Ekonomia ewolucyjna – w poszukiwaniu alternatywnego

advertisement
Ekonomia ewolucyjna – w poszukiwaniu alternatywnego
wyjaśnienia rzeczywistości społeczno-gospodarczej
Witold Kwaśnicki
Jarosław Kretkiewicz
WNE UW 2006
1
Plan prezentacji
 Podział na ekonomie neoklasyczną i ewolucyjną
 Różnice pomiędzy paradygmatami: neoklasycznym i ewolucyjnym:





Optymalizacja i równowaga
Wiedza
Koncepcja firmy
Rozumienie czasu
Rola czynników losowych
 Modele a rzeczywistość
 Podsumowanie
WNE UW 2006
2
Podział na ekonomie neoklasyczną i ewolucyjną
 Koniec XIX wieku – początek ekonomii ewolucyjnej inspirowanej „ewolucją
darwinowską”
 Dominacja podejścia neoklasycznego
 Do lat ’50 brak teoretycznych modeli ekonomii ewolucyjnej, w
przeciwieństwie do zmatematyzowanych modeli głównego nurtu
 Obecnie możliwe jest budowanie i badanie modeli ewolucyjnych dzięki tak
zwanemu podejściu symulacyjnemu
 Pełniejszy opis rozwoju gospodarczego przez ekonomię ewolucyjną na
poziomie mikroekonomicznym, do opisu zjawisk makroekonomicznych
lepsza teoria neoklasyczna
 Pokorniejsze podejście ekonomistów ewolucyjnych co do możliwości
wpływania na rozwój gospodarczy, kierowania procesami rozwojowymi czy
przewidywania rozwoju gospodarczego
WNE UW 2006
3
Podział na ekonomie neoklasyczną i ewolucyjną cd.
„osobowym zadaniem ekonomii jest
pokazanie ludziom jak mało w istocie wiedzą o tym,
co w ich mniemaniu da się zaprojektować”
Friedrich von Hayek
WNE UW 2006
4
Optymalizacja i równowaga
 Neoklasycy:





analiza zjawisk poprzez wyodrębnienie pewnego obszaru rzeczywistości
określenie relacji pomiędzy otoczeniem a tym obszarem
budowa modelu
jego weryfikacja i stwierdzenie poprawności opisu rzeczywistości
wykorzystanie go do prognozowania lub dokonania optymalnych decyzji
 Ewolucjoniści:
 problem wpływu czynników egzogenicznych: demograficznych, kulturowych,
psychologicznych i socjologicznych
 ważniejsza jest potrzeba poznania motywacji ludzkich, procesów decyzyjnych
człowieka, mechanizmów rozwoju gospodarczego i zrozumienia aktywności
podmiotów gospodarczych
WNE UW 2006
5
Optymalizacja i równowaga cd.
 Ekonomia neoklasyczna skupia się na analizie procesów gospodarczych w
stanie równowagi
 Podejście negowane przez ekonomię ewolucyjną
pojawiające się nieustannie innowacje powodują, iż stan równowagi nigdy
nie jest osiągnięty
obserwowalne jest jedynie ciągłe dążenie do tego stanu
skupienie się na analizach procesów przejściowych
WNE UW 2006
6
Wiedza
 Neoklasycy:
 Wiedza o procesie, o przesłankach i konsekwencjach wszelkich działań jest
pełna
 Dzięki niej możliwe jest dokonywanie optymalnych wyborów
 Ewolucjoniści:
 Wiedza nie jest pełna, jest rozproszona i ma charakter lokalny (F. Hayek)
 Wiedza człowieka w dużym stopniu jest nieuświadomiona i niewerbalizowalna
(M. Polanyi)
 Ograniczona zdolność obliczeniowa człowieka i ograniczenia czasu na podjęcie
decyzji powodują, że decyzja człowieka jest oparta na uproszczonych modelach
rzeczywistości przez co jego decyzje nie są optymalne a jedynie mogą być co
najwyżej suboptymalne (H. Simon)
WNE UW 2006
7
Koncepcja firmy
 Neoklasycy:




Koncepcja reprezentatywnej firmy w budowanych modelach (A. Marshall)
Konkurencja rozumiana jako zbliżanie się do pewnego stanu równowagi
Konkurencja przede wszystkim cenowa
Kryterium działania podmiotów gospodarczych jest maksymalizacja zysku
 Ewolucjoniści:
 Obecnie dzięki symulacjom komputerowym możliwe modele uwzględniające
różnorodność procesów gospodarczych
 Konkurencja jako rywalizacja, eliminacja słabych podmiotów przez podmioty
gospodarujące efektywnie dysponowanymi zasobami
 Oprócz konkurencji cenowej znaczącą rolę odgrywa konkurencja technologiczna
 Niepełna wiedza ogranicza możliwość dokonania maksymalizacji zysku
 Problem zapewnienia dobrego, przyszłego rozwoju firmy; zadowolenie się
możliwie dużym zyskiem (H. Simon)
WNE UW 2006
8
Rozumienie czasu
 Neoklasycy:




Analiza procesów gospodarczych w stanie równowagi
Natychmiastowe dostosowania w sytuacji zmiany stanu równowagi
Możliwość określenia stanów osiągniętych przez system w przeszłości
Czas jest nieukierunkowany
 Ewolucjoniści:
 Istotna rola okresów przejściowych
 Relatywnie dłuższy czas dostosowań niż czas trwania stanu równowagi
 Brak możliwości określenia stanu z przeszłości, skąd osiągnięty został stan
obecny
 Czas jest ukierunkowany, niemożliwe odwrócenie biegu czasu w modelach
ewolucyjnych
WNE UW 2006
9
Rola czynników losowych
 Neoklasycy:
 Występują w modelach neoklasycznych jak zmienne losowe o zadanych
rozkładach prawdopodobieństw
 Częste „odfiltrowanie” czynników losowych
 Niepewność redukowana do koncepcji informacji niepełnej wyrażonej w postaci
charakterystyk stochastycznych
 Ewolucjoniści:
 Czynniki losowe głównym sposobem zrozumienia funkcjonowania systemów
gospodarczych, „proces prób i błędów”
 Brak możliwości opisy pewnych charakterystyk przy pomocy rozkładów
prawdopodobieństw (np. odkrycie innowacji w ciągu najbliższych 5 lat)
 Nie jest możliwe „odfiltrowanie” czynników losowych i operowanie wartościami
średnimi
WNE UW 2006
10
Modele a rzeczywistość
 Modele budowane by wyidealizować i uprościć rzeczywistość, by lepiej
zrozumieć skomplikowane procesy rzeczywiste i wykorzystać je do
realizacji naszych celów
 Dopasowania modeli do rzeczywistości poprzez rozpoznanie lub ustalenie
cech lub parametrów procesu
 Budowa wskaźnika jakości dającego podstawy do oceny różnicy
zachowania się modelu i procesu rzeczywistego
 Problem kryterium jakości, np. inflacja:




CPI (stary i nowy)
rdzenny wskaźnik inflacji
PCE (personal consumption expenditure)
HICP
Trudność w ocenie jakości modelu i stwierdzeniu czy dany model dobrze
opisuje rzeczywistość. Ocena „prawdziwości” modelu na podstawie wielu
kryteriów i ulepszanie go (Poincare, Duhem, Popper).
WNE UW 2006
11
Modele a rzeczywistość cd.
 Stanowiska odnoszące się do badania zasadności modelu:
 Racjonalizm (model prawdziwy gdy jest wysnuty z pewnej liczby syntetycznych
sądów, których prawdziwość nie może być podważona)
 Empiryzm (doświadczenie i obserwacja są ostatecznymi sędziami w ocenie
prawdziwości modelu)
 Stanowisko pozytywistyczne (model jest na tyle prawdziwy na ile jest zdolny
przewidzieć przyszłe zachowania się systemu rzeczywistego)
Potrzeba uwzględniania wszystkich trzech podejść w ocenie modelu procesu
społeczno-gospodarczego.
Przed przystąpieniem do budowy modelu, jak i w jego trakcie, należy określić
pewna liczbę postulatów.
WNE UW 2006
12
Modele a rzeczywistość cd.
 Typowe postulaty zachowań i zjawisk:
 Różnorodność cen produktów i brak jednej ceny równowagi
 Wzrost średniej ceny produktów i średniego zysku firm wraz ze wzrostem
koncentracji rynku
 Wprowadzenie innowacji powoduje chwilową pozycje monopolistyczną firmy,
która ja wprowadziła, dając je dodatkowy zysk, do czasu powielenia pomysłu
przez konkurencje
 Zależność pomiędzy ekonomią skali a stopniem koncentracji rynku
 Porównując gospodarki różnych krajów, różnorodność produktywności kapitału
jest mniejsza aniżeli różnorodność produktywności pracy ludzkiej
 Charakterystyczny rozkład wielkości firm o stabilnym nachyleniu w długim
okresie
 Rozwój gospodarczy to niepowtarzalny proces, w którym istotna rolę odgrywają
zdarzenia przypadkowe oraz tzw. zjawiska kumulowania się zmian
WNE UW 2006
13
Modele a rzeczywistość cd.
 Ocena modelu często na podstawie ogólnego wskaźnika
 Możliwość posługiwania się sub-kryteriami:






Poprawność
Spójność
Uniwersalność
Prostota
Płodność
Użyteczność
Podstawowym elementem oceny modelu jest konfrontacja wyników otrzymanych
z analizy modelu z obserwacjami systemu rzeczywistego.
Gdy ocena nie wypada najlepiej nie oznacza to niepoprawności modelu, oznacza
to jedynie konieczność modyfikacji – proces ewolucyjny.
WNE UW 2006
14
Podsumowanie
 W ekonomii ewolucyjnej za podstawę uznaję się potrzebę poznania
motywacji ludzkich działań, procesów decyzyjnych człowieka,
mechanizmów rozwoju gospodarczego i zrozumienia obserwowalnej
aktywności podmiotów gospodarczych
„Ekonomia nie może być wyrzucona do klas szkolnych
i biur statystycznych, nie może być nauką ezoteryczną.
Jest to filozofia ludzkiego życia i ludzkiej aktywności,
odnosi się do każdego i do wszystkiego”
Mises
WNE UW 2006
15
Dziękuję za uwagę
WNE UW 2006
16
Download
Random flashcards
Create flashcards