Pogoda_i_zroznicowan..

advertisement
Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej
Portalu www.szkolnictwo.pl
Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą być wykorzystywane przez jego Użytkowników wyłącznie
w zakresie własnego użytku osobistego oraz do użytku w szkołach podczas zajęć dydaktycznych. Kopiowanie, wprowadzanie zmian, przesyłanie, publiczne odtwarzanie
i wszelkie wykorzystywanie tych treści do celów komercyjnych jest niedozwolone. Plik można dowolnie modernizować na potrzeby własne oraz do wykorzystania
w szkołach podczas zajęć dydaktycznych.
POGODA I ZRÓŻNICOWANIE
KLIMATYCZNE ŚWIATA
Justyna Drop
Pogoda





Pogoda jest to ogół zjawisk fizycznych w troposferze występujących w danej chwili lub
w ciągu pewnego czasu nad danym obszarem lub w danym punkcie.
Termin pogoda może odnosić się do:
pojedynczych minut, godzin, dni a nawet pór roku.
Pogoda zmienia się w czasie i w przestrzeni
Meteorologicznymi elementami pogody są:
a) temperatura,
b) wilgotność powietrza,
c) ciśnienie atmosferyczne
d) wiatr
e) zachmurzenie nieba
f) opady atmosferyczne
g) nasłonecznienie
O określonym typie pogody mówi się wówczas, gdy przez kilka lub kilkanaście godzin, a
nawet dni utrzymuje się podobny zespół elementów pogody.
•
Temperatura należy do głównych składników pogody. Najważniejszym źródłem ciepła i
światła jest promieniowanie słoneczne. Powietrze staje się cieplejsze, gdy do powierzchni
gruntu dotrze odpowiednio dużo energii słonecznej.
• Do najważniejszych czynników warunkujących ilość energii zaliczamy:
1. Kąt padania promieniowania słonecznego na powierzchnię Ziemi.
Promienie słoneczne docierają do naszej planety pod różnym kątem. W rejonie równika kąt ten
zbliżony jest do 90o i dlatego jest tam najcieplej. W rejonie biegunów kąt ten jest najmniejszy.
W letnim półroczu kąt ten mierzy od 0 do 23o 27’, natomiast w półroczu zimowym Słońce w
ogóle nie wschodzi ponad linię widnokręgu; stąd też w rejonie biegunów jest najzimniej.
Ponadto w ciągu doby kat padania promieni słonecznych na danym obszarze ulega zmianom. O
wschodzi Słońca kąt ten jest najmniejszy i wtedy temperatura jest najniższa. W południe, gdy
Słońce znajduje się najwyżej powietrze się ociepla. Wieczorem temperatura się obniża, bo
Słońce jest nisko.
Szerokość
geograficzna
0oC
10oC
20oC
30oC
40oC
50oC 60oC 70oC
Średnia
temperatura
powietrza
+27oC
+26oC
+24oC
+20oC
+14oC
+6oC -2oC
80oC
90oC
-10oC -20oC -25oC
2. Stopień zachmurzenia atmosferycznego
Chmury w dużym stopniu potrafią ograniczyć przepływ energii. Warstwa chmur
zatrzymuje znaczną część energii słonecznej, stąd w dni pochmurne jest chłodniej. Te
same chmury również uniemożliwiają ucieczkę ciepła w kosmos z powierzchni Ziemi.
Pochmurne noce są znacznie cieplejsze niż noce z gwiaździstym niebem. Z tego samego
powodu w bezchmurną pogodę jest dużo cieplej w dzień ale noce są już chłodne. Obszary
bezchmurne występują najczęściej na obszarach pustynnych dlatego tam jest gorąco w
dzień a noce są mroźne.
3. Czas oświetlenia powierzchni Ziemi przez Słońce
Na temperaturę powierzchni Ziemi wpływa również długość trwania dnia i nocy. Im
dłuższy dzień tym więcej energii dotrze do powierzchni Ziemi, a wtedy będzie cieplej.
Jesienią dzień trwa krócej niż noc i jest coraz zimniej, bo z dnia na dzień Ziemia traci
więcej ciepła nocą, niż go otrzymuje za dnia. Wiosna dzień jest dłuższy od nocy i z dnia
na dzień robi się coraz cieplej.
Podstawowe typy pogody nad obszarem Polski
1. Pogoda typu cyklonalnego pochodzenia północnoatlantyckiego;
cechuje ją duże zachmurzenie i duża wilgotność powietrza, małe dobowe wahania temperatury i
silne wiatry. Pojawia się latem i zimą, jest bardzo chwiejna.
2. Pogoda typu antycyklonalnego
w odmianie ciepłej, pochodząca z rejonów Azorów, bądź północno-wschodniej Afryki, Azji
Mniejszej i Bałkanów. Pojawia się niemal wyłącznie latem i odznacza się małą wilgotnością,
upalnymi dniami i ciepłymi nocami;
w odmianie zimnej występującej głównie w półroczu zimowym. Pochodzi z Europy wschodniej
oraz znad Nowej Ziemi i Morza Barentsa. Charakteryzuje się dużym nasłonecznieniem, czasem
występują wysoko zalegające mgły, ponad którymi powietrze jest przejrzyste.
3. Pogoda „wiosenna”
pojawia się gdy nad ciepły już ląd wkracza chłodna, wilgotna masa powietrza znad Morza
grenlandzkiego. Silna jest wówczas turbulencja powietrza i częste przelotne opady chłodnego
deszczu, mokrego śniegu lub krupy.
4. Pogoda deszczów nawalnych
występuje latem; związana jest z oddziaływaniem niżów barycznych znad Morza Śródziemnego
bądź Morza Czarnego. Dają one silne deszcze przemieszczające się z południowego zachodu lub
południowego wschodu. Im dalej na północ tym intensywność deszczów maleje.
Klimat
•
•
Klimat jest to wieloletni, normalny dla danego miejsca na powierzchni Ziemi przebieg stanów
pogody.
W celu określenia klimatu wykorzystuje się pomiary i obserwacje meteorologiczne przynajmniej
z okresu 10 lat.
Szerokość
geograficzna
Pokrycie
powierzchni
Ziemi
Wysokość
n.p.m
KLIMAT
Ukształtowanie
terenu
Rozmieszczenie
lądów i mórz
Prądy
oceaniczne
Czynniki geograficzne kształtujące klimat
Charakterystyka czynników klimatotwórczych
 szerokość geograficzna - na obszarach o niskich szerokościach geograficznych
(między zwrotnikami) występuje zwiększone usłonecznienie, co powoduje
podwyższenie temperatury; z kolei w rejonie wysokich szerokości geograficznych
(strefy okołobiegunowe) usłonecznienie jest małe i stąd niskie tam temperatury;
jest to wynikiem różnego kąta padania promieni słonecznych – im jest on większy tym
Ziemia bardziej się ogrzewa;
 Prądy oceaniczne – woda w morzach i oceanach przemieszcza się, tworząc wielkie
wewnętrzne „rzeki” , które przenoszą z miejsca na miejsce ciepłe lub zimne masy
wody. Są one odpowiedzialne za przenoszenie ciepła lub zimna z jednych rejonów
Ziemi do drugich. Ciepłe prądy morskie wpływają na klimat wybrzeży i znacznych
części kontynentów obok których przepływają. Zimne prądy niosą ochłodzenie
klimatu. Dodatkowo ciepłe prądy zwiększają ilość opadów na wybrzeżach a zimne
redukują opady.
• Oddziaływanie lądów i mórz - czynnik ten ma wpływ na ilość i rozkład opadów w ciągu roku
oraz wielkość temperatury powietrza. Zbiorniki wodne łagodzą klimat. Podczas chłodniejszej części
roku nad wodą jest cieplej. Amplitudy temperatur nie są duże, zarówno roczne, jak i dobowe.
Im dalej od oceanu, tym mniej opadów. Temperatura latem wzrasta a zimą bardzo mocno maleje.
Takie cechy klimatyczne związane z dużą odległością od oceanów nazywamy kontynentalizmem
klimatu.
• Wysokość nad poziomem morza i ukształtowanie terenu - im wyżej tym jest chłodniej i więcej
opadów. Wraz ze wzrostem wysokości następuje : spadek ciśnienia atmosferycznego, spadek
temperatury, wzrost opadów. Przy bardzo dużych wysokościach ilość opadów się zmniejsza,
ponieważ szczyty gór mogą wznosić się ponad zalegające w danym rejonie warstwy chmur. Pasma
górskie mogą wpływać na zmianę kierunku przepływu mas powietrza. Im są wyższe i potężniejsze,
tym im wpływ na klimat regionów leżących w bezpośredniej bliskości jest wyraźniejszy.
• Pokrywa powierzchni Ziemi – szata roślinna również ma wpływ na klimat. Roślinność zmniejsza
wahania dobowej temperatury powietrza oraz wpływa na wzrost jego wilgotności. Brak roślinności
ma skutek odwrotny. Wahania temperatury w ciągu doby są większe, w dzień jest bardzo ciepło, a
nocą zimno. Na obszarach pozbawionych szaty roślinnej też jest sucho.
Pokrywa lodowa i śnieżna silnie odbija promieniowanie słoneczne w dzień więc powierzchnia Ziemi
bardzo słabo się nagrzewa. Natomiast nocą następuje silne oziębianie otoczenia. Wiosną podczas
topnienia śniegu i lodu pochłaniana jest duża ilość ciepła z otoczenia. Z tego powodu, mimo trwania
długich dni, wczesną wiosną nadal jest zimno.
Wpływ człowieka na klimat
•
•
W ciągu ostatnich 50 lat, po raz pierwszy w historii stało się dla nas jasne, że aktywność
człowieka zmienia środowisko całej planety; stwarzamy problemy o zasięgu już nie tylko
lokalnym, lecz również globalnym. Jednym z takich globalnych problemów jest ryzyko
niebezpieczeństwo występowania zmian klimatu wywołanych działalnością człowieka, znane
pod nazwą globalnego ocieplenia.
Globalne zmiany klimatu
Zmiany klimatu wywołane działalnością człowieka są spowodowane emisją gazów
cieplarnianych do atmosfery. Pochodzą one z wielu źródeł, takich jak: fabryki i rolnictwo,
elektrownie, samochody i samoloty. Gazy cieplarniane zmieniają klimat Ziemi, zwiększając
natężenie efektu cieplarnianego - naturalnego zjawiska, w którym para wodna, dwutlenek
węgla oraz inne gazy obecne w atmosferze, pozwalają przedostać się promieniom
słonecznym do powierzchni Ziemi, lecz potem pochłaniają ogromną część tej energii,
wypromieniowywanej z powrotem przez ziemię, ale w postaci ciepła. Gdyby nie gazy
cieplarniane, energia ta trafiałaby w przestrzeń kosmiczną. Gdyby nie naturalny efekt
cieplarniany, średnia temperatura Ziemi wynosiłaby około (-18°C), a ziemia nie nadawałaby
się do zamieszkania.
Również za sprawą człowieka temperatura powietrza w miastach jest wyraźnie wyższa od
temperatury obszarów otaczających je. Latem różnice te są kilku stopniowe, od 3-4oC, ale
zimą przy bardzo dużych mrozach mogą sięgać 10oC i więcej. Dzieje się tak dlatego, że
ogrzewamy nasze domy a one oddają ciepło powietrza wokół nich. Latem drogi i mury
również się ogrzewają i oddają ciepło otoczeniu.
Miasto zbudowane jest przede wszystkim z betonu, asfaltu, cegły, czy kamienia. Ponieważ
temperatura powietrza w danym miejscu w dużej mierze zależy od rodzaju powierzchni
(pokrycia terenu) - temperatura w mieście jest wyższa niż na terenie pozamiejskim.
Tworzeniu się tzw. miejskiej wyspy ciepła sprzyjają też m.in. duża liczba mieszkańców i
emisja ciepła antropogenicznego.
Miejska wyspa ciepła – Nowy Jork
Główne strefy klimatyczne
Strefa klimatów
równikowych
• Wysokie, średnie miesięczne temperatury powietrza występujące stale
w ciągu całego roku. Przekraczają one +20oC . W tej strefie jest zawsze
bardzo ciepło, dużo cieplej niż w najgorętszym miesiącu w Polsce
• Występują tu pory deszczowe, które wiążą się z górowaniem Słońca
w zenicie (efektem tego są codzienne deszcze zenitalne).
Strefa klimatów
podzwrotnikowych
• Nie występują tu ujemne średnie miesięczne temperatury powietrza,
czyli nie ma klimatycznej zimy. Temperatury najchłodniejszych miesięcy
są dodatnie a najcieplejsze osiągają wartości znacznie powyżej 20oC.
• Opady występują tu przeważnie w półroczu chłodnym
Strefa klimatów
zwrotnikowych
Strefa klimatów
umiarkowanych
Strefa klimatów
okołobiegunowych
• Ma wyraźne zróżnicowanie średnich miesięcznych temperatur
powietrza. W najchłodniejszych miesiącach temp. Powietrza może
spaść nawet do +12oC. W najcieplejszych miesiącach jest upalnie,
średnie temp przekraczają 20oC a nawet 30oC
• Jest najbardziej zróżnicowaną strefą klimatyczną. Amplituda roczna
temp. Powietrza może być bardzo duża. Temperatury najcieplejszych
miesięcy mieszczą się w granicach od 12 do 20oC a w miesiącach
najzimniejszych wahają się od ok. 0oC do -30oC. Występują w niej
wszystkie klimatyczne pory roku.
• W najcieplejszych miesiącach temp. Może, ale nie musi wzrastać
powyżej 0oC . Nie ma tu klimatycznego lata, najcieplejszy okres to tzw.
Lato polarne, które odpowiada warunkom jakie mamy w Polsce w
marcu.
Strefy klimatyczne na Ziemi
równikowa
podzwrotnikowa
równikowa
zwrotnikowa
podzwrotnikowa
umiarkowana
polarna
Odmiany klimatów w strefie równikowej
•
•
W strefie klimatu równikowego wyróżniamy 2 główne odmiany klimatu:
Klimat równikowy wybitnie wilgotny przy całorocznych wysokich temperaturach występują
obfite opady – deszcze zenitalne. Panują tu bardzo korzystne warunki do rozwoju bujnej
roślinności, która tworzy wiecznie zielone, wilgotne lasy równikowe
•
Klimat podrównikowy – czyli klimat równikowy okresowo suchy. Opady występują tylko w
części roku (pora deszczowa). W pozostałym czasie (pora sucha) opadów prawie nie ma. W tych
warunkach najlepiej radzą sobie trawy sukulenty – rośliny gromadzące wodę w
wyspecjalizowanych tkankach, np. łodygach, liściach w celu przetrwania długiego okresu suszy.
Wśród nich najbardziej znane są baobaby i akacje. Rosliny te tworzą sawannę.
Odmiany klimatów w strefie zwrotnikowej
Zwrotnikowy
wilgotny
Zwrotnikowy
monsunowy
Zwrotnikowy suchy i
wybitnie suchy
– przypomina klimat
Występują bardzo
obfite opady w części
roku(monsun letni), a
w pozostałej jest
sucho (monsun
zimowy)
Odznacza się skrajnie
małymi opadami,
poniżej 200 mm
rocznie
równikowy wybitnie
wilgotny, ale jest trochę
chłodniejszy. Opady są
obfite przez cały rok.
Rozwija się tu bujna
roślinność – wilgotne
lasy zwrotnikowe,
podobne do tych, które
są na równiku.
Odmiany klimatów w strefie podzwrotnikowej
•
Klimat podzwrotnikowy kontynentalny opady są niewielkie, klimat jest suchy. Występują tu
duże różnice między temperaturami w ciągu dnia. Suchy klimat uniemożliwia tworzenie roślinności.
Poza ubogimi trawami i sukulentami nie rośnie tu nic więcej. Jest to obszar pustyń i półpustyń.
•
Klimat podzwrotnikowy morski nazywany także śródziemnomorskim. Jest ciepły z całorocznymi
opadami, choć w najgorętszych miesiącach są one bardzo małe. Lata są gorące i suche, zimy
łagodne. Klimat ten spotykamy najczęściej nad morzami lub oceanami. W klimacie tym występuje
makia- czyli suche, kolczaste i twardolistne zarośla, roślinność krzewiasta z niewielkimi drzewami i
ziołami.
Odmiany klimatów w strefie umiarkowanej
Klimat umiarkowany ciepły morski
• Obfite opady są całoroczne, z przewagą jesienią i zimą. Zimy są łagodne
• Rozwijają się lasy liściaste, które niestety są wycinane, a tereny na których
rosły przeznacza się pod uprawę.
Klimat umiarkowany ciepły kontynentalny
• Większe wahania temperatury w ciągu roku
• Opady są całoroczne, z przewagą w ciepłym okresie; roślinność ma w tym
klimacie trudne warunki do rozwoju. Zimy są mroźne a lata zbyt suche,
najlepiej radzą tu sobie trawy, rośliny cebulkowe i zioła
Klimat umiarkowany chłodny
• Opady są niewielkie, całoroczne, z przewagą w ciepłym półroczu. Klimat ten
jest bardziej wilgotny, ze względu na mniejsze parowanie spowodowane
niższymi temperaturami. Zima jest długa i bardzo mroźna.
• Do takich warunków klimatycznych przystosowały się drzewa iglaste,
tworząc tajgę – lasy iglaste strefy umiarkowanej chłodnej.
Odmiany klimatów strefy okołobiegunowej
•
Klimat subpolarny (podbiegunowy) przez kilka miesięcy lata polarnego występują
temperatury dodatnie. Przez pozostałych 8-9 miesięcy trwa zima polarna. W tym
czasie panuje też noc polarna. Warunki dla rozwoju rolnictwa są bardzo trudne. Mogą
rosnąć jedynie mchy, porosty, rośliny zielne – w tym trawy i krzewinki. Tworzą one
tundrę.
•
Klimat polarny właściwie nie występują tu temperatury dodatnie. Rok dzieli się na
dzień polarny –kiedy Słońce jest stale nad horyzontem i noc polarną – Słońce nie
wschodzi w ogóle.
Klimatogramy
•
•
•
Klimatogram jest to graficzny diagram służący do zilustrowania cech klimatu dla danego
miejsca.
Klimatogram może prezentować roczny przebieg wybranych elementów klimatu, np. opadu i
temperatury, albo zależność dwóch elementów od siebie.
A) strefa równikowa
Klimatogramy prezentujące roczny przebieg temperatury i opadów pomagają w odczytaniu
podstawowych informacji dotyczących klimatu danej strefy. Analizując np. klimat podrównikowy
suchy w strefie równikowej widzimy, iż temperatura powietrza utrzymuje się przez cały rok powyżej
20oC, a w miesiącu kwietniu, maju i czerwcu jest ponad 30oC. Natomiast największe opady są w
miesiącu sierpniu i wynoszą 200 mm, ale ogólnie opadów w ciągu całego jest niewiele, w
miesiącach: styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, październik, listopad i grudzień opady są dużo
mniejsze niż 50 mm
Przykłady klimatogramów w innych strefach
B) Strefa podzwrotnikowa
C) Strefa zwrotnikowa
D) Strefa umiarkowana
E) Strefa okołobiegunowa
Klimaty astrefowe
•
•
•
Jeżeli większy wpływ na klimat maja takie czynniki jak rozkład mórz i lądów, wysokość nad
poziomem morza, ukształtowanie powierzchni, odległość od morza, prądy morskie, szata
roślinna i działalność człowieka mówimy o klimacie astrefowym.
Klimaty astrefowe to przede wszystkim górska i monsunowa odmiana różnych typów
klimatu.
Klimaty górskie charakteryzują się obniżonymi temperaturami w stosunku do sąsiednich
terenów nizinnych. Opady są większe, ale tylko do pewnej wysokości, powyżej której
następuje inwersja, czyli w tym przypadku zmniejszanie ilości opadów. W Himalajach
wysokość ta wynosi około 1300 m n.p.m., w Alpach ok. 2000 m, a w Tatrach 1800-2000 m
n.p.m. (w zimie niżej).
Klimat monsunowy obejmuje swym zasięgiem południowe i wschodnie wybrzeża Azji
(niekiedy jego wpływy docierają też do północnych krańców Australii i Półwyspu Somalijskiego
w Afryce). Oddziałuje praktycznie tak samo na każdy typ klimatu (od umiarkowanego
chłodnego morskiego po zwrotnikowy wilgotny) - latem przynosi duże opady, a zimą
w znacznym stopniu je ogranicza.
Mikroklimat
•
•
Mikroklimat jest to klimat charakterystyczny dla małej części środowiska,
której odrębność jest wynikiem specyfiki układu czynników ją tworzących, np.
wysokością i wahaniami temperatury, wilgotności, szybkością ruchu powietrza
itp. Określonym mikroklimatem może się charakteryzować zarówno obszar
geograficzny (np. miejscowość, kotlina, czy wąwóz), jak i twór sztuczny
zbudowany przez człowieka (wnętrze samochodu, mieszkanie, hala
produkcyjna).
Do podstawowych czynników kształtujących mikroklimat środowiska należy
zaliczyć temperaturę powietrza, wilgotność, ruch powietrza, promieniowanie
cieplne, ciśnienie atmosferyczne. Wszystkie części składowe mikroklimatu
wywierają wpływ na samopoczucie człowieka, jego sprawność fizyczną i
umysłową, na wydajność pracy oraz zachowanie dobrego stanu zdrowia.
Mikroklimat decyduje także o gospodarce cieplnej organizmu.
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Create flashcards