Geografia

advertisement
Poziom podstawowy
Geografia – klasa I
Wymagania
Poziom ponadpodstawowy
Obraz Ziemi
Uczeń:
• wymienia źródła informacji
geograficznej
• wyróŜnia dyscypliny geografii
•
•
•
•
•
•
•
Obraz Ziemi
Uczeń:
• wyjaśnia znaczenie terminu
„geografia”
• wyjaśnia, czym zajmuje się geografia
fizyczna, społeczno-ekonomiczna i
regionalna
podaje wymiary Ziemi oraz główne
• wyjaśnia róŜnice między elipsoidą a
cechy jej kształtu
geoidą
• zna imiona bądź nazwiska uczonych i
ich dokonania w zakresie poznania
kształtu i wymiarów Ziemi
• omawia historię poznawania kształtu
i wymiarów Ziemi
• stosuje ze zrozumieniem pojęcia:
wskazuje na mapie lub na globusie
równik, południk 0° oraz półkulę
„długość geograficzna”, „szerokość
południową, północną, wschodnią i
geograficzna
zachodnią
• podaje wartość azymutu
geograficznego
wymienia cechy południków i
równoleŜników
• opisuje zasady działania oraz
moŜliwości wykorzystania odbiornika
wskazuje na globusie oraz mapie
świata zwrotniki i koła podbiegunowe
GPS
wyjaśnia terminy: „długość
geograficzna”, „szerokość
geograficzna”
• określa połoŜenie matematycznookreśla połoŜenie geograficzne
punktów i obszarów na mapie i
geograficzne punktów i obszarów na
globusie
globusie oraz na mapie
odszukuje obiekty na mapie na
• odszukuje obiekty na mapie na
podstawie podanych współrzędnych
podstawie podanych współrzędnych
geograficznych
geograficznych
• wyjaśnia terminy: „skala”, „siatka
kartograficzna”
• opisuje rodzaje skal oraz podaje ich
przykłady
• podaje róŜnice między planem a mapą
• dokonuje podziału map ze względu na
ich skalę oraz treść
• podaje róŜnice między siatką
kartograficzną a geograficzną
• posługuje się skalą mapy do
obliczania odległości w terenie
• przekształca postacie skali
• opisuje metody przedstawiania
• wykazuje znaczenie skali mapy w
przedstawianiu róŜnych informacji
geograficznych na mapie
• wyjaśnia, na czym polega
generalizacja mapy oraz uzasadnia jej
przydatność
• oblicza skalę mapy, znając odległość
rzeczywistą między obiektami
przedstawionymi na mapie
• oblicza wysokość względną
zjawisk na mapach
• wyjaśnia terminy: „wysokość
względna” , „wysokość
bezwzględna”, „poziomica”
• odczytuje z map informacje
przedstawione za pomocą róŜnych
metod kartograficznych, w tym
odczytuje wysokość bezwzględną
•
•
wybranych punktów oraz
charakteryzuje rzeźbę terenu na
podstawie rysunku poziomicowego i
mapy hipsometrycznej
charakteryzuje wybrane metody
przedstawiania zjawisk na mapach
stosuje ze zrozumieniem terminy:
„wysokość względna”, „wysokość
bezwzględna”
lokalizuje na mapach (równieŜ
konturowych) najwaŜniejsze obiekty
geograficzne na świecie i w Polsce
przeprowadza prostą interpolację, np.
wykreśla poziomice
lokalizuje na mapach (równieŜ
konturowych) kontynenty
• analizuje i interpretuje treści map
•
ogólnogeograficznych, tematycznych,
turystycznych
• dobiera odpowiednią mapę w celu
•
uzyskania określonych informacji
geograficznych
•
• identyfikuje połoŜenie i
charakteryzuje obiekty geograficzne
na fotografiach, zdjęciach lotniczych i
satelitarnych oraz mapach
topograficznych
• posługuje się w terenie planem oraz
• projektuje i opisuje trasę podróŜy na
mapą samochodową (m.in. orientuje
podstawie map samochodowych
mapę oraz identyfikuje obiekty
• posługuje się międzynarodową
geograficzne na mapie i w terenie)
numeracją dróg.
Ziemia we Wszechświecie
Ziemia we Wszechświecie
Uczeń:
Uczeń:
• wymienia nazwy ciał niebieskich
• rozpoznaje i nazywa ciała niebieskie
znajdujących się w Układzie
przedstawione na ilustracji
Słonecznym
• charakteryzuje wybrane ciała
niebieskie: planety, planetoidy,
• wymienia nazwy planet Układu
gwiazdy, satelity, meteory i meteoryty
Słonecznego, zaczynając od nazwy
planety znajdującej się najbliŜej
• omawia rolę lotów kosmicznych w
Słońca
poznaniu wszechświata
• wyjaśnia terminy: „ruch obiegowy
• podaje daty przesileń i równonocy na
Ziemi”, „równonoc wiosenna”,
podstawie ilustracji przedstawiających
„równonoc jesienna”, „przesilenie
oświetlenie Ziemi w ciągu roku
zimowe”, „przesilenie letnie”
• wyjaśnia róŜnicę między teorią
geocentryczną i heliocentryczną
• wymienia daty dni rozpoczynających
pory roku
• wyjaśnia (wykorzystując równieŜ
własne obserwacje) zmiany w
• podaje najwaŜniejsze geograficzne
następstwa ruchu obiegowego Ziemi
oświetleniu Ziemi oraz w długości
trwania dnia i nocy w róŜnych
• korzystając z danych liczbowych,
szerokościach geograficznych i
porównuje planety Układu
porach roku
Słonecznego
•
posługując
się rysunkiem, wyjaśnia
• podaje cechy ruchu obiegowego
zjawiska zaćmienia Słońca i
Ziemi
zaćmienia KsięŜyca
• charakteryzuje strefy oświetlenia
Ziemi
• wyjaśnia terminy: „ruch obrotowy
Ziemi”, „południe”, „północ”, „doba”,
„górowanie Słońca”, „południk
miejscowy”, „gnomon”
• wyjaśnia najwaŜniejsze geograficzne
następstwa ruchu obrotowego Ziemi
• podaje kierunek i czas obrotu Ziemi
dookoła własnej osi
• wyjaśnia cechy ruchu obrotowego
Ziemi
• wyjaśnia terminy: „czas słoneczny”,
„czas strefowy”, „czas urzędowy”
• wyjaśnia, dlaczego zostały
wprowadzone strefy czasowe i
międzynarodowa linia zmiany daty
• rozróŜnia rodzaje kalendarzy i podaje
ich cechy
• wyjaśnia przyczyny występowania
dnia i nocy polarnej
• opisuje dzienną wędrówkę Słońca po
sklepieniu niebieskim, posługując się
ilustracją lub planszą
• charakteryzuje dwa rodzaje ruchów
Ziemi
• omawia zastosowanie gnomonu
• posługuje się ze zrozumieniem
pojęciem „ruch obrotowy”
• posługuje się mapą stref czasowych
do określania róŜnicy czasu
strefowego
• charakteryzuje czas słoneczny,
strefowy, uniwersalny i urzędowy
• stosuje ze zrozumieniem pojęcia:
„czas słoneczny”, „czas strefowy”,
„czas uniwersalny” i „czas urzędowy”
• posługuje się mapą stref czasowych
• oblicza czas słoneczny danego
do określania róŜnicy czasu
miejsca na podstawie jego połoŜenia
słonecznego na Ziemi
matematyczno-geograficznego
• ustala, jaki dzień tygodnia nastąpi po
przekroczeniu międzynarodowej linii
zmiany daty
Atmosfera
Atmosfera
Uczeń:
Uczeń:
• rozróŜnia nazwy warstw atmosfery,
• charakteryzuje poszczególne warstwy
atmosfery
zaczynając od nazwy tej warstwy,
która znajduje się najbliŜej
• oblicza zmiany temperatury powietrza
powierzchni Ziemi
wraz ze wzrostem lub spadkiem
wysokości
• omawia na podstawie schematu
zmiany temperatury powietrza w
• charakteryzuje zjawisko inwersji
poszczególnych warstwach atmosfery
temperatury powietrza
• wymienia czynniki klimatotwórcze
• wyjaśnia termin „izoterma”
oraz wyjaśnia na ich przykładach
• wyjaśnia czynniki wpływające na
wpływ
na zróŜnicowanie temperatury
temperaturę powietrza na Ziemi
powietrza na Ziemi
• analizuje temperaturę powietrza w
•
charakteryzuje
skale (Celsjusza,
wybranych miejscach na podstawie
Fahrenheita i Kelvina),
map klimatycznych lub wykresu
wykorzystywane do określania
przebiegu temperatury powietrza
wartości temperatury powietrza
• omawia zaleŜność temperatury
powietrza od kąta padania promieni
słonecznych
• wymienia czynniki klimatotwórcze
• oblicza średnią roczną amplitudę
• wyjaśnia pojęcia „średnia temperatura
i amplituda temperatury„
temperatury powietrza oraz średnią
roczną temperaturę powietrza
• potrafi odczytać wartości temperatury
z wykresu
• wyjaśnia pojęcia: „ciśnienie
atmosferyczne”, „niŜ baryczny”, „wyŜ
baryczny”, „izobara”
• wyjaśnia przyczynę powstawania
wiatru
• rozróŜnia rodzaje wiatrów stałych i
okresowo zmiennych oraz lokalnych,
występujących na kuli ziemskiej
• wskazuje na mapie świata obszary
występowania róŜnych rodzajów
wiatrów
• rozróŜnia rodzaje opadów i osadów
atmosferycznych
• wyjaśnia terminy: „wilgotność
powietrza”, „wilgotność względna”,
„resublimacja”
• wymienia rodzaje opadów i osadów
atmosferycznych ze względu na
sposób powstania
•
•
•
•
wyjaśnia terminy: „pogoda”, „klimat”
opisuje czynniki klimatotwórcze
dokonuje obserwacji pogody
rozpoznaje elementy pogody
• wykazuje zróŜnicowanie klimatyczne
Ziemi na podstawie analizy map
temperatury powietrza i opadów
atmosferycznych oraz map stref
klimatycznych na Ziemi
• opisuje strefy klimatyczne na kuli
ziemskiej i wskazuje ich zasięg na
mapie
• charakteryzuje strefy klimatyczne pod
względem warunków sprzyjających
działalności człowieka
• posługuje się w właściwymi
terminami i symbolami
• zna jednostki pomiarowe
• sporządza wykres przedstawiający
przebieg temperatury powietrza C
• sporządza schemat wyŜu i niŜu
barycznego
• stosuje ze zrozumieniem pojęcia: „niŜ
baryczny”, „wyŜ baryczny”
• charakteryzuje rodzaje wiatrów na
podstawie ilustracji
• wyjaśnia, w jaki sposób powstają
cyklony tropikalne, charakteryzuje je i
• wyjaśnia na podstawie schematu
procesy powstawania chmur, opadów
i osadów atmosferycznych na kuli
ziemskiej
• charakteryzuje rodzaje chmur, a takŜe
opadów i osadów atmosferycznych
• analizuje występowanie opadów na
kuli ziemskiej na podstawie mapy
stref klimatycznych
• wykazuje na przykładach związek
między wysokością Słońca a
temperaturą powietrza
• opisuje róŜnice między klimatem a
pogodą
• charakteryzuje wpływ czynników
klimatotwórczych na klimat
• stosuje ze zrozumieniem terminy:
„pogoda”, „klimat”
• charakteryzuje na podstawie
wykresów lub danych liczbowych
przebieg temperatury powietrza i
opadów atmosferycznych w ciągu
roku w wybranych stacjach
meteorologicznych, połoŜonych w
róŜnych strefach klimatycznych
• charakteryzuje klimat górski
• podaje na podstawie map
tematycznych zaleŜności między
strefami oświetlenia Ziemi a strefami
klimatycznymi
• rozpoznaje rodzaje opadów i osadów
atmosferycznych
• potrafi posługiwać się prostymi
urządzeniami pomiarowymi
• określa rodzaj chmur i stopień
zachmurzenia nieba
Wody Ziemi
Uczeń:
• wyjaśnia terminy: „kondensacja”,
„parowanie”, „morze”, „zatoka”,
„cieśnina”
• opisuje stany skupienia wody w
przyrodzie i podaje przykłady ich
występowania
• omawia na podstawie schematu
zasoby wodne Ziemi
• wskazuje oceany na mapie świata
• rozróŜnia przykłady ruchów wody
morskiej
• wskazuje na mapie świata wybrane
prądy morskie oraz wymienia ich
nazwy
• wyjaśnia terminy: „rzeka główna”,
„dopływ”, „zlewisko”, „dorzecze”,
„dział wodny”
• wskazuje na mapie świata najdłuŜsze
rzeki
• wyjaśnia termin „przepływ”
• rozróŜnia elementy dorzecza
• zaznacza na ilustracji dorzecze, dział
wodny i zlewisko
• określa kształt doliny rzecznej
• wyjaśnia terminy: „jezioro”, „bagno”,
„wieloletnia zmarzlina”
• rozróŜnia róŜne typy genetyczne
jezior
• omawia warunki powstawania bagien
• wyjaśnia terminy: „wody podziemne”,
„źródło”, „wody artezyjskie”,
„gejzer”
• rozróŜnia rodzaje wód podziemnych
• analizuje budowę niecki artezyjskiej
na podstawie ilustracji
Wody Ziemi
Uczeń:
• omawia obieg wody w przyrodzie na
podstawie schematu
• opisuje sposoby wykorzystania wody
przez człowieka
• wyjaśnia przyczyny zanieczyszczenia
wody
• dostrzega i wyjaśnia związki między
warunkami klimatycznymi a
zasoleniem wody morskiej
• charakteryzuje przyczyny i skutki
ruchów wody morskiej
• charakteryzuje zjawisko El Nino
• wymienia rodzaje i podaje przykłady
zasilania rzek
• analizuje wykresy długości rzek i ich
przepływu
• wyjaśnia związki między warunkami
klimatycznymi, a rodzajem zasilania
rzek
• stosuje ze zrozumieniem : „rzeka
główna”, „dopływ”, „zlewisko”,
„dorzecze”, „dział wodny”
• charakteryzuje powodzie i podaje ich
przykłady
• podaje przykłady gospodarczego
wykorzystania rzek
• dokonuje pomiaru prędkości wody w
korycie rzeki
• bada jakość wody w zbiornikach
wodnych.
• wskazuje na mapie róŜne typy
genetyczne jezior oraz obszary
bagienne
• podaje przykłady gospodarczego
wykorzystania stawów i sztucznych
zbiorników wodnych
• charakteryzuje róŜne typy genetyczne
jezior i podaje ich przykłady
• podaje przykłady gospodarczego
wykorzystania wód podziemnych
• wskazuje na mapie świata obszary
występowania wód artezyjskich i
gejzerów
• omawia procesy prowadzące do
aktywności gejzeru
Wnętrze Ziemi
Uczeń:
• opisuje warstwy wnętrza Ziemi w
kolejności od warstwy znajdującej się
najgłębiej
• opisuje metody badania wnętrza
Ziemi
• podaje róŜnicę między litosferą a
skorupą ziemską
• wyjaśnia terminy: „skała”, „minerał”
• wskazuje róŜnice między minerałem a
skałą
• rozróŜnia wybrane skały i minerały
• określa wiek Ziemi
• omawia na podstawie tabeli
stratygraficznej najwaŜniejsze
wydarzenia z przeszłości geologicznej
Ziemi
• opisuje przykłady skamieniałości
przewodnich
• opisuje procesy wewnętrzne
kształtujące rzeźbę powierzchni Ziemi
• wyjaśnia terminy: „epicentrum”,
„Ognisty Pierścień Pacyfiku”
• opisuje główne cechy płytowej
budowy litosfery
• wskazuje na mapie świata obszary
aktywne sejsmicznie
• wyjaśnia terminy: „wulkan”, „lawa”,
„magma”,
• opisuje produkty erupcji wulkanicznej
• opisuje przykłady wulkanów i
wskazuje je na mapie
• charakteryzuje wybrane rodzaje wód
podziemnych
• charakteryzuje niebezpieczeństwa
związane z zanieczyszczeniem wód
podziemnych
Wnętrze Ziemi
Uczeń:
• omawia na podstawie schematu
budowę wnętrza Ziemi
• wyjaśnia termin „prądy konwekcyjne
• charakteryzuje metody badania
wnętrza Ziemi i podaje ich
zastosowanie
• charakteryzuje warstwy wnętrza
Ziemi
• omawia zróŜnicowanie temperatury
wnętrza Ziemi
• wskazuje róŜnice między minerałem a
skałą
• charakteryzuje wybrane skały i
warunki ich powstawania
• rozpoznaje skały i określa ich rodzaj
• wyjaśnia rolę skamieniałości
przewodnich w odtwarzaniu dziejów
Ziemi
• wymienia nazwy er, zaczynając od
najstarszej
• ocenia hipotezy wyginięcia
dinozaurów
• dostrzega zmiany w świecie
organicznym w dziejach Ziemi
• wymienia nazwy okresów
geologicznych
• omawia najwaŜniejsze wydarzenia w
poszczególnych erach dziejów Ziemi
• omawia skutki wulkanizmu i trzęsień
ziemi
• wykazuje związki pomiędzy płytową
budową litosfery a występowaniem
trzęsień ziemi
• stosuje ze zrozumieniem terminy:
„hipocentrum”, „epicentrum”,
„orogeneza”
• wykazuje związki pomiędzy płytową
budową litosfery a występowaniem
zjawisk wulkanicznych
• wymienia na podstawie schematu
elementy budowy wulkanu
• wyjaśnia terminy: „ruchy
górotwórcze”, „góry fałdowe”, „góry
zrębowe”
• opisuje wielkie formy ukształtowania
terenu
• wskazuje na mapie świata przykłady
gór fałdowych, wulkanicznych i
zrębowych
Rzeźbiarze powierzchni Ziemi
Uczeń:
• wyjaśnia terminy: „wietrzenie”,
„erozja”
• opisuje rodzaje wietrzenia
• opisuje procesy zewnętrzne
kształtujące rzeźbę powierzchni Ziemi
• wyjaśnia terminy: „krasowienie”,
„erozja”
• podaje rodzaje skał, które ulegają
krasowieniu
• opisuje formy krasowe
występujących na powierzchni i w
głębi Ziemi
• wskazuje na mapie regiony, w których
występują zjawiska krasowe
• wyjaśnia proces powstawania
meandrów
• wskazuje na mapie świata przykłady
rzek posiadających ujście deltowe lub
lejkowate
• opisuje formy erozji i akumulacji
rzecznej
• wyjaśnia pojęcie: „granica wiecznego
śniegu”
• omawia róŜnice między górami
fałdowymi a zrębowymi
• wymienia nazwy orogenez i rodzaje
gór
• określa na podstawie danych
statystycznych ukształtowanie
powierzchni kontynentów
• charakteryzuje wielkie formy
ukształtowania powierzchni Ziemi
• charakteryzuje na podstawie
schematów mechanizm powstawania
gór fałdowych i zrębowych
Rzeźbiarze powierzchni Ziemi
Uczeń:
• charakteryzuje rodzaje wietrzenia i
formy terenu powstałe w jego wyniku
• rozpoznaje na ilustracjach formy
terenu powstałe w wyniku wietrzenia
• posługuje się ze zrozumieniem
pojęciami: „wietrzenie”, „erozja”
• charakteryzuje wybrane rodzaje
ruchów masowych
• charakteryzuje na podstawie ilustracji
budowę jaskini oraz występujące w
niej formy krasowe
• omawia procesy krasowe i wyjaśnia,
w jaki sposób powstają formy
krasowe
• posługuje się ze zrozumieniem
terminami: „krasowienie”, „erozja”
• rozpoznaje i opisuje w terenie formy
rzeźby powstałe w wyniku działania
procesów krasowych
• zapisuje reakcję chemiczną
rozpuszczania skały wapiennej
• omawia warunki sprzyjające
powstawaniu delt oraz ujść
lejkowatych
• przedstawia rzeźbotwórczą rolę rzeki
w jej górnym, środkowym i dolnym
odcinku
• rozpoznaje i opisuje w terenie formy
rzeźby terenu powstałe w wyniku
działalności rzeki
• stosuje ze zrozumieniem pojęcia
„spadek rzeki” oraz oblicza średni
spadek rzeki
• rozpoznaje i podpisuje na schemacie
formy polodowcowe
• wskazuje na mapie świata obszary
występowania lądolodów
• wskazuje róŜnice między lodowcem
górskim a lądolodem
• porównuje warunki klimatyczne a
występowaniem lodowców górskich i
lądolodów na Ziemi
• wyjaśnia terminy: „korazja”, „niecka
deflacyjna”, „wydma paraboliczna”,
„barchan”, „grzyb skalny”
• wskazuje na mapie wybrane pustynie
• opisuje rodzaje pustyń ze wzg. na
budowę i połoŜenie
• wyjaśnia termin „abrazja”
• opisuje formy powstałe w wyniku
rzeźbotwórczej działalności morza
• rozróŜnia najwaŜniejsze typy
wybrzeŜy morskich
• wskazuje na mapie świata typy
wybrzeŜy
• wyjaśnia terminy: „gleba”, „Ŝyzność
gleby”
• opisuje czynniki glebotwórcze
• opisuje najwaŜniejsze rodzaje gleb
strefowych i astrefowych na Ziemi
• wskazuje i nazywa poziomy glebowe
na profilu glebowym
• wymienia przykłady form powstałych
w wyniku działalności lodowców
górskich i lądolodów
• przedstawia rzeźbotwórczą rolę
lodowców górskich i lądolodów
• stosuje ze zrozumieniem pojęcie:
„granica wiecznego śniegu”
• rozpoznaje i opisuje w terenie formy
rzeźby powstałe w wyniku
działalności lodowców górskich i
lądolodów
• wyjaśnia wpływ zmian klimatycznych
na zmiany powierzchni pokrywy
lodowej
• opisuje przykłady form powstałych na
skutek erozyjnej i akumulacyjnej
działalności wiatru
• wskazuje róŜnice między barchanem i
wydmą paraboliczną
• przedstawia rzeźbotwórczą rolę wiatru
• określa genezę wybranych pustyń
• rozpoznaje i opisuje w terenie formy
rzeźby powstałe w wyniku
działalności wiatru
• omawia wpływ szaty roślinnej na
rzeźbotwórczą działalność wiatru
• wskazuje na mapie świata obszary
zagroŜone pustynnieniem
• omawia na podstawie ilustracji proces
powstawania klifu i mierzei
• wyjaśnia genezę poszczególnych
typów wybrzeŜy morskich
• rozpoznaje i opisuje w terenie formy
rzeźby terenu powstałe w wyniku
działalności morza
• wyjaśnia pojęcia: „rewa”, „wał
burzowy”, „ripplemarki
• nazywa główne strefy roślinne na kuli
ziemskiej i wskazuje je na mapie
świata
• charakteryzuje poziomy glebowe
• charakteryzuje poszczególne strefy
roślinne występujące na Ziemi
• wykazuje wpływ klimatu na
zróŜnicowanie roślinności i gleb na
Ziemi
• uzasadnia potrzebę racjonalnego
gospodarowania glebami
Geografia - klasa II
Wymagania
Poziom podstawowy
Poziom ponadpodstawowy
Afryka
Afryka
Uczeń:
Uczeń:
• omawia na podstawie mapy
• oblicza rozciągłość równoleŜnikową i
ogólnogeograficznej połoŜenie
południkową Afryki
geograficzne Afryki
• wyjaśnia występowanie stref
klimatyczno-roślinno- -glebowych w
• określa połoŜenie matematycznogeograficzne Afryki
Afryce
• omawia na podstawie map
• charakteryzuje je na podstawie map
tematycznych budowę geologiczną
tematycznych, klimatogramów i zdjęć
oraz ukształtowanie powierzchni
• wykazuje na przykładzie strefy Sahelu
Afryki
związek pomiędzy formami
gospodarowania człowieka a zasobami
• charakteryzuje geograficzne czynniki
klimatotwórcze
wodnymi
• uzasadnia potrzebę racjonalnego
gospodarowania w środowisku
charakteryzującym się powaŜnymi
niedoborami słodkiej wody
• wyjaśnia znaczenie terminów:
„produkt krajowy brutto”, „wskaźnik
rozwoju społecznego”
• wyjaśnia znaczenie terminu „eksplozja
demograficzna”
• omawia rozmieszczenie ludności w
Afryce na podstawie map
tematycznych
• omawia zróŜnicowanie ludności Afryki
• analizuje problem ubóstwa
mieszkańców Afryki
• analizuje wartość HDI i PKB w
państwach afrykańskich oraz formułuje
wnioski
• wykazuje zróŜnicowanie poziomu
rozwoju społeczno-gospodarczego
państw afrykańskich
• wyjaśnia przyczyny i skutki
problemów mieszkańców Afryki
• określa związki pomiędzy problemami
wyŜywienia, występowaniem chorób a
poziomem Ŝycia
w krajach Afryki połoŜonych na
południe od Sahary
• charakteryzuje połoŜenie geograficzne
• przedstawia pozytywne i negatywne
Egiptu oraz RPA
skutki budowy tamy w Asuanie
• przedstawia uwarunkowania rozwoju
• opisuje wpływ czynników
przyrodniczych
gospodarczego RPA
na rozmieszczenie ludności w Egipcie
• wykazuje rolę surowców mineralnych
w kształtowaniu gospodarki RPA
• wyjaśnia znaczenie Kanału Sueskiego
dla gospodarki Egiptu
• analizuje dane statystyczne dotyczące
handlu zagranicznego RPA i formułuje
• opisuje znaczenie turystyki w
gospodarce Egiptu
wnioski
• przedstawia uwarunkowania
• omawia czynniki decydujące o
rozmieszczeniu ludności w RPA
przyrodnicze działalności gospodarczej
człowieka
Ameryka Północna i Południowa
Ameryka Północna i Południowa
Uczeń:
Uczeń:
• opisuje przebieg granicy między
• analizuje znaczenie Kanału
Panamskiego
Ameryką Północną a Południową
• omawia połoŜenie geograficzne
• wykazuje wpływ rzeźby terenu na
Ameryki
klimat Ameryki
na podstawie mapy ogólno
geograficznej
• charakteryzuje strefy klimatycznoroślinne Ameryki Północnej i
Południowej na podstawie map
tematycznych i klimatogramów
• wyjaśnia znaczenie terminów:
„emigracja”, „imigracja”, „saldo
• analizuje kierunki migracji ludności do
migracji”
Ameryki
• rozróŜnia odmiany człowieka
• wyjaśnia wpływ migracji na
zamieszkujących Amerykę
zróŜnicowanie kulturowe i etniczne
Ameryki
ludności
• oblicza saldo migracji
• wykazuje zróŜnicowanie ludności
• analizuje na podstawie mapy
Ameryki
rozmieszczenie ludności w Ameryce
• wyróŜnia główne cechy i przyczyny
Północnej i Południowej
zróŜnicowania kulturowego i
etnicznego Ameryki Północnej
i Południowej
• opisuje cechy połoŜenia
• analizuje PKB Stanów Zjednoczonych
geograficznego Stanów Zjednoczonych
• wyjaśnia uwarunkowania rozwoju
gospodarczego Stanów Zjednoczonych
• wyjaśnia znaczenie terminów:
„produkt światowy brutto”,
• wykazuje znaczenie transportu
„technopolia”, „megalopolis”
• wykazuje związki pomiędzy
• określa rolę Stanów Zjednoczonych w
gospodarką
gospodarce światowej
a warunkami środowiska
przyrodniczego
• charakteryzuje strukturę etniczną
w najwaŜniejszych regionach
ludności Stanów Zjednoczonych
gospodarczych Stanów Zjednoczonych
• wyjaśnia przyczyny wysokiego
poziomu urbanizacji
• wyjaśnia przyczyny wysokiego
poziomu urbanizacji w Brazylii
• określa cechy rozwoju oraz problemy
wielkich miast Brazylii
• identyfikuje konflikt interesów
pomiędzy ekologicznymi skutkami
wylesiania Amazonii a jej
gospodarczym wykorzystaniem
Australia i Oceania
Australia i Oceania
Uczeń:
Uczeń:
• wskazuje na mapie świata Australię i
• wskazuje na mapie świata Australię i
Oceanię
Oceanię
• określa połoŜenie geograficzne
• określa połoŜenie geograficzne
Australii i Oceanii
Australii i Oceanii
• opisuje, korzystając z mapy, linię
• opisuje, korzystając z mapy, linię
brzegową
brzegową
i ukształtowanie pionowe Australii
i ukształtowanie pionowe Australii
• wskazuje na mapie najwaŜniejsze
• wskazuje na mapie najwaŜniejsze
obiekty geograficzne Australii: rzeki,
obiekty geograficzne Australii: rzeki,
jeziora i krainy geograficzne oraz
jeziora i krainy geograficzne oraz
podaje ich nazwy
podaje ich nazwy
• rozróŜnia nazwy osobliwości
• wymienia nazwy osobliwości
przyrodniczych Australii
przyrodniczych Australii
• wyjaśnia znaczenie terminów:
„endemit”, „basen artezyjski”, „studnia
artezyjska”
• charakteryzuje cechy klimatu oraz
specyfikę świata roślin i zwierząt
Australii na podstawie map
klimatycznych i klimatogramów
Arktyka i Antarktyka
Arktyka i Antarktyka
Uczeń:
Uczeń:
• wyjaśnia znaczenie terminów:
• porównuje środowisko przyrodnicze
„Arktyka”, „Antarktyka”
Arktyki
i Antarktyki
• wskazuje na mapie świata Arktykę i
Antarktykę
• opisuje czynniki warunkujące klimat
obszarów okołobiegunowych
• przedstawia cechy połoŜenia Arktyki i
Antarktyki na podstawie mapy
• wyjaśnia występowanie pokrywy
lodowej na obszarach
• opisuje główne cechy środowiska
okołobiegunowych
przyrodniczego Arktyki i Antarktyki ze
szczególnym uwzględnieniem cech
• omawia sytuację prawną Antarktyki
klimatu
• proponuje działania mające na celu
zahamowanie niekorzystnych zmian w
• wyjaśnia uwarunkowania cech
środowiska przyrodniczego Antarktyki
środowisku przyrodniczym obszarów
i Arktyki
okołobiegunowych
• wyjaśnia znaczenie terminów: „góra
• wykazuje konieczność ochrony
lodowa”, „pak lodowy”
przyrody obszarów okołobiegunowych
• omawia wkład Polaków w badania
• opisuje działalność człowieka w
Arktyce
obszarów Polarnych
• wskazuje na mapie świata Brazylię i
podaje nazwę jej stolicy
• opisuje cechy połoŜenia
geograficznego Brazylii
• opisuje portugalskie korzenie ludności
• opisuje skutki gwałtownego wzrostu
liczby ludności w wielkich miastach
i Antarktyce
• wymienia nazwy dwóch polskich
• omawia główne cechy i przyczyny
polarnych stacji badawczych
zmian
w środowisku przyrodniczym
obszarów okołobiegunowych
Azja
Azja
Uczeń:
Uczeń:
• określa połoŜenie geograficzne Eurazji
• porównuje, korzystając z map,
i Azji
środowisko przyrodnicze Azji ze
środowiskiem przyrodniczym innych
• wskazuje na mapie wybrane elementy
kontynentów
linii brzegowej, najwaŜniejsze krainy
geograficzne, rzeki i jeziora Azji oraz
• omawia geograficzne czynniki
wymienia ich nazwy
warunkujące klimat Azji
• wykazuje wpływ klimatu na
• charakteryzuje ukształtowanie
powierzchni Azji
rozmieszczenie roślinności i wyjaśnia,
na czym polega kontrastowość
• opisuje czynniki geograficzne
klimatyczna Azji
kształtujące klimat Azji
• wyjaśnia przyczyny i skutki
• opisuje cechy klimatu Azji na
wysychania Jeziora Aralskiego
podstawie klimatogramów i mapy
klimatycznej
• wyjaśnia, na czym polega promienisty
układ wielkich systemów rzecznych
• charakteryzuje wybrane strefy roślinne
Azji
Azji
• wykazuje, na podstawie map
• opisuje rozmieszczenie wód
tematycznych, Ŝe Azja jest
powierzchniowych w Azji na
kontynentem
wielkich geograficznych
podstawie mapy B
kontrastów
• opisuje przykłady kontrastów
• analizuje wpływ cyrkulacji
geograficznych Azji
monsunowej w Azji Południowej i
• wyjaśnia znaczenie terminu „monsun”
Południowo-Wschodniej na Ŝycie
• odróŜnia monsun letni od monsunu
codzienne i gospodarowanie
zimowego
mieszkańców tych regionów
• omawia, na podstawie schematu,
• opisuje przyrodnicze i społecznocyrkulację monsunową w Azji
gospodarcze skutki zaburzenia rytmu
Południowej i Południowocyrkulacji monsunowej
-Wschodniej
• wykazuje związek pomiędzy rytmem
• wskazuje na mapie obszary
upraw
występowania monsunu c
i kulturą ryŜu a cechami klimatu
• wskazuje na mapie obszary
monsunowego
odznaczające się intensywną uprawą
w Azji Południowej i PołudnioworyŜu oraz wymienia ich nazwy
Wschodniej
• opisuje wymagania klimatyczno• wykazuje znaczenie tarasowania
glebowe ryŜu
stoków
• omawia kontrasty przyrodnicze Chin
• wskazuje na mapie Chiny, podaje
nazwę ich stolicy oraz nazwy państw
• analizuje wykresy i dane liczbowe
sąsiadujących
dotyczące ludności i współczynnika
• określa połoŜenie geograficzne oraz
przyrostu naturalnego w Chinach
cechy środowiska przyrodniczego Chin
• wyjaśnia, na czym polega chiński
program kontroli urodzeń, określa jego
• wskazuje na mapie najwaŜniejsze krainy
geograficzne i rzeki w Chinach oraz
cele i skutki
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
podaje ich nazwy
podaje liczbę ludności Chin
wyjaśnia zjawisko zachwiania
równowagi płci
wyjaśnia zaleŜność między warunkami
przyrodniczymi a rozmieszczeniem
ludności Chin
opisuje bogactwa mineralnych Chin
opisuje najdynamiczniej rozwijające
się działy gospodarki w Chinach B
opisuje nazwy głównych roślin
uprawnych
opisuje najwaŜniejsze cechy
gospodarki Chin
wskazuje na mapie i wymienia nazwy
obszarów o duŜej koncentracji
przemysłu w Chinach
opisuje uwarunkowania rozwoju
rolnictwa
w Chinach
opisuje połoŜenie geograficzne Japonii
na podstawie mapy ogólno
geograficznej
omawia cechy środowiska
przyrodniczego Japonii
charakteryzuje klimat Japonii
opisuje skutki trzęsień ziemi, tajfunów
i tsunami
opisuje działania umoŜliwiające Ŝycie
i gospodarowanie w trudnych
warunkach przyrodniczych
opisuje najwaŜniejsze cechy japońskiej
gospodarki
wyjaśnia przyczyny dynamicznego
rozwoju Japonii po II wojnie światowej
wyjaśnia znaczenie duŜych nakładów
finansowych na oświatę i badania
naukowe w Japonii
wymienia japońskie produkty znane na
całym świecie
opisuje udział usług w strukturze PKB
Japonii
opisuje czynniki pozaprzyrodnicze
sprzyjające rozwojowi rolnictwa w
Japonii
wyjaśnia znaczenie terminu
„marikultura”
przedstawia znaczenie rybołówstwa dla
Japonii
• porównuje wartość PKB Chin z
wartością PKB innych krajów
• wyjaśnia kierunki rozwoju
gospodarczego Chin
• wskazuje zmiany znaczenia Chin w
gospodarce światowej
• wykazuje przyczyny migracji ludności
Chin ze wsi do miast
• wykazuje zaleŜności między
warunkami przyrodniczymi a
rozwojem gospodarczym Chin
• analizuje przyczyny szybkiego rozwoju
gospodarczego Chin w ostatnich latach
• wykazuje wpływ Chin na światową
gospodarkę
• charakteryzuje geograficzne czynniki
kształtujące klimat Japonii
• wyjaśnia wpływ cyrkulacji
monsunowej na klimat Japonii
• opisuje skutki połoŜenia Japonii w
strefie aktywności wulkanicznej i
sejsmicznej
• wykazuje przyczyny i znaczenie
działań umoŜliwiających Ŝycie w
trudnych warunkach
w Japonii
• wykazuje znaczenie czynników
społeczno- kulturowych w tworzeniu
nowoczesnej gospodarki Japonii na tle
niekorzystnych cech środowiska
przyrodniczego
• wyjaśnia, dlaczego główne ośrodki
gospodarcze Japonii są
skoncentrowane na wybrzeŜach tego
kraju
• wykazuje, Ŝe Japonia jest potęgą
gospodarczą
• wykazuje przyczyny i skutki
spowolnienia gospodarczego Japonii
• przedstawia przyczyny duŜej gęstości
zaludnienia na wyspie Honsiu
• wskazuje na mapie Indie, wymienia
nazwę stolicy tego kraju oraz nazwy
państw sąsiadujących
• wskazuje na mapie i wymienia nazwy
głównych krain geograficznych oraz
rzek Indii
• omawia cechy środowiska
przyrodniczego Indii
• podaje liczbę ludności Indii
• przedstawia uwarunkowania
wysokiego przyrostu naturalnego w
Indiach
• wyjaśnia znaczenie terminu „zielona
rewolucja”
• opisuje poziom rozwoju rolnictwa Indii
• charakteryzuje uwarunkowania
rolnictwa Indii
• wyjaśnia, dlaczego w Indiach
występuje duŜe pogłowie bydła
• przedstawia czynniki rozwoju
przemysłu w Indiach
• wskazuje na mapie gospodarczej Indii
wybrane ośrodki przemysłu high- tech
• opisuje najwaŜniejsze cechy
gospodarki Indii
• opisuje kontrasty społeczne i
gospodarcze
w Indiach
• wyjaśnia znaczenie terminu „Bliski
Wschód”
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej państwa naleŜące
do regionu Bliskiego Wschodu
• opisuje połoŜenie geograficzne
Bliskiego Wschodu
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej państwa Bliskiego
Wschodu i ich stolice oraz podaje ich
nazwy
• opisuje warunki naturalne Bliskiego
Wschodu
• opisuje cechy środowiska
przyrodniczego
i gospodarki Bliskiego Wschodu
• charakteryzuje zasoby ropy naftowej na
Bliskim Wschodzie
• analizuje diagram ilustrujący zmiany
liczby ludności Indii w XX i XXI
wieku
• wykazuje problemy związane ze stale
zwiększającą się liczbą ludności w
Indiach
• opisuje system kastowy społeczeństwa
Indii
• analizuje cechy indyjskiego rolnictwa i
formułuje wnioski
• wyjaśnia przyczyny dynamicznego
rozwoju nowoczesnych usług w
Indiach
• przewiduje społeczno-gospodarcze
skutki eksplozji demograficznej w
Indiach
• wykazuje wpływ hinduizmu na Ŝycie i
działalność ludzi
• analizuje poziom rozwoju
gospodarczego Indii
• uzasadnia lokalizację okręgów
przemysłowych w Indiach
• wyjaśnia przyczyny gwałtownego
rozwoju nowoczesnych technologii w
Indiach
• wymienia nazwy głównych roślin
uprawnych
w Indiach
• wymienia nazwy bogactw mineralnych
Indii
• wskazuje warunki przyrodnicze
Bliskiego Wschodu niekorzystne dla
działalności gospodarczej człowieka
• analizuje rozmieszczenie, zasoby i
wydobycie ropy naftowej na Bliskim
Wschodzie na podstawie map
tematycznych i danych statystycznych
• wykazuje korzyści gospodarcze i
społeczne wynikające z eksportu ropy
naftowej oraz produktów powstałych w
wyniku jej przetworzenia
• analizuje wartość PKB w przeliczeniu
na jednego mieszkańca w wybranych
krajach Bliskiego Wschodu i formułuje
wnioski
• charakteryzuje Bliski Wschód pod
kątem cech kulturowych, zasobów ropy
naftowej i poziomu rozwoju
gospodarczego
• wymienia nazwy państw, na których
obszarze znajdują się najbogatsze
• analizuje skutki konfliktów na Bliskim
zasoby ropy naftowej
Wschodzie
• uzasadnia tezę, Ŝe konflikty na Bliskim
• wyjaśnia znaczenie terminu „OPEC”
Wschodzie mają wpływ na globalną
• charakteryzuje region Bliskiego
gospodarkę
Wschodu pod kątem kierunków i
poziomu rozwoju gospodarczego
• wskazuje na mapie i wymienia nazwy
obszarów na Bliskim Wschodzie
objętych konfliktami zbrojnymi
• opisuje cechy kultury islamskiej
Europa
Europa
Uczeń:
Uczeń:
• wskazuje na mapie świata Europę
• opisuje połoŜenie geograficzne Europy
i jej granice
• określa połoŜenie geograficzne Europy
na podstawie mapy ogólno
• oblicza rozciągłość południkową i
równoleŜnikową Europy
geograficznej
• charakteryzuje linię brzegową Europy
• wykazuje następstwa południkowej
na podstawie mapy
i równoleŜnikowej rozciągłości Europy
• wskazuje na mapie wybrane niziny,
• porównuje linię brzegową Europy z
wyŜyny i góry Europy oraz wymienia
linią brzegową innych kontynentów
ich nazwy
• wykazuje związki między budową
geologiczną
• opisuje cechy ukształtowania
powierzchni Europy na podstawie
a ukształtowaniem pionowym Europy
mapy
• porównuje ukształtowanie powierzchni
Europy z ukształtowaniem powierzchni
• porównuje średnią wysokość Europy ze
średnią wysokością innych
innych kontynentów
kontynentów
• przedstawia genezę powstania gór w
Europie
• wykazuje typowo nizinny charakter
ukształtowania powierzchni Europy na
• wyjaśnia wpływ zlodowaceń na rzeźbę
podstawie mapy
powierzchni Europy
• przedstawia czynniki geograficzne
• wyjaśnia wpływ działalności rzek na
wpływające na klimat Europy
rzeźbę powierzchni Europy
• wyjaśnia znaczenie terminu
• wykazuje wpływ czynników
„kontynentalizm klimatu”
geograficznych na cechy klimatu
Europy
• opisuje klimat Europy na podstawie
mapy
• wyjaśnia zaleŜności między typem
klimatu a występowaniem roślinności
• charakteryzuje wybrane strefy roślinne
Europy
• wyjaśnia
genezę
wybranych
europejskich jezior
• wskazuje na mapie wybrane
europejskie rzeki
i jeziora oraz wymienia ich nazwy
• opisuje rozmieszczenie wód
powierzchniowych na podstawie mapy
• analizuje przyczyny rozpadu ZSRR i
• omawia przemiany polityczne w
Jugosławii
Europie po 1989 roku
• wyjaśnia znaczenie terminu
• wyjaśnia przyczyny zmian na mapie
politycznej Europy po 1989 roku
„suwerenność”
• wykazuje znaczenie procesów
• wyjaśnia skutki rozpadu ZSRR
• wymienia nazwy wybranych krajów
Europy i ich stolic
• wskazuje najmniejsze i największe
państwa Europy pod względem
powierzchni i liczby ludności na mapie
politycznej Europy
• wskazuje na mapie kraje połoŜone
zarówno w Europie, jak i Azji oraz
podaje ich nazwy
• opisuje liczbę ludności Europy na tle
ludności świata
• przedstawia zmiany liczby ludności w
latach 2000–2007 w Europie
• opisuje przyczyny niskiego przyrostu
naturalnego w Europie
• analizuje przyczyny i skutki niskiego
przyrostu naturalnego
• wymienia nazwy krajów o najniŜszym i
najwyŜszym współczynniku przyrostu
naturalnego w Europie
• porównuje współczynnik przyrostu
naturalnego w wybranych krajach
Europy
• analizuje liczbę ludności powyŜej 65
roku Ŝycia w wybranych krajach
• opisuje czynniki wpływające na
długość Ŝycia w Europie
• opisuje odmiany człowieka
zamieszkujące Europę
• opisuje nazwy rodzin językowych, do
których naleŜą języki europejskie
• opisuje przykłady zróŜnicowania
kulturowego mieszkańców Europy
• opisuje, na podstawie map
tematycznych, zróŜnicowanie
regionalne, kulturowe, wyznaniowe,
narodowościowe i etniczne
współczesnej Europy
• wskazuje na mapie obszary o
największej i najmniejszej gęstości
zaludnienia w Europie oraz wymienia
ich nazwy
• omawia przyczyny wysokiego
wskaźnika urbanizacji w Europie
• wskazuje na mapie największe miasta
Europy i wymienia ich nazwy C
• wyjaśnia znaczenie terminu
„metropolia” i wymienia przykłady
europejskich metropolii
integracyjnych zachodzących w
Europie
• opisuje cele i zadania Unii
Europejskiej
• wyróŜnia regiony geopolityczne
Europy i uzasadnia ich powstanie
• przedstawia terytoria zaleŜne
wybranych krajów
• porównuje wartość współczynnika
przyrostu naturalnego z odsetkiem
ludności powyŜej 65 roku Ŝycia w
Europie i formułuje wnioski
• analizuje prognozy zmian
demograficznych w Europie
• wyjaśnia przyczyny starzenia się
europejskich społeczeństw
• wykazuje konsekwencje starzenia się
społeczeństw europejskich
• wyjaśnia przyczyny i skutki
wydłuŜania się średniej długości Ŝycia
w Europie
• analizuje problemy demograficzne
Europy i formułuje wnioski
• analizuje zróŜnicowanie wskaźnika
urbanizacji w krajach Europy
• omawia główne cechy połoŜenia,
wielkości, układu przestrzennego oraz
znaczenie Londynu jako światowej
metropolii
• uzasadnia, Ŝe Europa charakteryzuje
się warunkami przyrodniczymi i
pozaprzyrodniczymi korzystnymi dla
osadnictwa
• charakteryzuje środowisko
przyrodnicze krajów Europy Północnej
• wyjaśnia, dlaczego porty morskie
połoŜone za kołem podbiegunowym
nie zamarzają
• wykazuje zaleŜności między
warunkami klimatycznymi a typową
roślinnością Europy Północnej
• wykazuje, na podstawie map
tematycznych, związki między
głównymi cechami środowiska
przyrodniczego Europy Północnej a
• wyjaśnia, dlaczego Londyn jest
nazywany „miastem świata”
• wyjaśnia znaczenie terminu „kraje
skandynawskie pokazuje je na mapie
• opisuje warunki przyrodnicze Europy
Północnej niesprzyjające działalności
człowieka
• wyjaśnia łagodzący wpływ prądu
morskiego na cechy klimatu Europy
Północnej
• przedstawia wykorzystanie surowców
odnawialnych w produkcji energii
• wyjaśnia znaczenie terminu „okres
wegetacyjny”
• charakteryzuje rolnictwo Europy
Północnej
• wykazuje znaczenie połoŜenia
Skandynawii
i omawia sposoby wykorzystania mórz
• analizuje wielkość połowów ryb w
wybranych krajach świata i krajach
Europy Północnej
• wyjaśnia znaczenie terminu „kraje
alpejskie” i „śródziemnomorskie”
• wskazuje kraje alpejskie i
śródziemnomorskie ich stolice na
mapie ogólnogeograficznej oraz podaje
ich nazwy
• opisuje warunki klimatyczne w Alpach
i nad Morzem Śródziemnym
• wyjaśnia uwarunkowania
występowania lodowców górskich w
Alpach
• wyjaśnia termin „granica wiecznego
śniegu”
• charakteryzuje piętra klimatycznoroślinne w Alpach
• opisuje rzeźbę Alp
• wyjaśnia występowanie wielu źródeł
rzek europejskich w Alpach
• opisuje rozmieszczenie miast i gęstość
zaludnienia w krajach alpejskich
• wskazuje na mapie największe miasta
krajów alpejskich i wymienia ich nazwy
• przedstawia turystyczną atrakcyjność
regionu śródziemnomorskiego
• opisuje przykłady atrakcji turystycznych
południowej Europy
•
•
•
•
•
głównymi kierunkami rozwoju
gospodarczego
analizuje i ocenia strukturę
uŜytkowania ziemi w Europie
Północnej
ocenia poziom Ŝycia mieszkańców
Europy Północnej
wykazuje wpływ warunków
naturalnych na rozmieszczenie
ludności w Europie Północnej
charakteryzuje zjawisko odpływu
ludności z obszarów północnej
Skandynawii
przedstawia walory turystyczne krajów
Europy Północnej
• wykazuje atrakcyjność przyrodniczą
Europy Południowej
• wykazuje związki między rozwojem
turystyki a warunkami przyrodniczymi
i dziedzictwem kulturowym
• wykazuje turystyczną atrakcyjność
regionu śródziemnomorskiego
• opisuje wybrane atrakcje turystyczne
regionu
• analizuje infrastrukturę turystyczną i
jej znaczenie w rozwoju turystyki
Europy Południowej
• ocenia rolę turystyki w rozwoju
gospodarczym krajów Europy
Południowej
• wykazuje zaleŜności między
wielkością ruchu turystycznego a
przychodami wybranych krajów
śródziemnomorskich oraz formułuje
wnioski
• analizuje czynniki decydujące o
rozwoju sektora finansowego w
Szwajcarii
• wykazuje wpływ gór na środowisko
przyrodnicze i gospodarkę krajów
alpejskich
• ocenia warunki rozwoju
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej Francję i podaje
nazwę jej stolicy
• opisuje połoŜenie geograficzne Francji
• opisuje czynniki przyrodnicze i
pozaprzyrodnicze warunkujące rozwój
rolnictwa we Francji
• charakteryzuje warunki klimatycznoglebowe warunkujące rozwój rolnictwa
we Francji
• opisuje ukształtowanie terenu we
Francji na podstawie mapy
• wskazuje na mapie gospodarczej
najwaŜniejsze regiony rolnicze Francji
i charakteryzuje je
• wymienia nazwy roślin uprawianych
we Francji
• analizuje wielkość plonów pszenicy i
buraków cukrowych w wybranych
krajach
• opisuje produkty charakterystyczne dla
Francji
• opisuje Wspólną Politykę Rolną
krajów Unii Europejskiej
• identyfikuje cechy rolnictwa
towarowego
• wymienia nazwy państw sąsiadujących
z Polską i wskazuje je na mapie ogólno
geograficznej
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej Niemcy,
wymienia nazwę stolicy tego państwa
oraz nazwy krajów z nim
sąsiadujących
• określa połoŜenie geograficzne
Niemiec na mapie ogólno
geograficznej
• wskazuje na mapie główne krainy
geograficzne oraz najwaŜniejsze rzeki
Niemiec i wymienia ich nazwy
• przedstawia czynniki dynamicznego
rozwoju gospodarczego Niemiec
• przedstawia udział przemysłu w
strukturze PKB Niemiec
• przedstawia, na podstawie wskazanych
źródeł informacji geograficznej,
główne kierunki
i przyczyny zmian w strukturze
•
•
•
•
•
•
•
•
hydroenergetyki krajów alpejskich
analizuje strukturę uŜytkowania ziemi
we Francji
wykazuje wpływ czynników poza
przyrodniczych na wielkość produkcji
roślinnej i zwierzęcej we Francji
wykazuje wpływ klimatu na
rozmieszczenie upraw we Francji
wykazuje, na przykładzie rolnictwa
Francji, związek między warunkami
przyrodniczymi a kierunkiem i
efektywnością produkcji rolnej
dowodzi, Ŝe francuskie rolnictwo jest
wysoko rozwinięte
ocenia, na podstawie danych
statystycznych, miejsce Francji w
produkcji rolnej w Europie
wykazuje, Ŝe przemysł środków
transportu ma duŜe znaczenie dla
gospodarki Francji
ukazuje dziedzictwo kulturowe krajów
Śródziemnomorskich
• wykazuje wysoki poziom rozwoju
gospodarczego Niemiec na podstawie
wartości PKB i struktury zatrudnienia
• wykazuje wysoki poziom rozwoju
przemysłu, rolnictwa i usług w
Niemczech
• wykazuje znaczenie usług w
gospodarce Niemiec
• analizuje działania Niemiec na rzecz
ochrony środowiska
• opisuje uwarunkowania rozwoju
rolnictwa Niemiec
• analizuje uwarunkowania rozwoju
przemysłu przetwórczego i formułuje
wnioski
• dowodzi, Ŝe Niemcy znajdują się w
ścisłej czołówce najlepiej rozwiniętych
państw świata
• przedstawia przyczyny spadku tempa
rozwoju gospodarczego Niemiec na
początku XXI wieku
• wyjaśnia przyczyny i skutki ujemnego
przemysłu Zagłębia Ruhry
•
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej Czechy i
Słowację, wymienia nazwy ich stolic
oraz nazwy państw sąsiadujących z
tymi krajami
• opisuje połoŜenie geograficzne
Słowacji i Czech na mapie ogólno
geograficznej
• wskazuje na mapie główne krainy
geograficzne i najwaŜniejsze rzeki
Czech i Słowacji oraz wymienia ich
nazwy
• przedstawia wspólne cechy środowiska
przyrodniczego Czech i Słowacji
• opisuje zasoby bogactw naturalnych
Czech
i Słowacji
• opisuje atrakcje Czech i Słowacji
przyciągające turystów
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej Litwę, Białoruś i
Ukrainę, wymienia nazwy ich stolic
oraz nazwy państw sąsiadujących z
tymi krajami
• opisuje połoŜenie geograficzne Litwy,
Białorusi i Ukrainy
• wskazuje na mapie główne krainy
geograficzne oraz najwaŜniejsze rzeki
Litwy, Białorusi i Ukrainy
• charakteryzuje i porównuje, na
podstawie róŜnych źródeł informacji
geograficznej, środowisko
przyrodnicze Litwy, Białorusi i
Ukrainy
• przedstawia cechy gospodarki Litwy,
•
•
•
•
•
•
•
przyrostu naturalnego w Niemczech
analizuje przyczyny migracji ludności
do Niemiec
opisuje przyczyny rozpadu
Czechosłowacji
charakteryzuje i porównuje, na
podstawie róŜnych źródeł informacji
geograficznej, środowisko
przyrodnicze Czech i Słowacji
wykazuje podobieństwa i róŜnice w
gospodarce Czech i Słowacji
porównuje strukturę PKB oraz
strukturę zatrudnienia Czech i Słowacji
porównuje tempo rozwoju
gospodarczego Czech i Słowacji oraz
formułuje wnioski
porównuje środowisko społecznogospodarcze południowych sąsiadów
Polski oraz formułuje wnioski
analizuje demograficzne podobieństwa
i róŜnice Czech i Słowacji
wymienia nazwy państw będących
głównymi partnerami handlowymi
Czech i Słowacji
wymienia nazwy mniejszości
narodowych zamieszkujących Czechy i
Słowację
przedstawia problemy społeczności
romskiej zamieszkującej Słowację
projektuje tygodniowy pobyt na
Słowacji uwzględniając walory
środowiska przyrodniczego i
kulturowego
analizuje historię powstania Litwy,
Ukrainy
i Białorusi
porównuje poziom rozwoju
gospodarczego Litwy, Białorusi i
Ukrainy
ocenia zasoby bogactw mineralnych
Litwy, Białorusi i Ukrainy
opisuje uwarunkowania rozwoju
gospodarki Litwy
wyjaśnia przyczyny słabego rozwoju
gospodarczego Białorusi
opisuje uwarunkowania rozwoju
rolnictwa na Ukrainie
wyjaśnia przyczyny kryzysu
gospodarczego na Ukrainie po
•
•
•
•
•
Białorusi
i Ukrainy
przedstawia współczesne przemiany
gospodarcze Ukrainy
opisuje najwaŜniejsze cechy
środowiska przyrodniczego i
społeczno-gospodarczego tych państw
przedstawia przyczyny ujemnego
przyrostu naturalnego na Białorusi,
Litwie i Ukrainie
opisuje problemy demograficzne
Białorusi, Litwy i Ukrainy
wyjaśnia znaczenie terminu
„depopulacja”
• wskazuje na mapie
ogólnogeograficznej Rosję
i podaje nazwę jej stolicy
• określa połoŜenie geograficzne Rosji
na mapie ogólnogeograficznej
• wskazuje na mapie główne krainy
geograficzne, rzeki i jeziora Rosji oraz
podaje ich nazwy
• omawia cechy ukształtowania
powierzchni Rosji
• charakteryzuje strefy klimatycznoroślinne Rosji
• opisuje najwaŜniejsze cechy
środowiska przyrodniczego Rosji
• wyjaśnia znaczenie terminu
„wieloletnia zmarzlina”
• opisuje rozmieszczenie ludności w
Rosji na podstawie mapy gęstości
zaludnienia
• przedstawia uwarunkowania
niewielkiego zaludnienia na wschód
od Uralu B
• opisuje najwaŜniejsze problemy
ludnościowe Rosji
• opisuje przyczyny ujemnego przyrostu
naturalnego w Rosji
• przedstawia przyczyny spadku
współczynnika urodzeń w Rosji
• wyjaśnia przyczyny depopulacji w
Rosji
• opisuje zróŜnicowanie etniczne,
językowe i religijne mieszkańców
Rosji
• opisuje główne cechy rosyjskiej
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
rozpadzie ZSRR
wykazuje zróŜnicowanie gospodarcze
Litwy, Ukrainy i Białorusi
omawia efekty przemian
gospodarczych, które nastąpiły w tych
krajach
analizuje współczynnik przyrostu
naturalnego na Białorusi, Litwie i
Ukrainie i formułuje wnioski
wykazuje przyczyny i skutki
depopulacji na Białorusi, Litwie i
Ukrainie
przedstawia działania rządów Litwy,
Białorusi i Ukrainy mające na celu
zahamowanie depopulacji
opisuje atrakcje turystyczne Krymu
wykazuje konsekwencje przyrodnicze
duŜej rozciągłości równoleŜnikowej i
południkowej Rosji
charakteryzuje i porównuje, na
podstawie róŜnych źródeł informacji
geograficznej, środowisko
przyrodnicze Rosji
wskazuje na mapie obszary
występowania wieloletniej zmarzliny
wykazuje zróŜnicowanie przyrodnicze
Rosji
wykazuje zróŜnicowanie warunków
przyrodniczych i ich wpływ na
rozmieszczenie ludności i działalność
gospodarczą w Rosji
analizuje zmiany przyrostu naturalnego
w Rosji i formułuje wnioski
przewiduje skutki depopulacji w Rosji
wyjaśnia przyczyny i skutki spadku
średniej długości Ŝycia wśród
męŜczyzn w Rosji
wykazuje zróŜnicowanie
narodowościowe i kulturowe
społeczeństwa rosyjskiego
opisuje uwarunkowania rozwoju
przemysłu w Rosji
wykazuje, Ŝe gospodarka Rosji ma
charakter surowcowy
analizuje strukturę eksportu Rosji i
formułuje wnioski
omawia najwaŜniejsze problemy
rosyjskiego rolnictwa
gospodarki
• wymienia nazwy bogactw naturalnych
Rosji
• wskazuje na mapie i wymienia nazwy
obszarów o duŜej koncentracji
przemysłu w Rosji
• wykazuje zróŜnicowanie gospodarcze
Rosji
• wyjaśnia rolę Rosji w światowej
gospodarce i polityce
• uzasadnia tezę, Ŝe Rosja jest krajem o
wielkich moŜliwościach
gospodarczych
• przedstawia przyczyny dysproporcji
społecznych w Rosji
Geografia - klasa III
Wymagania
Poziom podstawowy
Poziom ponadpodstawowy
PołoŜenie oraz środowisko przyrodnicze
PołoŜenie oraz środowisko przyrodnicze
Polski
Polski
Uczeń:
Uczeń:
• wskazuje Polskę na
• określa połoŜenie matematyczne Polski
ogólnogeograficznej mapie Europy
na podstawie mapy
ogólnogeograficznej
• charakteryzuje na podstawie mapy
połoŜenie Polski na świecie i w
• oblicza rozciągłość równoleŜnikową i
Europie
południkową Polski
• wymienia nazwy skrajnych punktów
• opisuje połoŜenie
Polski i wskazuje je na mapie
fizycznogeograficzne, polityczne i
matematyczne Polski, korzystając z
• wymienia nazwy państw sąsiadujących
map: Polski, Europy oraz świata
z Polską i wskazuje te państwa na
mapie ogólnogeograficznej
• opisuje połoŜenie własnego regionu na
podstawie ogólnogeograficznej mapy
• wymienia cechy połoŜenia Polski
Polski
• wymienia zalety połoŜenia Polski
• opisuje zasięg wód terytorialnych na
• opisuje na podstawie mapy
podstawie mapy Polski
ogólnogeograficznej przebieg granicy
• opisuje granice Polski na podstawie
lądowej Polski
ogólnogeograficznej mapy Polski i
• opisuje granicę morską na mapie
danych statystycznych
ogólnogeograficznej
•
oblicza
róŜnice czasu słonecznego
• wymienia nazwy głównych jednostek
między skrajnymi punktami Polski
tektonicznych Polski i wskazuje te
•
ocenia
połoŜenie Polski w Europie i na
jednostki na mapie geologicznej
świecie
• opisuje na podstawie tabeli
• charakteryzuje główne jednostki
stratygraficznej najwaŜniejsze
tektoniczne Polski
wydarzenia geologiczne na terenie
Polski
• wykazuje związki między budową
geologiczną a dziejami geologicznymi
• wymienia nazwy er, w których
wystąpiły ruchy górotwórcze
• analizuje uwarunkowania powstawania
gór w Polsce
• wymienia nazwy górotworów
kaledońskich, hercyńskich i alpejskich
• przyporządkowuje nazwy pasm
oraz wskazuje je na mapie Polski
górskich do nazw orogenez, w których
te góry powstawały
• opisuje proces powstawania węgla
kamiennego
• rozpoznaje rodzaje węgla i
charakteryzuje warunki, w których
powstawał węgiel kamienny
• wymienia nazwy zlodowaceń i
wskazuje ich zasięg na mapie Polski
• rozpoznaje na schematach formy
polodowcowe i wskazuje obszary ich
występowania na mapie Polski
• rozpoznaje górskie formy
polodowcowe na schematach
• wymienia czynniki wewnętrzne i
zewnętrzne wpływające na
ukształtowanie powierzchni Polski
• wymienia cechy rzeźby powierzchni
Polski
• omawia cechy rzeźby powierzchni
Polski na podstawie mapy
hipsometrycznej Polski
• wymienia nazwy pasów ukształtowania
powierzchni i wskazuje je na mapie
Polski
• wymienia nazwy regionów
geograficznych w poszczególnych
pasach ukształtowania powierzchni i
wskazuje te regiony na mapie Polski
• wymienia nazwy punktów najwyŜej i
najniŜej połoŜonych w Polsce i
wskazuje te punkty na mapie
• odczytuje z mapy hipsometrycznej
wysokości względne i bezwzględne
• charakteryzuje poszczególne pasy
ukształtowania powierzchni w Polsce
• rozróŜnia przedstawione na ilustracjach
formy rzeźby terenu
• wymienia nazwy skał występujących w
Polsce
• rozpoznaje na podstawie fotografii lub
okazów główne rodzaje skał
występujących w regionie i w Polsce
• wskazuje na mapie Polski obszary
występowania surowców mineralnych
• klasyfikuje surowce mineralne ze
względu na ich gospodarcze
wykorzystanie
• wymienia przykłady wykorzystania
surowców mineralnych i skał w
róŜnych dziedzinach Ŝycia człowieka
• wykazuje znaczenie gospodarcze
surowców mineralnych
• wymienia nazwy skał i surowców
mineralnych występujących w regionie
swojego zamieszkania
• omawia uwarunkowania występowania
zlodowaceń w Polsce
• opisuje warunki powstania form
polodowcowych
• wyjaśnia genezę wybranych form
polodowcowych
• analizuje i porównuje cechy
krajobrazów staro glacjalnego i młodo
glacjalnego
• wykazuje pasowość ukształtowania
powierzchni Polski
• wyjaśnia wpływ przeszłości
geologicznej na ukształtowanie
powierzchni Polski
• wyjaśnia wpływ współczesnych
procesów geologicznych na
ukształtowanie powierzchni Polski
• charakteryzuje na podstawie mapy
hipsometrycznej cechy rzeźby
powierzchni Polski
• porównuje cechy rzeźby terenu
poszczególnych pasów ukształtowania
powierzchni Polski
• opisuje na podstawie krzywej
hipsograficznej udział nizin, wyŜyn i
gór w powierzchni Polski
• oblicza róŜnice wysokości
bezwzględnej, korzystając z mapy
hipsometrycznej
• klasyfikuje skały występujące w Polsce
ze względu na ich pochodzenie
• opisuje na podstawie mapy
rozmieszczenie skał
powierzchniowych
• opisuje na podstawie mapy tematycznej
rozmieszczenie surowców mineralnych
• wykazuje związek między budową
geologiczną a występowaniem
surowców mineralnych
• opisuje i ocenia na podstawie danych
statystycznych zasoby surowców
mineralnych w Polsce
• analizuje wpływ wydobycia surowców
mineralnych na środowisko
• wymienia geograficzne czynniki
wpływające na klimat Polski
• wymienia nazwy mas powietrza
napływających nad Polskę
• odczytuje na mapach klimatycznych
Polski przestrzenny rozkład
temperatury powietrza i opadów
atmosferycznych
• opisuje cechy klimatu Polski oraz
własnego regionu
• opisuje cechy klimatu przejściowego B
• odczytuje informacje przedstawione na
klimatogramach
• sporządza klimatogramy na podstawie
danych liczbowych
• wymienia nazwy termicznych pór roku
występujących w Polsce
• wymienia nazwy wiatrów lokalnych i
podaje miejsca ich występowania
• odczytuje z mapy długość okresu
wegetacyjnego C
• wyjaśnia wpływ czynników
geograficznych na cechy klimatu
Polski
• analizuje przebieg izoterm lipca i
stycznia na mapach klimatycznych
Polski
• wyjaśnia przyczyny przestrzennego
zróŜnicowania temperatury powietrza
oraz opadów atmosferycznych w
Polsce
• wykazuje wpływ mas powietrza
napływających nad obszar Polski na
kształtowanie się pogody
• opisuje pogodę kształtowaną przez
poszczególne masy powietrza
napływające nad Polskę
• wyjaśnia występowanie w Polsce
termicznych pór roku
• wykazuje przejściowość klimatyczną
Polski
• wyjaśnia mechanizm powstawania
wiatru halnego w górach i bryzy
morskiej nad Bałtykiem
• wyjaśnia przyczyny zróŜnicowania
przestrzennego długości okresu
wegetacyjnego
• porównuje klimat Polski z klimatem
innych krajów Europy
• opisuje zagroŜenia wynikające ze
zmian klimatu w Polsce
• klasyfikuje wody występujące w
Polsce i wskazuje na mapie Polski
nazwy głównych rzek oraz ich
dopływów
• wskazuje kanały na mapie Polski
• wymienia nazwy wybranych jezior i
wskazuje te jeziora na mapie Polski
• opisuje typy genetyczne jezior Polski
• opisuje wody występujących we
własnym regionie
• porównuje powierzchnie i głębokości
wybranych jezior
• klasyfikuje wody podziemne
• opisuje rozmieszczenie rejonów
eksploatacji i wykorzystanie
gospodarcze wód podziemnych
• opisuje na podstawie mapy
ogólnogeograficznej Europy połoŜenie
Morza Bałtyckiego
• wymienia nazwy największych zatok,
wysp, cieśnin oraz głębin Morza
Bałtyckiego i wskazuje je na mapie
• wymienia na podstawie mapy
ogólnogeograficznej cechy
geograficzne Morza Bałtyckiego
• przedstawia główne cechy środowiska
przyrodniczego Morza Bałtyckiego
• przedstawia właściwości fizyczne wód
Bałtyku
• omawia znaczenie gospodarcze Morza
Bałtyckiego
• omawia przyczyny zanieczyszczenia
Bałtyku
• opisuje cechy sieci rzecznej w Polsce
• uzasadnia asymetrię dorzeczy Wisły i
Odry i wyjaśnia przyczyny jej
powstania
• opisuje genezę mis jeziornych
występujących w Polsce
• analizuje kształt i głębokość
wybranych jezior w Polsce
• opisuje funkcje sztucznych jezior
zaporowych
• wyjaśnia znaczenie gospodarcze wód
powierzchniowych
• wykazuje znaczenie gospodarcze
kanałów
• wykazuje znaczenie wód leczniczych
• opisuje rozmieszczenie rejonów
eksploatacji i wykorzystanie wód
mineralnych
• ocenia stopień i sposoby wykorzystania
wód powierzchniowych i podziemnych
w Polsce
• wykazuje związki między budową
geologiczną, rzeźbą powierzchni,
klimatem i stosunkami wodnymi w
Polsce
• omawia genezę Morza Bałtyckiego
• omawia cechy fizyczne wód Morza
Bałtyckiego
• wyjaśnia zróŜnicowanie zasolenia i
temperatury wody w Bałtyku
• wykazuje znaczenie gospodarcze
Morza Bałtyckiego
• wyjaśnia przyczyny degradacji wód
Morza Bałtyckiego
• proponuje sposoby ochrony wód
Bałtyku
• charakteryzuje typy genetyczne gleb
• opisuje czynniki glebotwórcze
występujących w Polsce
• klasyfikuje gleby w Polsce
•
opisuje
cechy gleb występujących w
• opisuje za pomocą mapy gleb
Polsce
rozmieszczenie głównych typów
genetycznych gleb w Polsce
• ocenia wartość uŜytkową gleb w
Polsce
• rozróŜnia typy gleb ze względu na ich
Ŝyzność
• analizuje profile glebowe
• wymienia nazwy gleb występujących
• wyjaśnia przyczyny degradacji gleb i
we własnym regionie
wymienia sposoby jej zapobiegania
• wyjaśnia znaczenie gospodarcze gleb
• wyjaśnia zaleŜności między klimatem a
szatą roślinną
• wymienia nazwy formacji roślinnych
występujących w Polsce
• wykazuje zaleŜności między składem
gatunkowym lasów a warunkami
• określa na podstawie diagramu skład
klimatycznymi i glebowymi
gatunkowy lasów w Polsce
• ocenia lesistość Polski na podstawie
• rozpoznaje typy zbiorowisk roślinnych
mapy tematycznej i danych
w Polsce
statystycznych
• rozpoznaje wybrane gatunki roślin i
• porównuje zbiorowiska leśne na
zwierząt przedstawione na fotografiach
obszarach nizinnych i w górach
• opisuje na podstawie mapy
• charakteryzuje na podstawie schematu
rozmieszczenie kompleksów leśnych w
typy zbiorowisk leśnych w zaleŜności
Polsce
od podłoŜa
• opisuje funkcje lasów w Polsce
• opisuje świat roślin i zwierząt w Polsce
i swoim regionie
Obszar, ludność i urbanizacja w Polsce
Obszar, ludność i urbanizacja w Polsce
Uczeń:
Uczeń:
• wyjaśnia znaczenie terminów: „powiat
• analizuje znaczenie podziału
administracyjnego
grodzki”, „powiat ziemski”, „gmina”,
„wojewoda”, „prezydent”, „burmistrz”,
• wyjaśnia trójstopniowy podział władz
„starosta”, „wójt”, „demografia”,
administracyjnych
„przyrost naturalny”, „przyrost
• opisuje kompetencje poszczególnych
rzeczywisty”, „struktura wiekowa
szczebli administracji samorządowej
społeczeństwa”, „gęstość zaludnienia”,
„migracja”, „naród”, „państwo
wielonarodowościowe”, „państwo
jednolite narodowościowo”,
„mniejszość narodowa”, „mniejszość
etniczna”, „społeczność etniczna”,
„stopa bezrobocia” „urbanizacja”,
„wskaźnik urbanizacji”, „wieś”,
„miasto”, „aglomeracja”
• opisuje podział administracyjny Polski
• wymienia nazwy województw oraz ich
stolice i wskazuje je na mapie
administracyjnej Polski
• opisuje zadania poszczególnych
szczebli administracji samorządowej
• opisuje na podstawie danych
statystycznych zmiany liczby ludności
Polski po 1946 roku
• opisuje czynniki wpływające na
zmiany liczby ludności w Polsce
• wymienia nazwy regionów o dodatnim
i ujemnym przyroście naturalnym w
Polsce
• opisuje czynniki wpływające na niską
wartość przyrostu naturalnego w Polsce
• porównuje na podstawie danych
liczbowych długość Ŝycia w Polsce z
długością Ŝycia w innych krajach
• opisuje strukturę płci i wieku na
podstawie danych statystycznych oraz
piramidy płci i wieku ludności Polski
• odczytuje z róŜnych źródeł informacji
(m.in. rocznika statystycznego) dane
dotyczące: liczby ludności Polski,
urodzeń, zgonów, przyrostu
naturalnego
• opisuje obszary o największej i
najmniejszej gęstości zaludnienia
i wskazuje te obszary na mapie Polski
• omawia czynniki wpływające na
rozmieszczenie ludności w Polsce
• charakteryzuje na podstawie map
gęstości zaludnienia zróŜnicowanie
rozmieszczenia ludności w Polsce i
zamieszkiwanym regionie
• wymienia atrakcje i bariery osadnicze
w Polsce
• wykazuje zmiany przyrostu
naturalnego w Polsce od zakończenia
II wojny światowej do dziś na
podstawie danych statystycznych
• analizuje okresy wyŜu i niŜu
demograficznego w Polsce oraz
formułuje wnioski
• wykazuje przyczyny i skutki spadku
przyrostu naturalnego w ostatnich
latach
• oblicza współczynniki przyrostu
naturalnego i rzeczywistego w Polsce
• porównuje na podstawie danych
statystycznych współczynnik przyrostu
naturalnego w miastach i wsiach Polski
• analizuje piramidę płci i wieku
ludności Polski
• prognozuje zmiany liczby ludności w
Polsce
• porównuje gęstość zaludnienia w swoim
regionie z gęstością zaludnienia innych
regionów Polski
• charakteryzuje na podstawie map
gęstości zaludnienia zróŜnicowanie
rozmieszczenia ludności w Polsce i
zamieszkiwanym regionie oraz
wyjaśnia te róŜnice, uwzględniając
czynniki przyrodnicze, historyczne i
społeczno-ekonomiczne
• analizuje przyczyny i skutki
zróŜnicowania gęstości zaludnienia w
wybranym regionie Polski
• porównuje czynniki decydujące o
rozwoju osadnictwa dawniej i
współcześnie
• ocenia atrakcje i bariery osadnicze w
Polsce
• wyjaśnia przyczyny migracji
wewnętrznych w Polsce
• opisuje główne kierunki migracji
Polaków po II wojnie światowej
• odczytuje z danych statystycznych
wielkość migracji z Polski i do Polski
• opisuje dawne i współczesne kierunki
migracji wewnętrznych w Polsce
• opisuje przyczyny migracji
poszczególnych grup ludności w
Polsce
• wymienia przyczyny rozwoju terenów
podmiejskich
• wymienia przyczyny migracji
zagranicznych Polaków
• wyjaśnia przyczyny wzrostu przyrostu
rzeczywistego w Polsce w ostatnich
latach
• wymienia nazwy krajów, do których
migrują Polacy i wskazuje je na mapie
ogólnogeograficznej
• wyjaśnia, dlaczego Polska jest krajem
niemal jednolitym narodowościowo
• wymienia nazwy mniejszości
narodowych zamieszkujących Polskę
• opisuje regiony zamieszkiwane przez
mniejszości narodowe i wskazuje je na
mapie Polski
• wymienia nazwy mniejszości
etnicznych i opisuje ich
rozmieszczenie na mapie Polski
• opisuje na podstawie danych
statystycznych strukturę wyznaniową
ludności Polski
• opisuje na podstawie danych
statystycznych zmiany w strukturze
zatrudnienia ludności w Polsce
• opisuje skutki migracji z Polski i do
Polski
• ocenia wpływ ruchów migracyjnych na
zmiany liczby i rozmieszczenie
ludności Polski
• oblicza saldo migracji w Polsce
• omawia przyczyny ujemnego salda
migracji ze wsi do miast w Polsce
• omawia przyczyny ujemnego salda
migracji zewnętrznych w Polsce
• wyjaśnia przyczyny głównych
kierunków współczesnych migracji
zewnętrznych Polaków
• opisuje skutki migracji zewnętrznych z
punktu widzenia interesów Polski
• oblicza przyrost rzeczywisty ludności
Polski
• wykazuje zróŜnicowanie struktury
narodowościowej Polski przed II
wojną światową i obecnie
• analizuje przyczyny nierównomiernego
rozmieszczenia mniejszości narodowych
w Polsce
• opisuje zróŜnicowanie narodowościowe i
etniczne wybranych regionów Polski
• wyszukuje informacje o dorobku
kulturowym wybranych mniejszości
etnicznych
• charakteryzuje dorobek kulturowy,
gospodarczy i naukowy wybranych
grup etnicznych
• omawia strukturę zatrudnienia w
wybranych województwach
• wymienia nazwy województw o
najwyŜszym zatrudnieniu w usługach
oraz wskazuje je na mapie Polski
• wymienia przyczyny i skutki
bezrobocia w Polsce
• opisuje zróŜnicowanie stopy
bezrobocia w wybranych
województwach i porównuje je ze
swoim województwem
• wyjaśnia przyczyny emigracji
zarobkowej Polaków
• wymienia aktualne, główne problemy
rynku pracy w Polsce i w
zamieszkiwanym regionie
• wyjaśnia przyczyny zmian struktury
zatrudnienia ludności
• porównuje strukturę zatrudnienia w
swoim województwie oraz innych
województwach i formułuje wnioski
• omawia przyczyny zróŜnicowania
struktury zatrudnienia w wybranych
województwach Polski
• wyjaśnia zmiany w strukturze
zatrudnienia w latach 1930–2008 w
Polsce
• oblicza stopę bezrobocia w Polsce
• wyjaśnia przyczyny i skutki bezrobocia
w Polsce oraz migracji zarobkowej
wybranych grup zawodowych
• analizuje stopę bezrobocia w
wybranych województwach oraz
swoim regionie i formułuje wnioski
• prognozuje zmiany w strukturze
zatrudnienia w Polsce
• wymienia cechy polskich miast
• wymienia czynniki, które miały wpływ
na intensywność urbanizacji w Polsce
• wyjaśnia przyczyny urbanizacji w
Polsce
• odczytuje z danych statystycznych
wskaźniki urbanizacji dla wybranych
województw
• omawia na podstawie danych
statystycznych wskaźnik urbanizacji w
Polsce w latach 1950–2008
• wymienia nazwy obszarów najbardziej
zurbanizowanych w Polsce i wskazuje
te obszary na mapie Polski
• wyjaśnia przyczyny rozwoju wielkich
miast w Polsce
• opisuje miasta Polski według grup
wielkościowych
• opisuje funkcje miast Polski na
wybranych przykładach
• porównuje rozmieszczenie i wielkość
miast w Polsce oraz zamieszkiwanym
regionie
• rozróŜnia typy aglomeracji w Polsce
• wymienia nazwy aglomeracji
miejskich i wskazuje je na mapie
Polski
• wyjaśnia róŜnice między miastem a
wsią
• omawia problemy mieszkańców
duŜych miast
• porównuje wskaźnik urbanizacji
zamieszkiwanego województwa ze
wskaźnikiem urbanizacji w wybranym
województwie i formułuje wnioski
• opisuje przyczyny zróŜnicowania
urbanizacji w wybranych regionach
Polski
• oblicza wskaźnik urbanizacji w
wybranych obszarach Polski i
interpretuje go
• porównuje wskaźnik urbanizacji w
Polsce oraz innych krajach i wymienia
przyczyny jego zróŜnicowania
• ocenia wpływ migracji ludności ze wsi
do miast na proces urbanizacji
• analizuje i ocenia na podstawie mapy
ogólnogeograficznej rozmieszczenie
duŜych miast w Polsce i
zamieszkiwanym regionie
• wykazuje róŜnice między aglomeracją
monocentryczną a aglomeracją
policentryczną
• omawia problemy mieszkańców
duŜych miast
Rolnictwo w Polsce
Rolnictwo w Polsce
Uczeń:
Uczeń:
• wyjaśnia znaczenie terminów:
• ocenia warunki przyrodnicze rozwoju
„struktura uŜytkowania ziemi”, „uŜytki
rolnictwa w Polsce
rolne”, „grunty orne”, „struktura
• ocenia warunki pozaprzyrodnicze
upraw”, „plony”, „zbiory”, „areał”,
rozwoju rolnictwa w Polsce
„hodowla zwierząt”, „pogłowie”,
• ocenia strukturę uŜytkowania ziemi w
„obsada”
Polsce i porównuje ją ze strukturą w
• opisuje na podstawie map
innych krajach Europy
tematycznych warunki przyrodnicze
• wyjaśnia przyczyny przestrzennego
rozwoju rolnictwa w Polsce
zróŜnicowania wielkości gospodarstw
• przedstawia warunki pozaprzyrodnicze
rolnych
rozwoju rolnictwa
• przedstawia skutki rozdrobnienia
• wyróŜnia na podstawie danych
gospodarstw rolnych w Polsce
statystycznych główne cechy struktury
• porównuje warunki rozwoju rolnictwa
uŜytkowania ziemi oraz wielkości i
w Polsce z warunkami w
własności gospodarstw rolnych w
województwie, w którym mieszka i
Polsce
formułuje wnioski
• opisuje na podstawie danych
• ukazuje zmiany w polskim rolnictwie
statystycznych poziom mechanizacji i
po wstąpieniu Polski do Unii
chemizacji rolnictwa w Polsce
Europejskiej
• wyjaśnia wpływ polityki rolnej
państwa na poziom rolnictwa w Polsce
• wymienia nazwy obszarów o
najkorzystniejszych warunkach
przyrodniczych rozwoju rolnictwa i
wskazuje te obszary na mapie Polski
• opisuje czynniki ograniczające rozwój
rolnictwa
• wymienia nazwy głównych roślin
uprawnych w Polsce
• wyróŜnia główne cechy struktury
zasiewów w Polsce na podstawie
analizy map, wykresów i danych
liczbowych
• omawia czynniki warunkujące
rozmieszczenie upraw w Polsce
• wymienia nazwy obszarów upraw
wybranych roślin i wskazuje te obszary
na mapie tematycznej Polski
• omawia na podstawie map
tematycznych rozmieszczenie
wybranych roślin uprawnych w Polsce
• wymienia cele hodowli zwierząt w
Polsce
• opisuje główne kierunki produkcji
zwierzęcej w Polsce
• wyróŜnia główne cechy struktury
hodowli w Polsce na podstawie analizy
map, wykresów, danych liczbowych
• omawia znaczenie hodowli drobiu,
koni i owiec w Polsce
• opisuje pogłowie bydła i trzody
chlewnej w Polsce w wybranych latach
• wskazuje przyczyny spadku pogłowia
zwierząt hodowlanych w Polsce
• wymienia nazwy obszarów hodowli
wybranych zwierząt w Polsce i
wskazuje te obszary na mapie Polski
• wyjaśnia znaczenie produkcji roślinnej
w wyŜywieniu ludności kraju
• wyjaśnia przyczyny zróŜnicowania w
rozmieszczeniu wybranych upraw
(pszenicy, ziemniaków, buraków
cukrowych) w Polsce
• wyjaśnia związek między Ŝyznością
gleb a rodzajem upraw
• uzasadnia zróŜnicowanie natęŜenia
upraw roślin w wybranych rejonach
• porównuje plony i zbiory wybranych
roślin w Polsce i innych krajach na
podstawie danych statystycznych oraz
formułuje wnioski
• wyjaśnia znaczenie produkcji
zwierzęcej w wyŜywieniu ludności
kraju
• wymienia przyczyny zróŜnicowania w
rozmieszczeniu hodowli bydła i trzody
chlewnej w Polsce
• ocenia strukturę hodowli zwierząt
gospodarskich w Polsce
• wyjaśnia przyczyny spadku pogłowia
zwierząt hodowlanych w Polsce
• ocenia towarowość polskiego rolnictwa
Przemysł w Polsce
Uczeń:
• analizuje przyczyny i skutki
prywatyzacji oraz restrukturyzacji
przemysłu w Polsce
• ocenia gospodarcze korzyści i
przedstawia funkcje przemysłu
społeczne skutki restrukturyzacji i
dokonuje podziału przemysłu na sekcje
prywatyzacji przemysłu
i działy
• wyjaśnia związki między lokalizacją
przedstawia gospodarcze korzyści i
przemysłu a warunkami naturalnymi,
społeczne skutki restrukturyzacji
rynkiem zbytu, szlakami
przemysłu
komunikacyjnymi i potencjałem
ludzkim
przedstawia przemiany w strukturze
• wyjaśnia przyczyny przestrzennego
produkcji w Polsce
zróŜnicowania lokalizacji okręgów
opisuje najlepiej rozwijające się
przemysłowych w Polsce
obecnie działy produkcji przemysłowej
•
omawia
korzyści i negatywne skutki
w Polsce i zamieszkiwanym regionie
koncentracji przemysłu
opisuje znaczenie inwestycji
•
uzasadnia
potrzebę restrukturyzacji
zagranicznych w Polsce
przemysłu w wybranych okręgach
opisuje czynniki lokalizacji zakładów
przemysłowych
przemysłowych w Polsce
• omawia cele tworzenia specjalnych
opisuje na wybranych przykładach
stref ekonomicznych
czynniki lokalizacji przemysłu
• omawia społeczne i gospodarcze
wymienia nazwy okręgów
korzyści utworzenia specjalnych stref
przemysłowych i wskazuje te okręgi na
ekonomicznych
mapie Polski
• wyjaśnia przyczyny zmian zachodzących
wyjaśnia przyczyny największej
w przemyśle w Polsce i
koncentracji przemysłu na południu
zamieszkiwanym regionie
Polski
• uzasadnia potrzebę rozwijania
nowoczesnych działów produkcji
przemysłowej
Przemysł w Polsce
Uczeń:
• wyjaśnia znaczenie terminów:
„górnictwo”, „okręg przemysłowy”,
„infrastruktura przemysłowa”
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
• klasyfikuje surowce mineralne
• wymienia nazwy obszarów
wydobywania wybranych surowców
mineralnych i wskazuje te obszary na
mapie Polski
• odczytuje z danych statystycznych
wielkość wydobycia wybranych
surowców w Polsce
• sporządza diagramy ilustrujące
wielkość wydobycia wybranych
surowców mineralnych
• opisuje przyczyny spadku wydobycia
węgla kamiennego
• klasyfikuje elektrownie
• opisuje źródła energii
wykorzystywanych w Polsce
• przedstawia na podstawie róŜnych
danych strukturę wykorzystania źródeł
energii w Polsce
• odczytuje z danych statystycznych i
diagramów wielkość produkcji energii
elektrycznej
• opisuje strukturę produkcji energii
elektrycznej według rodzajów
elektrowni
• opisuje czynniki lokalizacji wybranych
elektrowni w Polsce
• wymienia nazwy wybranych
elektrowni cieplnych i wodnych oraz
wskazuje te elektrownie na
gospodarczej mapie Polski
• wymienia wady i zalety
poszczególnych rodzajów elektrowni
• opisuje alternatywne źródła energii
wykorzystywanych w Polsce
• wyjaśnia znaczenie gospodarcze
surowców mineralnych
• ocenia zasoby surowców mineralnych
w Polsce na podstawie danych
statystycznych
• analizuje strukturę wydobycia
wybranych surowców mineralnych
• porównuje wielkość wydobycia
poszczególnych surowców
mineralnych w Polsce z wielkością
wydobycia w innych krajach
• analizuje diagramy ilustrujące wielkość
wydobycia wybranych surowców
mineralnych w Polsce
• wykazuje zaleŜności między
lokalizacją kopalni a rozmieszczeniem
zakładów przetwarzających
wydobywane surowce mineralne
• wykazuje potrzebę racjonalnego
wykorzystania surowców mineralnych w
Polsce
• ocenia strukturę produkcji energii
elektrycznej według rodzajów
elektrowni w Polsce i formułuje
wnioski
• wyjaśnia przyczyny i skutki dominacji
energetyki cieplnej w Polsce
• opisuje wykorzystanie wód płynących do
produkcji energii elektrycznej w Polsce
• wykazuje korzyści z wykorzystywania
niekonwencjonalnych źródeł energii w
Polsce
• przedstawia i ocenia wpływ przemysłu
energetycznego na stan środowiska
przyrodniczego Polski
• wykazuje korzyści z wykorzystywania
alternatywnych źródeł energii
Usługi w Polsce
Usługi w Polsce
Uczeń:
Uczeń:
• wyjaśnia znaczenie terminów:
• opisuje zmiany na rynku usług w
„usługi”, „komunikacja”, „transport”,
Polsce
„obwodnica”, „nośność”, „ładunki
• wykazuje znaczenie usług w tworzeniu
masowe”, „łączność”, „handel
PKB
zagraniczny”, „import”, „eksport”,
• wykazuje związki między rozwojem
„saldo bilansu handlu zagranicznego”,
gospodarczym a usługami
„turystyka”, „walory turystyczne”,
• wyjaśnia szybki rozwój wybranych
„infrastruktura turystyczna”
usług w Polsce i zamieszkiwanym
regionie
• klasyfikuje usługi
• wyjaśnia zróŜnicowanie gęstości oraz
• opisuje znaczenie usług we
jakości sieci transportu
współczesnej gospodarce Polski i
samochodowego
i kolejowego w
swojego regionu
Polsce
na
podstawie
map
• wymienia nazwy usług rozwijających
tematycznych i danych statystycznych
się w zamieszkiwanym regionie
• analizuje przewóz ładunków i
• wymienia przykłady działów usług
pasaŜerów w Polsce według rodzajów
rozwijających się i zanikających
transportu
• rozróŜnia rodzaje transportu
• wyjaśnia potrzebę budowy
• opisuje znaczenie poszczególnych
nowoczesnych autostrad
działów transportu lądowego w
•
opisuje
bariery rozwoju transportu
gospodarce kraju i swojego regionu
samochodowego i kolejowego w
• wskazuje na mapie Polski główne
Polsce
szlaki transportu lądowego
• wykazuje wpływ gęstości oraz jakości
• opisuje przestrzenne zróŜnicowanie
sieci dróg kołowych i kolejowych na
gęstości sieci kolejowej i dróg
rozwój innych dziedzin działalności
kołowych w Polsce
gospodarczej w Polsce
• uzasadnia konieczność modernizacji
transportu lądowego w Polsce
• wymienia przyczyny wzrostu
znaczenia transportu samochodowego i
przesyłowego w Polsce
• wyjaśnia znaczenie transportu
morskiego, śródlądowego i lotniczego
w gospodarce kraju
• opisuje cechy transportu wodnego i
lotniczego
• przedstawia wielkość polskiej floty
transportowej na podstawie danych
statystycznych
• wymienia nazwy morskich
handlowych i pasaŜerskich portów w
Polsce i wskazuje te porty na mapie
Polski
• wymienia nazwy głównych szlaków
transportu śródlądowego i wskazuje te
szlaki na mapie Polski
• wyjaśnia przyczyny szybkiego rozwoju
transportu lotniczego w Polsce
• wymienia nazwy polskich miast
mających swoje lotniska i wskazuje te
miasta na mapie Polski
• opisuje rodzaje usług, które obejmuje
łączność
• wyjaśnia znaczenie łączności w
gospodarce Polski i swojego regionu
• określa przyczyny dynamicznego
rozwoju Internetu i telefonii
komórkowej w Polsce
• porównuje liczbę abonentów
telefonicznych w Polsce z liczbą
abonentów w innych krajach Europy
• porównuje liczbę uŜytkowników
Internetu w Polsce z liczbą
uŜytkowników Internetu w innych
krajach Europy
• omawia na przykładach znaczenie
transportu morskiego, śródlądowego i
lotniczego w Polsce
• wykazuje wady i zalety transportu
morskiego, śródlądowego i lotniczego
• omawia znaczenie kanałów
śródlądowych w Polsce
• charakteryzuje handlowe porty morskie
w Polsce ze względu na wielkości
przeładunków
• omawia międzynarodowy ruch
pasaŜerski w polskich portach
morskich
• wykazuje wpływ transportu wodnego i
lotniczego na rozwój innych dziedzin
działalności gospodarczej
• porównuje odległości oraz koszty
przewozu towarów i pasaŜerów
róŜnymi środkami transportu w Polsce
• wykazuje związki między rozwojem
gospodarczym a łącznością
• wykazuje wpływ Internetu i telefonii
komórkowej na rozwój innych
dziedzin działalności gospodarczej
• przedstawia przyczyny i skutki
rozwoju nowoczesnych form łączności
w Polsce
• ocenia dostęp do Internetu w swoim
województwie i wybranych
województwach
• wykazuje przyczyny i skutki rozwoju
technologii informacyjnej
• porównuje na podstawie danych
statystycznych i mapy poziom rozwoju
nowoczesnej łączności w Polsce i w
wybranych krajach Europy
• klasyfikuje turystykę ze względu na cel
wyjazdów
• wyjaśnia znaczenie turystyki w
gospodarce Polski i swojego regionu
• wyjaśnia przyczyny rozwoju turystyki
w Polsce
• wyjaśnia przyczyny wzrostu ruchu
turystycznego po 1989 roku
• podaje przykłady walorów
turystycznych Polski
• wymienia cele przyjazdów turystów
zagranicznych do Polski
• opisuje polskie obiekty znajdujące się
na Liście światowego dziedzictwa
kulturalnego i przyrodniczego
UNESCO i wskazuje je na mapie
Polski
• wymienia nazwy regionów oraz
ośrodków turystycznych o wysokich
walorach turystycznych i wskazuje je
na mapie Polski
• wymienia nazwy regionów najczęściej
odwiedzanych przez Polaków i
wskazuje te regiony na mapie świata
• opisuje atrakcje turystyczne wybranego
regionu turystycznego w Polsce
• wyjaśnia znaczenie handlu
zagranicznego dla gospodarki Polski i
w Ŝyciu codziennym
• wykazuje korzyści handlu
zagranicznego
• wymienia nazwy państw będących
głównymi partnerami handlowymi
Polski i wskazuje je na mapie
politycznej świata
• wymienia nazwy towarów
eksportowanych z Polski
• wymienia nazwy towarów
importowanych do Polski
• opisuje bilans handlu zagranicznego w
Polsce
• wyjaśnia przyczyny ujemnego salda
bilansu handlu zagranicznego
• analizuje ruch turystyczny w Polsce na
podstawie danych statystycznych
• porównuje przyjazdy turystów i
wpływy z turystyki w Polsce i
wybranych krajach Europy
• wykazuje znaczenie rozbudowy
infrastruktury turystycznej dla rozwoju
turystyki w Polsce
• wykazuje na przykładach walory
przyrodnicze i kulturowe Polski na
podstawie róŜnych źródeł informacji
geograficznej
• ocenia walory turystyczne wybranych
regionów Polski
• wyjaśnia znaczenie turystyki krajowej
jako źródła dochodu regionu i państwa
• przedstawia przyczyny rozwoju
turystyki zagranicznej Polaków
• wykazuje potrzebę ochrony walorów
turystycznych
• omawia na podstawie danych
statystycznych bilans handlu
zagranicznego Polski
• opisuje na podstawie danych
statystycznych strukturę towarową
handlu zagranicznego
• ocenia znaczenie handlu zagranicznego
w Ŝyciu codziennym
• analizuje dane liczbowe dotyczące
bilansu handlu zagranicznego Polski
w ostatnich latach i formułuje wnioski
• proponuje sposoby uzyskania przez
Polskę dodatniego bilansu handlowego
Degradacja i ochrona środowiska w Polsce
Degradacja i ochrona środowiska w Polsce
Uczeń:
Uczeń:
• wyjaśnia znaczenie terminów
• •opisuje skutki kwaśnych opadów
„utylizacja”, „rekultywacja”
• wyjaśnia przyczyny poprawy stanu
czystości wód w Polsce w ostatnich
• opisuje źródła zanieczyszczenia
powietrza w Polsce
latach
• opisuje sposoby ograniczenia emisji
• opisuje zróŜnicowanie regionalne
gazów i pyłów do atmosfery w Polsce
zanieczyszczenia środowiska
przyrodniczego
w Polsce
• wyjaśnia przyczyny powstawania
kwaśnych opadów
• wykazuje konieczność ochrony
środowiska przyrodniczego i
• wymienia źródła wytwarzania
kulturowego w Polsce
odpadów
• proponuje sposoby zmniejszenia
• wyjaśnia znaczenie segregacji śmieci
zanieczyszczania środowiska
• opisuje zagroŜenia wynikające ze
odpadami
wytwarzanymi przez
składowania śmieci
człowieka
• opisuje źródła zanieczyszczania wód
• •opisuje zadania prawnych form
• opisuje klasy czystości wód w Polsce
ochrony przyrody
• wyjaśnia uwarunkowania zmniejszenia
• opisuje osobliwości wybranych parków
zanieczyszczenia wód w Polsce
narodowych
• rozróŜnia formy ochrony przyrody w
• opisuje cele programu „Człowiek i
Polsce
Biosfera”
• wymienia nazwy parków narodowych
• uzasadnia konieczność ochrony
w Polsce i wskazuje je na mapie Polski
gatunkowej roślin i zwierząt
• rozpoznaje i wymienia nazwy
• uzasadnia konieczność ochrony
gatunków roślin i zwierząt prawnie
przyrody i krajobrazu w Polsce
chronionych w Polsce
• wymienia polskie organizacje
działające na rzecz ochrony przyrody i
opisuje ich zadania
• wyjaśnia znaczenie współpracy
międzynarodowej na rzecz ochrony
przyrody
• proponuje konkretne działania na rzecz
ochrony środowiska przyrodniczego
i kulturowego w Polsce i we własnym
regionie
Regiony geograficzne Polski
Regiony geograficzne Polski
Uczeń:
Uczeń:
• wymienia nazwy i wskazuje główne
• charakteryzuje na podstawie map
regiony geograficzne na mapie
tematycznych środowisko
ogólnogeograficznej Polski
przyrodnicze głównych regionów
geograficznych pobrzeŜy
• opisuje na podstawie mapy
ogólnogeograficznej Polski połoŜenie
• opisuje wpływ zewnętrznych
czynników rzeźbotwórczych na
pobrzeŜy
ukształtowanie powierzchni pobrzeŜy
• wymienia nazwy regionów
geograficznych pobrzeŜy i wskazuje je
• wyjaśnia genezę Mierzei Wiślanej i
na ogólnogeograficznej mapie Polski
śuław Wiślanych
• opisuje genezę wybrzeŜa klifowego
• opisuje elementy krajobrazu pobrzeŜy
• opisuje na podstawie map
• opisuje krajobraz śuław Wiślanych
tematycznych najwaŜniejsze cechy
oraz gospodarcze wykorzystanie tego
gospodarki pobrzeŜy oraz ich związek
regionu
z warunkami przyrodniczymi
• ocenia moŜliwości rozwoju
gospodarczego pobrzeŜy
• wymienia nazwy najwaŜniejszych
miast pobrzeŜy i wskazuje je na mapie
• wykazuje związki między cechami
Polski
gospodarki pobrzeŜy a warunkami
przyrodniczymi
• charakteryzuje wybrane miasta pasa
pobrzeŜy
• projektuje i opisuje na podstawie map
• wymienia atrakcje turystyczne
turystycznych i tematycznych trasę
podróŜy po wybranym fragmencie pasa
pobrzeŜy
pobrzeŜy
• opisuje na podstawie mapy
ogólnogeograficznej Polski połoŜenie
• charakteryzuje na podstawie map
tematycznych środowisko
pojezierzy
przyrodnicze pojezierzy
• wymienia nazwy regionów
geograficznych pojezierzy i wskazuje
• charakteryzuje czynniki rzeźbotwórcze
je na ogólnogeograficznej mapie Polski
pojezierzy
• wymienia nazwy elementów
• wyjaśnia mechanizm powstawania
krajobrazu pojezierzy
cienia opadowego i jego wpływ na
klimat pojezierzy
• omawia cechy krajobrazu młodo
glacjalnego
• wyjaśnia zróŜnicowanie krajobrazu w
pasie pojezierzy
• opisuje cechy klimatu pojezierzy na
podstawie klimatogramów
• wykazuje związki między cechami
gospodarki pojezierzy a warunkami
• opisuje gleby pojezierzy
przyrodniczymi
• wymienia nazwy największych
• przedstawia wpływ warunków
kompleksów leśnych pojezierzy i
naturalnych na rozwój turystyki w
wskazuje te kompleksy na mapie
pasie pojezierzy
• określa walory obszarów leśnych
• ocenia moŜliwości rozwoju
pojezierzy
gospodarczego pojezierzy
• określa atrakcje turystyczne pasa
•
projektuje
i opisuje na podstawie map
pojezierzy
turystycznych i tematycznych trasę
• opisuje na podstawie map
podróŜy
po wybranym fragmencie
tematycznych najwaŜniejsze cechy
pojezierzy
gospodarki pojezierzy oraz ich związek
z warunkami przyrodniczymi
• wymienia nazwy najwaŜniejszych
miast pojezierzy i wskazuje je na
mapie Polski
• charakteryzuje główne miasta pojezierzy
• wymienia nazwy regionów
geograficznych Nizin
Środkowopolskich i wskazuje je na
ogólnogeograficznej mapie Polski
• opisuje na podstawie mapy
ogólnogeograficznej Polski połoŜenie
Nizin Środkowopolskich
• wymienia nazwy elementów
krajobrazu nizin
• omawia cechy krajobrazu staro
glacjalnego
• wymienia nazwy największych
kompleksów leśnych nizin i wskazuje
je na mapie
• określa atrakcje turystyczne Nizin
Środkowopolskich
• wymienia walory przyrodnicze parków
narodowych połoŜonych na nizinach
• opisuje na podstawie map
tematycznych najwaŜniejsze cechy
gospodarki Nizin Środkowopolskich
oraz ich związek z warunkami
przyrodniczymi
• wymienia nazwy miast Nizin
Środkowopolskich i wskazuje te miasta
na mapie Polski
• charakteryzuje główne miasta Nizin
Środkowopolskich
• uzasadnia, Ŝe Warszawa jest waŜnym
ośrodkiem gospodarczym
• charakteryzuje na podstawie map
tematycznych środowisko
przyrodnicze Nizin Środkowopolskich
• charakteryzuje czynniki rzeźbotwórcze
Nizin Środkowopolskich
• charakteryzuje warunki glebowe na
nizinach
• wykazuje związki między cechami
gospodarki Nizin Środkowopolskich
a warunkami przyrodniczymi
• ocenia moŜliwości rozwoju
gospodarczego Nizin
Środkowopolskich
• przedstawia rolę Warszawy w rozwoju
gospodarczym Polski
• projektuje i opisuje na podstawie map
turystycznych i tematycznych trasę
podróŜy po wybranym fragmencie
nizin
• wymienia nazwy regionów
geograficznych wyŜyn i wskazuje je na
ogólnogeograficznej mapie Polski
• opisuje na podstawie mapy
ogólnogeograficznej Polski połoŜenie
wyŜyn
• wymienia nazwy elementów
krajobrazu wyŜyn
• opisuje uwarunkowania rozwoju
przemysłu na WyŜynie Śląskiej
• opisuje formy krasowych
występujących na WyŜynie
Krakowsko- Częstochowskiej
• opisuje atrakcje przyrodnicze i
kulturowe WyŜyny KrakowskoCzęstochowskiej
• charakteryzuje warunki klimatycznoglebowe WyŜyny Sandomierskiej
• opisuje atrakcje turystyczne WyŜyny
Kieleckiej
• przedstawia cechy krajobrazu WyŜyny
Lubelskiej i Roztocza
• charakteryzuje wybrane miasta wyŜyn
• opisuje na podstawie map
tematycznych najwaŜniejsze cechy
gospodarki pasa wyŜyn oraz ich
związek z warunkami przyrodniczymi
• wymienia nazwy najwaŜniejszych
miast WyŜyn Polskich i wskazuje te
miasta na mapie Polski
• określa atrakcje turystyczne WyŜyn
Polskich
• wymienia nazwę regionu
geograficznego, w którym mieszka i
wskazuje go na ogólnogeograficznej
mapie Polski
• opisuje atrakcje turystyczne regionu
zamieszkania
• charakteryzuje na podstawie map
tematycznych środowisko
przyrodnicze wyŜyn
• opisuje wpływ wewnętrznych i
zewnętrznych czynników
rzeźbotwórczych na rzeźbę
powierzchni wyŜyn
• wyjaśnia zróŜnicowanie krajobrazu
WyŜyn Polskich na podstawie map
tematycznych
• opisuje wpływ działalności
gospodarczej człowieka na krajobraz
WyŜyny Śląskiej
• omawia związki między wydobyciem
surowców mineralnych a lokalizacją
przemysłu w Górnośląskim Okręgu
Przemysłowym
• wykazuje negatywny wpływ
koncentracji ludności i przemysłu na
środowisko przyrodnicze WyŜyny
Śląskiej
• przedstawia genezę rzeźby powierzchni
WyŜyny Krakowsko-Częstochowskiej
• opisuje genezę rzeźby powierzchni
WyŜyny Małopolskiej
• wyjaśnia genezę wąwozów
• wykazuje związki między cechami
gospodarki WyŜyn Polskich a
warunkami przyrodniczymi
• ocenia moŜliwości rozwoju
gospodarczego WyŜyn Polskich
• proponuje sposoby zagospodarowania
terenów zdegradowanych na skutek
działalności gospodarczej człowieka
• projektuje i opisuje na podstawie map
turystycznych i tematycznych trasę
podróŜy po wybranym fragmencie
WyŜyn Polskich
• charakteryzuje na podstawie map
tematycznych środowisko geograficzne
własnego regionu (równieŜ na
podstawie obserwacji terenowych)
• projektuje i opisuje na podstawie
róŜnych źródeł (takŜe własnych
obserwacji terenowych) trasę wycieczki
po zamieszkiwanym regionie,
uwzględniając walory przyrodnicze i
kulturowe tego regionu
• wymienia nazwy regionów
geograficznych kotlin i wskazuje je na
ogólnogeograficznej mapie Polski
• opisuje na podstawie mapy
ogólnogeograficznej Polski połoŜenie
Kotlin Podkarpackich
• opisuje elementy krajobrazu Kotlin
Podkarpackich
• wymienia nazwy głównych form
terenu Kotlin Podkarpackich
• charakteryzuje klimat Kotlin
Podkarpackich
• wymienia nazwy surowców mineralnych
występujących w Kotlinach
Podkarpackich i wskazuje rejony ich
wydobycia na mapie
ogólnogeograficznej Polski
• wymienia nazwy kompleksów leśnych
Kotlin Podkarpackich i wskazuje te
kompleksy na mapie Polski
• opisuje na podstawie map
tematycznych najwaŜniejsze cechy
gospodarki Kotlin Podkarpackich oraz
ich związek z warunkami
przyrodniczymi
• omawia atrakcje turystyczne Kotlin
Podkarpackich
• wymienia nazwy najwaŜniejszych
miast Kotlin Podkarpackich i wskazuje
te miasta na mapie Polski
• przedstawia funkcje Krakowa jako
centrum kulturowego Polski
• opisuje na podstawie mapy
ogólnogeograficznej Polski połoŜenie
Karpat
• wymienia nazwy regionów
geograficznych Karpat i wskazuje je na
ogólnogeograficznej mapie Polski
• wymienia nazwy elementów
krajobrazu Karpat
• wyróŜnia Karpaty Zewnętrzne i
Karpaty Wewnętrzne i wskazuje je na
mapie Polski
• opisuje połoŜenie Tatr na podstawie
ogólnogeograficznej mapy Polski
• omawia na podstawie map
klimatycznych i klimatogramów cechy
klimatu górskiego
• opisuje na podstawie map
tematycznych najwaŜniejsze cechy
gospodarki Karpat oraz ich związek z
warunkami przyrodniczymi
• wymienia atrakcje turystyczne Karpat
• wymienia nazwy najwaŜniejszych miast
• wyjaśnia genezę Kotlin Podkarpackich
• charakteryzuje na podstawie map
tematycznych środowisko
przyrodnicze kotlin
• opisuje wpływ wewnętrznych i
zewnętrznych czynników
rzeźbotwórczych na rzeźbę
powierzchni kotlin
• opisuje uwarunkowania powstania złóŜ
surowców mineralnych Kotlin
Podkarpackich
• wyjaśnia rolę rzek w kształtowaniu
krajobrazu Kotlin Podkarpackich
• charakteryzuje gleby Kotlin
Podkarpackich
• wykazuje związki między cechami
gospodarki Kotlin Podkarpackich a
warunkami przyrodniczymi
• wyjaśnia znaczenie szlaków
handlowych w Kotlinach
Podkarpackich
• projektuje i opisuje na podstawie map
turystycznych i tematycznych trasę
podróŜy po wybranym fragmencie
Kotlin Podkarpackich
• charakteryzuje na podstawie map
tematycznych środowisko
przyrodnicze Karpat
• opisuje wpływ wewnętrznych i
zewnętrznych czynników
rzeźbotwórczych na rzeźbę
powierzchni Karpat
• ukazuje zróŜnicowanie krajobrazu
Karpat Zewnętrznych i Wewnętrznych
• ukazuje zaleŜności między budową
geologiczną a cechami rzeźby Tatr
• opisuje klimat i wody Karpat
Wewnętrznych
• opisuje na podstawie ilustracji cechy
rzeźby wysokogórskiej Tatr
• wykazuje konieczność tworzenia
parków narodowych na terenie Karpat
• wykazuje związki między cechami
gospodarki Karpat a warunkami
przyrodniczymi
• ocenia moŜliwości rozwoju
gospodarczego Karpat
• projektuje i opisuje na podstawie map
turystycznych i tematycznych trasę
podróŜy po wybranym fragmencie
Karpat
• opisuje połoŜenie Sudetów na
podstawie mapy ogólnogeograficznej
Polski
• wymienia nazwy regionów
geograficznych Sudetów i wskazuje je
na ogólnogeograficznej mapie Polski
• opisuje na podstawie map
tematycznych cechy krajobrazu
Sudetów
• opisuje elementy krajobrazu Sudetów
• wymienia nazwy surowców
mineralnych występujących w
Sudetach i wskazuje rejony ich
występowania na mapie
ogólnogeograficznej
• opisuje na podstawie map
tematycznych najwaŜniejsze cechy
gospodarki Sudetów oraz ich związek z
warunkami przyrodniczymi
• wymienia nazwy miast Sudetów i
wskazuje je na mapie Polski
• omawia funkcje i znaczenie Karpacza
w regionie
• opisuje atrakcje turystyczne Sudetów
• omawia proces powstawania Sudetów
• opisuje wpływ wewnętrznych i
zewnętrznych czynników
rzeźbotwórczych na rzeźbę
powierzchni Sudetów
• wyjaśnia genezę rzeźby Sudetów
• charakteryzuje na podstawie map
tematycznych środowisko
przyrodnicze Sudetów
• charakteryzuje Karkonosze
• wykazuje związki między cechami
gospodarki Sudetów a warunkami
przyrodniczymi
• ocenia moŜliwości rozwoju
gospodarczego Sudetów
• opisuje zagroŜenia środowiska
przyrodniczego powstające w wyniku
działalności gospodarczej człowieka
• projektuje i opisuje na podstawie map
turystycznych i tematycznych trasę
podróŜy po wybranym fragmencie
Sudetów
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

66+6+6+

2 Cards basiek49

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards