„Dylematy etyczno-moralne w praktyce lekarza rodzinnego“ Dr n

advertisement
Dylematy etycznomoralne w
praktyce lekarza
rodzinnego
Dr n. med. Konstanty Radziwiłł
Interdyscyplinarne Sympozjum „Dylematy etycznomoralne w praktyce lekarskiej i lekarskodentystycznej”
Opole, 12 kwietnia 2013 r.
Kodeks Etyki Lekarskiej Kodeks Etyki Lekarskiej z
dnia 2 stycznia 2004 r.
Obowiązkiem lekarza jest respektowanie prawa pacjenta
do świadomego udziału w podejmowaniu decyzji
dotyczących jego zdrowia. Informacja mu udzielona
powinna być sformułowana w sposób dla niego zrozumiały.
Postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze
wymaga zgody pacjenta. Jeżeli pacjent nie jest zdolny do
świadomego wyrażenia zgody, powinien ją wyrazić jego
przedstawiciel ustawowy lub osoba faktycznie opiekująca
się pacjentem.
W przypadku osoby niepełnoletniej lekarz powinien starać
się uzyskać także jej zgodę, o ile jest ona zdolna do
świadomego wyrażenia tej zgody.
Wszczęcie postępowania diagnostycznego, leczniczego i
zapobiegawczego bez zgody pacjenta może być
dopuszczone tylko wyjątkowo w szczególnych
przypadkach zagrożenia życia lub zdrowia pacjenta lub
innych osób.
Kodeks Etyki Lekarskiej Kodeks Etyki Lekarskiej z
dnia 2 stycznia 2004 r.
Badanie bez wymaganej zgody pacjenta lekarz może
przeprowadzić również na zlecenie organu lub instytucji
upoważnionej do tego z mocy prawa, o ile nie stwarza ono
nadmiernego ryzyka zdrowotnego dla pacjenta.
W razie nieuzyskania zgody na proponowane
postępowanie lekarz powinien nadal, w miarę możliwości,
otaczać pacjenta opieką lekarską.
Lekarz może nie informować pacjenta o stanie jego
zdrowia bądź o leczeniu, jeśli pacjent wyraża takie
życzenie. Informowanie rodziny lub innych osób powinno
być uzgodnione z chorym.
W przypadku chorego nieprzytomnego lekarz może
udzielić dla dobra chorego, niezbędnych informacji osobie,
co do której jest przekonany, że działa ona w interesie
chorego.
Kodeks Etyki Lekarskiej Kodeks Etyki Lekarskiej z
dnia 2 stycznia 2004 r.
W przypadku pacjenta niepełnoletniego lekarz ma
obowiązek informowania jego przedstawiciela
ustawowego lub opiekuna faktycznego.
W razie niepomyślnej dla chorego prognozy lekarz
powinien poinformować chorego o niej z taktem i
ostrożnością. Wiadomość o rozpoznaniu i złym
rokowaniu może nie zostać choremu przekazana
tylko w przypadku, jeśli lekarz jest głęboko
przekonany, iż jej ujawnienie spowoduje bardzo
poważne cierpienie chorego lub inne niekorzystne dla
zdrowia następstwa; jednak na wyraźne żądanie
pacjenta lekarz powinien udzielić pełnej informacji.
USTAWA z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza
i lekarza dentysty
Lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych
świadczeń zdrowotnych po wyrażeniu zgody przez pacjenta.
Jeżeli pacjent jest małoletni lub niezdolny do świadomego
wyrażenia zgody, wymagana jest zgoda jego przedstawiciela
ustawowego, a gdy pacjent nie ma przedstawiciela
ustawowego lub porozumienie się z nim jest niemożliwe zezwolenie sądu opiekuńczego.
Na przeprowadzenie badania takiej osoby może wyrazić
także opiekun faktyczny.
W przypadku osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej zgodę
wyraża przedstawiciel ustawowy tej osoby. Jeżeli osoba taka
jest w stanie z rozeznaniem wypowiedzieć opinię w sprawie
badania, konieczne jest ponadto uzyskanie zgody tej osoby.
Jeżeli pacjent ukończył 16 lat, wymagana jest także jego
zgoda.
USTAWA z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach
lekarza i lekarza dentysty
Jeżeli małoletni, który ukończył 16 lat, osoba
ubezwłasnowolniona albo pacjent chory psychicznie lub
upośledzony umysłowo, lecz dysponujący dostatecznym
rozeznaniem, sprzeciwia się czynnościom medycznym,
poza zgodą jego przedstawiciela ustawowego lub opiekuna
faktycznego albo w przypadku niewyrażenia przez nich
zgody wymagane jest zezwolenie sądu opiekuńczego.
Zgoda może być wyrażona ustnie albo nawet poprzez takie
zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości
wskazuje na wolę poddania się proponowanym przez
lekarza czynnościom medycznym.
Jeżeli taki pacjent nie ma przedstawiciela ustawowego ani
opiekuna faktycznego albo porozumienie się z tymi
osobami jest niemożliwe, lekarz po przeprowadzeniu
badania może przystąpić do udzielania dalszych
świadczeń zdrowotnych dopiero po uzyskaniu zgody sądu
opiekuńczego.
Przykład I
Ojciec z 18-miesięcznym zdrowym synem
zgłasza się do LR na szczepienie przeciw DTP,
Polio i H. influenzae
Chłopiec płacze, głośno protestuje, wyrywa się
Z poprzednich wizyt LR wie, że matka jest
przeciwna szczepieniom i podejrzewa, że ojciec
nie uzgodnił wizyty z żoną (LR wie, że mieszkają
osobno i dziecko mieszka raz u niego, raz u niej)
PROBLEM: brak zgody dziecka, brak zgody
(prawdopodobnie sprzeciw) jednego z rodziców,
procedura obowiązkowa z punktu widzenia prawa
Przykład II
Matka zgłasza się do LR z 6-letnią wysoko
gorączkującą córką skarżącą się na ból gardła
Dziewczynka zaciska szczęki nie chcąc otworzyć
ust; przy próbie użycia siły wyrywa się, kopie
LR pamięta, że dziewczynka zawsze tak się
zachowuje przy matce; z innymi osobami (ojciec,
babcia) poddawała się badaniu bez sprzeciwu
PROBLEM: brak zgody dziecka
Przykład III
Do LR zgłasza się sama 16-letnia dziewczynka
Na prośbę LR o przyjście z kimś z rodziców mówi, że
od 2 dni ma męczące objawy dyzuryczne, które
nawracają od kilku miesięcy, a krępuje się w tej
sprawie ojca (matka przebywa na dłuższym
wyjeździe za granicą)
LR podejrzewa, że dziewczynka współżyje seksualnie
PROBLEM: brak zgody rodziców, intymny charakter
dolegliwości
Przykład IV
Do LR zgłasza się 30-letni mężczyzna z objawami ciężkiej
ostrej infekcji dróg oddechowych
LR rozpoznaje odoskrzelowe zapalenie płuc, przy okazji
dowiaduje się, że pacjent od kilku miesięcy jest pod opieką
poradni chorób zakaźnych z powodu zakażenia HIV; z
wywiadu wynika, że pacjent nie poinformował o tym swojej
żony, ale podczas współżycia seksualnego zawsze używa
prezerwatywy
Żona chorego jest także podopieczną LR
PROBLEM: brak zgody chorego na informowanie kogokolwiek
o jego zdrowiu; bezpieczeństwo żony pacjenta
Przykład V
LR wizytując w domu 80-letniego niedosłyszącego
chorego, którego kondycja znacznie pogorszyła się od 2
dni
LR po zbadaniu chorego rozpoznaje poważne zaostrzenie
przewlekłej niewydolności serca i sądzi, że najlepszym
rozwiązaniem dla pacjenta jest hospitalizacja
Zanim pacjent zorientował się w rozpoznaniu i opinii
lekarza (kłopoty komunikacyjne) interweniuje jego córka –
prosi o nie informowanie pacjenta o jego stanie i
kategorycznie sprzeciwia się hospitalizacji
PROBLEM: trudności komunikacyjne z pacjentem, brak zgody
opiekuna faktycznego na informowanie chorego i proponowane
postępowanie
Przykład VI
Do LR zgłasza się 69-letnia pacjentka z córką i
okazuje wynik badania ultrasonograficznego
wskazującego na obecność guza tarczycy o cechach
złośliwości
Na propozycję LR skierowania do onkologa z dużym
prawdopodobieństwem konieczności operacji
pacjentka nie wyraża zgody; LR odnosi wrażenie, że
pacjentka nie jest samodzielna i podejmuje decyzję
„sterowana” przez córkę
PROBLEM: brak zgody pacjentki; silny wpływ obecnej
przy rozmowie córki pacjentki
Przykład VII
Do LR zgłasza się 86-letni wszechstronnie przebadany i
regularnie leczony pacjent (dobrze uregulowana cukrzyca,
uregulowane nadciśnienie tętnicze, stwierdzone niewielkie
zmiany miażdżycowe w tętnicach domózgowych nie
wpływające istotnie na przepływ) powtarzając od lat
zgłaszane skargi na gorszą kondycję intelektualną, częstsze
zapominanie, trudności z koncentracją, okresową labilność
emocjonalną
LR znając dobrze chorego widzi stabilność zgłaszanych
skarg i stanu chorego
Nie potrafiąc znaleźć skutecznego środka na zgłaszane
przez pacjenta dolegliwości LR rozważa zalecenie jakiegoś
preparatu o charakterze placebo
PROBLEM: oczekiwanie skutecznego leczenia przez chorego;
bezradność terapeutyczna LR
Przykład VIII
Do LR zgłasza się 28-letnia pacjentka z prośbą o
przepisanie (kontynuację) tabletek
antykoncepcyjnych twierdząc, że kończy właśnie
opakowanie, a jej lekarz ginekolog jest
nieobecny.
LR jest praktykującym katolikiem i jego sumienie
nie pozwala mu na zalecanie antykoncepcji.
PROBLEM: sytuacja uzasadniająca skorzystanie z
klauzuli sumienia
Przykład IX
LR ma plan rozbudowy swojej przychodni i stara
się o lokal w budynku gminy; w najbliższym
czasie decyzję w tej sprawie ma podjąć wójt.
Do LR zgłasza się 20-letnia studentka, córka
wójta z prośbą o wystawienie zwolnienia z zajęć
WF za cały ubiegły semestr, twierdząc, że
wprawdzie nie przychodziła do lekarza, ale
często czuła się zbyt słaba, aby w nich
uczestniczyć.
PROBLEM: konflikt interesów
Wyzwania Lekarza
Rodzinnego
Szacunek dla podmiotowości chorego (informowanie,
uzyskiwanie świadomej zgody, zapewnienie
warunków intymności)
Szacunek dla opiekunów
Komunikacja (dostosowanie się do możliwości
chorego i opiekunów)
Czas
Klauzula sumienia
Konflikt interesów
Bardzo dziękuję za
zaproszenie
i za uwagę.
Dr n. med. Konstanty Radziwiłł
[email protected]
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards