udziału
gleb z okrywą roślinną w okresie jesienno-zimowym;
 „ochrona rodzimych ras zwierząt gospodarskich” – polega na utrzymywaniu hodowli ras
bydła, koni i owiec zagrożonych wyginięciem.
Lipiec 2004
56
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ochrona pojedyńczych obiektów architektury gminy polegać musi na przeprowadzaniu
remontów i konserwacji domów mieszkalnych ujętych w ewidencji zabytków, pod nadzorem
służb konserwatorskich.
Poza tym w strefach ochrony konserwatorskiej znalazły się także małe zespoły i układy
urbanistyczne:
 dwór w Giemzowie
 uliczka przy kościele w Kurowicach
 wieś Bukowiec – założenia historyczne
 wieś Kurowice, ul. Rządowa– zespół centralny wsi.
Zaleca się również opracowanie dla budownictwa mieszkaniowego na terenie gminy
kanonów architektury regionalnej, które powinny posłużyć kształtowaniu atrakcyjnego
środowiska regionalnego. Wymagać to będzie określenia pożądanych typów uformowań
architektonicznych, które obowiązywałyby w gminie i były wzorem dla sąsiednich obszarów
o zbliżonej tradycji kulturowej. Opracowania takiego powinien podjąć się, na zlecenie gminy,
zespół złożony z historyków sztuki, konserwatorów i architektów.
Lipiec 2004
57
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
6. PROGRAM ZADAŃ INWESTYCYJNYCH na lata 2004-2007
Program działań inwestycyjnych obejmuje:
 zadania własne gminy (zadania finansowane bezpośrednio z budżetu gminy).
 zadania koordynowane (zadania finansowane ze środków przedsiębiorstw i ze środków
zewnętrznych, będących w dyspozycji organów i instytucji szczebla wyższego).
Harmonogram realizacji poszczególnych zadań, wynikających z niniejszego programu, należy
dostosować do możliwości pozyskiwania środków finansowych. Kolejność realizacji
dopuszcza się wg przyjętych przez Radę Gminy priorytetów.
Tabela nr 18.. Zadania inwestycyjne
Kierunki działań
Opis przedsięwzięcia
Szac. koszt
Źródła
[tys. zł.]
finansowa
lata
nia
realizacji
OCHRONA ZASOBÓW WODNYCH
Cel 1: Ochrona zasobów wodnych i racjonalizacja zużycia wód podziemnych
K1 - Ochrona ujęć
Z1.1 – Przestrzeganie stref ochrony ujęć wód
wód podziemnych
podziemnych i wyznaczenie stref ochrony pośredniej
K2 - Poprawa
Z2.1 - Odbudowa studni i przyłącza w Woli Rakowej
zaopatrzenia w wodę oraz likwidacja starego ujęcia wody w Bukowcu i Woli
do picia i jej jakości Rakowej
Z2.2 – Budowa linii głównej wodociągu w Bukowcu
bd
budżet
gminy
85,
2004 r.
budżet
gminy
78,
2004 r.
budżet
gminy
Z2.3 – Sukcesywna wymiana sieci azbestocement. w:
bd
budżet
- Woli Rakowej, 8,3 km
gminy
- Pałczewie, 3 km
- Wardzyniu, 4,4 km
- Stefanowie, 2 km
- Brójcach, 3 km
Cel 2: Ograniczenie emisji zanieczyszczeń ze źródeł punktowych (obszarów zurbanizowanych)
K1 Z1.1 – Opracowanie koncepcji kanalizacji sanitarnej i
15
budżet
Uporządkowanie
oczyszczalni ścieków dla gminy Brójce
gminy
gospodarki ściekowej
na terenach
Z1.2 - Budowa kanalizacji sanitarnej w Bukowcu,
od 570 do budżet
zabudowy zwartej
wariantowo z budową własnej oczyszczalni ścieków, na 4513 w
gminy,
etapie koncepcji
Z1.3 - Budowa oczyszczalni ścieków w Kurowicach i
kanalizacji sanitarnej dla Kurowic, Karpina, Kotlin,
Brójec
Lipiec 2004
zależności środki UE
od
wariantu
bd
budżet
gminy,
środki UE
58
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Z1.4 – Budowa oczyszczalni ścieków w Woli Rakowej i
kanalizacji sanitarnej dla Woli Rakowej
K2 - Rozwiązywanie Z2.1 - Budowa przydomowych oczyszczalni ścieków
problemu gospodarki
ściekowej na
obszarach zabudowy Z2.2 - Kontrola szczelności szamb
rozproszonej
Z2.3 - Inwentaryzacja przydomowych oczyszczalni
ścieków
budżet
gminy,
środki UE
wg potrzeb budżet
gminy,
środki UE
bd
budżet
gminy
bd
budżet
gminy
bd
Cel 3: Zmniejszenie ładunku zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł przestrzennych
K1 - Ograniczanie
spływu
zanieczyszczeń
azotowych ze źródeł
rolniczych
Z1.1 – Inwentaryzacja źródeł powstawania odchodów
zwierzęcych – fermy, hodowle
bd
budżet
gminy
Z1.2 – Program budowy płyt obornikowych,
zbiorników na gnojówkę i gnojowicę
bd
pomocowe
unijne
Z1.1 – Utrzymanie urządzeń melioracji szczegółowej
bd
Spółka
Wodna w
Brójcach
Z2.1 – Budowa nowych i odtwarzanie starych obiektów
małej retencji np. stawów wiejskich, starorzeczy
bd
WZMiUW
środki
Cel 4: Poprawa bilansu hydrologicznego
K1 - Utrzymanie i
odbud. urządzeń
melioracyjnych
K2 – Rozwój małej
retencji
K3 – Ochrona zlewni Z3.1 – Ochrona źródłowych odcinków rzeki Miazgi,
rzek
źródlisk dopływów Wolbórki i Neru
bd
Łódź
środki
pomocowe
unijne
OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI
Cel 1: Ochrona gleb
K1 - Działania
zmierzające do ident.
zagrożeń degradacji
gleb i rekultywacji
ter. zdegradowanych
K2 - Ochrona gleb
przed erozją i
stepowieniem
Z1.1 - Rekultywacja zanieczyszczonych i
zdegradowanych gleb po składowisku odpadów
przemysłowych w Pałczewie
Ministerstw
bd
o
w ramach
Środowiska,
rządowego
programu środki UE
Z2.1 - Zadrzewianie i zakrzewianie obszarów pól
narażonych na nadmierną erozję i stepowienie
bd
Z2.2 - Odbudowa naturalnych stosunków wodnych
(starorzecza, tereny podmokłe)
bd
budżet
gminy,
rolnicy
budżet
gminy,
WZMiUW
K3 - Podnoszenie
poziomu wiedzy
użytkowników gleb
Lipiec 2004
Z3.1 - Organizowanie szkoleń z zakresu kodeksu
dobrych praktyk rolniczych i rolnictwa ekologicznego
bd
budżet
gminy,
WODR
Łódź,
59
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
OCHRONA POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO
Cel 1: Zmniejszenie zużycia energii
K1 - Wykonanie
termomodernizacji
budynków
użyteczności
publicznej
Z1.1 – Termomodernizacja budynków szkolnych na
terenie gminy
bd
budżet
gminy,
WFOŚiGW
Cel 2: Ograniczenie niskiej emisji
K1 - Wspieranie
inwestycji
polegających na
modernizacji
systemów
ogrzewania
Z 1.1 - Opracowanie planu zaopatrzenia w energię
elektryczną, ciepło oraz paliwa gazowe
20
budżet
gminy
Z1.2 – Modernizacja kotłowni w szkole podstawowej w
Woli Rakowej i Wardzyniu
400
budżet
gminy,
WFOŚiGW
Z1.3 – Wspieranie indywidualnych inwestycji
polegających na zmianie ogrzewania węglowego na
olejowe
do
ustalenia
budżet
Gminy
WFOŚiGW
Cel 3: Wykorzystanie alternatywnych źródeł energii
K1 – Propagowanie
na ter. wiejskich
źródeł energii wyk.
biomasę, energię
słoneczną i wiatru
Z1.1 – Opracowanie pilotażowej dokumentacji
zastosowania np. biomasy do ogrzewania jednego z
obiektów użyteczności publicznej
do
ustalenia
budżet
gminy,
środki
UE
50
budżet
gminy
budżet
gminy
PRZECIWDZIAŁANIE HAŁASOWI
Cel: Poprawa klimatu akustycznego
K1 - Ograniczanie
uciążliwości hałasu
komunikacyjnego i
przemysłowego
Z1.1 – Opracowanie dokumentacji technicznych na
modernizację dróg gminnych w gminie
Z1.2 - Uwzględnianie w miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego informacji o
możliwości wystąpienia uciążliwości hałasowej
bd
OCHRONA ŚRODOWISKA PRZED POLAMI ELEKTROMAGNETYCZNYMI
Cel: Ograniczenie negatywnego wpływu pól elektromagnetycznych
K1 – Działania
zabezpieczające
środowisko przed
oddziaływaniem fal
elektromagnet.
Lipiec 2004
Z1.1 - Umieszczanie w miejscowym planie
zagospodarowania przestrzennego informacji o
lokalizacji obiektów emitujących pola
elektromagnetyczne i o strefach ograniczonego
użytkowania
bd
budżet
gminy
60
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
OCHRONA PRZYRODY, KRAJOBRAZU I WALORÓW KULTUROWYCH
Cel: Prowadzenie polityki proekologicznej na terenie gminy
K1 - Ochrona
walorów
przyrodniczych
K2 – Prowadzenie
zalesień
Lipiec 2004
Z1.1 – Wejście w skład „KoluszkowskoLubochniańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu” o
pow. 22430 ha, obejmującego swym zasięgiem gminy
Tuszyn, Czrnocin, Będków, Rokiciny, Koluszki i gminy
na wschód od Brójec.
Z1.2 - Współpraca z Wojewódzkim Konserwatorem
Zabytków w zakresie ochrony parków podworskich i
wiejskich, zabytków architektury oraz ochrona
stanowisk archeologicznych
Z1.3 - Uwzględnianie w miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego gminy obszarów
cennych pod względem przyrodniczym
Z2.1 - Prowadzenie studiów i analiz z zakresu
zagospodarowania i planowania przestrzennego w tym
obszarów do zalesiania (grunty kl.VI, Viz, nieużytki,
grunty zdewastowane i zdegradowane)
Z2.2 – Uwzględnianie w miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego terenów
przeznaczonych do zalesiania
Z2.3 – Zalesianie gruntów łącznie o powierzchni około
18 ha (5ha we wsi Bukowiec – własność prywatna, 2 ha
we wsi Bukowiec i 11 ha w Pałczewie – grunty
komunalne lub inne niepaństwowe, 12,5 ha
powyrobiskowych, zrekultywowanych terenów w
Pałczewie)
bd
budżet
wojew.,
śr.
pomocowe
UE
bd
bd
budżet
gminy,
fund. ochr
środowisk
budżet
gminy,
bd
budżet
gminy,
bd
budżet
gminy
bd
budżet
gminy
WFOŚiGW
61
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
7.
7.1.
MONITORING I OCENA REALIZACJI PROGRAMU
Monitoring
Monitoring dostarcza informacji, w oparciu o które można ocenić, czy stan środowiska ulega
polepszeniu czy pogorszeniu, a także jest podstawą oceny efektywności wdrażania polityki
środowiskowej. Rozróżniamy dwa rodzaje monitoringu:
 jakości środowiska,
 polityki środowiskowej.
Obydwa rodzaje są ze sobą ściśle powiązane. Monitoring jakości środowiska jest
wykorzystywany w definiowaniu polityki ochrony środowiska. Prowadzony jest przez
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Łodzi. Obejmuje wszystkie sektory
środowiska: powietrze, wody powierzchniowe i podziemne, powierzchnię ziemi. Ponadto
monitoringiem objęte jest wytwarzanie odpadów, stan wody pitnej, poziom hałasu,
oczyszczalnie ścieków.
W okresie wdrażania niniejszego programu, monitoring także będzie wykorzystywany w celu
uaktualnienia i zwiększenia efektywności polityki środowiskowej poprzez zbieranie,
analizowanie i udostępnianie danych dotyczących jakości środowiska i zachodzących w nim
zmian.
Informacja o stanie środowiska jest niezbędna do ustanawiania priorytetów ochrony
środowiska, egzekwowania i przestrzegania przepisów ochrony środowiska. Powinna służyć
zarówno podejmującym decyzje, jak i społeczeństwu, sektorowi prywatnemu, pozarządowym
organizacjom ekologicznym i wszystkim zainteresowanym grupom.
Wdrażanie Programu ochrony środowiska będzie także podlegało monitoringowi, tzn.
regularnej ocenie i określeniu:
 stopnia wykonania działań,
 stopnia realizacji przyjętych celów,
 ocenę rozbieżności pomiędzy przyjętymi celami i działaniami a ich wykonaniem,
 ustaleniu przyczyn tych rozbieżności.
Koordynator Programu będzie oceniał co dwa lata stopień jego wdrożenia. W latach 20042005 na bieżąco, będzie monitorowany postęp w zakresie wdrażania zdefiniowanych działań,
a pod koniec 2005 roku nastąpi ocena rozbieżności między celami zdefiniowanymi w
Programie i analiza przyczyn tych rozbieżności. Wyniki oceny będą stanowiły wkład dla
następnego Programu, w którym zostaną zdefiniowane działania na lata 2006-2010, z
uszczegółowieniem działań na lata, tj. 2006 i 2007. Ten cykl będzie się powtarzał co dwa lata,
co zapewni uaktualnienie strategii krótkoterminowej co cztery lata i polityki długoterminowej
co sześć lat.
7.2.
Mierniki oceny realizacji Programu
Do szczególnie ważnych wskaźników stopnia realizacji "II Polityki ekologicznej państwa"
należy zaliczyć:
 ocenę dotrzymania norm jakości poszczególnych komponentów środowiska, określonych
wymogami prawnymi,
Lipiec 2004
62
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 stopień zmniejszenia różnicy (w %) między faktycznym zanieczyszczeniem środowiska
(np. depozycją lub koncentracją poszczególnych zanieczyszczeń), a naukowo
uzasadnionym zanieczyszczeniem dopuszczalnym (ładunkiem krytycznym),
 stopień zmniejszenia zużycia energii, surowców i materiałów na jednostkę produkcji oraz
stopień zmniejszenia całkowitych przepływów materiałowych w gospodarce,
 stopień zmniejszenia ilości wytwarzanych odpadów i emitowanych zanieczyszczeń w
przeliczeniu na jednostkę dochodu narodowego lub wielkość produkcji,
 stosunek uzyskiwanych efektów ekologicznych do ponoszonych nakładów (dla oceny
programów i projektów inwestycyjnych w ochronie środowiska),
 poprawa techniczno-ekologicznych charakterystyk materiałów, urządzeń, produktów (np.
zawartości ołowiu w benzynie, poziomu hałasu w czasie pracy samochodu itp.).
Poza wymienionymi głównymi wskaźnikami przy ocenie skuteczności realizacji programu
mogą być stosowane wskaźniki szczegółowe stanu środowiska:
 zmniejszenia ładunku zanieczyszczeń odprowadzanych do wód powierzchniowych,
poprawy jakości wód płynących, stojących i wód podziemnych, poprawy jakości wody do
picia oraz spełnienia przez wszystkie rodzaje wód wymagań jakościowych
obowiązujących w Unii Europejskiej;
 poprawy jakości powietrza - zmniejszenia emisji zanieczyszczeń do powietrza;
 zmniejszenia uciążliwości hałasu wzdłuż tras komunikacyjnych;
 zmniejszenia ilości wytwarzanych i składowanych odpadów;
 ograniczenia degradacji gleb, likwidacji starych składowisk odpadów, zwiększenia skali
przywracania obszarów bezpośrednio lub pośrednio zdegradowanych przez działalność
gospodarczą do stanu równowagi ekologicznej, ograniczenia pogarszania się jakości
środowiska w jednostkach osadniczych;
 wzrostu lesistości gminy;
 kształtowania estetycznego krajobrazu zharmonizowanego z otaczającą przyrodą;
Wskaźnikami pośrednimi stopnia realizacji programu będą wskaźniki społecznoekonomiczne:
 poprawy stanu zdrowia obywateli, mierzonego przy pomocy takich mierników jak
długość życia, spadek umieralności niemowląt, spadek zachorowalności,
 corocznego przyrostu netto miejsc pracy w wyniku realizacji przedsięwzięć ochrony
środowiska;
 spójności i efektywności działań w zakresie monitoringu i kontroli;
 zakresu i efektów działań edukacyjnych oraz stopnia udziału społeczeństwa w procesach
decyzyjnych.
Lipiec 2004
63
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
8.
MATERIAŁY WYKORZYSTANE W OPRACOWANIU
 Program ochrony środowiska dla województwa łódzkiego, Politechnika Łódzka, lipiec













2003 r.
Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim w 2002 r., WIOŚ 2003
Program ochrony środowiska dla powiatu łódzkiego wschodniego, GIG, Katowice 2003
Plan gospodarki odpadami dla powiatu łódzkiego wschodniego, GIG, Katowice 2003
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Brójce,
Koncepcja kanalizacji sanitarnej dla wsi Bukowiec, ESO, Łódź 2001
Kodeks dobrej praktyki rolniczej, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwo
Środowiska - Warszawa, 2002
Poradnik gospodarowania odpadami
Rocznik Statystyczny, GUS, Warszawa
Wytyczne sporządzania programów ochrony środowiska na szczeblu regionalnym i
lokalnym, Ministerstwo Środowiska, Warszawa, 2002
Zalesianie terenów porolnych - praca zbiorowa pod redakcją A. Gorzelaka, Warszawa
1999 r.
Materiały Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi
Ankieta wypełniona w Urzędzie Gminy Brójce
Wizja lokalna
Lipiec 2004
64
EKO-EFEKT Sp. z o.o.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
ul. Modzelewskiego 58A/89
DLA
02-679 WARSZAWA
GMINY BRÓJCE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
9. ZAŁĄCZNIKI
Załącznik nr 1
 Pozwolenia wodnoprawne dla ujęć wody, wyniki badań wody
Załącznik nr 2
 3 decyzje na świadczenie usług w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i
transportu nieczystości ciekłych
Załącznik nr 3
 Inwentaryzacja złóż kopalin, POLGEOL S.A., Łódź 2002
Załącznik nr 4
 Spis obiektów w ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków
Załącznik nr 5
 Ankieta do Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych
Załącznik nr 6
 Możliwości dofinansowania inwestycji z zakresu ochrony powietrza
Załącznik nr 7
 Działania edukacyjno-informacyjne
Załącznik nr 8
 Fundusze strukturalne + WFOSiGW
 Fundusz spójności
 NFOŚiGW
 EKOFUNDUSZ
Lipiec 2004
65
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards